Arnemuiden

Plaats
Stad
Middelburg
Walcheren
Zeeland

Arnemuiden

Terug naar boven

Status

- Arnemuiden is een dorp* in de provincie Zeeland, in de streek Walcheren, gemeente Middelburg. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1996.

* Deze plaats is voorheen een stad geweest maar wordt, ook door de inwoners zelf, tegenwoordig als dorp beschouwd.

- De gemeente Arnemuiden is per 2-10-1857 vergroot met de gemeente Kleverskerke.

- Wapen van de gemeente Arnemuiden.

- Voor de postadressen valt ook het dorp Kleverskerke onder Arnemuiden.

Terug naar boven

Naam

In het Zeeuws
Erremuu. Een inwoner van deze plaats is een Erremuenaer.

Oudere vermeldingen
1235 kopie 1322 Arnemeuden, 1342 Arnemuden.

Naamsverklaring
Arnemuiden ontleent haar naam aan de ligging bij de muiden ‘mond’ van de rivier de Arne. Deze waternaam is mogelijk gevormd met een suffix -n bij ar (zie Ter Aar).(1)

Terug naar boven

Ligging

Arnemuiden ligt O van Middelburg en grenst in het Z aan de A58.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Arnemuiden 222 huizen met 1.316 inwoners, verdeeld in de gelijknamige stad 207/1.218 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Nieuwerkerke 14/93 en Mortiere 1/5. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 2.100 huizen met ca. 5.300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De stad Arnemuiden vervangt sinds 1438 het verdwenen Oud-Arnemuiden, ooit een hanzestad (sinds 1418) die al in de 13e eeuw wordt genoemd en toen een der belangrijkste koopsteden van Europa was. In 1574 kreeg het stadsrechten, waarmee de wederopbouw begon na de verwoesting een jaar eerder (zie verder de volgende alinea). Tot de 16e eeuw was Arnemuiden een voorname haven, 'doch het verzanden der reede deed haar bloei ten onder gaan', aldus Witkamp in zijn Aardrijkskundig woordenboek (1877). Wat konden ze het vroeger toch mooi zeggen…

Vier Arnemuiden's
Het huidige Arnemuiden is eigenlijk al het vierde; het eerste verdween in 1428 door overstromingen en afkalving in de golven, het tweede, dat aan de andere kant van de Arne werd herbouwd, brandde in 1481 geheel af, het derde werd in 1573 door de Spanjaarden met de grond gelijk gemaakt en uitgemoord (300 burgers vermoord en vele zijn toen gevlucht, waarna er nog maar enkele honderden inwoners overbleven van de 2.000). Arnemuiden is vanouds een vissersdorp, maar de vissers moesten door inpolderingen en de aanleg van de Deltawerken uitwijken, eerst naar Veere en later naar Vlissingen.

Tweede Wereldoorlog
Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog wordt Arnemuiden door het Duitse leger aangewezen als zogenaamd lazaretdorp. In dit lazaret waren drie Duitse legerartsen en zo'n 200 man personeel van een Sanitätskompanie van de 70. Infanterie- Division bezig met het verzorgen van gewonden die van het front binnen werden gebracht. Zo'n 700 tot 800 gewonde soldaten werden er in totaal behandeld. Ook zijn behoorlijk wat burgerslachtoffers geholpen in het lazaret. Op de daken van de kerken, scholen, barakken en andere gebouwen werden rode kruizen geschilderd. Wapens, wapentransporten en troependoorvoer waren in het dorp verboden. Desondanks is Arnemuiden door de geallieerden ernstig beschoten bij de inname van de Sloedam, de toenmalige verbindingsdijk tussen Zuid-Beveland en Walcheren.

Arnemuiden is een van de weinige plaatsen in ons land waar nog - en niet alleen met hoogtijdagen - de authentieke klederdracht wordt gedragen.

NO van Arnemuiden ligt Vliegveld Midden-Zeeland.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze voormalige gemeente, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Historische Vereniging Arnemuiden.

- Museum Arnemuiden belicht de geschiedenis van deze kern, o.a. op het gebied van de klederdrachten en op maritiem gebied. Het museum heeft onderzoek gedaan naar de verlanding van de lokale rede. Het resultaat is verzameld en vormgegeven in een interactieve mediapresentatie. Je kunt nu zelf door de tijd scrollen en het verlandingsproces volgen.

- Geschiedenis van Arnemuiden op het weblog van PZC-journalist Willem Staat.

- Kerkelijke geschiedenis van Arnemuiden idem.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Arnemuiden heeft 11 rijksmonumenten.

