Giessenburg

Plaats
Dorp
Giessenlanden
Alblasserwaard
Zuid-Holland

giessenburg_collage.jpg

Giessenburg, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Giessenburg, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

giessenburg giessen nieuwkerk coop landbouwvereniging samenwerking [640x480].jpg

Giessenburg Giessen Nieuwkerk coop. landbouwvereniging samenwerking

Giessenburg Giessen Nieuwkerk coop. landbouwvereniging samenwerking

Giessenburg..JPG

Giessenburg gezien over het veenriviertje de Giessen.

Giessenburg gezien over het veenriviertje de Giessen.

Giessenburg.JPG

De Hervormde kerk van Giessenburg.

De Hervormde kerk van Giessenburg.

Giessenburg (2).JPG

De Giessen bij Giessenburg.

De Giessen bij Giessenburg.

Giessenburg

Terug naar boven

Status

- Giessenburg is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek Alblasserwaard, gemeente Giessenlanden. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1985. De gemeente had samen met buurgemeente Schelluinen tot de herindeling van 1986 1 gemeenschappelijke burgemeester. In het voormalige gemeentehuis is nu het museum van de heemkundekring gevestigd.

- Na de fusie van de gemeenten Giessen-Nieuwkerk en Peursum in 1957 tot de nieuwe gemeente Giessenburg (waar ook het dorp Giessen-Oudekerk nog aan was toegevoegd vanuit de gemeente Giessendam), zijn niet alleen de gemeentenamen maar ook de gelijknamige plaatsnamen vervallen en is men beide kernen tezamen als dorp Giessenburg gaan beschouwen. Geografisch gezien zal het nooit echt 1 dorp worden, omdat de kernen worden gescheiden door de rivier de Giessen (Giessen-Nieuwkerk ligt Z ervan en Peursum N ervan), slechts nabij beide kerken door een brug met elkaar verbonden.

- Lokaal worden de namen soms nog wel gebruikt, om aan te duiden in welk Giessenburgs gedeelte (N of Z van de Giessen) een bepaald object is gelegen. Zo spreekt de Openbare Basisschool Het Tweespan bijvoorbeeld nog van ‘locatie Giessen-Nieuwkerk’.

- Onder het dorp Giessenburg vallen ook de buurtschappen Klein Peursum, Muisbroek, Peursum (in geografisch opzicht, zie hierboven) en Pinkeveer (of Neder-Slingeland). Voor de postadressen valt ook het dorp Giessen-Oudekerk onder het dorp Giessenburg.

- Wapen van de voormalige gemeente Giessenburg.

- Wapen van de voormalige gemeente Giessen-Nieuwkerk.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
De naam Giessenburg wordt reeds genoemd in 1573.

Naamsverklaring
De naam betekent burg 'burcht, voornaam huis’ aan het water de Giessen.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Giessenburg ligt dus aan weerszijden van de river de Giessen en ligt verder NO van de dorpen Giessen-Oudekerk en Hardinxveld-Giessendam, N van de A15, NNO van het dorp Boven-Hardinxveld, WNW van het dorp Schelluinen, NW van de stad Gorinchem, ZW van het dorp Hoornaar, ZZW van het dorp Goudriaan, ZO van de dorpen Molenaarsgraaf en Bleskensgraaf, O van het dorp Wijngaarden en ONO van het dorp Sliedrecht.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Giessen-Nieuwkerk 98 huizen met 635 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 82/546 (=huizen-inwoners) en de buurtschap Muisbroek 16/89; de gemeente en het dorp Peursum hebben in 1840 26 huizen met 243 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp Giessenburg ca. 1.600 huizen met ca. 4.100 inwoners, dit is exclusief het aantal huizen en inwoners voor het dorp Giessen-Oudekerk.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het huidige Giessenburg voorzover gelegen ten zuiden van de Giessen, was het vroegere Giessen-Nieuwkerk. De noordzijde van de Giessen bestond in deze omgeving uit de ambachten Giessendam, Giessen Oudkerk en Peursum, met als hoofdkerk de kerk in Giessen Oudkerk. Zie verder aldaar. In Peursum (gelegen op de noordoever van de Giessen tegenover Giessen-Nieuwkerk) kwam een kapel en daarmee een parochie. In Giessendam kwam ook een kapel, zij het op grondgebied van Hardinxveld, dus op de zuidoever van de Giessen.

