Nispense Achterhoek
lokatie
Status
- Nispense Achterhoek is een buurtschap in de provincie Noord-Brabant, in de streek Baronie en Markiezaat, in grotendeels gemeente Rucphen, gedeeltelijk gemeente Roosendaal, gedeeltelijk gemeente Essen (België). Een driegemeenten- en tweelandenpunt dus (overigens evenals het nabijgelegen Steenpaal)!
- De buurtschap Nispense Achterhoek valt 'wereldlijk' (d.w.z. voor de postadressen) onder het dorp Schijf, kerkelijk onder Nispen (zie verder bij Geschiedenis).
Naam
Naamsverklaring
Samenstelling van achter ‘achteraf’ en hoek ‘hoek, uithoek, perifeer gelegen landstuk’, met de latere toevoeging Nispense ter onderscheiding van het in het noorden van de gemeente gelegen (en onder het dorp Rucphen vallende, red.) Achterhoek.(1)
Ligging
- De buurtschap Nispense Achterhoek ligt 7 km ZW van Rucphen, 5 km ZW van Schijf, 2 km O van Nispen, rond de wegen Het Dreefje (volgens het postcodeboek althans, als wij het ons goed herinneren staan ter plekke straatnaamborden 't Dreefje) en de Grensstraat. De gemeentegrens loopt dwars door Het Dreefje, de landsgrens loopt door de Grensstraat.
- Inwoner Martinus Antonissen illustreert dat de Nispense Achterhoek inderdaad een ‘grensgeval’ is: “Ik heb een van de weinige traktaatbedrijven van Nederland. Dat betekent dat de landsgrens over mijn grondgebied gaat, zonder dat dat wordt aangegeven door bijvoorbeeld sloten. Mijn woonhuis staat in Nederland en de rest van mijn land ligt in België. Wij zijn ons hele leven al op België gericht, voor de school van de kinderen en de handel in dieren. Ook mijn afval wordt opgehaald door de Belgische dienst.”(486)
- Nog een aardige anekdote is het feit dat de inmiddels gepensioneerde Antonissen op een gegeven moment een Nederlands kalf had, terwijl de rest van zijn vee Belgisch was. “Vee krijgt de nationaliteit van de grond waarop het is geboren. Omdat het kalfje op Rucphense bodem ter wereld was gekomen, had ik dus ineens een Nederlands stuk vee. Ik had het beestje daarom aan een Nederlander verkocht. Die kwam een paar uur later terug met de douane, die er heilig van overtuigd was dat het een Belgische koe was zonder de benodigde papieren. Aan de ambtenaren heb ik toen laten zien waar het kalf was geboren en daarmee was de zaak geregeld.” Het huis van Antonissen is voorzien van twee brievenbussen: één voor Nederland en één voor België.
Statistische gegevens
De buurtschap Nispense Achterhoek omvat circa 15 huizen met 40 inwoners aan ’t Dreefje en 3 panden met 10 inwoners aan de Grensstraat (Z van ’t Dreefje aan de Belgische grens).
Geschiedenis
De huidige gemeenten Roosendaal (met uitzondering van het Wouwse gebied), Essen en Kalmthout maakten in de middeleeuwen deel uit van de parochie Nispen, evenals een deel van de gemeente Rucphen. Daardoor valt het gebied de Nispense Achterhoek, wereldlijk een deel van Schijf, nog steeds onder de Nispense parochie.
Bezienswaardigheden
- De Gerda Hoeve (Het Dreefje 3) is de enige hoeve in Nederland in de stijl van de Amsterdamse School. De Amsterdamse School is ontstaan rond 1910, heeft gebloeid tot circa 1930 en vertegenwoordigt een expressieve bouwkunst, die opkwam als reactie op het Rationalisme van Berlage. De architecten van de Amsterdamse School waren ervan overtuigd dat de architect tevens kunstenaar was. Hij moest een schepper van schoonheid zijn. De architecten wilden meer vrijheid om constructie en versiering tot uiting te brengen. Grote zorg werd besteed aan detail en decoratie. Verschillende bouwmaterialen zoals natuursteen, baksteen en hout werden gecombineerd. Zo ontstond de Amsterdamse School met zijn expressionisme, romantiek en fantasie. Het leverde schitterende gebouwen op die nog steeds inspirerend en waardevol zijn.
De karakteristieke boerderij met bijbehorende stal is ontworpen door de Roosendaalse architect Jac. Hurks, dateert uit 1927 en staat op de voorlopige monumentenlijst van de gemeente Rucphen (evenals een ander ontwerp van Hurks, de villa aan de Sint Martinusstraat 9 in Rucphen). Het complex is ontworpen in opdracht van Tinus Veraart, de grootvader van de huidige eigenaar Eugène, die het bedrijf in 1993 overnam van zijn vader Jef. De boerderij is architectuurhistorisch waardevol vanwege de stijl en de plaats in het oeuvre van architect Hurks. Vooral de stal is belangrijk vanwege de architectuurhistorische en typologische zeldzaamheid. De hoeve bestaat uit een vrijstaand villa-achtig woonhuis met een paraboolvormig schilddak en een stal met een paraboolvormig zadeldak. Het woonhuis en de stal hebben een aangebouwde schoorsteen. De gehele topgevel van de stal aan de oostzijde is van houten planken die zwart-wit zijn geschilderd. De verticale lijn wordt doorbroken door de openslaande luiken en het expressionistische sierhoutwerk in de top.
Natuur en recreatie
- U komt door Nispense Achterhoek tijdens de wandelroute Vennenloop (volg de wit-gele markeringen). Volgt u vanaf hier de route naar het noorden richting Rozenven, dan komt u tussen beide locaties in een gebied waarin een grote variatie aan landschappen te constateren is: loofbos, naaldbos, gemengd bos, weiden en akkers, heide, houtwallen en een ven. De heide wordt begraasd door een kudde Kalmthoutse schapen, die het gehele jaar geen stal nodig hebben.