Hilversum

Plaats
Stad en gemeente
Hilversum
't Gooi
Noord-Holland

Hilversum-MSD-20080523-133227.jpg

Hilversum, het raadhuis van architect Dudok trekt belangstellenden uit binnen- en buitenland.

Hilversum, het raadhuis van architect Dudok trekt belangstellenden uit binnen- en buitenland.

Hilversum-MSD-20090415-163260.jpg

Hilversum, Kantongerecht aan de s-Gravelandseweg van Vegter

Hilversum, Kantongerecht aan de s-Gravelandseweg van Vegter

Hilversum-MSD-20071214-121049.jpg

Hilversum, Multatulischool, Dudok

Hilversum, Multatulischool, Dudok

hilversum station 1902 [640x480.jpg

Hilversum station 1902

Hilversum station 1902

hilversum_natuurbrug_crailoo_in_2003_gezien_vanaf_een_tijdelijke_observatietoren.jpg

Hilversum, Natuurbrug Crailoo in 2003, gezien vanaf een tijdelijke observatietoren

Hilversum, Natuurbrug Crailoo in 2003, gezien vanaf een tijdelijke observatietoren

hilversum_annas_hoeve_met_op_de_achtergrond_de_berg.2.jpg

Hilversum, Anna's Hoeve met op de achtergrond de berg

Hilversum, Anna's Hoeve met op de achtergrond de berg

hilversum_beeld_en_geluid_1_.jpg

Hilversum, Museum Beeld en Geluid

Hilversum, Museum Beeld en Geluid

hilversum_bussummerheide_bussum.1.jpg

Hilversum, Bussummerheide

Hilversum, Bussummerheide

hilversum_corversbos_weg_op_gooilust_tolhuis.3.jpg

Hilversum, Corversbos, Weg op Gooilust, tolhuis

Hilversum, Corversbos, Weg op Gooilust, tolhuis

hilversum_dassenveld_goois_natuurreservaat_dassentunnel_onder_de_spoorlijn_utrecht_hilversum_met_de_unieke_betonnen_bovenleidingportaal3.jpg

Hilversum, Dassenveld, dassentunnel onder de spoorlijn Utrecht-Hilversum, met de unieke betonnen bovenleidingportaal

Hilversum, Dassenveld, dassentunnel onder de spoorlijn Utrecht-Hilversum, met de unieke betonnen bovenleidingportaal

hilversum_hoorneboegse_heide.3.jpg

Hilversum, Hoorneboegse heide

Hilversum, Hoorneboegse heide

hilversum_landgoed_bantam_boswachtershuis.3.jpg

Hilversum, landgoed Bantam, boswachtershuis

Hilversum, landgoed Bantam, boswachtershuis

hilversum_monnikenberg_goois_natuurreservaat_klooster_de_stad_gods_.3.jpg

Hilversum, Monnikenberg, klooster De Stad Gods

Hilversum, Monnikenberg, klooster De Stad Gods

hilversum_oude_raadhuis_museum_hilversum_op_de_kerkbrink.jpg

Hilversum, oude raadhuis, Museum Hilversum op de Kerkbrink

Hilversum, oude raadhuis, Museum Hilversum op de Kerkbrink

hilversum_pinetum_blijdenstein_beheerderswoning.2.jpg

Hilversum, Pinetum Blijdenstein, beheerderswoning

Hilversum, Pinetum Blijdenstein, beheerderswoning

hilversum_spanderswoud._5._jpg.jpg

Hilversum, Spanderswoud

Hilversum, Spanderswoud

hilversum_westerheide_met_voetjespad_aanduiding_en_route_aanduiding_van_het_gnr_en_schotse_hooglander.3.jpg

Hilversum, Westerheide, met voetjespad aanduiding en route aanduiding van het GNR en schotse hooglander

Hilversum, Westerheide, met voetjespad aanduiding en route aanduiding van het GNR en schotse hooglander

hilversumhilversum_zanderij_crailoo_kantoren_op_de_plek_van_het_voormalig_zwembad_crailoo_gezien_vanf_de_westelijke_zanderij.jpg

Hilversum, Zanderij Crailoo, kantoren op de plek van het voormalig zwembad Crailoo, gezien vanf de westelijke zanderij

Hilversum, Zanderij Crailoo, kantoren op de plek van het voormalig zwembad Crailoo, gezien vanf de westelijke zanderij

hilversums_wasmeer_vanuit_de_kijkhut.1.jpg

Hilversums Wasmeer vanuit de kijkhut

Hilversums Wasmeer vanuit de kijkhut

NH gemeente Hilversum in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Hilversum in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Hilversum in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Hilversum

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je vakantiehuis in omgeving Hilversum.

