Doetinchem

Plaats
Stad en gemeente
Doetinchem
Achterhoek
Gelderland

doetinchem_plaatsnaambord_kopie.jpg

Doetinchem is een stad en gemeente in de provincie Gelderland, in de streek Achterhoek.

Doetinchem is een stad en gemeente in de provincie Gelderland, in de streek Achterhoek.

gemeente_stad_doetinchem_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Stad Doetinchem anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Stad Doetinchem anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Doetinchem Deutichem 1885 [640x480].jpg

In 1883 is in ons land een aantal plaatsen van spelling gewijzigd. Zo werd Doetinchem Deutichem. Rond 1900 zijn veel van deze spellingswijzigingen weer teruggedraaid, zo ook hier, en is het nu nog altijd Doetinchem...

In 1883 is in ons land een aantal plaatsen van spelling gewijzigd. Zo werd Doetinchem Deutichem. Rond 1900 zijn veel van deze spellingswijzigingen weer teruggedraaid, zo ook hier, en is het nu nog altijd Doetinchem...

doetinchem_overlijdensakte_deudekom_1849.jpg

Een ander punt is dat men tot medio 19e eeuw plaatsnamen vaak opschreef zoals ze klonken. Zo hoort de burgemeester van gem. Nieuwkoop bij een overlijdensaangifte in 1849 kennelijk als dialectnaam van Doetinchem 'Deudekom' en komt dat in de akte terecht.

Een ander punt is dat men tot medio 19e eeuw plaatsnamen vaak opschreef zoals ze klonken. Zo hoort de burgemeester van gem. Nieuwkoop bij een overlijdensaangifte in 1849 kennelijk als dialectnaam van Doetinchem 'Deudekom' en komt dat in de akte terecht.

doetinchem_de_zumpe_100_jaar_boek.jpg

De Zumpe is een moerassig natuurgebied ZO van Doetinchem. Je vindt er o.a. vogels, vlinders, libellen, kikkers, padden, zoogdieren en bijzondere planten. T.g.v. het 100-jarig jubileum van het gebied in 2015 is een mooi fotoboek verschenen.

De Zumpe is een moerassig natuurgebied ZO van Doetinchem. Je vindt er o.a. vogels, vlinders, libellen, kikkers, padden, zoogdieren en bijzondere planten. T.g.v. het 100-jarig jubileum van het gebied in 2015 is een mooi fotoboek verschenen.

Doetinchem

Terug naar boven

Status

- Doetinchem is een stad en gemeente in de provincie Gelderland, in de streek Achterhoek.

- De gemeente is in 1920 ontstaan uit samenvoeging van de gemeenten Ambt Doetinchem en Stad Doetinchem.

- De gemeente Doetinchem is in 2005 vergroot met de gemeente Wehl en een klein stukje van de gemeente Zelhem (zijnde een deel van de buurtschap Wassinkbrink).

- De gemeente Doetinchem omvat naast de gelijknamige stad de dorpen Gaanderen, Nieuw-Wehl, Wehl en een deel van het voormalige dorp Wijnbergen (namelijk het deel dat nu een wijk van de stad en bedrijventerrein is, maar waarin wel de kerk van dit voormalige dorp ligt) en de buurtschappen Halle-Nijman (deels), Heidekant, IJzevoorde (deels), Kleindorp, Langerak, Meerenbroek, Plantage, Wassinkbrink (deels) en Wehlse Broek. Dit zijn in totaal 1 stad, 3 dorpen, 1 deel van een voormalig dorp (tegenwoordig een wijk en bedrijventerrein) en 9 buurtschappen.

- Wapen van de gemeente Doetinchem.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Doetinchem.

- Onder de stad Doetinchem vallen de buurtschappen Halle-Nijman (deels), IJzevoorde (deels) en Langerak en het hierboven omschreven deel van het voormalige dorp Wijnbergen.

Terug naar boven

Naam

In het Nedersaksisch
Deutekom, Deutekem, Durkum of Dörkum.

Oudere vermeldingen
838 kopie eind 11e eeuw Ductinghem l. Duttinghem, 1200 Duttencheim, 1223 Dutthinchem, Duttinchem, 1318 Dutthekem, 1343 Doetekem, 1849 Deudekom, 1883 Deutichem, 1896 Doetinchem.