Giessen-Nieuwkerk, waar in het laatste kwart van de 19e eeuw vermoedelijk een kleine joodse gemeenschap heeft bestaan, maakte sinds 1899 deel uit van de joodse gemeente van Leerdam.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Giessenburg, kun je terecht bij de volgende instanties:

- Geschiedkundige Vereniging Giessenburg en Schelluinen.

- Museum Het Regthuys is het museum van de geschiedkundige vereniging. Stijlkamer, boerenkamer, dorpskamer, Oranjeverzameling, verzameling Tweede Wereldoorlog en twee archeologische collecties.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Giessenburg heeft 27 rijksmonumenten.

- Giessenburg heeft 36 gemeentelijke monumenten.

- Bovenkerkse Molen.

- Hervormde kerk (Kerkweg 1) van de Hervormde Gemeente Giessen-Nieuwkerk en Nederslingeland. Toren en koor van de kerk stammen uit de 15e eeuw, het schip is in de 19e eeuw geheel herbouwd in een hoogte die aansloot bij het koor. Maar omdat het oorspronkelijke schip veel lager was, is nu de juiste verhouding tot de toren zoek. Het oudste deel van de kerk, het koor, is gebouwd rond 1450. In 1878 kwam er een nieuw middenschip tussen toren en koor. Het koor was ook in slechte staat maar afbraak werd verhinderd door baron d’Ablaing van Giessenburg. Restauratie in 1970-1971. Het koor werd terug gebracht in zijn oorspronkelijke staat. De preekstoel is uit 1684. De in de kerk hangende rouw- en wapenborden zijn van de families De Boodt en d’Ablaing, destijds eigenaar en ambachtsheer van de vrije heerlijkheid Giessen-Nieuwkerk.

- Dieselgemaal Over en Neder Slingeland / De Schuilplaats (Postkade 1), met extern scheprad, was in gebruik tot 1980. Het is door de Stg. Uitvoering Landschapsplan ingericht als schuilplaats en meditatieve ruimte voor passanten. Ingang aan de Smoutjesweg.

Overige bezienswaardige panden o.a.: - Doetseweg 8, 24, 39, 53. - Dorpsstraat 13, 32, 34. - Neerpolderseweg 16, 27, 28, 45, 57, 63, 72b.

- Ons Museum is gevestigd in een voormalige stoomgraanmalerij uit 1909. De koopmanswoning is van ca. 1850. Op de bovenste verdieping treft u Ons Museum aan met een kruidenierswinkel, een eeuwenoude smederij en diverse verzamelingen oud speelgoed, blikken, radio’s et cetera. Ook is er Maastrichts aardewerk van 1850 tot 1930 te bewonderen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Koningsdag.

- Beleef Giessenburg (op een zaterdag eind juni) is een evenement waar verenigingen, ondernemers en hobbyisten uit het dorp je laten zien wat ze te bieden hebben.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het riviertje de Giessen is nu een lieflijk binnenwater. Vroeger had ze venijnige korte bochten door het land geslagen en regelmatig brak ze door de gebrekkige bedijkingen heen. Daardoor onstonden wielen (meertjes als overblijfsel van een overstroming). De wiel aan de Doetseweg is ontstaan in het jaar 1553 bij een dergelijke dijkdoorbraak.

- Openluchtzwembad De Doetse Kom is het grootste openluchtzwembad van de Alblasserwaard. - De Doetse Kom op Facebook.

- Langs de Neerpolderseweg vind je op sommige erven ooievaarsnesten. Ooievaars kun je o.a. aantreffen in de polder Slingeland.

- Natuurpad Giessenburg laat je kennismaken met openbaar groen, natuur en landschap binnen en buiten de bebouwde kom van het dorp.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's en ansichtkaarten van Giessenburg op Facebook.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Giessenburg (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Giessenburg.

- Nieuws: - Actualiteiten uit Giessenburg op Facebook.

- Onderwijs / jeugd: - Basisschool De Hoeksteen. - Jeugd- en Speeltuinvereniging Kindervreugd zet zich in voor de jeugd van Giessenburg e.o. De jeugd kan er o.a. knutselen, figuurzagen, handwerken, bingoën en zij organiseert het evenement Jeugdland.

- Sport: - vv Peursum (voetbal). Ook de dames van v.v. Peursum staan hun mannetje (tja zo heet dat nu eenmaal). Ze hebben zelfs zo'n goede reputatie dat in 2017 4 meiden van het Gorcumse GJC hier naartoe zijn 'overgelopen'.

Reactie toevoegen