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Hilversum.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Hilversum.

- Bestel hier online je maaltijd en laat hem thuisbezorgen in omgeving Hilversum.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Hilversum (online te bestellen).

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Hilversumse Meent (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Hilversum is een plaats en gemeente in de provincie Noord-Holland, in de streek 't Gooi.

- Wapen van de gemeente Hilversum.

- De gemeente Hilversum noemt zich (onder de plaatsnaamborden) 'media-stad', gezien het feit dat de meeste omroepen vanouds en nog steeds, in Hilversum zijn gevestigd.

- Onder de gemeente Hilversum valt ook een deel van de buurtschap Egelshoek.

- Topografisch gezien is de wijk Hilversumse Meent (NW van Hilversum, W van Bussum) een bijzonder geval. Het is namelijk praktisch gezien een enclave, omdat het vrijwel wordt ingesloten door andere gemeenten. Er is slechts een smal corridor-tje van enkele meters, iets O van de rotonde Franse Kampweg / Hilversumse Meentweg, die de Hilversumse Meent met de rest van de gemeente Hilversum verbindt. Op de oude plattegrond van de gemeente Hilversum hieronder is dat goed te zien (daar heet het nog Gooische Meent). Door een grondruil in 1974 is de Hilversumse Meent, welke meentgronden in 1930 door Bussum van de erfgooiers waren aangekocht, overgegaan van de gemeente Bussum naar de gemeente Hilversum (dat wil zeggen: het was wel vanouds Hilversums grondgebied, maar Bussum had de gronden dus sinds 1930 in haar bezit). Aansluitend is de wijk door Hilversum gebouwd. Bussum heeft er toenmalig heidegebied ten zuiden van Bussum voor terug gekregen. Curieus is dat de Hilversumse Meent officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) heeft met die naam. Gebruikelijk is in ons land om dat alleen bij plaats(nam)en te doen. En Hilversumse Meent is geen plaats maar een wijk (als onderdeel van de plaats Hilversum). Correcter en eenduidiger zou daarom zijn een blauw (plaatsnaam)bord Hilversum, met een wit (wijk)bord Hilversumse Meent eronder. Waarschijnlijk heeft de Topografische Dienst zich hierdoor laten misleiden en de Hilversumse Meent ten onrechte als 'plaats' in de Topografische atlas Noord-Holland (1) opgenomen. - Op de site van Stichting Hilversumse Meent vindt u actualiteiten over deze wijk. - Nog een homepage over de Hilversumse Meent.

- Een andere topografische bijzonderheid is dat aan de weg Rading, die O langs Nieuw-Loosdrecht loopt, officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) 'Rading gem. Hilversum' hebben gestaan. In 2009 heeft in deze buurt een grenscorrectie plaatsgevonden met de gemeente Wijdemeren, omdat het gemeentehuis van Wijdemeren (adres: Rading 1) op grondgebied van de gemeente Hilversum stond. In ruil is sportpark Berestein geheel onder de gemeente Hilversum komen te vallen.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Hilversum.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1305 Hilfersem, 1305 Hilfercem, 1427 Hilfersom, 1573 Hilfertsem.

Naamsverklaring
Heem
'woonstede' van de persoon Hilfert (ontstaan uit Hildefried*, vergelijk Govert, dat is ontstaan uit Godfried). (2)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

- Hilversum grenst in het O aan de A27 en aan de provincie Utrecht (gemeente Baarn, kern Lage Vuursche), in het Z aan de Utrechtse gemeente De Bilt (kern Hollandsche Rading), in het W aan de gemeente Wijdemeren (kernen Loosdrecht en 's-Graveland) en in het N aan Bussum en Laren.

- In het uiterste oosten van Hilversum bevindt zich een bijzonder grenspunt: Op een punt O van de A27, iets Z van de Soestdijkerstraatweg, komen namelijk de grenzen bijeen van: 1) vier plaatsen (Hilversum, Hollandsche Rading, Lage Vuursche en Baarn), 2) drie gemeenten (Hilversum, De Bilt - t/m 2000 Maartensdijk - en Baarn) en 3) twee provincies (Noord-Holland en Utrecht). Bijkomende complicatie is dat golfbaan Boschoord ter plekke ook onder die 4 plaatsen, 3 gemeenten en 2 provincies valt.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 had de gemeente Hilversum 570 huizen met 5.314 inwoners, verdeeld in dorp Hilversum 545/5.160 (= huizen/inwoners), buurtschap Het Gooische Gat 10/62 en 'verspreide woningen' 15/92.

