Babberich

Plaats
Dorp
Zevenaar
Liemers
Gelderland

Babberich

Terug naar boven

Status

- Babberich is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Liemers, gemeente Zevenaar.

- Onder het dorp Babberich vallen ook de buurtschappen Kwartier en Veldhuizen (deels).

Terug naar boven

Naam

In het dialect
Bebbrig.

Oudere vermeldingen
1357-1358 Babborch, 1400-1401 Babborch, 1534 Babbergen, 1741 Babbrigh, 1936 Babberik.

Naamsverklaring
Wel verklaard als een samenstelling van de persoonsnaam Babo en reke 'rij', maar Babborch wijst eerder op een ontstaan uit borch = burg 'versterkte plaats, burcht' of berg 'terreinverheffing, heuvel' en een onduidelijk eerste deel.(1)

Terug naar boven

Ligging

Babberich ligt ZO van het dorp Oud-Zevenaar en de stad Zevenaar, ZW van de dorpen Didam en Nieuw-Dijk en de A18, W van de A12 en het dorp Beek, NW van het dorp Elten (Duitsland), N van het dorp Lobith, en NO van de dorpen Aerdt en Herwen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Babberich 174 huizen met 1.144 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 750 huizen met ca. 1.850 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Onderwijs
In 1882 sticht de gemeente Zevenaar een openbare school aan de Rijksweg te Babberich. In 1917 wordt in het dorp een meisjesschool gebouwd. De zusters "Franciscanessen van de onbevlekte ontvangenis der H. Moeder Gods", overgekomen uit Veghel, gaan er les geven. Het aantal meisjes bedraagt direct al meer dan 100. Ook is er dan een 'bewaarschool' (kleuterschool) in gebruik genomen, evenals een school voor voortgezet handwerkonderwijs voor meisjes. De paters Capucijnen die sinds hun komst in 1883 een aardig stempel op het geestelijk en sociaal leven in het dorp begonnen te zetten, gaan dan 'patronaat met voortgezet godsdienstig onderricht' geven in de leeggekomen lokalen van de openbare school. Er wordt zelfs een lokaal verhuurd aan de firma Hubar en van Kol, voor de opslag van tabak. In 1921 verzoekt de Franciscusstichting (ter bevordering van het geestelijk en cultureel peil en de bevordering van het onderwijs) de gemeente tot 'de bouw en inrichting' van een bijzondere lagere school. Als belangrijkste argument voert zij aan dat de openbare school bevolkt wordt door 8 protestantse meisjes en jongens en maar liefst 121 katholieke jongens. Op 1 mei 1922 wordt de tot dan openbare school overgedragen aan de St. Franciscusstichting.

Na de Tweede Wereldoorlog is de school onbruikbaar voor onderwijs. En wordt er tijdelijk uitgeweken naar de meisjesschool en het 'Bondsgebouw'. Dankzij de inspanning van de pater gardiaan en meester Appels kan in 1947 begonnen worden met de bouw van een nieuwe school met gymzaal, waarvan ook de meisjesschool gebruik zal gaan maken. In 1961 worden de jongens- en meisjesschool samengevoegd. In 1975 wordt de Stichting Katholiek Onderwijs Babberich opgericht. Deze stichting vormt tot op heden het bestuur van de school. In 1989 wordt de school aan de Dorpstraat grondig gerenoveerd en wordt er een nieuwe gymzaal gebouwd. In 2011 neemt de school zijn intrek in het nieuwe Kulturhus De Borg, waardoor niet alleen het schoolgebouw weer aan de eisen des tijds voldoet, maar er ook betere samenwerkingsmogelijkheden ontstaan met de andere gebruikers van De Borg (waarvoor zie het hoofdstuk Links > Kulturhus).

- Geschiedenis Babberich. - Tijdlijn van gebeurtenissen in het dorp en omgeving door de eeuwen heen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De provincie Gelderland verbetert op vier plaatsen de verkeersveiligheid en leefbaarheid in Babberich. Dit zijn Witte Kruis, de oversteek voor fietsers ter hoogte van het Bettestraatje, de oversteek voor voetgangers en fietsers in het centrum, en de toegang tot het Babborgaplein voor gemotoriseerd verkeer. De provincie kan de laatste drie locaties al in 2019 aanpassen. Voor de locatie Witte Kruis wordt onderzocht welke route de beste optie vormt voor het doortrekken van de weg en of het realiseren van deze nieuwe verbinding haalbaar is. Naar verwachting is dat onderzoek medio 2018 afgerond.

