Markelo

Plaats
Dorp
Hof van Twente
Twente
Overijssel

markelo_dorpsfeest.jpg

Het Dorpsfeest Markelo (eind augustus) is een machtig mooi feest!

Het Dorpsfeest Markelo (eind augustus) is een machtig mooi feest!

markelo bergweg met kerk [640x480].jpg

Markelo Bergweg met kerk

Markelo Bergweg met kerk

OV gemeente Markelo in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Markelo in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Markelo in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Markelo

(De cursieve alinea's zijn van onze lokale sponsoren)

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Markelo.

- Bestel hier online je maaltijd en laat hem thuisbezorgen in omgeving Markelo.

Terug naar boven

Literatuur

- Lijst van boeken e.d. over de geschiedenis van Markelo (even scrollen op de pagina), aanwezig en in te zien in het Twents Streekarchief te Delden.

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Markelo (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Markelo is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Twente, gemeente Hof van Twente. Tot 1811 was er sprake van een 'kerspel Markelo'. In 1811 is Markelo opgegaan in de gemeente Goor. Per 1-7-1818 is de gemeente Markelo opgericht en samengesteld uit de voorheen Goorse kernen Markelo, Herike, Kerspel-Goor en Stokkum en de voorheen Rijssense kern Elsen. In 2001 is de gemeente Markelo opgegaan in de nieuwe gemeente Hof van Twente.

- Wapen van de voormalige gemeente Markelo.

- Onder het dorp Markelo vallen ook de buurtschappen Achterhoek, Borkeld (deels), De Ha, Dijkerhoek, Elsenerbroek, Herike-Elsen, Kerspel Goor, Markelosebroek, Pothoek en Stokkum (incl. Stokkumerbroek dat vroeger als aparte buurtschap werd beschouwd). In totaal zijn dit 10 buurtschappen.

- De voormalige buurtschap Beusbergen, in het Z van de kern Markelo (niet te verwarren met de nabijgelegen buurtschap Beuseberg Z van Holten), viel oorspronkelijk onder Stokkum en wordt tegenwoordig als wijk van de kern Markelo beschouwd.

Terug naar boven

Naam

In het Nedersaksisch of Twents
Maarkel.

Oudere vermeldingen
1883 Markeloo, 1901 Markelo.

Terug naar boven

Ligging

Markelo ligt W van Goor, Z van Rijssen, ZO van Holten, NW van Diepenheim.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- Volkstelling 1748 van Markelo plus de buurtschappen.

- In 1840 had de gemeente Markelo 543 huizen met 3.299 inwoners, verdeeld in dorp Markelo 132/793 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Markelerbroek 29/175, Stokkum 109/651, Stokkumerbroek 14/87, Elsen 82/494, Elsenerbroek 30/183, Herike 79/489, en Kerspel Goor 68/427.

Bij de gemeente Markelo hebben in de loop der jaren de volgende grenscorrecties plaatsgevonden (onder de links vindt u plattegronden die een en ander visuaiseren):
- per 1-5-1879 naar de gemeente Goor: xx hectare;**
- in 1937 naar de gemeente Goor: xx hectare met 32 inwoners;
- in 1968 van en naar de gemeente Diepenheim;***
- in 1968 naar de gemeente Goor: 407 hectare met 308 inwoners;
- in 1979 naar de gemeente Goor: minder dan 1 hectare;
- in 1995 naar de gemeente Goor: 27 hectare met 1 huis en 4 inwoners.

- In 2001 is de gemeente Markelo opgeheven en grotendeels opgegaan in de nieuwe gemeente Hof van Twente met 8.921 hectare, 2.658 huizen en 7.183 inwoners. Tegelijkertijd is middels een grenscorrectie de overige 235 hectare met 28 huizen en 89 inwoners overgegaan naar de fusiegemeente Rijssen* (per 15-3-2003 naamswijziging: Rijssen-Holten).
(© van de bewerkte plattegronden en de toelichtingen hieronder: Andreas Bartelink)

* Dit gedeelte wordt in de kadastrale kaart van de gemeente Markelo uit 1825 benoemd als deel van 'sectie A genaamd West Elsen'. Het wordt ruwweg begrensd door de A1 in het zuiden, de N347 in het oosten, de Singelweg / Elsenerveldweg in het noorden en gedeeltelijk de Brilsteeg in het westen.
** Dit gebied omvat onder andere het huidige station Goor (tussen 1 juli 1920 en 15 mei 1935 ook bekend als Goor Zuid, om het van Goor West aan de spoorlijn Neede - Hellendoorn te onderscheiden).
*** De in 1968 met de gemeente Diepenheim uitgewisselde gronden betreft een gebied rond de oevers van het Twentekanaal tussen de kilometerraaien 25 en 28. De grens verliep tot 1968 nogal grillig rond het kanaal (aangezien het kanaal pas begin jaren dertig gegraven is). In 1968 is de grens tussen bovengenoemde kilometerraaien strak tussen het Twentekanaal en de daaraan parallel lopende rijksweg 846 (tegenwoordig provincialeweg N346) getrokken.

- Tegenwoordig heeft Markelo (inclusief de buurtschappen) ca. 3.000 huizen met ca. 7.000 inwoners. De kern Markelo heeft ca. 3.600 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van (de kernen van de voormalige gemeente) Markelo, kunt u terecht bij de volgende instanties en sites:

- Stichting Heemkunde Markelo. De stichting heeft o.a. boeken uitgegeven over Markelo (1998), Stokkum (2001), Achterhoek / Dijkerhoek / Markelosebroek (2005) en Herike (2009). Een boek over Elsen en Elsenerbroek staat op de planning voor 2014.

- Geschiedenis van Markelo op de site van Egbert van de Haar uit Tiel (even naar onderen scrollen tot u bij het deel over Markelo bent).

- Buurtschappen in de marke Markelo.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Markelo heeft 11 rijksmonumenten.

- Markelo heeft 20 gemeentelijke monumenten.

- Mariakapel.

- De huidige Martinuskerk dateert uit 1839. De oorspronkelijke Martinuskerk, die in ieder geval van vóór 1224 dateerde, was in 1836 getroffen door een storm en is in 1840 afgebroken. Het orgel uit 1861 is gebouwd door de Duitser Carl Friedrich Haupt uit Ostercappeln. Bij een restauratie in 1932 zijn de prachtige gebrandschilderde ramen aangebracht. Het centrale thema van alle ramen bedoelt een uitbeelding te zijn van de verlossing van de mens uit zijn zondige leven, zowel door God zelf, als ook door de navolging van Christus. In 1962 is de inrichting gemoderniseerd. Kansel en banken zijn toen vernieuwd. Na de restauratie in 2005 van frontpijpen, orgelkast, balustrade en het schilderwerk, is de sfeer van de 19e eeuw weer teruggebracht.

- De stellingmolen - met als functie graanmolen - Molen van Buursink* dateert uit 1838, is in 1991 gerestaureerd en staat er fraai bij. Vrijwilligers houden dit monument aan de gang en geven bezoekers graag de nodige uitleg.
* Ook bekend als Molen De Hoop, de Mölle van Buursink, en de Mölle van Maarkel.

Anno 2016 heeft projectontwikkelaar Ter Steege plannen voor drie geschakelde woningen op de hoek van de Roosdomsweg met de Stationsstraat, op de plek van het vroegere kantoor van Tempelman. De huizen worden met een beoogde nokhoogte van 9 meter hoger dan de huidige bebouwing, die maximaal 7,3 meter hoog is. De bebouwing komt ook dichterbij de molen te staan dan het voormalige kantoor. Allemaal factoren die van invloed zijn op de wind die de molen bereikt. Bouwkundig adviesbureau Alhof concludeert na een onderzoek naar de gevolgen van de nieuwbouw op de molen, dat de molen daardoor veel meer last krijgt van wervelingen in de windbaan, met extra belasting op het gevlucht en alle tandwielen en assen in de molen tot gevolg. Het risico bestaat zelfs dat door veranderde windstromen het binnenwerk van de molen extra belast wordt en mogelijk schade oploopt. Draaiende onderdelen moeten dan versneld vervangen worden. De gemeenteraad moet anno oktober 2016 de bouwplannen al dan niet nog goedkeuren.

- De collectie van Museumboerderij De Zwemkolk bestaat uit gebruiksvoorwerpen uit de streek zoals deze vroeger op de boerderijen werden gebruikt. Het zijn hoofdzakelijk kleinere voorwerpen. Tevens is er een collectie prehistorische vondsten die op het erf van de boerderij zijn opgegraven.

- Museumboerderij Eungs Schöppe is gevestigd in een oude dorpsboerderij, die in 1873 is verbouwd tot schuur. In 1997 heeft het pand het uiterlijk van de oude boerderij teruggekregen. Het eerste woord van de naam Eungs Schöppe is de bijnaam van de familie die ooit eigenaar was van de boerderij en schöppe is Twents voor schuur. De grote collectie kostuums geeft een goed beeld van de ontwikkeling van de klederdracht vanaf 1820 tot 1940. Het is opmerkelijk hoe vroeger de vrouwen soms wel vijf rokken over elkaar droegen en ook de jongetjes in rokken werden gekleed; of de degelijke boer die in de loop van de vorige eeuw zijn kuitbroek, fleurige damasten hemdrok en zijden hoed wisselende voor een lange broek, lakense jas en een pet. Verder nog een collectie mutsen.

De boerenkeuken is authentiek ingericht zoals dit honderd jaar geleden het gebruik was. De keuken stond centraal in het leven van de mensen, omdat er in de boerderijen maar één woonvertrek was. Er is nog te zien hoe vroeger boven een open vuur werd gekookt en hoe er werd geslapen in de bedstee. Een mahoniehouten kabinet is gevuld met eigengereid linnen dat vroeger als uitzet meeging. De trots van het museum is de prachtige collectie merklappen, letterdoeken en stoplappen. Meer dan 80 verschillende exemplaren zijn in het museum te bewonderen. De letterdoeken werden vroeger in Markelo als bruidsdoek voor het huwelijk geborduurd. Fraai zijn ook de vele symbolische tafereeltjes en de bijbelse voorstellingen. De oudste doek uit de collectie dateert van 1692.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Fietsvierdaagse (juni).

- Openluchtspel (juli).

- Dorpsfeest Markelo (weekend eind augustus).

- Ossenhoornblazen op kerstavond.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- IVN afdeling Markelo.

- Ommetje over de Markeloseberg (2,6 km).

Terug naar boven

Links

- Stichting Cultuur Historische Elementen Rondom Markelo (SCHERM).

- Ontwerp Structuurvisie Markelo (okt. 2009).

- Stichting Maarkels Landschap zet zich in voor behoud en versterking van streekeigen bebouwing en landschap in Markelo en de bij Markelo behorende buurtschappen.

- Maarkels Nieuws met o.a. actualiteiten en lokale links.

- Markelo linkspagina.

- Actualiteiten uit wijk De Esch.

- Actualiteiten uit de Koekoeksbuurt.

- Zorgboerderij Het Lamoen. - Alldrik Zorgboerderij Markelo.

Reactie toevoegen