Naamsverklaring
Betekent Oudnederlands hem 'woonplaats' van de lieden van de persoon Dutto. (1)

Terug naar boven

Ligging

Doetinchem ligt O van Zevenaar, ZO van Doesburg.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Stad Doetinchem 382 huizen met 1.869 inwoners, verdeeld in de gelijknamige stad 354/1.757 (= huizen/inwoners) en Schependom 28/112. T/m 1919 was er daarnaast dus verder nog sprake van de gemeente Ambt Doetinchem. Tegenwoordig heeft de gemeente (dus inclusief alle kernen die onder de huidige gemeente vallen) ca. 22.000 huizen met ca. 56.000 inwoners. De stad heeft tegenwoordig ca. 18.000 huizen met ca. 45.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- In november 2018 hebben archeologen resten van de oude stadsmuur gevonden. Dit deel van de stadsmuur, aan de Terborgseweg, is waarschijnlijk onderdeel van de oude buitenpoort van de verdedigingswerken van de stad. Het is een van de vier poorten die er vroeger waren rondom de stad. Wethouder Sluiter (cultuurhistorie) is verheugd met de vondst: “Met dit stuk stadsmuur hebben we echt een historische parel gevonden. Dit biedt ons de kans om een stukje oud-Doetinchem te laten zien. We werken er daarom graag aan mee om te kijken of en wat er nodig is om de stadsmuur zichtbaar te laten blijven voor ons en de vele generaties die volgen.”

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze stad, kun je terecht bij de volgende sites en instanties:

- Geschiedenis van Doetinchem.

- Historische Vereniging Deutekom houdt de historie van de stad levend door een afwisselend aanbod van lezingen en rondleidingen, en door het kwartaaltijdschrift Kronyck. Deutekom maakt ook veel publicaties over historische aspecten van Doetinchem (mede) mogelijk. Ook heeft de vereniging veel boeken en andere uitgaven van anderen beschikbaar. De publicaties zijn verkrijgbaar bij een (Doetinchemse) boekhandel of tijdens de pauzes van de lezingen van Deutekom bij de boekentafel.

- Stadsmuseum Doetinchem. Ben je geïnteresseerd in de ontwikkeling van deze stad? Hoe de stad van ‘agrarische nederzetting’ uitgroeide tot een stad met grote regionale uitstraling? Of wil je weten hoe groot het belang was van Drukkerij Misset en Bandenfabriek Vredestein voor de ontwikkeling van de stad? Het Stadsmuseum nodigt je uit. Kom langs voor een bezichtiging van de collectie. Het Stadsmuseum biedt meer dan alleen een bezichtiging van de collectie en de tentoonstellingen. Bij het Stadsmuseum draait het ook om het verhaal. De vrijwilligers zijn goede vertellers. Op verzoek lopen ze met je mee en kunnen ze e.e.a. toelichten bij de getoonde objecten.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Ter verlichting van de verkeersproblematiek aan de oostzijde van de stad is in 2015 de Oostelijke Randweg gereed gekomen. In 2017 wordt geconludeerd dat de Oostelijke Rondweg de doelstellingen heeft gehaald; de verkeersadres Kennedylaan en Varsseveldseweg worden er aanzienlijk door ontlast, en dat was precies de bedoeling.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De stad Doetinchem heeft 26 rijksmonumenten.

- Doetinchem heeft 83 gemeentelijke monumenten.

- Molens: - Walmolen. - Benninkmolen. - Molen Aurora.

- In Doetinchem bevinden zich twee in het groen gelegen historische begraafplaatsen, met veel graven van landelijke, regionale en lokale notabelen uit die tijd: de Stadsbegraafplaats (in gebruik tussen 1829-1893) en de Ambtsbegraafplaats (in gebruik 1829-1967, met latere bijzettingen).

- Gevelstenen in Doetinchem.