De oversteek van het Bettestraatje krijgt middengeleiders, zodat gebruikers in twee keer kunnen oversteken. In het centrum van Babberich verruimt de provincie de oversteek naar het plein. Dit geeft een veiliger gevoel bij mensen die oversteken. Bij de toegang tot het Babborgaplein komt opstelruimte voor gemotoriseerd verkeer vanuit het dorp, dat linksaf het plein op wil rijden. Hierdoor kan achteropkomend verkeer vrij doorrijden. Dit verbetert de doorstroming en geeft meer rust voor afslaand verkeer dat moet wachten op tegemoetkomende voertuigen. De provincie Gelderland is wegbeheerder van de Dorpsstraat, omdat deze onderdeel is van de provincialeweg N336 (naar Zevenaar en Doesburg). Bewoners en gemeente vragen al geruime tijd aandacht voor de verkeersveiligheid en leefbaarheid. De hierboven beschreven maatregelen zijn door de provincie en de gemeente gezamenlijk uitgewerkt. (bron: gemeente Zevenaar, 1-3-2018)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Babberich heeft 9 rijksmonumenten, waarvan er 7 betrekking hebben op de gelijknamige buitenplaats.

- Babberich heeft 6 gemeentelijke monumenten.

- Mariakapel.

- Huize Babberich of Halsaf (Beekseweg 2) wordt in akten uit 1363 en 1380 vermeld. Het is onbekend wie de stichter was van dit kasteel. In de Tachtigjarige Oorlog gebruikt Prins Maurits het kasteel als blokhuis in zijn Staats-Spaanse Linies tegen de Spanjaarden. Het kasteel, dat in de middeleeuwen nog een echt kasteel compleet met ophaalbrug was, is in de 18e eeuw afgebroken en vervangen door het huidige landhuis. In 1784 is het huis gekocht door Palick Jurriaan van Heerde van Camphuysen, die het aanschafte voor Johan Philip de Nerée. Het huis met bijbehorend landgoed behoorde tot 2004 toe aan de familie De Nerée tot Babberich. Een van de adellijke rechten van Halsaf was de duivenvlucht. Op het landgoed is nog een duiventoren aanwezig uit 1785. Het landgoed is voor bezoekers toegankelijk, het huis is te bezichtigen.

Huize Babberich staat ook bekend als Halsaf. Een sage verklaart hoe het kasteel aan die naam komt: De dienstmeid was 's avonds alleen in het kasteel aanwezig. Een groep van zeven rovers vroegen die avond om binnengelaten te worden. De meid legt uit dat ze niet allemaal tegelijk naar binnen kunnen komen, maar één voor één mogen ze door een opening aan de zijkant van het kasteel naar binnen. Zodra de rovers, hun hoofd door de kleine opening naar binnen steken hakt de dienstmeid het hoofd er met een zwaard af, een voor een, op een na. Zo weet ze de roof in het kasteel te voorkomen. Later werd de dienstmaagd door een knappe jongeman uitgenodigd voor een ritje met zijn koets over de heide. Toen zijn pruik afwaaide herkende de dienstmaagd hem als laatste rover en gooide hem van de koets af. De laatste rover viel voor de wielen van de koets, en was op slag dood. Het verhaal gaat dat de dienstmaagd nog altijd waakt over het kasteel en zijn bewoners.

- Landgoed Camphuysen (Babberichseweg 86, direct W van de dorpskern van Babberich) is waarschijnlijk in de 14e eeuw gesticht door de familie Van Camphuysen, die het landgoed tot in de 16e eeuw in bezit had. Nadien ging het over op de familie Van Heerde en in 1815 kwam het in bezit van de familie De Nerée, die het huis nog altijd bewoont. Het huis is niet te bezichtigen, maar het landgoed is in het kader van de Natuurschoonwet wel opengesteld voor publiek. Het kasteel is omgeven door een slotgracht. Het kasteelgebouw bevat laatgotische bouwelementen. De oudste delen van de fundamenten stammen uit de 14e eeuw. De meeste muren dateren uit de 16e eeuw. Vroeger vergaderde het polderbestuur van de Babberichse polder hier in de zogeheten polderkamer. In deze kamer bevindt zich het alliantiewapen van Palick van Heerde en Sophia van Keppel, die in 1773 in het huis trouwden. Camphuysen is nooit een erkende havezate geweest, hoewel het in de volksmond wel zo genoemd wordt.

- Gevelstenen in Babberich.

Terug naar boven

Evenementen

- Nieuws over evenementen in Babberich.

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Schuumneuzen.

- Koningsdag.

- Bij de Betburg Wandeltocht (op een zondag in mei, in 2019 voor de 30e keer) kun je kiezen uit de afstanden 10, 15, 20 en 30 km. De wandelingen gaan door een landelijke omgeving. Drukke verkeerswegen worden vermeden.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Natuurbad Het Kwartier, met zonne- en speelweiden, is in 1965 op initiatief van de paters Capucijnen, die van 1885-1967 in Babberich werkzaam waren, als natuurbad ingericht. De “waoy van Kruutwagen” kreeg toen de fraaie Italiaanse naam Rivo Torto, dat 'krom water' betekent; naar de slingerende gracht die vanaf de Krakau-waai om het Babberichsebos kronkelt. Door wisseling van eigenaar veranderde het natuurbad in 1993 van naam en heet het sindsdien de huidig naam. Natuurbad Het Kwartier (Kwartiersedijk 2a) is geopend op mooie zonnige dagen van 11.00-17.00 uur. In de zomervakantie zijn er aangepaste tijden. Je kunt er zwemmen op eigen risico. Honden zijn op het terrein niet toegestaan.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Babberich (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Babberich van de Dorpsraad op Facebook.

