Didam

Plaats
Dorp
Montferland
Liemers
Gelderland

gemeente_didam_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Didam anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Didam anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Didam

Terug naar boven

Status

- Didam is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Liemers, gemeente Montferland. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2004.

- Wapen van de voormalige gemeente Didam.

- Onder het dorp Didam vallen ook de buurtschappen Greffelkamp, Friesland (voor de postadressen), Heide (voor de postadressen), Holthuizen (voor de postadressen) en Oud-Dijk (grotendeels; voor de postadressen). Voor de postadressen liggen de dorpen Loil en Nieuw-Dijk ook 'in' Didam, omdat die destijds geen eigen postcode en postale woonplaats toegekend hebben gekregen.

Terug naar boven

Naam

In het Liemers
Diem.

Oudere vermeldingen
1025 kopie 18e eeuw Diedehun, 1144 Diedeheim, 1155 Tideham, 1167 Thiedeheim, 1234 Dhidehem, 1276-1281 Didem, 1443 kopie 1643 Didam, 1568 Diem, 1665 Diem, 1883 Diedam.

Naamsverklaring
Betekent heem 'woonplaats, woning' van de persoon Diede. Vanaf de 13e eeuw treedt de spelling Didem, Dydem, Diedem op, pas vanaf de 2e helft van de 15e eeuw neemt de spelling met -dam de overhand. Vergelijk Zeddam. De uitspraakvariant Diem komt al voor in de 16e eeuw.(1)

Terug naar boven

Ligging

Didam ligt O van Zevenaar, in de 'oksel' van de A12 in het Z en de A18 in het O.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Didam 483 huizen met 3.481 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 108/850 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Dijk 106/692, Greffelkamp 77/574, Loil 101/680 en Holthuizen 91/685. Tegenwoordig heeft het dorp, inclusief de postaal bijbehorende dorpen en buurtschappen zoals beschreven onder Status, ca. 7.000 huizen met ca. 17.000 inwoners. Het eigenlijke dorp, dus zonder de postaal hieronder vallende dorpen met bijbehorende buurtschappen, heeft ca. 5.500 huizen met ca. 13.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze voormalige gemeente, kun je terecht bij de volgende instantie en site:

- "De algemene doelstelling van Oudheidkundige Vereniging Didam (OVD) is het bestuderen van de geschiedenis van deze voormalige gemeente in al zijn facetten en het doorgeven daarvan aan de huidige generatie. Zij tracht haar doel onder meer te bereiken middels: uitgifte van het kwartaalblad DOEN, het jaarboek Oaver Diem en speciale publicaties; lezingen, fotopresentaties, exposities en de jaarlijkse Open Dag; beschrijving en registratie van de door de diverse werkgroepen verrichte onderzoeken; uitbreiding en bevordering van lokale oudheidkundige documentatie; informatieverstrekking over de geschiedenis van de voormalige gemeente via de verenigingssite.

Het bestuur van de OVD besloot in 1990 om - naast het jaarboek en de extra publicaties - ook een informatieblad voor haar leden uit geven dat viermaal per jaar zou gaan verschijnen. Kort geleden is het kwartaalblad uitgebreid van acht naar twaalf pagina’s. De reden was het verzoek van leden om de teksten in een groter en beter leesbaar lettertype op te nemen. Daarnaast kwamen er mogelijkheden voor plaatsing van meer foto’s en andere onderwerpen, zoals een dialectverhaal of -gedicht. Via deze link zijn de vanaf 2003 verschenen kwartaalbladen ook online te lezen."

- "Iedereen die de historie van Didam wil bestuderen, zal veel gegevens kunnen vinden over de laatste vier eeuwen. Wat er vanaf pakweg 1600 na Christus zoal in de gemeente gebeurde, is met enige moeite terug te vinden in o.a. de archieven van de gemeente en van het Gelders Archief te Arnhem. Wil men echter meer weten over de geschiedenis van de gemeente in de middeleeuwen en de vele eeuwen daarvoor, dan laten de archieven, de geschreven bronnen, ons al snel in de steek. We zullen op zoek moeten gaan naar wat onze (verre) voorouders ons aan tastbare bewijzen voor bewoning in het verleden hebben nagelaten in de vorm van funderingen van middeleeuwse gebouwen, aardewerk scherven van potten, schalen, borden of bekers uit allerlei perioden of waterputten en huisplattegronden.

Dit zoeken kan door middel van het aflopen van bouwland na het ploegen waarbij scherven etc. naar boven gewerkt zijn. Ook kan men bijvoorbeeld op plaatsen waar bewoning in het verleden hoogstwaarschijnlijk is, met behulp van een graafmachine, opgravingsputten aanleggen. Als men gaat kijken naar wat er in in de gemeente Didam in het verleden op bovenstaande wijze aan tastbare zaken is gevonden, dan blijkt dat er al wel enige bewijzen voor oude bewoning zijn. De hoeveelheid stelt nog niet veel voor. Zo zijn met name door wijlen Nol Tinneveld al meerdere meldingen gedaan van bodemvondsten. Bijvoorbeeld Steentijdvondsten aan de Koningsweg en IJzertijdvondsten op vijf andere plaatsen. Het merendeel van zijn vondsten is echter bij toeval gedaan en berustte niet op bewust en systematisch onderzoek.

