Naarden

Plaats
Stad
Gooise Meren
't Gooi
Noord-Holland

naarden_oostdijkpad_onder_de_a1_door_met_een_stobbenwal_die_dienst_doet_als_looppad_voor_kleine_dieren_ecoduct.3.jpg

Naarden, Oostdijkpad onder de A1 door met een stobbenwal die dienst doet als looppad voor kleine dieren, een ecoduct dus.

Naarden, Oostdijkpad onder de A1 door met een stobbenwal die dienst doet als looppad voor kleine dieren, een ecoduct dus.

naarden_vesting_comenius.1.jpg

Naarden Vesting, Comenius Museum

Naarden Vesting, Comenius Museum

naarden_vesting_grote_kerk.1.jpg

Naarden Vesting, Grote Kerk

Naarden Vesting, Grote Kerk

naarden_vesting_grote_kerk.3.jpg

Naarden Vesting, Grote Kerk

Naarden Vesting, Grote Kerk

naarden_vesting_het_arsenaal.1.jpg

Naarden Vesting, Het Arsenaal

Naarden Vesting, Het Arsenaal

naarden_vesting_promers_kazerne.3.jpg

Naarden Vesting, Promerskazerne

Naarden Vesting, Promerskazerne

naarden_vesting_rk_vituskerk.1.jpg

Naarden Vesting, RK Vituskerk

Naarden Vesting, RK Vituskerk

naarden_vesting_utrechtse_poort.4.jpg

Naarden Vesting, Utrechtse Poort

Naarden Vesting, Utrechtse Poort

naarden_vesting_waalse_kerk_comenius_kapel.1.jpg

Naarden Vesting, Waalse kerk, Comeniuskapel

Naarden Vesting, Waalse kerk, Comeniuskapel

naarden_vesting.5.jpg

Naarden Vesting

Naarden Vesting

naarden_landgoed_de_beek_oud_blaricummerweg_5_dienstwoningen_en_brug_melkerij_oud_bussem.3.jpg

Naarden, landgoed De Beek, Oud Blaricummerweg 5, dienstwoningen en brug melkerij Oud Bussem

Naarden, landgoed De Beek, Oud Blaricummerweg 5, dienstwoningen en brug melkerij Oud Bussem

naarden_naardermeer_eerste_natuurmonument_van_vereniging_natuurmonumenten_bord_in_de_bovenmeent.1.jpg

Naarden, het Naardermeer is het eerste natuurmonument van Vereniging Natuurmonumenten

Naarden, het Naardermeer is het eerste natuurmonument van Vereniging Natuurmonumenten

naarden_naardermeer._de_bovenmeent_is_beroemd_om_zijn_talrijke_zeldzame_vogels._grote_zilverreiger.6.jpg

Naarden, Naardermeer. De Bovenmeent is beroemd om zijn talrijke zeldzame vogels. Op de foto de Grote Zilverreiger

Naarden, Naardermeer. De Bovenmeent is beroemd om zijn talrijke zeldzame vogels. Op de foto de Grote Zilverreiger

naarden_stadhuis.2.jpg

Naarden, stadhuis

Naarden, stadhuis

naarden_vogelhospitaal.1.jpg

Vogelhospitaal Naarden vangt jaarlijks 5.000 vogels op, in alle soorten en maten. Vogels die bijvoorbeeld zijn aangereden, mishandeld of gedumpt.

Vogelhospitaal Naarden vangt jaarlijks 5.000 vogels op, in alle soorten en maten. Vogels die bijvoorbeeld zijn aangereden, mishandeld of gedumpt.

NH gemeente Naarden in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Naarden in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Naarden in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Naarden

Terug naar boven

Status

- Naarden is een stad in de provincie Noord-Holland, in de streek 't Gooi, gemeente Gooise Meren. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2015.

- Wapen van de voormalige gemeente Naarden.

- Onder de gemeente Naarden vielen naast de gelijknamige stad verder nog de buurtschap Valkeveen en een deel van de buurtschap Bikbergen. Het wijkje Naarderbos, N van de A1 bij de jachthaven, is gezien de afgelegen ligging een aparte 'bebouwde kom'.

Terug naar boven

Naam

Naamgeving inwoners
Een inwoner van deze stad is een Naardenees.

Oudere vermeldingen
10e eeuw an Naruthi, 1308 Narden, 1337 Naerden.