- Nederlands Hervormde Kerk (PKN).

- Hersteld Nederlandse Hervormde Kerk.

- Gereformeerde Kerk (PKN).

- Kerk van de Gereformeerde Gemeenten in Nederland.

- Het voormalige stationsgebouw uit ca. 1871 is in 2013 verbouwd en herbestemd tot hotel.

- Molen Nooitgedacht.

- Museum Wings to Victory is hét museum over de luchtoorlog boven Zuidwest Nederland. De stichting heeft een database aangelegd met informatie over alle vliegtuigcrashes die zich gedurende de Tweede Wereldoorlog in Zeeland hebben voorgedaan. Daarvoor zijn duizenden documenten, foto's en rapporten gedigitaliseerd.

- Op het terrein van Gyrocopter Aviation vind je een uniek, vliegend, historisch museum: het Flying Gyrocopter and Old Aircraft Museum. Alle gyrocopters en andere vliegtuigen staan vliegklaar en gaan ook regelmatig het luchtruim in. Vliegtuigen zijn immers niet bedoeld om alleen maar te bewonderen, maar vooral om mee te vliegen. Tevens vind je in het museum antieke radio's, luchtvaartradio's, navigatie-apparatuur en antieke scheepsmotoren.

- Sculptuur Arnemuidse visleurster voor de dorpskerk.

- Het Hof Nieuwerkerk aan de Oude Rijksweg, O van Arnemuiden, is het restant van het gelijknamige voormalige dorp en heerlijkheid. Het dorp Nieuwerkerk is in de 14e eeuw of iets eerder gesticht, als parochie afgescheiden van Kleverskerke. Het dorp is verdwenen als gevolg van inundaties (= onderwaterzettingen) in de 80-jarige oorlog (1568-1648). Overblijfselen van de kerk hebben in 1593 gediend tot verzwaring van het zeehoofd in het Sloe.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Op een vrijdag eind november is er de Winterfair.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- De locatie van het Julianabad is al sinds 1961 een sociale ontmoetingsplaats voor heel Arnemuiden en directe omgeving. In de jaren zestig begonnen als speeltuin, sinds 1990 in gebruik als zwembad. De gemeenteraad van de gemeente Middelburg heeft besloten dat vanwege geplande bezuinigingen ook het Julianabad dicht moest. Sinds eind 2016 is het zwembad gesloten en kunnen vooral de kinderen van Arnemuiden e.o. in de zomermaanden nergens meer terecht om te zwemmen in een vertrouwde en veilige omgeving. Ook worden de sociale contacten die een zwembad met zich meebrengt enorm gemist. Inwoners hebben met man en macht geprobeerd om het zwembad van de sloophamer te redden en dat is in april 2017 gelukt. De gemeenteraad heeft het dorp t/m november 2017 de tijd gegeven om met een gedegen plan te komen om het Julianabad te behouden. Daar wordt door Stichting Behoud Julianabad hard aan gewerkt.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Arnemuiden ( online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - `t Erremuenaertje is een advertentieblad voor Arnemuiden en Kleverskerke, dat 1x per 2 weken huis aan huis in deze kernen wordt verspreid. Via de link is het laatste nummer ook online te lezen.

- Belangenvereniging: - Bewonersgroep Arnemuiden (BGA) is een vertegenwoordiging van inwoners van Arnemuiden, Kleverskerke en de Buitengebieden. De BGA vindt het belangrijk dat inwoners invloed kunnen uitoefenen op wat er in hun woonomgeving gebeurt. Zij beoogt de leefbaarheid in stand te houden en waar mogelijk te verbeteren, betreffende o.a. de thema's woon- en leefomgeving, werk en inkomen, milieu, onderwijs, gezondheid, maatschappelijke en sociale voorzieningen.

- Sport: - Korfbalvereniging TOP (Tot Ons Plezier) is opgericht in 1941. Op hun site vind je een mooi verslag van hoe het er in de begintijd van de vereniging aan toeging. O.a. waarom men destijds voor de clubkleuren wit-zwart koos. Die reden was een heel praktische; in die tijd was er veel 'op de bon', zo ook kleding. Er konden geen 'textielpunten' gemist worden voor sportkleding. Maar een wit shirt had iedereen en men kon daar zelf zwarte banen op aanbrengen...

- Veiligheid: - Brandweer Arnemuiden.

Terug naar boven

Trivia

- De plaats is landelijk bekend vanwege het liedje De klok van Arnemuiden.

Reactie toevoegen