Sinds 1988 is daar verandering in gekomen. Henk Tomas uit Didam begon in dat jaar met het zoeken naar scherven etc. op geploegde akkers die op oude bewoningsplaatsen zouden kunnen wijzen. Op meerdere plaatsen vond hij aanwijzingen voor de (tijdelijke) aanwezigheid van mensen vanaf de Midden Steentijd, zo'n 7000 jaar geleden. Ook het gebied tussen grofweg de Tatelaarweg en de Hengelderweg is regelmatig onderzocht. Van oudsher heet het Het Hoge Veld, recenter staat het bekend als De Kollenburg. In het verleden was er in dit gebied al het een en ander gevonden uit de IJzertijd. Vanaf 1989 begon het steeds duidelijker te worden dat De Kollenburg een waardevol bodemarchief moest bevatten. Tussen 1997 en 2001 hebben er meerdere opgravingen plaatsgevonden, door zowel de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek als door amateurarcheologen uit de regio. Het meest recente onderzoek vond plaats aan de Kloosterstraat in Loil. Hier zijn tijdens een noodopgraving o.a. enkele huisplattegronden en waterputten uit de middeleeuwen aangetroffen. Klik voor een overzichtskaart per periode op een van de tijdperken in het linkermenu onder deze link."

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Didam heeft 3 rijksmonumenten.

- Didam heeft 13 gemeentelijke monumenten.

- De RK kerk is een pseudobasiliek waarvan het koor het oudste deel is. De toren uit 1458, van het Nederrijnse type, is zo fors dat de voet even breed is als het middenschip. Merkwaardig zijn de steunberen tegen het koor: gedekt met zadeldakjes.

- Mariakapel.

- St. Martinusmolen.

- Gevelstenen in Didam.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Didam op Stelten (op een zondag begin juni, in 2019 voor de 42e keer) is een evenement met muziek, braderie, oldtimers, streekproducten, toneel, en presentaties van de lokale verenigingen en ondernemers.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Zwembad De Hoevert.

- Direct W van Didam ligt recreatiegebied de Nevelhorst. Een klein en overzichtelijk gebied. Recreatieplas de Nevelhorst is ontstaan door zandwinning. In 1940 bedacht Seyss-Inquart dat er een snelweg moest komen van Utrecht naar Duitsland. Bij Didam vond men het zand voor de aanleg van de latere A12.  Tegenwoordig zijn hier allerlei voorzieningen aanwezig voor een heerlijk dagje uit. Het water biedt mogelijkheden om te zwemmen, te vissen of te kanoèn. De speelweiden zijn uitermate geschikt om actief bezig te zijn of om lekker ontspannen te genieten van de zon.

Met je hond ben je ook welkom op recreatiegebied de Nevelhorst, maar er gelden wel regels. Tijdens het hoogseizoen van 1 mei t/m 30 september zijn de stranden en ligweiden verboden gebied voor honden. Tijdens het laagseizoen zijn mensen met honden weer van harte welkom. Op andere gedeelten kun je het hele jaar met je hond wandelen. Sinds april 2017 is de strand- en zwemfunctie van Nevelhorst komen te vervallen. Zwemmen is nog wel toegestaan, maar wordt afgeraden omdat de zwemwaterkwaliteit hier niet meer wordt gecontroleerd.

Niet alleen op warme dagen is een bezoek aan de Nevelhorst in Didam de moeite waard; bij de Nevelhorst is ook een Toeristisch Overstap Punt (TOP). Dit zijn speciaal ingerichte plekken van waaruit je heerlijk kunt wandelen via bewegwijzerde en beschreven routes. Zo vind je makkelijk de weg en ontdek je de mooiste plekjes van de regio. Het Toeristisch Overstap Punt bevindt zich aan het Nevelhorstpad 2. Een bezoek aan strand en ligweide is gratis. Er zijn voldoende parkeerplaatsen.

De in 2010 opgerichte Stichting Vrienden van de Nevelhorst zet zich in voor het behoud, beheer en onderhoud van het natuurgebied rondom Westernboerderij De Baerle, en het recreatiegebied rondom recreatieplas de Nevelhorst. "De stichting komt voort uit initiatieven van o.a. buurtbewoners, Scouting Didam en IVN, die bij elkaar zijn gebracht door Staatsbosbeheer District Achterhoek. Zwerfafval, onbegaanbare wandelpaden en een troosteloze natuur. De Nevelhorst en het natuurgebied dreigden af te glijden tot een onbegaanbaar gebied. In Stichting Vrienden van de Nevelhorst hebben zich vrijwilligers verenigd die maar één doel hebben: het natuurgebied weer tot parel van Didam te promoveren. Zodat ook onze kinderen er later weer van kunnen genieten."

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Didam (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Onderwijs: - Brede School De Ontdekking. - IKC De Toorts.

Reactie toevoegen