Giessen-Oudekerk

Plaats
Dorp
Giessenlanden
Alblasserwaard
Zuid-Holland

giessen-oudekerk_collage.jpg

Giessen-Oudekerk, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Giessen-Oudekerk, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

giessen oudekerk groeten uit 1904 [640x480].jpg

Giessen-Oudekerk Groeten uit 1904

Giessen-Oudekerk Groeten uit 1904

Giessen-Oudkerk.JPG

In Giessen-Oudekerk aangekomen.

In Giessen-Oudekerk aangekomen.

Giessen-Oudekerk..JPG

De Hervormde kerk van  Giessen-Oudekerk.

De Hervormde kerk van Giessen-Oudekerk.

Giessen-Oudekerk. (2).JPG

Nog even omkijken naar de kerk van Giessen-Oudekerk.

Nog even omkijken naar de kerk van Giessen-Oudekerk.

giessen-oudekerk_protest_herindeling.jpg

De inwoners van Giessen-Oudekerk waren destijds fel tegen de herindeling van 1957 waarbij het dorp bij de nieuwe gemeente Giesenburg zou komen. Men bleef liever bij Giessendam en liet dat met vele protestborden en spandoeken blijken. Het mocht niet baten.

De inwoners van Giessen-Oudekerk waren destijds fel tegen de herindeling van 1957 waarbij het dorp bij de nieuwe gemeente Giesenburg zou komen. Men bleef liever bij Giessendam en liet dat met vele protestborden en spandoeken blijken. Het mocht niet baten.

Giessen-Oudekerk

Terug naar boven

Status

- Giessen-Oudekerk is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek Alblasserwaard, gemeente Giessenlanden. T/m 1956 gemeente Giessendam. In 1957 over naar gemeente Giessenburg, in 1986 over naar gemeente Giessenlanden.

- Het dorp Giessen-Oudekerk heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Giessenburg.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Ghiessen, Oltghiesen, Ouderkerk aan de Giessen, Giessen-Oudkerk, 1396 Oudeghiesen, 1514 Gyessen Ouderkerck.

Naamsverklaring
Betekent ‘het Giessen waar de oude kerk staat’. Samengesteld uit twee afzonderlijke namen. De eerste is identiek met het hier stromende water de Giessen, waarvoor zie (Hardinxveld-)Giessendam. De toevoeging Oudekerk diende ter onderscheiding van het nabijgelegen Giessen-Nieuwkerk, dat tegenwoordig Giessenburg heet.(3083)

Terug naar boven

Ligging

Giessen-Oudekerk ligt NO van Hardinxveld-Giessendam, ZW van Giessenburg, aan de rivier de Giessen. De buurt rond de Kloevelaan ligt op een ‘eiland’ in de Giessen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Giessen-Oudekerk 69 huizen met 479 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 300 huizen met ca. 700 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De streek ten noorden van de Giessen is in de slotfase van de Alblasserwaardse ontginning in cultuur gebracht. Tussen 1200 en 1250 is het gebied ontbost, geëgaliseerd en werden er sloten en dijken aangebracht. In een grote scherpe bocht ontstond aan het veenriviertje de Giessen een nederzetting met een hoofdkerk. In de middeleeuwen groeide dit dorp uit tot terpdorp. De opgehoogde dorpskern was ten tijde van de watersnoden een toevluchtsoord voor vele dieren en mensen.

Tegenover de kerk aan de andere zijde van de Giessen lag tot in de 17e eeuw kasteel Ghiessenburgh (nu bekend als het Oudkerksebos).

Waar nu de villawijk De Kloeve ligt, wordt op een kaart van Blaeu (ca. 1770) (kaart hangt in museum de Koperen Knop) gesproken van een buurtschap Giessenburg. Een andere kaart in de collectie van Atlas van Stolk (Schielandmuseum Rotterdam) geeft ook deze plaats aan van de nederzetting Giessenburg. Je kan veronderstellen dat het kasteel en de nederzetting niet bij elkaar lagen. De nederzetting N van de giessen in de bocht Z van het dorp Giessen Oudekerk en het kasteel noordelijker aan de linkeroever.