- Tegenwoordig heeft Hilversum ca. 35.000 huizen met ca. 87.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het hooggelegen Gooi is een van de oudst bewoonde streken van Nederland, waarvan de prehistorische grafheuvels en vondsten uit de Hilversumcultuur getuigen. Water verzamelde zich op de lager gelegen plaatsen, dat werden drinkplaatsen voor het vee. De dorpen Hilversum, Laren, Blaricum en Bussum zijn rond die drinkplaatsen ontstaan. Door de arme zandgronden was er voornamelijk schapenhouderij mogelijk. In de 17e eeuw groeiden de weverijen sterk, en deze industrie bleef zich uitbreiden tot in de 20e eeuw. Het boerendorp Hilversum groeide gestaag, maar werd in 1725 en 1766 geteisterd door branden die het dorp vrijwel vernietigden.

Rijke Amsterdammers vestigden zich in Hilversum na de aansluiting op het spoorwegnet in 1874. In 1882 werd de aanleg van een stoomtram naar Laren, Naarden, Muiden en Amsterdam voltooid; de Gooise Stoomtram, bijgenaamd de Gooise Moordenaar, vanwege een aantal dodelijke ongevallen. Deze tram liep tot 1947. De spoorweg trok onder meer de families Brenninkmeijer (eigenaren van C&A), en de aan hen verwante Gockels. Een andere bekende familie in Hilversum waren de Wortelboeren. Mede door deze families kreeg Hilversum langzamerhand een overwegend katholiek signatuur. Dat leidde tot de bouw van de grote neogotische Sint-Vituskerk voor 1800 mensen, ontworpen door P.J.H. Cuypers, in 1892. Eind jaren zestig zou Hilversum acht parochiekerken tellen, waarvan er alweer twee gesloopt zijn, één in onbruik is en één verbouwd is tot appartementen.

Na de komst van de spoorweg groeide Hilversum heel snel, aanvankelijk door de groei van de textielsector (weverijen en aanverwante bedrijven) en de vestiging van tapijtfabrieken (waarvan uiteindelijk de Veneta overbleef). In 1918 startte de Nederlandsche Seintoestellen Fabriek en daarna begonnen ook de experimentele radio-uitzendingen. Daarop volgde de vestiging van omroepen van alle gezindten, na de Tweede Wereldoorlog gevolgd door de televisie. Sinds het verdwijnen van de grotere industrie is de mediasector de grootste werkgever van Hilversum. Veel omroepen zijn tegenwoordigd geconcentreerd op het in de afgelopen decennia gefaseerd aangelegde en uitgebreide Media Park in Hilversum-Noord. (3)

Religie
Tot 1416 lopen de Hilversumse gelovigen 's zondags naar de kerk in Laren. In dat jaar verheft bisschop Frederik van Blankenheim hun kapel op de Kerkbrink tot parochiekerk. Het jubileumboek 'Zes eeuwen Hilversummers en hun kerken 1416-2016' beschrijft zes eeuwen Hilversumse kerkgeschiedenis. Lange tijd blijft het religieuze palet van het dorp overzichtelijk. Er zijn rooms-katholieken, gereformeerden, oudkatholieken, joden en een handjevol lutheranen. Maar na de komst van het spoor in 1874 stroomt het dorp vol met forenzen en arbeiders die nieuwe denominaties introduceren. Rond 1970 telt Hilversum nog 50 kerken. Daarna neemt het kerkbezoek af en begint het pijnlijke proces van het samenvoegen van parochies en gemeenten en het afstoten van kerkgebouwen. Desondanks telt de stad nog zo’n 35 geloofsgemeenschappen met elk hun eigen karakter.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Hilversum, kunt u terecht bij de Hilversumse Historische Kring Albertus Perk. Op hun site vindt u o.a. een pagina over de geschiedenis van Hilversum. Ook honderden artikelen uit oudere jaargangen van hun tijdschrit Eigen Perk zijn online te lezen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Hilversum heeft 217 rijksmonumenten.

- Hilversum heeft 758 gemeentelijke monumenten.