- Het Openbaar Vervoer Museum & Speelgoed Museum Doetinchem is een ontdekkingsreis door de geschiedenis van het openbaar vervoer: van stoomtrein tot TGV, van paardentram tot gelede tram en van T-Fordje tot interliner. Hievan is een grote collectie schaalmodellen te zien, aangevuld met tekeningen, foto's en voorwerpen die betrekking hebben op alle facetten van het vervoer. Op de eerste etage kun je genieten van rijdende stadstrams, stoomtrams en treinen op grote modelbanen. Het museum bevat een waardevolle collectie veelal antieke modellen op het gebied van trein-, tram- en busvervoer. Hiermee geeft zij een goed en volledig beeld van de ontwikkelingen die het openbaar vervoer heeft doorgemaakt. De collectie wordt gevormd door schaalmodellen, die gangbaar zijn bij de huidige miniatuur- en modelbanen, zowel voor trein, tram als bus. Ook beschikt het museum over ontelbare attributen, waaronder uniformen en gebruiksvoorwerpen uit de wereld van het openbaar vervoer. Het archief bevat veel foto- en ander documentatiemateriaal over de ontstaansgeschiedenis. De expositie heeft betrekking op het nationaal openbaar vervoer. Van NS, HTM, NZH en GvB zijn vele schaalmodellen en attributen tentoongesteld.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- "Met het rapport 'Groen als integrerend kader. Naar een vitale binnenstad van Doetinchem' (januari 2019) wil de werkgroep Groen een positieve bijdrage leveren aan de ambities van het StadsLAB en de plezierige samenwerking met de medewerkers van de gemeente. De werkgroep Groen is onderdeel van het StadsLAB, een project ingegeven door de wens inwoners mee te laten denken over het vitaliseren van hun stad, zoals rondom de rivier de Oude IJssel, citymarketing, fietsplannen en het ‘vergroenen van de binnenstad’. Negen werkgroepen vinden een plek binnen het StadsLAB. De werkgroep Groen wil de binnenstad aantrekkelijker maken door de groenvoorziening in het centrum en langs de toegangswegen te verbeteren. Ze haakt hiermee in op een wereldwijde trend: het vergroenen van steden voor een beter leefklimaat. Denk daarbij aan bomen, groene gevelbekleding, plantenbakken en objecten met groen, zoals de Groene Entree op de historische plaats van de Hamburgerpoort. Er is substantieel budget om ideeën gedurende vier jaar uit te voeren.

Vanaf het eerste begin is ervoor gekozen om de hulp van deskundigen en scholen in te roepen. Diverse groepen leerlingen van middelbare scholen hebben prachtige ideeën aangeleverd, die ook in de plannen zijn verwerkt. De werkgroep Groen heeft de Wetenschapswinkel van Wageningen University & Research gevraagd haar te ondersteunen met analyse, ideevorming en een goede onderbouwing. Studenten hebben meegedacht bij de planontwikkeling en hebben diverse presentaties en dialogen verzorgd. Ook hebben ze het belang van een integrale visie goed naar voren gebracht. Dit rapport is een resultante van dit proces en kan als leidraad dienen voor het vervolg. Een belangrijk aandachtspunt is de noodzaak tot meer samenhang tussen alle projecten die nu spelen en die nog zullen volgen.

Het project heeft veel losgemaakt en teweeggebracht. Inwoners, ondernemers en pandeigenaren zijn samen aan het werk gegaan in een proces dat niet meer kan stoppen. Doetinchem is een geweldige Achterhoekse centrumgemeente met elk weekend iets te doen op cultureel gebied, met een gezellige horeca en fantastische ondernemers. Wat is er mooier dan dat burgers zelf vormgeven aan de vergroening van hun leefomgeving? Aan het enthousiasme van de werkgroepleden, de inwoners, de ondernemers, de studenten, de medewerkers van de gemeente en de politiek zal het niet liggen. Dank aan allen voor hun waardevolle bijdragen! Gerrit Jan van Ochten, voorzitter werkgroep Groen, namens de werkgroep." Aldus het voorwoord van het rapport.

- Kasteel en landgoed Slangenburg dateren uit de late middeleeuwen. Het park rondom het kasteel behoort tot de best bewaarde voorbeelden van Nederlandse tuinaanleg uit de 17e eeuw. Het is in 1679 geheel in de toen toonaangevende formele parkstijl aangelegd door generaal Frederik Johan van Baer. De kenmerken van deze stijl, strakke rechte lijnen met een geometrisch patroon, zijn goed bewaard gebleven. Zo is er een ruim 1 km lange oprijlaan met aan weerszijden in elkaars spiegelbeeld twee vierkante vijvers. De kaarsrechte oprijlaan staat bijna loodrecht op een enorm lanenstelsel in de vorm van een dubbel trapezium, dat beplant is met statige beuken en eiken.