De noordzijde van de Giessen bestond in deze omgeving uit de ambachten Giessendam, Giessen-Oudekerk en Peursum, met als hoofdkerk de kerk in Giessen-Oudekerk.

Het is niet bekend wanneer de eerste kerk werd gesticht. Het was wel de hoofdkerk van de ambachten Giessendam, Giessen-Oudekerk en Peursum. In Giessendam en Peursum was wel een kapel. De kapel van Giessendam lag echter op grondgebied van Hardinxveld, dus op de zuidoever van de Giessen nabij de dam. De kapel te Peursum lag aan de Peursumsevliet nabij de brug. (bron: Dick van den Dool, Wetenswaardigheden over de kerk te Giessen-Oudekerk, brochure, 1983)

Herindeling
De inwoners hebben voorafgaand aan de herindeling van 1957 fel tegen deze 'scheuring' geprotesteerd. Men wilde liever bij Giessendam blijven dan in de nieuwe gemeente Giessenburg opgaan. Het heeft niet mogen baten. De inwoners hebben destijds ca. 80 protestborden door het hele dorp geplaatst met slogans, limericks et cetera tegen de herindeling. Pagina met teksten en foto's van het protest van Giessen-Oudekerk tegen de herindeling.

De Kloeve
In het Z van Giessen-Oudekerk ligt op een (schier)eilandje in de Giessen de villawijk De Kloeve, rond de Kloevelaan. Vanouds was dit een buurtschap, die o.a. in 1869 in bronnen voorkomt als De Kaloeve. De betekenis is niet bekend. Misschien een samenstelling van kale ‘kaal, zonder groen’ en hoeve ‘hoeve’? (3083) Op oude kaarten uit de 17e eeuw is hier de buurtschap Giessenburg gesitueerd, de naam die nu gegeven wordt aan het N van Giessen-Oudekerk gelegen dorp. Camping De Kale Hoeve, die iets Z van De Kloeve lag, is in 2001 afgebroken  voor de aanleg van de tunnel van de Betuwelijn, die hier onder de Giessen doorloopt. De camping komt niet terug; het gebied heeft een groene bestemming gekregen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Hervormde (PKN) kerk (Oudekerkseweg 22) van de Hervormde Gemeente Giessen-Oudekerk en Peursum. De plaatsnaam doet vermoeden dat de huidige kerk ouder zou zijn dan die van Giessenburg, dat vroeger Giessen-Nieuwkerk heette. Toch is dat niet juist. Toren en schip stammen uit eind 15e of misschien wel begin 16e eeuw. De toren is met zijn resten van overhoekse steunberen een goed voorbeeld van Brabantse stijl: breed en zwaar. De spits is later vernieuwd. Het huidige bouwwerk stamt uit 1350-1400. De westzijde was toen nog niet voorzien van een toren, maar van een west afsluiting met mogelijk een klein klokkentorentje (vergelijk de kerk van Wijngaarden). De westgevel-ramen uit die tijd zijn nog te herkennen aan de binnenwestgevel van het schip.

In de 15e eeuw is de toren tegen het schip aangebouwd. Door de nabijgelegen weg was er niet zoveel bouwruimte. De toren werd ca. 1 meter in het schip gebouwd. Herinneringen aan de Roomse periode zijn de grafzerk uit 1523, de torenklok uit 1446 en het tinnen avondmaalstel. De toren is een zogenaamde 'Lieve Vrouwetoren', wat wil zeggen dat er naast de hoofdtoren een klein torentje is gebouwd. Dit torentje moet het kindeke Jezus voorstellen als kind aan de borst van moeder Maria, die verzinnebeeld wordt door de grote toren.