- Hilversum heeft niet alleen veel natuurgebieden (zie hieronder bij Natuur en recreatie) maar ook veel monumentale panden, maar liefst bijna 1.000. De gemeente heeft een prachtige applicatie waar u alle monumenten in tekst en vaak ook beeld kunt bekijken. Hilversum heeft ruim 200 rijksmonumenten, 3 provinciale monumenten, ruim 300 gemeentelijke monumenten en ruim 400 mogelijke gemeentelijke monumenten (nog in beoordeling). Applicatie waar u alle bijna 1.000 monumenten in Hilversum kunt bekijken.

- Het bekendste rijksmonument van Hilversum is het Raadhuis uit 1931 van toenmalig stadsarchitect Willem Marinus Dudok. Onder regie van Dudok is Hilversum in de eerste helft van de 20e eeuw uitgegroeid tot een gemeente waar het in een aangename omgeving wonen en werken is. Het Raadhuis geniet - ook internationaal - grote bekendheid en waardering. Het interieur, de meubels en decoraties zijn ook door Dudok ontworpen. Het Raadhuis heeft in de periode 1989-1995 een ingrijpende restauratie ondergaan en is weer in volle glorie hersteld. Zo is veel van het meubilair in publieke ruimten uitgevoerd in authentieke stijl (buismeubelen e.d.) en zijn alle oorspronkelijke kleuren weer aangebracht.

- Hilversum is natuurlijk bij uitstek de plaats om de werken van de vroegere stadsarchitect Dudok te bekijken. Naast het werelberoemde Raadhuis zijn er tientallen monumenten te vinden langs de Dudokroute (fietsroute, 17 km). Veel scholen en complete woonwijken zijn door Dudok ontworpen en gebouwd en worden in goede conditie gehouden door de gemeente en de woningbouwverenigingen. In 2015 zijn de door Dudok ontworpen tuinwijken Hilversum Zuid en Oost aangewezen als beschermde stadsgezichten. - Op de site Dudok.org vind je de werken van Dudok in Hilversum maar ook elders, in tekst en beeld.

- De hervormde (PKN) Grote Kerk (Kerkbrink) dateert oorspronkelijk al uit de 13e eeuw. Na een brand in 1768 herbouwd naar ontwerp van Van der Graaf, in 1891 vergroot naar een ontwerp van architect J. Wolbers uit Haarlem, na de brand van 1971 herbouwd naar ontwerp van architect ir. T. van Hoogevest uit Amersfoort.

- Oudkatholieke Sint Vituskerk (Melkpad 12).

- RK Sint Vituskerk, ontworpen door architect P.J.H. Cuypers.

- RK Onze Lieve Vrouwe Kerk Onbevlekt Ontvangen uit 1910, ontworpen door Wolter te Riele.

- Hervormde Diependaalsekerk uit 1925, ontworpen door architect D.A. van Zanten.

- Evangelisch Lutherse kerk uit 1923 van architect Jan Dullaart.

- RK Heilig Hartkerk van Hendrik Willem Valk uit 1928.

- De voormalige RK Josephkerk uit 1936 van architect Nico Andriessen is verbouwd tot appartementen.

- Tesselschadekerk van architect B.H. Bakker uit 1928.

- Pniëlkerk van C. Trappenburg uit 1960.

- Kerk van de Vrije Evangelische Gemeenten van architect A.D.R. Blok uit 1931.

- Met sloop bedreigde voormalige gereformeerde Zuiderkerk uit 1922, ontworpen door architect A. de Maaker.

- De Clemens Maria Hofbauerkerk, ook wel kortweg Clemenskerk (Bosdrift 53), is sinds 1996 niet meer in functie. De kerk is in 2011 gerestaureerd. Een herbestemming is (ons) nog niet bekend.

- Het voormalige sanatorium thans Landgoed Zonnestraal, in 1926 ontworpen door Jan Duiker i.s.m. Bernard Bijvoet en Jan Gerko Wiebenga, wordt internationaal beschouwd als één van de topstukken van de architectuur van de 20e eeuw, een pionierswerk uit de periode van het 'Nieuwe Bouwen'. Het complex ligt in het Loosdrechtse Bos (huisnrs. 5-21) maar valt toch onder Hilversum. Landgoed Zonnestraal is omgeven door 120 hectare bos. Het landschap is adembenemend, ieder seizoen opnieuw. Momenteel is Landgoed Zonnestraal de thuisbasis voor verschillende instellingen in zorg en gezondheid. Daarnaast beschikt het Hoofdgebouw over prachtig gerestaureerde zalen die te huur zijn voor bijeenkomsten, congressen, diners etc. - Fotoserie van Zonnestraal van fotograaf Martin Stevens.

- Museum Hilversum is gevestigd in het voormalige raadhuis aan de Kerkbrink. Aan de Kerkbrink heeft eeuwenlang een raadhuis gestaan. Het raadhuis in de huidige gedaante dateert uit 1881 en is de voorganger van het huidige Raadhuis uit 1931. Museum Hilversum is een kennisinstituut mét een mening over datgene wat het laat zien. Het is een regionaal museum dat een nationaal bereik nastreeft. Er wordt geprogrammeerd aan de hand van Gooise thema’s, zoals ambacht, architectuur, landschap, media en gaming. Door het verbreden van het perspectief op deze thema’s stelt het museum ze in een omvangrijker context. De focus van het museum ligt op de toegepaste kunst; diep gebed in de traditie van ambachts- en vormgevingskunst van Hilversumse iconen als Dudok.

- De Beeld en Geluid Experience is een experience om nooit te vergeten. Hier kun je zelf  in de huid van televisiepresentator kruipen, zelf het journaal samenstellen en presenteren of meespelen in een soap! Televisie, radio en muziek. Daar gaat het om in deze spectaculaire publieksattractie. De kroning van koningin Wilhelmina in 1898, de traan van Maxima, populaire jeugdseries uit je eigen jeugd, de Europacup 1-zege van Feyenoord in 1970 of de laatste Elfstedentocht uit 1997. Dat alles en veel meer zie je terug bij Beeld en Geluid. Kijken, doen en beleven, dat is waar het om draait. Beeld en Geluid is voortgekomen uit het voormalige Omroepmuseum.

- Gevelstenen in Hilversum.

- De in 1991 opgerichte Stichting Hilversum, Pas Op! zet zich in voor het behoud van historisch en/of architectonisch belangrijke gebouwen in Hilversum.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Grasbaanspektakel van de Gooi en Vechtstreek (paardensport) op een woensdag eind mei.

- Hilversum Alive (weekend eind juni) is een festival met veel livebands, een braderie en lekkere hapjes van de Hilversumse restaurants.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Vliegveld Hilversum.

- In 2013 zijn 2 ecoducten gerealiseerd op landgoed De Zwaluwenberg in het ZO van het grondgebied van Hilversum, namelijk 1 over de A27 en 1 over de spoorlijn. Deze zogeheten Natuurverbinding Zwaluwenberg verbindt de Utrechtse Heuvelrug weer met 't Gooi. Hierdoor kunnen dieren als ree, das, boommarter en zandhagedis zich zonder gevaar over een breder gebied verplaatsen en moeten hun overlevingskansen toenemen. In 2016 is de 3e en laatste brug in dit kader gereed gekomen: Natuurbrug Hoorneboeg over de Utrechtseweg. Deze brug heeft ook een wandel-, fiets- en ruiterpad. Voor mens en dier ontstaat hierdoor een aantrekkelijk aaneengesloten gebied.

- Zanderij Crailoo is 65 ha groot. Het voormalige zanderijgebied N van Hilversum, rond de Naarderweg en de spoorlijn Hilversum-Bussum, was destijds de grootste Gooise zandafgraving. De zandwinning is definitief beëindigd in 1970. O van de spoorlijn verrees op de voormalige zandafgraving Sportpark Crailoo. Tussen de spoorlijn en de Naarderweg werd in de begintijd van de spoorlijn een dumpplaats ingericht voor afgewerkt carbid van de lantaarns van de locomotieven. Deze kalkstort is later een natuurgebied geworden onder de naam Kalkterreintje. Door de kalkondergrond kon zich daar een voor het ‘zure’ Gooi unieke flora ontwikkelen. Aan de zuidzijde van het Kalktereintje lag het openluchtzwembad Crailoo dat werd gevoed door bronwater en naast het Kalkterreintje lag ook jarenlang een ijsbaan. Het zwembad is opgeheven en nu is er een klein bedrijventerrein. De Naarderweg en de spoorlijn met het NS bedrijventerrein is een geweldig obstakel in ecologische zin. Vandaar de aanleg in 2006 van de imposante Natuurbrug Zanderij Crailoo, met zijn 800 meter lengte de langste natuurbrug ter wereld. De natuurbrug overbrugt een spoorlijn, een provinciale weg, een bedrijventerrein en een vallei met sportvelden. De natuurbrug is tevens vrij toegankelijk voor voetgangers, fietsers en paardrijders. De brug herstelt de voorheen verbroken verbinding tussen de Heuvelrug en de natuurgebieden in het westen van het Gooi. Uit onderzoek is gebleken, dat alle grote zoogdieren uit de aangrenzende natuurgebieden - zoals ree, vos, haas, konijn en das - gebruik maken van de natuurbrug Zanderij Crailoo. Ook amfibieën- en reptielensoorten maken er gebruik van. Zanderij Crailoo met omgeving moet niet worden verward met de buurtschap Crailo, enkele kilometers naar het ZO, aan de andere zijde van de Bussumerheide.

- De Snip, 14 ha groot, is het laatst overgebleven stukje heide aan de westzijde van de Zanderij Crailoo. Het was grotendeels verbost. In 2003 is het, mede dankzij de inzet van vrijwilligers, open gemaakt zodat er weer struikhei kan groeien. Nu fungeert dit gebied als ‘stepping stone’ voor zon- en warmteminnende dieren die de natuurbrug oversteken. Honden aangelijnd.

- Zwarte Berg heeft een oppervlakte van 67 ha. Ingeklemd tussen de Noodweg, Utrechtseweg en de Hoorneboegse heide. Hier eindigt het Tienhovens kanaal, ooit bedoeld als verbinding van de Vecht met de Zuiderzee. Aan de andere kant van de zandbult ligt de Gooiersgracht bij Laren en Blaricum. Het Gooi was te hoog om door te graven. De grillige oude grove dennen zijn het meer dan waard om even bij stil te staan. In dit gebied veel nesthopen van de rode bosmier. De van deze mieren levende groene specht is dan ook een vaste bewoner. Honden mogen los.

- Het Smithuyserbos heeft een oppervlakte van 40 hectare en is in particulier bezit. Het ligt ten zuidoosten van Hilversum, in het noordoosten begrensd door de Lage Vuurscheweg, in het oosten door de Hollandsesloot (grens tussen Noord-Holland en Utrecht), ten zuiden van het Hilversums Wasmeer en ten oosten van De Zuid en het Erfgooiersbos. Oorspronkelijk het Gooiersbos, een oerbos. In de late middeleeuwen gekapt. De (arme) grond werd gebruikt door de Erfgooiers voor het weiden van schapen. In 1836 heeft de eerste heideverdeling plaatsgevonden tussen de Erfgooiers en de Staat (Domeinen). Het deel van de Staat is verkaveld en in 1837 door Domeinen verkocht. Het bos is genoemd naar een van de eerste eigenaren: Pieter Johannes Smithuysen, makelaar in tabak te Amsterdam.

- Het Cronebos, vroeger Tolbos, heeft een oppervlakte van 46 hectare en wordt beheerd door Natuurmonumenten. Gelegen tussen de A27, de Soestdijkerstraatweg, de Weg langs de Gooiersgracht en de Lage Vuurscheweg. De Zwarteweg, de voormalige tolweg op de Lage Vuursche, loopt er doorheen. Het voormalige tolhuis, waar het bos oorspronkelijk naar is genoemd, staat er nog (Lage Vuurscheweg 86). Het G.H. Cronebos heeft veel reusachtige douglassparren, aangeplant eind 19e eeuw. Ze zijn een geliefd onderkomen voor de groene en zwarte specht. Onder de hoge beuken in het Hallebos kunt u heel ver kijken. Uniek aan dit natuurgebied zijn de vele paddenstoelen, varens en mossen. In de herfst zorgen ze met het loof voor prachtige kleuren. Fotoreportage van het Cronebos van fotograaf Martin Stevens.

- Monnikenberg heeft een oppervlakte van 43 ha. Een in landschapstijl aangelegd landgoed met oude beukenlanen uit 1863, weilanden en een waterpartij waarin de kamsalamander zich voortplant. Vanuit het op het landgoed aanwezige Klooster ‘De Stad Gods’ is er een doorkijk op de Vituskerk van Hilversum. Honden aangelijnd.

- Het Spanderswoud is 213 ha groot. Sinds 1981 mag de natuur zoveel mogelijk zijn eigen gang gaan. Afgestorven bomen blijven liggen, dat biedt schuilplaatsen aan kleine dieren en levert ieder jaar een bonte schakering op aan paddenstoelen. Aan de zuidzijde zijn enkele landgoedachtige waterpartijen en aan de westkant liggen enkele fraaie akkers in de bosrand en loopt u zo door naar de ’s-Gravelandse buitenplaatsen. Uniek is hier het kleuterpad, dat in 2007 is geopend: een natuurbelevingspad, speciaal aangelegd voor kinderen tot 7 jaar. Bijbehorende kaart en ‘doe-boekje’ zijn te bestellen bij het Goois Natuurreservaat. Van 15 maart tot 15 juli moeten honden aangelijnd. In het zuidelijke deel mogen ze los. De Kamphoeve (gem. Bussum), 32 ha groot, is een noordoostelijke hoek van het Spanderswoud die oorspronkelijk bij de verdwenen boerderij Kamphoeve hoorde. Verschillende percelen met voormalig hakhoutbos voor de takkenovens van de bakkers. Later omgevormd naar spaartelgenbos waarbij één tak (telg) doorgroeide tot een ‘normale’ eikenboom. Honden mogen hier los lopen.

