Noordwijk

Gemeente
Noordwijk
Bollenstreek
Zuid-Holland

Noordwijk bord [640x480].jpg

Noordwijk is topografisch gezien ook weer zo'n grijs gebied-geval: in de praktijk spreekt men nog wel van Noordwijk-Binnen en Noordwijk aan Zee, maar ter plekke blijkt dat niet uit bebording: de plaatsnaamborden vermelden alleen de naam Noordwijk.

Noordwijk is topografisch gezien ook weer zo'n grijs gebied-geval: in de praktijk spreekt men nog wel van Noordwijk-Binnen en Noordwijk aan Zee, maar ter plekke blijkt dat niet uit bebording: de plaatsnaamborden vermelden alleen de naam Noordwijk.

MSDC-20110418-231524.jpg

Noordwijk profileert zich als 'bloemenbadplaats'. Hier zie je waarom; de bloembollenvelden trekken in het voorjaar tienduizenden bezoekers.

Noordwijk profileert zich als 'bloemenbadplaats'. Hier zie je waarom; de bloembollenvelden trekken in het voorjaar tienduizenden bezoekers.

ZH gemeente Noordwijk in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Noordwijk in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Noordwijk in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Noordwijk

Terug naar boven

Status

- Noordwijk is een gemeente in de provincie Zuid-Holland, in de regio Bollenstreek.

- De gemeente Noordwijk omvat de dorpen Noordwijk-Binnen* en Noordwijk aan Zee*, en de buurtschappen De Klei, Het Langeveld, Noordwijkerhoek, Offem, en een heel klein stukje van de buurtschap Ruigenhoek.

* De gemeente Noordwijk heeft in 1978, bij de totstandkoming van het huidige postcodesysteem, geen eigen postcodes en postadres-plaatsnamen aangevraagd voor haar dorpen Noordwijk-Binnen en Noordwijk aan Zee, vandaar dat die dorpen - evenals de genoemde buurtschappen - sindsdien voor de postadressen 'in' de postale plaatsnaam Noordwijk liggen. Wij merken dat ook in veel gevallen over de plaats(naam) Noordwijk wordt gesproken, waarbij men dan doelt op het geheel van beide dorpen gezamenlijk. De dorpen zijn inmiddels ook vrijwel aan elkaar gegroeid; er ligt nog slechts een bescheiden 'groene buffer' tussen. De gemeente heeft ook alleen nog plaatsnaamborden met de plaatsnaam Noordwijk, waarbij zij de afzonderlijke kernen kennelijk niet meer wenst te profileren. Recentelijk is ook het witte plaatsnaambordje Noordwijk-Binnen verwijderd. Een plaatsnaambord Noordwijk aan Zee is er nooit geweest, althans niet recent.

Toch hebben beide dorpen nog altijd wel een duidelijke eigen identiteit. Zo hebben ze nog eigen belangenverenigingen, en zijn er veel inwoners en instanties die nog wel degelijk over de beide kernen spreken als zijnde aparte dorpen, en dat soms ook zo in hun adres schrijven. Vandaar dat wij ons daarbij aansluiten en beide kernen nog altijd als 'dorp' kwalificeren. In statistisch opzicht is er nog wel sprake van de plaatsnamen Noordwijk-Binnen en -aan Zee.

- De gemeente noemt zich op haar site 'Bloemenbadplaats' (gezien de ligging in de Bollenstreek).

- Wapen van de gemeente Noordwijk.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Noordwijk.

Terug naar boven

Naam

Andere naamgevingen van de dorpen en gemeente
- Oorspronkelijk was er alleen maar sprake van een kern Noordwijk. Ter onderscheiding van Noordwijk aan Zee, dat later is ontstaan, is men het oude dorp Noordwijk-Binnen gaan noemen. Noordwijk aan Zee heeft ook Noordwijk-Buiten en Noordwijk op Zee (1573 Nortwyck op Zee) geheten.
- De gemeente heeft ook "Noordwijk Binnen en Buiten, Langeveld en Offem" geheten. (1) De gemeente werd vroeger ook wel betiteld als "De beide Noordwijken".

