Dinteloord

Status
- Dinteloord is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Steenbergen. Het was, onder de naam Dinteloord en Prinsenland een zelfstandige gemeente t/m 1996.
- Onder het dorp Dinteloord vallen ook de buurtschappen Boompjesdijk en Dintelsas.

Naam
Oudere schrijfwijzen
Emmery de Lyere, de toenmalige gouverneur van de vestingen Willemstad en Klundert, spreekt in een brief van 1 december 1604 al van ‘le village de Dindeloort’, dat toen echter nog gesticht moest worden. 1606-1612 Dinteloord, 1810 Dinteloort.
Naamsverklaring
“Prinsenland werd in 1605 het land van de Prins, toen de oudste polder in dit gebied, nu Oud(e) Prinslandsche Polder geheten, bedijkt en tot een bewoonbaar oord gemaakt werd, waarvan de Dintel, toen nog Dindel geheten, de natuurlijke afwatering en boezem vormde. Uit die combinatie ontstond de dorpsnaam Dinteloord, het enige dorp in deze poldergemeente.” (44)
De Dintel wordt in de 13e eeuw vermeld als Dindel of Dindele. Dit was een onderdeel van de vaarroute tussen Holland en Brabant. De Dintel loopt volgens de Grote Provincie Atlas Noord-Brabant/West van Standdaarbuiten via Stampersgat en Dinteloord naar het Volkerak. Volgens ons begint de Dintel pas W van Stampersgat (en loopt dan in W richting), omdat W van Stampersgat, in Z richting, immers nog sprake is van het Mark-Vlietkanaal, die vanuit de Mark/Dintel naar Roosendaal loopt. Dat impliceert dat de rivier W daarvan Dintel heet en O daarvan Mark. Ook in Stampersgat stelt men dat de rivier die N van het dorp loopt Mark heet en niet Dintel. De rivier vormt in het W de grens tussen de gemeenten Moerdijk in het N (t/m 1996 gemeente Fijnaart en Heijningen) en Steenbergen in het Z (t/m 1996 gemeente Dinteloord en Prinsenland). Vanaf Stampersgat richting O vormt het de grens tussen de gemeente Moerdijk in het Z en achtereenvolgens de gemeenten Halderberge, Etten-Leur en Breda in het Z.

Ligging
Dinteloord ligt 5 km NO van Steenbergen.

Statistische gegevens
- (44) acht het op grond van een waarschijnlijkheidsberekening (betrouwbare tellingen waren er vóór 1796 nog niet) aannemelijk dat het dorp Dinteloord gedurende een groot deel van de 17e eeuw door zo’n vijfhonderd personen werd bewoond. Het dorp bestond namelijk aanvankelijk uit zo’n honderd erven, die waarschijnlijk door gemiddeld vijf personen per pand werden bewoond.
- In 1840 had Dinteloord 173 huizen met 1.073 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Dinteloord ca. 2.500 huizen met ca. 6.000 inwoners.

Geschiedenis
“Eigenlijk is Dinteloord uit het water van het Volkerak verrezen. Voor de kust van Brabant werden in vroeger eeuwen tal van eilandjes gevormd, door aanslibbing van klei die eeuwenlang door de grote rivieren vanuit Zwitserland werd aangevoerd. Als je het louter geologisch bekijkt, is Dinteloord van oorsprong eigenlijk een Zwitserse enclave die door de natuur hier in het deltagebied voor de Brabantse kust is neergelegd”, aldus secretaris van de heemkundekring J. Theunissen (712).

Door verdere aanslibbing en latere inpolderingen werd de Nyen Aenwas van Nassau, waaraan de heemkundevereniging haar naam ontleent, met het Brabantse vasteland verbonden. Dinteloord is rond 1600 ontstaan in de polder Prinsenland. De plaats stond onder het huis Nassau. De ontstaansgeschiedenis van Dinteloord hangt ten nauwste samen met de ontstaansgeschiedenis van de huidige Oude Prinslandse Polder. Zie daarvoor verder bij Dinteloord en Prinsenland.

“De oude dorpskern is aangelegd als een rechthoek tussen de dijk en wat nu Westeinde heet in de richting noord-zuid en de Oost- en West Achterstraat in de richting oost-west. In de lengte wordt deze rechthoek doormidden gedeeld door de Dorpskreek met de daaraan grenzende hoofdstraten West- en Oost Voorstraat. Binnen deze grenzen nu bewoog zich minstens twee eeuwen lang het dorpsleven van de Dinteloorders, nadat de grondleggers in 1605 zulk een rechthoek als grondplan hadden gekozen. Men kan deze rechthoekvorm zelfs nog heel duidelijk terugvinden op de midden 19e/eeuwse kaart van de gemeente Dinteloord, zoals die is afgetekend in (17). De aldaar getekende rechthoek vertoont eveneens alleen nog maar de historisch gegroeide acht bewoonde huizenblokken van de dubbele Voorstraat en dubbele Achterstraat, in totaal dus acht wijken of straatcomplexen. Deze methode van bebouwing van een dorp wordt het Flakkees dorpstype genoemd. Dinteloord is het duidelijkst bewaard gebleven voorbeeld van dit type.

Het bouwplan kreeg ook hier een bepaalde geometrische vorm, die samenhing met het dicht bijeenwonen der dorpelingen om zo veel mogelijk vruchtbare kleigrond te sparen voor de agrarische cultuur en met elkaar paraat te zijn voor onderlinge hulpverlening bij de strijd tegen het water, de beveiliging van dijken en kaden en met elkaar te behouden, wat met zoveel moeite, arbeid en kosten op het water was veroverd” (44).

De watertoren uit 1925 was 40,35 meter hoog, had een betonnen vlakbodemreservoir van 250 m³, was identiek aan de toren in Kaatsheuvel en is verwoest op 2 november 1944.

Jaarlijkse evenementen
- Suikerstad Sportief organiseert jaarlijks op een zaterdag in mei de Suikerstadmars. U kunt kiezen uit de afstanden 5, 10, 25 en 40 kilometer. Site Suikerstadmars.

Heemkunde
Cultuur Historische Vereniging Den Nyen Aenwas van Nassau, p/a Westgroeneweg 50, 4671 CN Dinteloord. Tel. 0167-522615.

Links
- Site over Dinteloord met o.a. geschiedenis, actualiteiten en lokale links.