- Het Corversbos heeft een oppervlakte van 95 hectare en wordt beheerd door Natuurmonumenten. Gelegen ten westen van Hilversum (Geert van Mesdagweg, via tunneltje onder deze weg bereikbaar vanuit de buurt Boomberg), ten zuiden van de 's-Gravelandseweg, ten oosten van de Corverslaan (grens tussen de gemeentes Wijdemeren en Hilversum) en ten noorden van de Beresteinseweg (langs de Gooise vaart). De meeste huidige bomen zijn geplant na de Tweede Wereldoorlog (het vroegere Corversbos is in WOII gekapt voor brandhout). Gemengd bos. In het bos een voormalig tolhuis, aan De Weg op Gooilust. In 1777 kreeg Gerrit Corver Hooft de Gooise heide (het huidige Corversbos) in erfpacht, bij de aankoop van Gooilust, een van de 's-Gravelandse buitenplaatsen. Gerrit Corver Hooft was de laatste baljuw van Gooiland en kastelein van Muiden. Hij plantte bos aan en gebruikte een deel van de grond als bouwland. Het gebied kwam in 1843 in eigendom van de familie en heet sindsdien Corversbos. Het Corversbos is vooral bekend vanwege zijn akkers. Op een aantal wordt door Natuurmonumenten rogge en haver verbouwd. In deze akkers staan nog diverse uiterst zeldzame akkerkruiden zoals korenbloem, korensla en bleekgele hennepnetel. De Weg op Gooilust is de enige beukenlaan die in WOII gespaard is gebleven omdat daar de telefoonkabels lagen van de Duitse bezetter. De laan vanaf de Oude Utrechtseweg (een zandpad schuin door het Corversbos) tot het huis Gooilust is wel gekapt door de Duitsers om de gebouwen van het hoofdkwartier te verwarmen. In het bos bevindt zich een Bijenschans (tel. 035-6240813) met 40 tot 60 bijenkasten en -korven. Een kast met een glazen wand geeft een kijkje in het inwendige van de bijenkast. Verder zijn de werktuigen van een imker te zien. Deze bijenschans is de laatste van de ca 40 bijenschansen in het Gooi die nog op de originele plek aanwezig is. De schans lag vroeger in het open heide en akkerlandschap, nu verscholen in het bos. Fotoreportage van het Corversbos van fotograaf Martin Stevens.

- Pinetum Blijdenstein is uitgegroeid tot misschien wel een van de meest belangrijke institutionele coniferencollecties op aarde. Een botanische verzameling met een zeer actief collectiebeheer.

- Bantam is een landgoed met parkbos, gelegen aan de Franse Kampweg (provincialeweg Weesp-Bussum, ter hoogte van de Hilversumse Meent). De ingang is tegenover het Shell-station aan Franse Kampweg. Landgoed Bantam heeft een oppervlakte van 28 hectare. Vroeger was het één geheel met het naastgelegen landgoed Schaep en Burgh. Het landhuis, gebouwd in 1878, is honderd jaar later afgebroken. Er resteren nog twee boswachterswoningen.

- Dassenveld heeft een oppervlakte van 13 ha. Landbouwgebied met houtwallen, speciaal ingericht en beheerd om de meest westelijke dassenpopulatie van Nederland te versterken. ’s Nachts verlaten de dassen hun burchten aan de bosrand om wormen te zoeken op de velden. Dankzij gerichte maatregelen is Nederlands grootste marterachtige hier weer in opmars. Onder de Utrechtseweg en de Rijksweg A27 zijn dassentunnels aangelegd, waar ook andere dieren dankbaar van profiteren. Honden aangelijnd.

- Hilversums Wasmeer heeft een oppervlakte van 31 ha. Meest oorspronkelijke ven in het Gooi. De brede open oeverzones huisvesten planten die enerzijds van vocht houden en anderzijds van een zure, voedselarme zandbodem. Voorbeelden zijn de diepblauwe klokjesgentiaan, de (vleesetende) kleine zonnedauw en de veenpluis waarvan de hele zomer de spierwitte pluimpjes al van veraf te zien zijn. Niet toegankelijk, echter goed te overzien vanuit het uitkijkpunt aan de oostoever.

