Willige Langerak
Onderdelen
lokatie
Status
- Willige Langerak is een voormalig dorp, tegenwoordig nog buurtschap in de provincie Utrecht, in de streek Lopikerwaard, gemeente Lopik. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1942.
- Wapen van de voormalige gemeente Willige Langerak.
- De gemeente Willige Langerak is per 8 september 1857 vergroot met de gemeenten Cabauw (226 hectare, 19 woningen, 127 personen) en Zevender (253 hectare, 19 woningen, 113 personen).
- Per 1 september 1970 is een gedeelte van het dorp Willige Langerak (zijnde de oude dorpskern) overgegaan van de gemeente Lopik naar de gemeente Schoonhoven en daarmee van de provincie Utrecht naar de provincie Zuid-Holland.
- Doordat de oude dorpskern van Willige Langerak geheel in de nieuwbouw van het uitdijende Schoonhoven(-Oost) is opgegaan, maar het buitengebied onder Lopik is blijven vallen, is een geografisch bijzondere situatie ontstaan. In de praktijk wordt het gedeelte van Willige Langerak dat in Schoonhoven ligt, niet meer als dorp of plaats beschouwd. Het onder de gemeente Lopik vallende buitengebied van Willige Langerak (dat met name de langgerekte Tiendweg en Lekdijk-West tussen Schoonhoven en Lopik omvat) wordt, nog slechts een buurtschap zijnde want van zijn dorpskern beroofd, door de gemeente Lopik wél als kern beschouwd (met witte plaatsnaamborden in het buitengebied, en een eigen bebouwde kom met officiële blauwe plaatsnaamborden = komborden). De buurtschap heeft geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek en ligt daarom voor de postadressen 'in' Lopik. Vreemd genoeg noemt de gemeente Lopik het noordelijk van Willige Langerak gelegen en (na de ‘scheuring' van 1970) in geografisch opzicht vergelijkbare Zevender niet als kern.
Naam
Oudere vermeldingen
1396 Wilghen, 1573 Willighen, 1639 Willige Langerack, 1883 Willege Langerak.
Naamsverklaring
Oorspronkelijk ‘plaats bij de wilgen' (boomnaam), met latere woekervocaal -i-. De latere toevoeging Langerak, naam van het tegenovergelegen poldergebied, is samengesteld uit lang en rak ‘recht vaarwater'.(1)
Ligging
De buurtschap Willige Langerak ligt ZW van Lopik, Z van Cabauw, O van Schoonhoven, rond de Tiendweg en de Lekdijk West.
Statistische gegevens
- In 1840 had de buurtschap en gemeente Willige Langerak 45 huizen met 437 inwoners.
- Tegenwoordig omvat de buurtschap Willige Langerak, die dus alleen nog op Lopiks grondgebied ligt, ca. 120 huizen met ca. 300 inwoners (verdeeld over Lekdijk-West 90/225 en Tiendweg 30/75).
Geschiedenis
Opmerkelijk is de bebouwing langs de Tiendweg evenwijdig aan de Lekdijk. In de meeste polders zijn de tiendwegen namelijk onbebouwd gebleven. De concentratie van bebouwing langs de Tiendweg ligt achter een diepe inham van de Lekdijk, ter hoogte van de Graaf Floris IV Weg en een groot wiel (restant van een dijkdoorbraak).
Het afwijkende tracé van de dijk is ontstaan na een grote dijkdoorbraak in 1595. Er werd toen ook een wiel gevormd, maar deze lag ten westen van de Graaf Floris IV Weg en is thans weer dicht. Het nog bestaande wiel ten oosten van de genoemde weg is ontstaan bij een dijkdoorbraak in 1726. Het land achter de inham van de Lekdijk werd grotendeels door water en griend in beslag genomen en zal derhalve niet aantrekkelijk zijn geweest voor de bouw van boerderijen. Wel stond daar aan de Lekdijk de korenmolen van Willige Langerak. Aan het oosteinde van de Tiendweg bevindt zich ook enige bebouwing langs de weg. Deze bebouwing is aan het einde van de 19e eeuw ontstaan achter een strook griendland die vanaf de Lekdijk opstrekte tot aan de Tiendweg. (232)
Bezienswaardigheden
- De NH kerk van Willige Langerak ligt sinds een grenscorrectie in 1970 op grondgebied van de gemeente en stad Schoonhoven, in wat tegenwoordig Schoonhoven-Oost of Thiendenland wordt genoemd.
- De voormalige School met de Bijbel huisvest tegenwoordig buurthuis 't Wilgegat.
- Langs de Lekdijk zijn zes dijkbewakingspalen bewaard gebleven. De hardstenen palen markeren de verzamelplaatsen voor het dijkleger in tijden van hoge waterstanden. Op de paal werd daartoe een lantaarn geplaatst. Men verzamelde zich in de boerderij achter de paal (het zogenoemde wachthuis). De nog aanwezige palen dragen de nummers 2, 3, 5, 6, 7 en 9. De palen dateren van halverwege de 19e eeuw. (232)
- Karakteristiek voor de ruimtelijke hoofdstructuur is de ligging van de boerderijen aan de voet van de Lekdijk, waardoor een scherp contrast is ontstaan tussen het bebouwde gebied langs de Lekdijk en het onbebouwde agrarische gebied. Waardebepalend voor de boerderijenstrook zijn de vrij gave erfinrichtingen en de nog aanwezige historische bebouwing. (232)
Musea
- Natuurmuseum De Wielewaal is een initiatief van Lou en Marijke Rijneveld. Het geeft een blik op de natuur in de Lopikerwaard. Alle dieren en vogels die er opgezet staan, zijn slachtoffer geworden in het verkeer of tegen een raam gevlogen. U kunt er een rondleiding krijgen. Voor tuinliefhebbers is er een wandeling in de boerentuin en voor de kinderen een speurtocht in het museum. Tevens maken Lou en Marijke broedkorven en andere creaties van wilgentenen. Ook is er de mogelijkheid een rondrit met een huifkar te maken (op afspraak). Een gedeelte van het museum is gevestigd in een oude kapberg, het andere gedeelte in een oude veeschuur, die geschikt is gemaakt om groepen te ontvangen (met koffie of thee en eigengebakken koek).
Jaarlijkse evenementen
- De Rommelmarkt van de Hervormde Gemeente Willige Langerak wordt gehouden op de 1e zaterdag van september. Overtollige huisraad voor een volgende markt is het hele jaar door welkom. U kunt daarvoor contact opnemen met de Rommelmarktcommissie: tel. 0182-383617 of 384792.
Natuur en recreatie
- De Bol is een voormalig eiland, thans schiereiland. Het wordt beheerd door Staatsbosbeheer. Gelegen in de Lek, 3 km zuidwestelijk van Lopik.
- In Willige Langerak bevindt zich een ooievaarsstation.