Fijnaart

Status
- Fijnaart is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Moerdijk. T/m 1996 gemeente Fijnaart en Heijningen.
- Onder het dorp Fijnaart vallen ook de buurtschappen Oudemolen (ged.), Barlaque, Kade, Kwartier, Nieuwemolen en Zwingelspaan.

Naam
Lokale schrijfwijze en uitspraak
In de volksmond heet Fijnaart De Fendert. Het Total benzinestation aan de A59 heet overigens ook zo.
Naamsverklaring
Verklaard als personifiërende afleiding van fijn ‘fijn, volmaakt in zijn soort’ (vanwege de fijnkorrelige klei?), of anders fijn ‘einde’ (naar de ligging nabij de grens met Holland?). Beide verklaringen zijn onzeker en eventueel kan men, bij wijze van alternatief, denken aan verband met fin ‘stapel’, in plaatsnamen ook wel een heuveltje. (1362)

Ligging
Fijnaart ligt N van Roosendaal, W van Zevenbergen, N grenzend aan de A59.

Statistische gegevens
- In 1840 had Fijnaart 75 huizen met 570 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Fijnaart ca. 2.200 huizen met ca. 5.500 inwoners.

Geschiedenis
Het oorspronkelijke Fijnaart ontstond toen in 1380 Jan Boudewijnsz. en Gereart Willemz. van Jan van Polanen en Hendrik van Boutersem toestemming kregen het gors ‘de Finere’ te bedijken. Door het binnendijkse uitmoeren (= veen afgraven) ontstonden echter instabiele gronden, waardoor het dorp bij de Sint Elisabethsvloed van 1421 (als gevolg waarvan de Biesbosch ontstond) geheel werd weggespoeld. De gronden werden later opnieuw ingedijkt en uitgegeven.

Pas in 1548 ontstaat het huidige dorp Fijnaart, midden in de polder op het Vrouw Jacobsland, ook wel de Fijnaartse polder genoemd. In 1550 wordt er een kerkje gebouwd, gewijd aan de H. Jacobus de Meerdere, de patroonheilige van het dorp. Deze kerk is in 1645 vervangen door een NH kerk. De huidige kerk dateert uit 1875. Na de Reformatie kerkten de katholieken in Standdaarbuiten. In de Molenstraat aan de kant van het dorpshuis komt in 1796 een eigen schuurkerk. De huidige RK kerk uit 1952 staat op de plaats van de kerk die in 1845 werd gebouwd en in de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog werd verwoest.

Rond het oudste RK kerkje is Fijnaart ontstaan volgens het Flakkeese type, waarbij de kerk een zeer belangrijke plaats inneemt. Zij ligt in de as en op de kop van de Voorstraat (de hoofdstraat), op een ‘eiland’, waaromheen in carrévorm bebouwing staat. Aan de andere kant van de Voorstraat wordt in 1613 het eerste dorpshuis/raadhuis gebouwd. In 1950 wordt dit huis vervangen door het huidige gemeentehuis. In 1980 is het pand uitgebreid. Naast de Voorstraat liggen parallelle achterstraten. Dergelijke dorpen komen veel voor op de Zuid-Hollandse eilanden en in Zeeland. De buurkernen Willemstad, Dinteloord en Standdaarbuiten hebben dezelfde aanleg.

Oostelijk van het dorpshuis lag oorspronkelijk de natuurlijke Fijnaartse haven. Deze deelde de polder De Oude Appelaar in tweeën. Westelijk van de haven heette de polder Het Dorpsgors en oostelijk De Schudde Borse. Nu verwijst slechts de daar aanwezige sloot nog naar deze haven.

De watertoren van Fijnaart dateerde uit 1925, was 34,85 meter hoog, had een betonnen vlakbodemreservoir met een inhoud van 250 m³ en is verwoest op 3 november 1944. De toren was een ontwerp van de Haagse architect ir. H. Sangster, die veel aandacht besteedde aan de vormgeving en stedebouwkundige situering van zijn torens. Zo was de strakke, rechthoekige en asymmetrische toren van Fijnaart met de ‘rug’ naar de polder geplaatst en was de meest sprekende zijde naar de weg op de dijk gekeerd.

Fijnaart is tegenwoordig landelijk bekend dankzij haar beroemdste inwoner: Frans Bauer.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Fijnaart, kunt u terecht bij Heemkundige Kring Fijnaart en Heijningen.

Jaarlijkse evenementen
- Popkorenfestival Fendert Zingt (op een zaterdag in april).
- Fendertse Week (feestweek eind augustus).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Fijnaart (online te bestellen).

1. 1. Citekey not found