Naamsverklaring
Terug te voeren op een afleiding met het suffix -iþi* bij het Germaanse narwa* 'eng, nauw' (vergelijk het Oudnoorse Nörvasund, letterlijk: 'de nauwe zeestraat', voor de straat van Gibraltar). De oudste vermelding slaat waarschijnlijk niet op de huidige plaats, maar was de benaming voor het hele gebied van Gooiland.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Naarden ligt N van en grenst direct aan Bussum en grenst in het N aan de A1 en aan het Gooimeer.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Naarden 435 huizen met 2.388 inwoners, verdeeld in de gelijknamige stad 397/2.155 (huizen/inwoners) en de buurtschappen Het Zandpad 8/60, De Naardermeer 8/53, Het Spiegel 4/20 en Bussumervaart 18/100. Tegenwoordig heeft de stad ca. 7.000 huizen met ca. 17.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze stad, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Geschiedenis van Naarden(-Vesting).

- Beschrijving van Naarden tijdens de Tweede Wereldoorlog.

- Stichting Vijverberg geeft publicaties uit over de geschiedenis van Naarden. Verder is zij uitgever van het historische kwartaalmagazine De Omroeper.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De afgelopen jaren was Naarden diverse keren de beste gemeente om te wonen, aldus de jaarlijkse onderzoeken van Elsevier (de link betreft het onderzoek van 2012).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Naarden heeft 172 rijksmonumenten.

- Naarden heeft 85 gemeentelijke monumenten.

- De Hervormde (PKN) Grote Kerk (St. Annastraat 5) is een laatgotische kruisbasiliek, bestaande uit een forse steunbeerloze toren, een driebeukig schip, een transept met armen lager dan het schip en een koor met omgang. Het gebouw kreeg zijn huidige vorm door een in 1455 begonnen vergroting van een 14e-eeuwse eenbeukige kruiskerk. Inwendig in zijbeuken en kooromgang stenen kruisribgewelven, in de middenbeuk houten tongewelven met een belangwekkende beschildering van typologisch opgezette voorstellingen uit het Oude en Nieuwe Testament, vermoedelijk het werk van Jacob Cornelisz van Oostzanen en zijn school. Voor ds. Pieter Oussoren vormden deze een inspiratiebron bij het werk aan zijn bijbelvertaling, de zogeheten ‘Naardense bijbel’.

- De huidige RK Sint Vituskerk (Turfpoortstraat 3) dateert uit 1911.

- Het Arsenaal (Kooltjesbuurt 1) uit 1688 was oorspronkelijk een militair gebouw (arsenaal = opslagplaats voor wapens). Sobere langgestrekte gevels met rechte daklijsten. Schoorstenen met windvanen op de hoeken van het dak. Tegenwoordig vooral bekend door de huurders Paul Fagel en Jan des Bouvrie, restaurant en woonwinkel.

- Weeshuiskazerne met Comeniuskapel (Kloosterstraat 29). Weeshuiskazerne, gevels met rechte kroonlijsten. Kleine roeden in de ramen. De Comeniuskapel is een laatgotische kapel uit de 2e helft van de 15e eeuw. Oorspronkelijk een kloosterkapel, thans in gebruik bij de Waalse Hervormde Gemeente.

- Het oude centrum van Naarden is een van de best bewaarde vestingsteden in Europa en vooral beroemd om zijn unieke stervorm. De vesting heeft 6 bastions, een dubbele omwalling en dubbele grachtengordel. Er is goed te wandelen over de verdedigingswerken. Ook een rondvaart rond de werken is mogelijk. De omvangrijke, uitstekend gerestaureerde vesting, waarvan de meeste delen uit de 17e eeuw dateren, is voor het grootste deel vrij toegankelijk. - Gids voor de vestingwerken van Naarden.

- Het Stadhuis (Marktstraat 22) dateert uit 1601 en is een duidelijk en fraai voorbeeld van de Hollandse renaissancestijl. Zandstenen kruiskozijnen. Gebeeldhouwde natuurstenen ornamentering. Heel kenmerkend aan dit gebouw is de dubbele trapgevel. In de hal van het Stadhuis staat een maquette, die in één oogopslag een duidelijk overzicht van de vesting geeft.

- Het Comenius Museum is gewijd aan het leven en werk van de beroemde Tsjechische geleerde Jan Amos Comenius (1592-1670), die de laatste 14 jaar van zijn leven in Nederland doorbracht. Het museum biedt tevens toegang tot het Comenius Mausoleum, in 1937 ingericht door befaamde Tsjechische kunstenaars van die tijd. In een presentatie en een video-voorstelling wordt een beeld gegeven van de veelzijdige geleerde die Comenius was. Hij is wereldwijd bekend vooral als pedagoog. Zijn beroemdste boek is de Orbis Sensalium Pictus (De zichtbare wereld in plaatjes), maar hij hield zich ook bezig met zaken als theologie, politicologie, cartografie en natuurwetenschappen.

- Eens was Naarden een moderne militaire verdedigingspost, om de toegangsweg tot het rijke gewest Holland en de koopmansstad Amsterdam tegen een mogelijke vijand te verdedigen. Het Vestingmuseum geeft antwoord op vragen als: “Waarom ligt die stad daar? Waar komt die stervorm vandaan? Wat zijn de eilandjes in het water van de gracht? Welke veldslagen zijn er om Naarden uitgevochten? Wat hebben we nog meer aan verdedigingswerken in Nederland?” Het Vestingmuseum is ook genieten van het uitzicht, wandelen over de groene wallen, dwalen in onderaardse gangen, schrikken van een kanonsschot en varen door de vestinggracht in de rondvaartboot van het museum.

- Oude Algemene Begraafplaats.

- Gevelstenen in Naarden.

- Het voormalige post- en telegraafkantoor met directeurswoning (Pastoorstraat 18) dateert uit 1902. Het in neo-Hollandse renaissancestijl gebouwde pand is ontworpen door de Bussumse architect N.H. Arentsen. In de jaren negentig is het pand inwendig verbouwd tot apotheek met bovenwoning.

- Het Spaanse Huis is een van de laatst overgebleven middeleeuwse gebouwen in de stad. Vermoedelijk was het ooit een gasthuis of de kapel van een gasthuis. Tijdens de verovering van Naarden door de Spanjaarden diende het gebouw als stadhuis. Op de voorgevel zijn nog altijd twee gevelstenen aanwezig die herinneren aan de 'Spaanse Moord'. Nadien is het gebouw nog onder andere gebruikt geweest als waag, militaire bakkerij en Comenius museum.

- Naarden bezit nog een aantal houten huizen uit de tijd dat het nog een vesting was. Deze huizen lagen in het 'schootsveld', en de bedoeling was dat ze in tijd van oorlog konden worden afgebroken om het schootsveld vrij te maken. Er is zelfs nog een heel wijkje met prachtig geschilderde houten huizen in het Ministerkwartier.

- Het landhuis op landgoed Berghuis (Huizerstraatweg 111) is in 1913 ontworpen door architect C.J. Kruisweg in Nieuw-Historiserende trant met Engelse Landhuisstijl-invloed.

Terug naar boven

Evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Vestingnarren.

- Nationale Gedenkdagen Naarden (Koningsdag, 4 mei, 5 mei).

- Tweejaarlijks Fotofestival Naarden (week in mei, in de oneven jaren).

- De Petit Mille Miglia (juni) is een rit met bijzondere klassieke auto's door de smalle straten van Naarden-Vesting.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het Waterliniepad loopt om de vesting heen waardoor de omvang van de werken goed zichtbaar wordt.

- Het Naardermeer in enge zin heeft een oppervlakte van ca. 800 hectare. Inclusief de directe omgeving die ook tot de biotoop kan worden gerekend, heeft het een oppervlakte van ca. 1.400 hectare. Het Naardermeer is een natuurlijk meer en niet, zoals veel andere plassen in de regio, door vervening ontstaan. Eind 19e eeuw wilde men het meer droogleggen. Daartoe is in 1883 stoomgemaal De Machine gebouwd aan de Meerkade te Naarden (niet de Meerkade te Muiderberg dat er vlakbij ligt). Echter de toestroom van kwelwater vanuit 't Gooi was zo groot dat het qua kosten niet te doen bleek om het meer droog te malen. Daarom is het gemaal omgebouwd tot 2 woonhuizen.

In 1904 wilde de gemeente Amsterdam het Naardermeer dempen met huisvuil uit de stad. Dit leidde tot veel tegenstand en tot de oprichitng van de Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten in 1905 door o.a. Jac. P. Thijsse en E. Heimans. Natuurmonumenten kocht het Naardermeer dat zo het eerste natuurmonument van Nederland werd. In 2005 heeft het tevens de status van provinciaal aardkundig monument gekregen. - Volg Naardermeer-beheerder Gradus Lemmen op Twitter. - Fotoreportage van het Naardermeer van fotograaf Martin Stevens.

In 2013 zijn twee faunapassages aangelegd tussen het Naardermeer en de Z hiervan gelegen Ankeveense Plassen. De barrièrewerking van de drukke provincialeweg N236 voor de dieren in beide gebieden is hiermee opgeheven. De faunapassages zijn gerealiseerd onder nieuwe viaducten in de weg. De passages van 60 en 80 meter breed zijn de grootste natte faunapassage tussen twee natuurgebieden. De overlevingskansen van dieren in de regio worden door de natuurpassage vergroot. Het geïsoleerde Naardermeer heeft hiermee nu eindelijk een goede aansluiting op de Vechtplassen.

In 2016 is dankzij de passages voor het eerst weer een otter gesignaleerd in het Naardermeer. De boswachters zijn blij met de waarneming van de otter, want de otter staat als roofdier aan de top van de voedselketen en is daarmee graadmeter voor de kwaliteit van onze natuur. De passages dragen er aan bij dat de otter hier een veilige toekomst krijgt en zich tussen de twee moerasgebieden kan verplaatsen. Ook reeën, vossen en hazen maken inmiddels intensief gebruik van de doorgang.

Gasterij Stadzigt aan de Meerkade 2 te Naarden, gelegen direct O van het Naardermeer, is het centrale publiekspunt voor het Naardermeer. Het is de toegangspoort van een beschermd natuurgebied, waar rust voor planten en dieren op nummer één staat. Maar waar Natuurmonumenten ook wil laten zien waarom dit gebied zo bijzonder is en waarom het die rust verdient. Daarom zijn er allerlei mogelijkheden om het minder kwetsbare deel van het Naardermeer te bezoeken. Zo is Stadzigt het vertrekpunt van de vaartochten naar de aalscholverkolonie en de eendenkooi. Jaarlijks gaan zo’n 8.000 mensen mee met een tocht met de fluisterboot. Op Stadzigt bevindt zich verder het kantoor van de 'boswachters' van het Naardermeer en de ’s-Gravelandse Buitenplaatsen. Ook de 80 vrijwilligers maken gebruik van de vrijwilligersruimte in de voormalige hooiberg op het erf.

In 2015 heeft Natuurmonumenten in het Naardermeer een hogere kwaliteit en uitbreiding van het veen bewerkstelligd. Hiervoor is moerasbos gekapt en bosopslag verwijderd. Dit leidt er toe dat de huidige veenmosrietlanden verbeteren en het bestaande veenmosrietland wordt uitgebreid. Het Naardermeer behoort tot een van de grootste en meest waardevolle laagveengebieden van Europa. Maar de kwaliteit en de oppervlakte ervan zijn de laatste decennia sterk afgenomen. Dat geldt ook voor het aantal karakteristieke plant- en diersoorten dat er leeft. Het is daarom noodzakelijk om de oude veengebieden open en groen te houden. Als dat niet gebeurt groeit het landschap dicht en zullen soorten die onlosmakelijk met het veen verbonden zijn, zoals krabbenscheer, trilvenen met zonnedauw, groen knolorchis, welriekende orchis verdwijnen.

- Vogelhospitaal Naarden vangt jaarlijks 5.000 vogels op, in alle soorten en maten. Vogels die bijvoorbeeld zijn aangereden, mishandeld of gedumpt. Hun kennis over natuur, vogels en milieu delen zij graag met u tijdens rondleidingen, dialezingen en milieueducatieve lessen. Schoolklassen en natuur- en vogelorganisaties vinden in het vogelhospitaal een goede plek waar veel te zien, maar vooral ook te leren valt. In de vitrines vertellen opgezette dieren, eieren, botten, fossielen, stenen en schelpen hun eigen verhaal.

- Landgoed 't Graeveveldt (Valkeveenselaan 56) heette oorspronkelijk Venus Eng. Het landgoed, dat in particulier bezit is, ligt ten zuidoosten van de hofstede Oud-Naarden (ten oosten van de huidige Valkeveenselaan). Het gebied is destijds aangekocht door Andries de Graeff (1611-1678), van 1657 tot 1672 burgemeester van Amsterdam. Deze ontwikkelde hier de buitenplaats 't Graeveveldt. De Venusberg, een kleine heuvel op het terrein, werd opgehoogd en nadat op de top een stenen leeuw was geplaatst, werd deze bekend als Leeuwenberg. Adolphine van Woensel Kooy - Mijnssen (1855-1915) liet een groot deel van 't Graeveveldt afzanden.

- Het met witte plaatsnaamborden aangegeven gebied Naarderbos omvat een recreatiegebied, een 27-holes golfbaan, een jachthaven, een woonwijk, een bedrijventerrein en een strand. Naarderbos ligt aan het Gooimeer tussen Muiderberg, Naarden-Vesting en de A1. Het recreatiegebied, een aangelegd bosgebied van 100 hectare, ligt tussen het woongebied en de Hollandse Brug. De woonwijk Naarderbos omvat ca. 180 villawoningen. De woonwijk en de jachthaven zijn in de jaren tachtig aangelegd. Het bosgebied is in de jaren zeventig aangelegd en rond 2002 heringericht. Er is een 600 meter lang strand met ligweiden en een afgebakende zwemgelegenheid. Op het recreatieterrein vind je wandel-, fiets- en ruiterpaden. Er is ook een ecologische verbindingszone gerealiseerd met een rijke flora en fauna.

- Kinderboerderij De Pluimgraaf.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoseries van Naarden van fotograaf Martin Stevens.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Naarden (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Wekelijkse huis-aan-huiskrant Naarder Nieuws.

- Belangenvereniging: - Vereniging Vestingstad Naarden heeft als doel de belangen van de stad en haar inwoners op sociaal, historisch en cultureel terrein te bevorderen.

- Zorg: - Zorghoeve Welgelegen.

Reactie toevoegen