- Dorpsraad en buurtvereniging: - Dorpsraad Babberich is opgericht in 1995. Daar ging een in 1993 opgerichte leefbaarheidswerkgroep aan vooraf. Hoe dat allemaal is verlopen kun je lezen op de pagina Historie Dorpsraad. - Buurtvereniging Boogsehof.

- Dorpshuis: - Het in 2011 gereedgekomen Kulturhus De Borg biedt onderdak aan de basisschool, kinderdagopvang, peuterspeelzaal, fysiotherapie, logopedie en het verenigingsleven van Babberich. De Borg beschikt voor grote bijeenkomsten over een multifunctionele zaal van 308 m2. In deze moderne, lichte zaal kan een groot podium naar wens worden opgebouwd en is er basisgeluid en -verlichting; een beamer is ook beschikbaar. Tevens is de zaal door de flexibele tussenwanden te vergroten met twee vergaderzalen van elk 37 m2. Mocht dit nog niet genoeg zijn dan bestaat de mogelijkheid om de foyer van 115 m2, die voorzien is van een bar, erbij te betrekken zodat het totale oppervlak op 497 m2 komt.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool Sint Franciscus. - Kinderdagverblijf De Kleine Burcht, BSO Het Kasteel en Peuterspeelzaal De Kangoeroe.

- Jeugd en jongeren: - Stichting Jeugd- en Jongerenwerk.

- Muziek: - Drumfanfare Babberich.

- Tiroler orkest Klein Babberich speelt o.a. Tiroler, Egerländer en Moravische muziek op feesten en partijen.

- De Grenzkapel.

- In 1968 is in de Sint-Franciscuskerk een jongerenkoor opgericht, bestaande uit meisjes en jongens van zo rond de 13 jaar. 50 jaar later zijn velen die destijds als jongere bij het koor zijn begonnen, al 30 of 40 jaar of nog langer lid, en het enthousiasme en plezier is in al die jaren gebleven. Dat komt door de betrokkenheid met elkaar, en door het zeer gevarieerde repertoire onder leiding van een professionele dirigent en begeleid door een eigen combo. Ritmisch Koor Babberich (RKB) is een gezellig, dynamisch koor met ca. 25 leden. Ze hebben een vlot, eigentijds, veelzijdig en meertalig repertoire. De nummers worden speciaal voor het koor gearrangeerd, waardoor er een eigen, herkenbare en mooie klankkleur ontstaat. Het koor heeft in 2018 het 50-jarig bestaan gevierd, o.a. met een jubileumconcert met een toegankelijk en eigentijds passieverhaal. Het concert is via de link online terug te kijken.

- Sport: - Voetbalvereniging s.v. Babberich is opgericht in 1930. Reeds in de nazomer van 1926 bleek het kloosterdorp rijp om met een eigen voetbalvereniging in competitie te treden. In augustus van dat jaar werd namelijk als lid van de bond toegelaten de vereniging E.M.M. Een jaar eerder had buurtschap Ooy haar Blauw-Wit verloren en in de zomer van 1926 was de katholieke voetbalclub in Zevenaar vanuit sigarettenfabriek Turmac ontmanteld. Het maakte dat de gemeente Zevenaar binnen de katholieke voetbalbeweging niet langer was vertegenwoordigd. Dit alles kan tot gevolg hebben gehad dat in het grensplaatsje voor het eerst voldoende krachten konden worden gemobiliseerd om met een team in bondsverband te gaan voetballen. Hoe het in dit dorp qua voetbal nadien tot heden verder is verlopen, kun je lezen onder deze link.

- Overige verenigingen: - Damesclub de Borgse Vrollies.

- Zorg: - Martijn en Chantal Hunting runnen sinds 2011 Driestroomhuis Babberich. Samen zijn ze een ijzersterk team en doen ze waar hun hart ligt: bijdragen aan een mooie toekomst van kinderen voor wie dit niet zo vanzelfsprekend is. In het Driestroomhuis wordt 24-uurs opvang geboden. Ze streven ernaar om een zo normaal mogelijk gezin te zijn, waar structuur, warmte, veiligheid en voorspelbaarheid geboden wordt. Ze vinden het belangrijk dat de kinderen waar mogelijk gebruik maken van de voorzieningen in de omgeving. De werkwijze is er op gericht de kinderen zo goed mogelijk te laten functioneren in de maatschappij. Verantwoordelijkheid en zelfstandigheid zijn hierbij van groot belang. Deze ontwikkeling willen ze daarom graag activeren en stimuleren. Ook willen ze werken aan gedragsverbetering. Voor de kinderen is het belangrijk om te leren wie ze zijn. Ook eigen grenzen leren ontdekken en kennen zijn van groot belang. Alle kinderen volgen verplicht een dagbesteding, dit kan school of werk zijn.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Babberich, met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen