Lopik

Lopik

Onderdelen

lokatie

samenvatting:

Status
- Lopik is een dorp en gemeente in de provincie Utrecht, in de streek Lopikerwaard.
- Wapen van de gemeente Lopik.
- De gemeente Lopik is in 1943 vergroot met de gemeenten Jaarsveld en Willige Langerak, en in 1989 met de gemeenten Benschop en Polsbroek.
- Onder het dorp Lopik vallen ook de buurtschappen Graaf en Willige Langerak.
- Naast de hiervoor genoemde kernen vallen onder de gemeente Lopik ook nog het dorp Lopikerkapel met de buurtschap Uitweg, het dorp Cabauw met de buurtschap Zevender (ged.) en de buurtschap Polsbroekerdam.
- De gemeente Lopik heeft een stedenband (jumelage) met de gemeenten Lezoux (Frankrijk), Sarsina (Italië) en Grebenstein (Duitsland). Site Stichting Jumelage Lopik.
- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Lopik.

Naam
Oudere schrijfwijzen
Loopwijc, Locop, 1155 Lobeke (de Lobeke is de huidige Lopiker Wetering), 1169 Lopica.
Naamsverklaring
- Misschien gevormd bij de Latijnse persoonsnaam Lupius door middel van het in de Merovingische tijd nog productieve Gallo-Romeinse suffix -âcum, waarmee bezitsrecht werd uitgedrukt. Dus: ‘toebehorend aan de persoon Lupius’. (1)
- Anderen stellen dat de verklaring zou zijn: ‘waterloop in moerassig of bosachtig gebied’.

Ligging
- Het dorp Lopik ligt NO van Schoonhoven, ZW van IJsselstein.
- De gemeente Lopik grenst in het Z aan de Lek, in het W aan de rivier en gemeente Vlist en de gemeente Schoonhoven, in het N aan de gemeenten Oudewater en Montfoort en in het O aan de gemeente IJsselstein.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Lopik 168 huizen met 1.250 inwoners, verdeeld in dorp Lopik 129/1.176 en dorp Lopikerkapel en buurtschap Zevenhoven samen 39/74.
- Per 1 september 1970 afgestaan aan de gemeente Schoonhoven: 230 hectare met 454 inwoners. Het gebied betrof de dorpskern van Willige Langerak met directe omgeving. Reden: veel inwoners die in Schoonhoven niet meer konden of wilden wonen (te vol), trokken naar Willige Langerak dat al begon aan de andere kant van de weg. Zij bleven wel genieten van de lusten van Schoonhoven (arbeid, winkels, kerk, school). In 1940 ging daarover al een brief van B en W van Schoonhoven naar Gedeputeerde Staten. Ook al omdat een aantal huizen en een melkfabriek zowel op grondgebied van de gemeente Schoonhoven als van de gemeente Willige Langerak stonden. Toen de school van Willige Langerak moest sluiten, was het nog maar de vraag of die kinderen in Schoonhoven naar school mochten… Andere redenen waren natuurlijk de aan te leggen rondweg naar onder meer het veer en de behoefte van Schoonhoven aan uitbreiding in verband met woningbouw en industrie. (1004)
- Per 1 januari 1989 is de gemeente Lopik opgeheven en gelijk weer opgericht in het kader van de gemeentelijke herindelingen. De nieuwe gemeente Lopik is toen als volgt samengesteld:
van de oude gemeente Lopik: 4.183 hectare met 2.458 huizen en 7.940 inwoners;
van de gemeente Benschop: 2.257 hectare met 1.014 huizen en 3.161 inwoners;
van de gemeente Polsbroek: 1.127 hectare met 382 huizen en 1.180 inwoners.
- Tegenwoordig omvat de gemeente Lopik ca. 5.100 huizen met ca. 14.000 inwoners.
- Het dorp Lopik heeft ca. 2.000 huizen met ca. 5.000 inwoners.

Geschiedenis
De oudste ontginningen binnen de Lopikerwaard zijn Willeskop en Lopik. Lopik is een mooi voorbeeld van een cope-ontginning*1. De ontginning heeft hier plaatsgevonden vanuit de Lopikerwetering. De bochten in de wetering worden in noordelijke richting driemaal herhaald in het verkavelingspatroon. De Lopikerwetering is een natuurlijke veenstroom (kom-ontwateringsgeul), oorspronkelijk de Lobeke genaamd. Deze Lobeke is door een gegraven kanaal, de Graaf, verbonden met de Enge IJssel, die van oorsprong een crevassegeul*2 is. De verbonden wateren zijn samen de ontginningsbasis geweest voor Lopik, Lopikerkapel, Cabauw en Zevender. Benschop en Polsbroek sluiten later op deze ontginningen aan. De Hoge Biezen zijn ontgonnen na Benschop en Lopikerkapel. Broek en Lage Biezen zijn na Benschop en Heeswijk ontgonnen. De polder Blokland tussen Benschop, Willeskop en Heeswijk is een restontginning, die het laatst aan de beurt is gekomen en daardoor zijn onregelmatige vorm heeft gekregen. Willige Langerak is vanuit de Lekdijk ontgonnen en Cabauw is eveneens een restontginning, die daar op aansluit. De oorspronkelijke hoeven zijn door boedelscheiding, erfopvolging of andere oorzaken gedeeld, maar veel oorspronkelijke scheidingen zijn nog in het landschap te herkennen. (225)

De eerste Nederlandse watermolen verscheen in 1454 in Lopik. Overigens is de molen geen Nederlandse vinding; de eerste molens deden rond 1300 hun intrede in de lage landen, maar toen waren er al molens in Arabië en Spanje. (900)

*1 Voor een nadere verklaring van de term cope zie bij Benschop.
*2 Een crevassegeul is een geul die bij hoog water ontstaat bij doorbraak van een oeverwal.

Bezienswaardigheden
- NH kerk.
- Gereformeerde kerk.
- Gemaal van Vogelzang en Wiel en gemaal De Koekoek.
- Watertoren.

Jaarlijkse evenementen
- Kermis gedurende 4 dagen in februari.
- Braderie op de 1e of 2e zaterdag in juni.
- Autocrossvereniging Rang-Pang organiseert een Autocross op een zaterdag in augustus. Er verschijnen zo’n 150 auto’s aan de start.
- Truckmeeting Nog Harder Lopik (zaterdag in augustus) is een festival met de 150 mooiste trucks uit heel Europa. De toegang is gratis. De opbrengst van de horeca gaat naar goede doelen. Er zijn prijzen voor de mooiste truck en voor de truck die de meeste decibellen weet te produceren. Site Truckmeeting Nog Harder Lopik.
- De Fietsdriedaagse (september) laat u kennismaken met het buitengebied van de gemeente Lopik. De afstanden waaruit u kunt kiezen, zijn voor de avonden 18 en 28 kilometer en voor de zaterdag 35 en 45 kilometer. Vanaf eind augustus kunt u inschrijfformulieren verkrijgen bij de Rabobanken in de gemeente Lopik en bij de rijdende winkels van Springer Kok en Springer De Keyzer.
- De Negen Kernen Wandeltocht (op de laatste zaterdag van september) voert, zoals de naam al suggereert, door de negen kernen van de gemeente Lopik. Ook rolstoelers kunnen hieraan deelnemen. U kunt kiezen uit de afstanden 5, 10, 15 en 25 kilometer. Nadere informatie bij J. Lieshout, tel. 0348-552293.