- Zonneheide heeft een oppervlakte van 12 ha. Ooit heide met gedeelten rul zand, maar nu alweer bijna bos. De meerwaarde van dit gebied voor de natuur schuilt in het ‘Zonneheideven’. Hier planten zich amfibieën voort zoals de heikikker en de kamsalamander die voor Gooise (en Nederlandse) begrippen vrij zeldzaam zijn. Honden mogen los. De zonneheide ligt aan de Noodweg tegenover de ingang van vliegveld Hilversum.

- Anna’s Hoeve heeft een oppervlakte van 46 ha in deels gemeente Hilversum (W deel), deels gemeente Laren (O deel). Recreatiegebied van architect Dudok. Aangelegd in de crisisjaren dertig van de 20e eeuw met als letterlijk hoogtepunt een uitzichtheuvel. Vijverpartijen slingeren onder fotogenieke houten bruggen door. Honden aangelijnd in het oostelijk deel van het gebied. Vereniging tot Behoud van Anna's Hoeve.

- De Bussumerheide, 167 ha, is samen met de aangrenzende Westerheide het grootste aaneengesloten heideveld van ‘t Gooi. Eén van de zeldzame plekken waar je een paar kilometer ver kunt kijken. Dit is het domein van de veldleeuwerik, de roodborsttapuit en de ree. De grafheuvels, de vele kleine bosjes en de eeuwenoude zandwegen geven het gebied een extra dimensie. Via een natuurbrug over de A1 is deze heide tegenwoordig verbonden met de Blaricummer- en Tafelbergheide. Honden aangelijnd binnen de rasters.

- Westerheide, 351 ha, in globaal half (W deel) gemeente Hilversum, half (O deel) gemeente Laren. Op en onder de heide zijn veel relicten uit de prehistorie te vinden zoals kampjes, een banscheiding, doodwegen, een urnenveld en grafheuvels. Een gerestaureerde paalkransgrafheuvel uit de Bronstijd (3000 – 800 jaar v. Chr.) is goed bereikbaar via de Erfgooiersstraat in Hilversum. Het urnenveld is waarschijnlijk één van de grootste en best bewaard gebleven velden van Nederland. Dagrecreatieterrein Westerheide aan de Hilversumseweg te Laren. Honden aangelijnd binnen de rasters.

- De Zuid heeft een oppervlakte van 204 ha. Dit bosgebied gaat naadloos over in een van de grootste aaneengesloten wouden van Nederland: die van de Lage Vuursche en Pijnenburg. Honderd jaar geleden was De Zuid nog een open heide. Na de Tweede Wereldoorlog oorlog is hier het dennenbos aangeplant. Inmiddels neemt het aandeel loofbomen toe. De hond moet, behalve in het meest zuidelijke gedeelte, aangelijnd blijven.

- De Hoorneboegse Heide heeft een oppervlakte van 145 ha. Vernoemd naar landgoed ‘De Hoorneboeg’ dat op een hoog punt centraal in het gebied ligt. De zware bomen die het landgoed omringen herbergen roofvogels, vleermuizen, spechten en uilen. Dit is overigens het enige gebied in ‘t Gooi waar u op warme zomeravonden de veldkrekel kunt horen. Honden mogen hier los lopen, mits ze onder appèl staan. In 2012 heeft de Gooise amateurhistoricus R. Wortelboer een oud akkercomplex van tientallen hectaren op de Hoorneboegse Heide ontdekt. Het betreft een zogeheten raatakker, ook wel bekend als Celtic Field. Deze komen in Nederland voor vanaf ongeveer 1200 voor Christus tot 200 jaar na Christus.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage met 174 foto's van Hilversum van fotograaf Martin Stevens.

- Heel veel oude foto's van Hilversum.

- Filmpje met een collage van vele tientallen oude ansichtkaarten en foto's van Hilversum in vroeger tijden.

Terug naar boven

Links

- Officiële site van de gemeente Hilversum.

- Nadere informatie over Hlversum op Wikipedia.

- Hilversum goed bekeken is een site met nieuws over o.a. natuur, cultuur en uitgaan in Hilversum.

- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Hilversum Bosdrift, idem Noorder, iderm St. Barbara en idem Zuiderhof.

Reactie toevoegen