Oudere vermeldingen
889 kopie ca. 1520 Nordcha, 918-948 kopie 11e eeuw Norhtgo, 1220 Nordeka, 1396 Noortick.

Naamsverklaring
Gaat terug op een samenstelling van noord 'noordelijk gelegen', wat slaat op de ligging aan de noordgrens van het Frankische rijk in het begin van de 8e eeuw. Het grondwoord -ga (hs. -cha) in de oudste vemelding is de Oudfriese vorm van het Oudnederlandse go, de verbogen vorm van het woord gouw, dat hier slaat op een groot samenhangend koningsgoed boven de Rijnmonding, dat onder meer het huidige Noordwijk en Noordwijkerhout omvatte. In de 13e eeuw ontwikkelde de naam een woekervokaal, terwijl de wegval van de eindvokaal tot verscherping van -g- leidde. Het aldus ontstane Nortik* werd vervolgens opgevat als de afgesleten vorm van een oorspronkelijk op -wijk eindigende naam, die men meende te moeten herstellen door het invoegen van een etymologisch onjuiste -w- (leidend tot de huidige benaming op -wijk, vergelijk Lopik). De oudste vermelding die op Noordwijk-Binnen betrekking heeft, staat waarschijnlijk in het zogeheten Oude Register van graaf Floris uit het eind van de 13e eeuw: Te Nortdike op der gheest. Zie ook Noordwijkerhout.(2)

Terug naar boven

Ligging

Noordwijk ligt N van Katwijk, NW van Voorhout, ZW van Noordwijkerhout en grenst in het W aan de Noordzee. Het is een - verticaal - langgerekte gemeente, met een 13 km lang zandstrand, en de enige gemeente in Zuid-Holland waar meer dan de helft van de totale landoppervlakte bestaat uit natuur: duinen, bossen, parken en plantsoenen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Noordwijk 459 huizen met 2.913 huizen, verdeeld in de dorpen Noordwijk-Binnen 302/1.984 (= huizen/inwoners) en Noordwijk aan Zee 120/700 en de buurtschappen Langeveld en De Nes 15/90, Offem 6/39 en De Klei 16/100. Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 10.200 huizen met ca. 25.600 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

ESTEC
In de gemeente Noordwijk is ESTEC gevestigd, een Europees centrum voor ruimteonderzoek en technologie, de grootste vestiging van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. Het bezoekerscentrum van ESTEC, Space Expo, is een grote ruimtevaarttentoonstelling (zie bij Bezienswaardigheden). De ESTEC ligt ver buiten de bebouwde kom van Noordwijk en grenst aan de Katwijkse wijk Rijnsoever. Tussen Noordwijk aan Zee en de Langevelderslag ligt, ter hoogte van Noordwijkerhout, ontvangststation Radio Nora.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Noordwijk, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Genootschap Oud Noordwijk.

- Museum Noordwijk geeft een goed tijdsbeeld van het Noordwijk rond 1900 compleet met stijlkamer, bedstede en een 'plee' van toen. Ook de voorraadkelder en het binnenplaatsje zijn in tact te bezichtigen. Naast de stijlkamers en de minutieus nagebouwde scheepsmodellen neemt de Noordwijkse klederdracht een belangrijke rol voor haar rekening binnen het museum. Verder geeft het museum u een beeld over de tijd van de zogenaamde bomschuiten, kleine vissersschepen met een platte bodem, die met behulp van paarden op en vanaf het strand werden getrokken. Een uitgebreide fotocollectie geeft een goed beeld van meer dan 100 jaar vissers wel en wee. Na de kruidenteelt in de 19e eeuw werd de bollenteelt een belangrijke bron van inkomsten voor de streek rond Noordwijk. In de stal van het museum vindt u gereedschap en materialen die in vroeger jaren in de bollenteelt werden gebruikt.

- Streekmuseum Veldzicht schetst de geschiedenis van Noordwijk van prehistorie tot heden.

- Artikel van Frans Angevaare over de geschiedenis van de naam Boekhorst in relatie tot de Noordwijkse nieuwbouwwijk Boechorst.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Bewoners van het middengebied in Noordwijk zien een nieuwe Bijlmer opdoemen, als de plannen voor een luxueus nieuw zwembad met 200 hoogbouwappartementen ernaast doorgaan. Zij kondigen aan te blijven procederen tegen de bouwplannen. Niet omdat zij tegen een nieuw zwembad zijn, maar wel omdat zij torenflats in de groene oase tussen Noordwijk-Binnen en Noordwijk aan Zee niet zien zitten. (jan. 2010)

- De komende jaren worden in het thans nog landelijke Offem-Zuid 750 woningen gebouwd. De bouw zou in 2014 van start zijn gegaan. 10 jaar daarna moet de wijk gereed zijn. De intentie is dat kopers zoveel mogelijk zelf kunnen bepalen hoe hun woning eruit gaat zien.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Noordwijk heeft 74 rijksmonumenten.

- In 2017 heeft de gemeente Noordwijk de eerste 40 panden aangewezen als gemeentelijk monument. In totaal wil de gemeente 63 waardevolle objecten op de gemeentelijke monumentenlijst. Onder de eerste lichting gemeentelijke monumenten zijn onder andere de villa’s aan de Koningin Astrid Boulevard van Eduard Cuypers, de arbeiderswoningen aan het Lombok, villa Marie aan de Lijnbaanweg en Museum Veldzicht. Het college wil eigenaren ondersteunen in de zorg voor het erfgoed. Daarom wordt er gewerkt aan een stimuleringsregeling om eigenaren in onderhoudskosten tegemoet te komen. Daarvoor is €40.000 begroot. Welke 40 gemeentelijke monumenten het concreet betreft, vind je op onze pagina's van de respectievelijke dorpskernen (-Binnen en -aan Zee).

- Hoogewegse Molen.

- Mariakapel.

- Gevelstenen in Noordwijk.

- Bezoekers van Space Expo maken kennis met succesvolle Europese ruimtevaarttoepassingen, reizen door de geschiedenis van de ruimtevaart en beleven mee hoe Ariane-draagraketten worden gelanceerd. Naast fascinerende satellietopnamen van de planeten en onze eigen Aarde laten ruimtevaarders in verschillende Multi-visionshows zien hoe mensen op de Maan landden en hoe het is om gedurende langere tijd in de ruimte te wonen en te werken.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Schilderfestival Noordwijk (3e maandag in juni tot en met de daaropvolgende zondag).

- FloraHolland Bloemenfestival Noordwijk (do/vr/za half augustus).

- Jobpop (gratis toegankelijk popfestival, tijdens de oranjefeesten begin september in Noordwijk-Binnen).

- De Noordwijk Mini Marathon is geen kleine marathon maar een marathon van Mini's. De marthon start ieder jaar ergens anders in het land en finisht in Noordwijk.

- Puinpop (oktober).

- Actuele activiteiten- en evenementenkalender Noordwijk.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Fietsroute door Noordwijk van de Noordwijkse Ondernemers Vereniging, met afbeeldingen van en toelichtingen op wat u onderweg zoal tegenkomt.

- De Buitenplaatsenroute is een wandelroute van 10 km langs buitenplaatsen in Noordwijk en Noordwijkerhout.

- In het gebied Langeveld is in 2016 ruim 5.000 m2 nieuw 1e klas bollenteeltareaal gerealiseerd door de sloop van 1.700 m2 kassen en het herbestemmen van het aanwezige bouwvlak tot bollenteeltareaal. Een en ander past in het beleid om het gebied Langeveld weer 'open te maken'.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Noordwijk (online te bestellen).

- Het Straatnamenboek van Noordwijk: Noordwijks historie vanuit de straatnaam (uitg. Verloren, 1992) is via de link deels online te lezen.

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Noordwijk.

- Muziek: - Tekst volkslied Noordwijk. - Gezongen volkslied Noordwijk.

- Media / nieuws: - RTV Nens, omroep voor de gemeenten Noordwijk en Noordwijkerhout.

- Wijkverenigingen: - Sites van de wijkverenigingen in Noordwijk.

Reactie toevoegen