Naast de reguliere begraafplaats van Slangenburg is in 2013 Natuurbegraafplaats Slangenburg gerealiseerd. De graven gaan hierbij geleidelijk op in de natuur, omdat alleen afbreekbare materialen worden gebruikt. Het gebruik als natuurbegraafplaats draagt bovendien bij aan de instandhouding van het landgoed. De benedictijner Sint Willibrords Abdij is in 1952 gereed gekomen. - Kasteel Slangenburg is het gastenverblijf van de abdij, waar je kunt logeren. - Pagina over landgoed Slangenburg op de site van beheerder Staatsbosbeheer.

- Het sinds 1989 beschermde natuurmonument De Zumpe, ZO van de stad, bestaat grotendeels uit Elzenbroekbos. Verder is er grasland, open water (sloten en plassen) en moerasvegetaties. In het open water komt lokale kwel en regionale kwel samen. De ingang van het gebied is bij Vossenstraat 147. Het gebied is sinds 1915 in beheer bij de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging (KNNV), afdeling Doetinchem. Door het houden van excursies laat de Zumpe-werkgroep van de KNNV de leden mee genieten van de rijkdom aan vogels, vlinders, libelles, kikkers, padden, zoogdieren en (bijzondere) planten die in het gebied voorkomen. Ter gelegenheid van het 100-jarig jubileum van dit beheer in 2015 is in dat jaar een mooi fotoboek verschenen met beschrijving en geschiedenis van het gebied (het kost €15 en is verkrijgbaar bij de genoemde KNNV-afdeling). - Zie ook Beschrijving en geschiedenis van natuurgebied De Zumpe.

De afgelopen jaren werd steeds duidelijker dat de ontwatering van de laaggelegen landbouwgronden rondom het natuurgebied niet samengaat met een goede ontwikkeling van de natuur. Ook wordt het gebied steeds belangrijker als uitloopgebied voor de inwoners van het nabijgelegen Doetinchem. De gemeente heeft daarom gekozen voor de ontwikkeling van een natuurgebied van natte bossen en schraallanden dat vergroot wordt van 24 naar 120 hectare. In 2017 is in dat kader 40 hectare ingericht. Er is ongeveer 44.000 kubieke meter bovengrond afgevoerd en een watergang is gedempt. Het effect was in de winter van 2017 al direct te zien: de grondwaterstand is sterk gestegen en grote delen staan plas-dras. Het is het begin van een mooie ontwikkeling van natte schraallanden en bloemrijke graslanden.

- O van Doetinchem legt Rijkswaterstaat een nieuw ecoduct aan over de A18. Het is een van de laatste ecoducten die wordt aangelegd binnen het Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO) en lost knelpunt GE11 op. Hier zijn eerder al twee faunatunnels aangelegd. Onder meer de das en de boomkikker krijgen door de maatregelen een groter leefgebied. Het ecoduct verbindt de natuurgebieden Slangenburg en De Wrange met het Montferland. De soorten die vooral van het ecoduct zullen profiteren zijn de ree, das, boomkikker en de levendbarende hagedis. Ook diverse vleermuissoorten kunnen straks voordeel ondervinden van de nieuwe brug.

Bij Doetinchem doorsnijdt de A18 natuurgebied De Wrange en de ecologische verbindingszone langs de Boven Slinge / Bielhemmerbeek. De Wrange is een afwisselend gebied met droge naaldbossen, vochtige loofbossen, vochtige graslanden, vennen en andere waterpartijen. Plaatselijk komt kwel voor. Het gebied is daarmee van belang voor verschillende soorten amfibieën en reptielen. Bovendien is het een potentieel leefgebied voor de das, die hier vroeger in grote aantallen voorkwam. De bovenloop van de BovenSlinge vormt een van de gave beeksystemen in Gelderland. Het benedenstroomse deel mist een natuurlijk karakter maar is van belang voor de migratie van beekgebonden soorten uit het systeem van de Oude IJssel. Daarbij vormt het een potentiële verspreidingsas voor de boomkikker. Het ecoduct is gezamenlijk aanbesteed met het ecoduct over de A35. De oplevering vindt plaats na afronding van het MJPO; uiterlijk in 2020

Terug naar boven

Beeld

- Diaserie wandeling over landgoed Hagen bij Doetinchem door Loes Westgeest.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Doetinchem (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Doetinchem. - Nieuws van de gemeente op Facebook. - Nieuws van de gemeente op Twitter.

- Zorg: - "Zorgboerderij Slangenburg is werken op een landgoed. Werken bij een abdij. Werken voor ’n kasteel. Werken in het bos. Werken in alle vrijheid. Werken in alle rust. Werken naar eigen kracht en kunnen. Werken aan jezelf. In 2007 opende Zorgboerderij Slangenburg in Doetinchem haar deuren. Destijds hadden wij niet durven dromen dat we nu zo’n verscheidenheid aan werkzaamheden konden aanbieden. Ondanks de titel ‘zorgboerderij’ is er geen sprake van een agrarisch bedrijf met veeteelt of akkerbouw. De werkzaamheden die wij aanbieden hebben namelijk veelal te maken met bosbouw, natuurbeheer en allround terreinonderhoud. Om er zeker van te zijn dat we onze medewerkers van voldoende werk kunnen voorzien, werken we samen met de drie belangrijkste organisaties op landgoed Slangenburg: Staatsbosbeheer, de Sint Willibrords-abdij en gastenverblijf kasteel Slangenburg.

Met een indicatie dagbesteding ben je bij ons over het algemeen vrij snel aan de slag. In de nabije toekomst hopen we daar arbeidsreïntegratietrajecten of werkervaringsplaatsen aan toe te voegen. Hoe dan ook, het gaat om arbeidsmatige dagbesteding. Echt werk welteverstaan, maar aangepast aan jouw talenten en tempo. Weinig abstracte of theoretische instructies, maar d´r an. Samen stellen we gaandeweg leerdoelen op die we op gezette tijden evalueren en bijstellen. Waar het bij ons om gaat is jouw persoonlijke ontwikkeling. Het werk is daarbij het middel dat ons houvast biedt en richting geeft."

Reacties

(2)

Wat super mooi en duidelijk allemaal. Grappig dat de Zumpe ook genoemd wordt. Een gedeelte daarvan is van mijn vriend. Het is een prachtig natuurgebied. Als u ooit tijd heeft... de moeite waard om eens te komen kijken

Mvgr,

Laura van der Maas

Dank voor uw complimenten. Dat doet mij goed om te horen! En het stimuleert mij om door te gaan met de laatste loodjes/puntjes op de i. Ik hoop dat u uw enthousiasme ook aan uw relaties wilt overbrengen, want helaas weten de meeste mensen nog altijd niet van het bestaan van de site, en degenen díe er van weten, zijn er allemaal enthousiast over. Eind dit jaar beoogt alles inhoudelijk echt helemaal gereed te komen. Vanaf 2020 hoop ik dan weer meer tijd te hebben om alles wat ik beschreven heb, ook in het echt te gaan bekijken, net als 'vroeger', vóór de start van dit project, toen ik met mijn vrouw veel door het land reisde om plaatsjes, bezienswaardigheden, natuurgebieden e.d. te 'ontdekken' en daar dan vervolgens een stukje over te schrijven voor voorheen mijn boeken, thans de site. Ook de Achterhoek moeten we nog een keer goed gaan bekijken, en zullen dan zeker ook de Zumpe bezoeken!

De pagina van Doetinchem is overigens nog maar een 'beginnetje', omdat tot heden de nadruk lag op het uitwerken van de kleinere kernen, omdat die op het internet doorgaans nog niet goed overzichtelijk beschreven waren. Zoals in uw gemeente de kernen Gaanderen, Nieuw-Wehl, Wehl, Wijnbergen, Halle-Nijman, Heidekant, IJzevoorde, Kleindorp, Langerak, Meerenbroek, Plantage, Wassinkbrink en Wehlse Broek. Over de grote kernen zoals Doetinchem zijn immers veel meer boeken en sites, dus in die zin waren die minder urgent. Komend halfjaar komen de 300 grotere kernen (= meer dan 10.000 inwoners) aan de beurt om echt goed uit te werken. Waaronder Doetinchem.

Met vriendelijke groet, Frank van den Hoven, hoofdredacteur Plaatsengids.nl

Reactie toevoegen