Polsbroekerdam

Status
- Polsbroekerdam is een buurtschap in de provincie Utrecht, in de streek Lopikerwaard, gemeente Lopik. T/m 1988 gedeeltelijk (westelijk gedeelte) gemeente Polsbroek, gedeeltelijk (oostelijk gedeelte) gemeente Benschop.
- De buurtschap Polsbroekerdam valt, ook voor de postadressen, deels (W deel) onder het dorp Polsbroek, deels (W deel) onder het dorp Benschop.

Naam
Naamsverklaring
De betekenis van deze naam is weer herkenbaar na vervanging van de ‘bolle brug' door een duiker. Oorspronkelijk, in de Middeleeuwen, lag hier eveneens een dam, de dam waaraan Polsbroekerdam haar naam heeft ontleend. (335)

Ligging
De buurtschap Polsbroekerdam ligt tussen Polsbroek en Benschop, rond de kruising met de Damweg (de weg van Oudewater naar Lopik).

Statistische gegevens
- Vooralsnog is het onmogelijk te bepalen hoeveel huizen en inwoners de buurtschap Polsbroekerdam precies heeft. Er is namelijk wel sprake van officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) die het begin en einde van de ‘bebouwde kom' van Polsbroekerdam zouden moeten aangeven, echter van de langgerekte stukken buiten de ‘bebouwde kom' tussen Polsbroekerdam en Polsbroek enerzijds en Polsbroekerdam en Benschop anderzijds, hebben de samenstellers van deze site en zelfs de gemeente Lopik en inwoners van deze buurtschap geen idee wat onder welke kern gerekend moet worden (omdat het voor de postadressen en dus voor de statistieken deels 'in' Polsbroek en deels 'in' Benschop ligt). Als u dat wél hebt, vernemen wij dat graag...
- In het telefoonboek heeft Polsbroekerdam namelijk, hoewel dus in het bezit van officiële blauwe plaatsnaamborden, geen eigen hoofdstuk, maar wordt slechts naar Polsbroek verwezen (terwijl een gedeelte van Polsbroekerdam ook onder Benschop valt). In het postcodeboek heeft Polsbroekerdam ook geen eigen hoofdstuk, maar wordt tenminste nog terecht wel naar Polsbroek én Benschop verwezen. Waardoor uit de huisnummering bij deze respectievelijke plaatsen wel gedestilleerd kan worden waar de grens lag tussen de voormalige gemeenten Polsbroek en Benschop, maar daarmee hebben wij nog steeds niet de ‘afbakening' van de kern Polsbroekerdam.

Geschiedenis
De buurtschap Polsbroekerdam geniet dankzij de boeken van Herman de Man* landelijke bekendheid. Als jongen heeft deze schrijver hier van 1902 tot 1906 gewoond, in een bescheiden onderkomen aan het Hazepad, tot aan de wegreconstructie het doodlopende uiteinde van de Zuidzijdseweg. De buurman van de familie Hamburger (de echte achternaam van De Man) was Arie Versluijs, de man die in de romans als Aai Koot ten tonele wordt gevoerd. De schrijver heeft ook enige tijd doorgebracht op de Damse school, waar hij in de klas heeft gezeten bij juffrouw Vetter, in de romans mevrouw Lamoré. Ook het hotel-restaurant Het Wapen van Benschop te Polsbroekerdam speelt een rol in de romans van Herman de Man.

Polsbroekerdam is niet zomaar een buurtschap tussen Benschop en Polsbroek. Het heeft een eigen karakter en vooral in het verleden heerste hier een sprankelende gemeenschapszin, omdat het voor de dagelijkse contacten te ver van de genoemde dorpen verwijderd was. Het ligt dan ook voor de hand dat Polsbroekerdam een eigen buurtvereniging heeft die van alles organiseert. De rust en stilte die hier vroeger heersten, zijn helaas verdwenen toen ook de automobilist zijn weg langs de Polsbroekerdam begon te vinden. (335)

* Voor nadere informatie over deze schrijver zie bij Oudewater > Bezienswaardigheden.

Bezienswaardigheden
- Het voormalige* hotel-café-restaurant Het Wapen van Benschop (Benedeneind nz 478) was tot begin 20e eeuw een herberg, die tot midden 18e eeuw de naam 't Jagertje droeg. Het huidige pand is gebouwd in 1904 en de opeenvolgende eigenaren hadden allen naast het herbergierschap andere inkomsten. Zo was de eigenaar van de herberg bijvoorbeeld tevens metselaar, timmerman of boerenknecht. Het pand kwam in 1933 in bezit van de grootvader van de laatste exploitant Piet van Vliet. Deze was van beroep eigenlijk varkenshandelaar en berenboer (= hij ging met mannetjesvarkens ‘de boer op' om vrouwtjes te laten dekken), maar het leven van kastelein trok hem ook wel. In de praktijk oefende hij overdag gewoon zijn eigen beroep uit en ‘s avonds en in de weekeinden hield hij zich bezig met de kroeg. Overdag nam zijn vrouw de honneurs waar. Ook in die tijd had men al pensiongasten. In 1952 ging het bedrijf over naar de vader van de laatste eigenaar. Men verzorgde in die tijd veel boerenbruiloften, die bij boeren aan huis werden gehouden. Ook was er een zaal met een podium, waarvan verscheidene verenigingen gebruikmaakten voor allerlei uitvoeringen. Piet van Vliet nam in 1987 de zaak over van zijn vader. De laatste jaren was de hotelfunctie van het bedrijf een steeds belangrijker plaats gaan innemen. In het restaurant kon men genieten van de huisspecialiteit: gebakken paling.
* Het pand staat anno 2010 te koop.

Links
- De polsstokvérspringvereniging van Polsbroekerdam heet toepasselijk Polsstokkerdam. Het is een, voor zo'n kleine buurtschap, grote vereniging (ca. 80 leden). U kunt er ook met een clubje vrienden of collega's een polsstokverspringdemonstratie/workshop/clinic ondergaan. Wie durft?
- Samuëlschool Polsbroekerdam.