Legende:
In de Tachtigjarige Oorlog wilden de Spanjaarden de torenklok vorderen. De bewoners roken lont, haalden de klok uit de toren om hem in het Oudkerksebos te verstoppen. Dat was wel aan de andere kant van de Giessen. Rollend over palen staken ze de bevroren rivier over, maar de klok verdween halverwege naar de bodem. Deze plek staat nu bekend als "het gat van Jan Baan". Op die plaats is de Giessen natuurlijk heel diep en bij stormachtig weer hoor je er de klok nog luiden. De klok is echter nooit meer boven water gekomen. Overigens was dit de slagklok. De kleine luidklok uit 1446 (750 kilo) hebben ze laten hangen. Bij de restauratie is de klepel wel een halve slag gedraaid. De slagplek van 5 eeuwen was namelijk danig uitgesleten. Ook is de uitslijting van het klokkentouw in de muur nu nog duidelijk zichtbaar. (bron: Dick van den Dool, Wetenswaardigheden over de kerk te Giessen-Oudekerk, brochure, 1983)

- Molenstomp aan de westzijde van de Peursumsevliet, te bereiken via de Tiendweg en de Kooiweg.

- Op het plein voor de kerk staat een beeldhouwwerk van Rob Schreifel 'Zeil' uit 1996.

Bezienswaardige panden o.a.:
- Bovenkerkseweg 46 (Arentshoeve), 70 (houten hoog achterhuis), 78, 82, 84, 92;
- Oudkerkseweg 2a, 6 (met vloeddeur), 10, 38;
- Binnendamseweg 20, 21, 53, 62, 65a, 80 (Adrianahoeve), 96.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Oranjevereniging Giessen-Oudekerk organiseert de evenementen Koningsdag (27 april), Dodenherking (4 mei), Bevrijdingsdag (5 mei) en een Dorpsfeest in september. - Oranjevereniging op Facebook.

- De tweejaarlijkse (in de even jaren, eerstvolgende keer dus in 2018) Gondelvaart (2e zaterdag van september), georganiseerd door Oranjevereniging Giessen-Oudekerk, is een hoogtepunt in het dorp. Ca. 20 fraai opgetuigde gondels varen 's avonds in het donker, verlicht over de Giessen, van Hardinxveld-Giessendam tot Giessenburg. Ook het dorp zelf is dan verlicht met lichtpalen, en de tuinen zijn versierd met lampen. - Gondelvaart op Facebook. De 'Oukerkse' Gondelvaart is een van de grootste en meest spectaculaire van Nederland. Hij trekt dan ook telkens ca. 25.000 bezoekers uit de wijde omgeving.

- IJsclub Sint Moritz organiseert jaarlijks op de 3e zaterdag in juni een Skate- en Skeelertocht.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Eendenkooi langs de Molenweg.

- Soos ‘De Korf’ (Oudkerkseweg 68) is een christelijke uitgaansgelegenheid voor jongeren van 16 jaar en ouder. Elke zaterdag is de soos geopend van 21:00 tot 00:30 uur.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's van de Oudkerkseweg.

- Oude foto's van de Binnendamseweg.

Terug naar boven

Oudkerks Volkslied

Refrein:
Giessen-Oudekerk, dorpje zo apart.
'k Heb voor jou een plaatsje, heel diep in mijn hart.
Al ben jij een stipje op de wereldkaart,
toch blijf jij de Parel van de Alblasserwaard.

Er ligt een klein dorp in de Alblasserwaard,
een dorpje om echt van te houden.
Het ligt aan de Giessen die slingert en stroomt,
langs hofsteden en langs landouwen.
Het dorp is al oud, al zo'n zeshonderd jaar,
en toch is het jong nog van geest.
Dat kun je goed zien als er iets is te doen,
want dan is het voor iedereen feest.

Refrein

In het centrum van het dorp is een oeroude kerk,
die staat daar al eeuwen te dromen.
Het ligt aan een pleintje dat ademt een sfeer,
die men niet vaak tegen zal komen.
In zomer of winter wanneer je ook komt,
het is altijd mooi om te zien.
Wanneer ik een cijfer mocht geven dan werd
dat voor Giessen-Oudekerk een tien!

Refrein

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Giessen-Oudekerk (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Het in 2014 opgerichte Oudkerks Belang is als dorpsraad de schakel tussen de inwoners en de gemeente Giessenlanden.

- Onderwijs: - Basisschool Giessen-Oudekerk is een gezellige, kleine basisschool die letterlijk en figuurlijk in het hart van het dorp staat.

- Sport: - IJsclub Sint Moritz.

- Weer: - De site van Weerstation Giessen-Oudekerk wordt iedere minuut automatisch ververst.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Giessen-Oudekerk, met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen