Stramproy

Plaats
Dorp
Weert
Peelland
Limburg

LB gemeente Stramproy in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Stramproy in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Stramproy in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Stramproy

Terug naar boven

Status

- Stramproy is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Midden-Limburg, gemeente Weert. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1997.

- Wapen van de voormalige gemeente Stramproy.

- Onder het dorp Stramproy vallen ook de buurtschappen Breyvin, Crixhoek, De Berg, De Boberden, De Horst, Hei, Houtbroek, Rietbroek, Vlootkant en Wisbroek. Dat zijn 10 buurtschappen in totaal.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Rooj.

Oudere vermeldingen
1299 Stramprode, 1447 Stramproede, 16e eeuw Stramproijen, ca. 1652 Stamproy, 1867 Stamproij, ca. 1936 Stamprooi.

Naamsverklaring
Stramp
wijst op de begroeiing en duidt volgens het WNT 'een stomp van een tak of boom met één of meer vertakkingen', synoniem van stobbe en strubbe. Een vermoedelijk jongere betekenisontwikkeling in het Rijnland (Duitsland) is 'stengels van harde grassoorten en heideplanten'. Rode betekent 'rooiing van bos, ontginning'. Van der Aa vermeldt dat men vóór de Franse tijd de naam altijd als Stramproy schreef en dat men nu (d.w.z. 1847 = verschijningjaar van het boek van Van der Aa) abusievelijk de r weglaat (een vorm van dissimilatie) en algemeen Stamproy spelt.(1)

Geslachtsnaam Stramrood
Op 22-3-1609 vaardigt Anna, gravin van der Marck, vorstin van Thorn, een verordening uit waarmee de aangelegenheden van de lakenweverijen in Stramproy wettelijk worden geregeld. Zonder vergunning van de vorstin mogen in het vorstendom Thorn nergens lakenweverijen worden opgericht, behalve in dit dorp. Met name in de 2e helft van de 16e eeuw wordt deze regio geteisterd door de strijd tussen de calvinisten en roomsen, wat leidt tot onrust, onveiligheid en armoede. Velen besluiten hun geluk elders te beproeven. Zo vestigen een aantal lakenwevers zich in Utrecht, vooral in de buurt van de Geertekerk. Hun trefpunt is herberg Wiert in de Geertesteeg, waar zij informatie uitwisselen over mogelijke werkgevers en vrijkomende arbeidsplaatsen. O.a. het geslacht Stramrood komt hieruit voort. Ar Stramrood uit Bilthoven heeft op zijn website de genealogieën van dit geslacht uitgewerkt. Bij zijn onderzoek is Ar ook nog gestuit op een Gadert van Stramprade / Stramprode die omstreeks 1400 muntmeester van Gelre is. Voor zover bekend sterft dit geslacht eind 15e eeuw uit, dus een relatie met het geslacht Stramrood is er niet.

Terug naar boven

Ligging

Stramproy ligt Z van Weert en grenst in het Z aan België.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Stramproy 234 huizen met 1.268 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp (dat in die tijd ook bekend stond als buurtschap Torenroth) 67/384 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Bergerroth 40/238, Breijvensroth 41/198, Heijenroth 41/206 en Molenbroekroth 45/242. Tegenwoordig heeft het dorp, inclusief de buurtschappen, ca. 2.050 huizen met ca. 5.100 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Bestuurlijk
Vóór de Franse Tijd is Stramproy een van de 4 kwartieren van het kleine vorstendom Thorn. De andere 3 zijn Thorn, Grathem-Baexem en Ell-Haler-Ittervoort. Het werd begrensd ten oosten door de Vrijheerlijkheid Kessenich, waaronder de buurten Hunsel en Kinrooi, ten zuiden door het vrijdorp Neeritter waartoe Molenbeersel behoorde, ten zuidwesten door het graafschap Loon met de grensplaatsen Tongerloo, Bree, Beek en Bocholt, ten noordoosten door Hunsel en tenslotte ten noordwesten door Weert. Tussen Weert en Stramproy vormde een keten van zandheuvels een natuurlijke grens. Rond 1800 wordt het dorp een zelfstandige gemeente. Na de Franse Tijd wordt het ingedeeld bij het departement Nedermaas in het Kanton Weert.

De rothen
Tot medio 19e eeuw is Stramproy een dorp met 5 gehuchten of rothen: Bergerroth, Torenroth, Brijvinsroth, Heijerroth en Molenbroekroth. Elk roth had een rothmeester die werd gekozen door de burgemeester. Elk roth had ook een schans waar vrouwen, kinderen en waardevolle bezittingen in tijd van nood veilig gesteld konden worden. De schans was ongeveer 1 ha groot en was doorgaans gelegen in een moerassige streek. Om het perceel lag een diepe gracht. Aan de binnenkant werden palen in de grond geslagen en daartussen vlocht men twijgen. Achter deze twijgen werd de grond uit de gracht opgeworpen tot een hoogte van ca. 2 meter. Aan de ingang was een ophaalbrug. Binnen de schans konden hutten gebouwd worden. De schans kon bescherming bieden tegen rovers en plunderende bendes.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Stramproy, kun je terecht bij Geschied- en Heemkundige Kring Het Land van Thorn.

Terug naar boven

Actuele situatie

- Beschrijving van het huidige Stramproy.

Het voorzieningenniveau in Stramproy is bovengemiddeld, voor een plaats van dergelijke omvang. Dit is te danken aan de regiofunctie die het vervult voor omliggende dorpen zoals Ell, Haler, Tungelroy, Altweerterheide en de Belgische dorpen Molenbeersel en Kinrooi. Een belangrijke pijler in het dorp is ook de gemeenschapszin. Het dorp heeft maar liefst ca. 60 verenigingen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Stramproy heeft 8 rijksmonumenten.

- Stramproy heeft 24 gemeentelijke monumenten.

- Mariakapel.

- 7 buurtbewoners uit buurtschap de Hei in Stramproy richten in 1937 een commissie op met als doel de versleten Smeetskapel te slopen en op dezelfde plaats een nieuwe kapel te bouwen. Omdat het een initiatief van de buurtbewoners uit de Hei was, kreeg de nieuwe kapel de toepasselijke naam Heyerkapel. De commissieleden vormden, nadat de werkzaamheden waren voltooid, het bestuur van de kapel. Het bestuur werd de kapelraad genoemd. Vanaf de herbouw werd er jaarlijks in mei een mis in de kapel opgedragen. Nadat pastoor Adams in 1965 in Stramproy pastoor werd, kwam aan deze traditie een einde. De kapelraad kwijnde weg. Een drietal jongere buurtbewoners bracht daar in 1976 verandering in en blies de kapelraad nieuw leven in. Vanaf die tijd wordt er in de meimaand jaarlijks weer een kerkdienst in de Heyerkapel gehouden.

De familie Lempens die in boerderij Smeets pal naast de kapel woonde, was eigenaar van de grond waarop de kapel stond. In 1983 werd de boerderij verkocht en de kapelraad maakte zich grote zorgen over de toekomst van de kapel. De verkoop was voor hen de reden om Stichting Heyerkapel op te richten. De drie leden van de kapelraad vormden het eerste bestuur van de nieuwe stichting. Aanvankelijk was het doel van de stichting om de Heyerkapel te beheren en te onderhouden. Geleidelijk aan heeft Stichting Heyerkapel haar activiteiten uitgebreid, waardoor zij vandaag de dag een 20-tal religieuze monumentjes onder haar hoede en in eigendom heeft.

Als er een monument gerestaureerd moet worden, kan de stichting een beroep doen op een aantal enthousiaste vrijwilligers die zich de corpusgroep noemen. De groep heeft een goed geoutilleerde werkplaats tot haar beschikking. Het beheer van een monumentje is in handen van een verzorger. Deze toegewijde vrijwillig(st)ers verzorgen vaak over een periode van enkele tientallen jaren een kapel of een wegkruis. Ook voor het maken van publicaties kan de stichting rekenen op de inzet van zeer kundige mensen. Door de tomeloze inzet van al die vrijwilligers lukt het Stichting Heyerkapel om religieus en cultureel erfgoed in Stramproy (zoals kapellen, (weg)kruisen en heiligenbeelden) te behouden. En dat beschouwt zij ook als haar taak.

- Molen Sint Jan in Stramproy (Molenweg 16) is een standerdmolen uit 1783. In 1804 is de molen verplaatst naar een locatie dichter bij het dorp. De molen is tot 1978 in gebruik geweest. Als eerbetoon aan de laatste molenaar staat er een beeld van hem naast de molen. In 2008/2009 is de molen geheel gerestaureerd.

- Molen De Nijverheid / Molen van Nijs (Veldstraat 54) is een ronde bakstenen beltmolen uit 1903. In 1921 komt de molen in handen van Jaques Nijs, die de molen vernieuwt. Vanaf ca. 1960 raakt de molen buiten gebruik en raakt geleidelijk in verval. De gemeente Stramproy koopt de molen in 1974 en laat hem het jaar erop restaureren. In 2009 is wederom een grote restauratie uitgevoerd. De molen wordt gebruikt als instructiemolen en is te bezoeken wanneer deze draait.

- De Broekmolen is een watermolen op de Abeek, aan de grens met België. Het is een onderslagmolen, die behoort tot een landgoed waarop ook een grote boerderij is gelegen. De watermolen wordt gevoed door de Abeek. De molen, met drie koppels maalstenen, is tot midden jaren vijftig van de 20e eeuw in bedrijf geweest. De sluizen en het waterrad waren enkele jaren daarvoor vernieuwd. Na sluiting raakt de molen snel in verval. In 1971 wordt hij verkocht aan een particulier, die de watermolen met overheidssteun laat restaureren. Door overlijden van de toenmalige eigenaar is de molen daarna opnieuw in verval geraakt en heeft de houtworm zich meester gemaakt van grote delen van het houten gangwerk.

In 2010 is de Broekmolen geschikt gemaakt voor de opwekking van elektriciteit. Dit is gedaan om de watermolen een zinvolle functie te geven in een tijd waarin ons klimaat centraal staat in maatschappelijke discussies. Om dit te realiseren zonder blijvende veranderingen aan te brengen aan de originele constructie van de molen en er tevens voor te zorgen dat de molen volledig maalvaardig blijft, is aan de binnenlageras van de wateras een koppeling bevestigd, die een tandwielkast aandrijft. Om slijtage aan het houten gangwerk te voorkomen, zijn een aantal staven uit het rondsel van het spoorwiel genomen, zodat deze niet meer meedraait. Jan Moonen is gediplomeerd molenaar en sinds augustus 2015 werkzaam op de Broekmolen. Op dat moment was de molen door gebrek aan onderhoud niet maalvaardig. Jan heeft met heel veel vakmanschap, inzet en passie de molen voor een groot deel gerestaureerd en maalvaardig gemaakt. Dit alles met veel oog voor detail en met respect voor traditie. Openingstijden: iedere 2e woensdag en 4e zondag van de maand van 11.00-16.00 uur. Adres: Grensweg 8, Stramproy. Voor groepen is de molen op afspraak te bezichtigen (Jan Moonen, tel. 06-51125207).

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging CV De Zoatmaale.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- In 2011 heeft in Stramproy een kavelruil plaatsgevonden, om de verdere ontwikkeling van de landbouw en van het natuurgebied Kempen-Broek mogelijk te maken. Bij de kavelruil waren 31 grondeigenaren betrokken met in totaal bijna 247 hectare grond op 150 verschillende percelen. Voor stichting Ark is de grondruil onderdeel van het realiseren van Grenspark Kempen-Broek, dat zich uitstrekt van Maaseik tot bij Eindhoven, met een aaneengesloten oppervlakte van 25.000 hectare.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Stramproy (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Stramproy van de Dorpsraad op Facebook.

- Belangenverenigingen: - Naast de Dorpsraad Stramproy heeft het dorp ook nog een Jeugddorpsraad. De Dorpsraad is opgericht in 1997. "Een goede communicatie met het college van B&W maar vooral ook met de ambtelijke organisatie is van wezenlijk belang, werd toen al vastgesteld, en dat werd de lijn die gevolgd werd, dus vanuit een gelijkwaardige positie en met een gezamenlijke doelstelling. Dat geldt tot de dag van vandaag nog steeds. De Dorpsraad heeft zich altijd gesteund geweten door de inwoners. In het begin was dat ietwat afwachtend, zo van... eerst maar eens kijken wat ze voor elkaar krijgen. Maar al snel waren de steun en waardering voelbaar.

Stramproy is als zelfstandige gemeente altijd een dorp geweest waarin het gemeentebestuur de eigen verantwoordelijkheid van de inwoners heeft gestimuleerd. Samen zaken tot stand brengen en activiteiten opzetten. Dat is altijd zo gebleven. Kijk maar naar de wijze waarop bijv. Koningsdag en Dodenherdenking op 4 mei worden georganiseerd, hoe de bevrijding d.d. 22 september 1944 wordt herdacht, en naar de Nieuwjaarsreceptie op 1 januari. Evenementen die in ons dorp niet zijn weg te denken!"

Op hun site heeft de Dorpsraad een mooi stukje over vrijwilligerswerk, dat wij hier graag citeren: "Vrijwilligerswerk maakt veel mensen blij en is ook gewoon gezellig. Daar wil je toch bij horen. Of het nu gaat om helpende ouders op school, ouderwetse naoberhulp, EHBO-ers, vrijwillige brandweer, mensen die zich inzetten voor de kerk, of activiteiten voor senioren verzorgen, mensen die hun cluppie een warm hart toedragen met hand- en spandiensten of als bestuurder... Als je het wil zien, zie je ze opeens overal. Ze maken het verschil. En we zijn daar blij mee. Sommige mensen vinden vrijwilligerswerk heel gewoon - de kal neet waerd -, maar het is en blijft het cement dat ons dorp Stramproy net wat fijner maakt om in te wonen. Als jij het nu ook te pakken krijgt: er is altijd en voor iedereen wel iets leuks en nuttigs dat je kunt doen. Sluit gewoon ergens aan. Gezellig. Thuis zitten kan altijd nog. En wat natuurlijk ook altijd mag: geef die vrijwilliger gewoon eens een gemeend schouderklopje of een knipoog. Fijn toch!"

- Dorpshuis: - Gemeenschapscentrum De Zaal (Mariastraat 1) heeft voor zover ons bekend nog geen website of Facebookpagina.

- Onderwijs: - Basisschool De Firtel. - Jenaplan Basisschool De Duizendpoot.

- Muziek: - Fanfare St. Willibrordus is opgericht in 1909 en speelt in de 1e divisie. De fanfare heeft ca. 95 leden en kent daarnaast nog een jeugdfanfare, een damescomité en een jeugdfanfare. De muzikanten krijgen hun opleiding bij Kreato in Thorn.

- Jeugdkoor Sing4U heeft ca. 30 leden van 8 tot 22 jaar, uit Stramproy en omliggende kernen. Ze zingen Nederlandstalige, Engelstalige en Duitstalige oude en nieuwe popnummers, musicalnummers, gospelmuziek, liedjes uit filmmuziek en meer. In de beginjaren zongen ze alleen eenstemmige muziek, sinds enkele jaren zingen ze ook 2-stemmig en soms zelfs 3-stemmig, regelmatig ook met solo's.

- Sport: - Voetbalvereniging Brevendia is opgericht in 1923.

- Handboogvereniging St. Hubertus. Handboogschieten is geschikt voor jong en ouder. Hou jij wel van een uitdaging? Dan is handboogschieten misschien wel iets voor jou. Voel je vrij om eens bij St. Hubertus binnen te lopen en met eigen ogen te zien wat handboogschieten inhoudt.

- Tennisvereniging LTV De Grensmeppers.

- "Het begon met een plan om een beugelclubgebouw te bouwen, een beugelbaan met een kantine. Door het open staan voor en actief op zoek gaan naar samenwerkingsverbanden staat er nu een multifunctioneel clubgebouw met een goede bezetting. Daarbij is verder gekeken dan samenwerkingen met andere sportverenigingen. Doordat de vergrijzing in het dorp toeneemt, zou het lokale gemeenschapshuis de vraag niet meer aankunnen. Het bestuur van Beugelclub Stramproy is daarom het gesprek aangegaan met de Katholieke Bond voor Ouderen, wat heeft geresulteerd in een samenwerkingsconvenant. Nu heeft het clubgebouw een dagelijkse bezetting waarin meerdere partijen participeren en is het gebouw door een extra bijdrage van het Oranjefonds voorzien van een gezellige aankleding."

- Senioren: - "ZijActief afd. Stramproy is een dynamische vereniging met ca. 250 leden. De leeftijden variëren van 40+ tot 90+. Buiten onze ledenavonden zijn er nog diverse activiteiten. Er is een culturele groep en twee volksdansgroepen. Zowel de culturele groep als de volksdansgroepen treden op tijdens jaarvergaderingen en kerstvieringen, maar ook op uitnodiging van andere verenigingen of verzorgingstehuizen. Er worden verschillende cursussen/workshops aangeboden. Buiten deze ledenactiviteiten doet de vereniging ook nog aan vrijwilligerswerk. We worden ook gevraagd om te helpen tijdens feesten van andere verenigingen.

Inmiddels hebben we vier groepen, totaal zo’n 60 leden, die iedere week enthousiast hun oefeningen doen tijdens de Cesargymnastiek. In de wintermaanden gaat een groep leden een keer in de veertien dagen gezamenlijk handwerken. In de zomermaanden wordt er op de maandagavonden gefietst door de liefhebbers. Zoals je ziet een heel scala aan activiteiten, waar genoeg te kiezen valt. Lid worden van ZijActief afd. Stramproy betekent maatschappelijke betrokkenheid en natuurlijk vooral veel gezelligheid. Je bent van harte welkom om eens op een ledenavond te komen kijken. Je kunt ook een paar keer komen kijken voor je besluit of je al dan niet lid wordt. Je kunt zo binnenlopen in De Zaal of, als je dat liever doet, neem je eerst contact op met een van de bestuursleden."

- Schutterijen: - Schutterij Sint Catharina. - Schutterij Sint Antonius is opgericht in 1475.

- Zorg: - "Voor de meeste inwoners van Stramproy is Rust in Roy van zorginstelling Land van Horne een bekend begrip. Het bejaardentehuis van weleer is uitgegroeid tot een zorgcentrum waar alle vormen van ouderenzorg geboden worden. Rust in Roy heeft appartementen waar we zorg met verblijf (verzorging) en zorg met verblijf en behandeling (verpleging) bieden. Daarnaast zijn er in Rust in Roy appartementen speciaal voor ouderen met dementie. Aangrenzend aan het zorgcentrum bevinden zich 52 huurappartementen van woningstichting St. Joseph. Ook kortdurend verblijf behoort tot de mogelijkheden. Rust in Roy wil een tolerant huis zijn. Land van Horne vindt dat iedereen, zowel cliënten, medewerkers als vrijwilligers, zichzelf moet kunnen zijn ongeacht geloof, afkomst of seksuele geaardheid. Wij hebben dit in ons beleid verweven en willen dat bekronen met de Roze Loper."

- "De Hoeve van Visio Stramproy is een karakteristieke, Limburgse carréhoeve uit 1700, die in 2005 volledig is gerenoveerd. Het hele pand is zo ingericht dat slechtziende en blinde bewoners zo zelfstandig mogelijk hun weg kunnen vinden. Verlichting is aangepast en er zijn contrasterende kleuren gebruikt om de restvisus te stimuleren. Ook is gelet op de akoestiek, omdat veel bewoners zich op hun gehoor oriënteren.  Er wonen cliënten vanaf ongeveer 18 jaar van hoog tot een wat lager niveau. Het gaat om mensen met een visuele en verstandelijke beperking.

We streven er naar zo optimaal mogelijk mee te doen aan het dagelijks leven in het dorp. Dit wordt mede mogelijk gemaakt door de vele lokale vrijwilligers. Ze betrekken onze bewoners erbij, met een wandeling, fietsen, kerkgang of andere sociale activiteiten, een terrasje pikken of gewoon een praatje op locatie. In de hele dienstverlening staat centraal dat we zoveel mogelijk kijken naar de mogelijkheden van onze bewoners en dat we zo min mogelijk de nadruk leggen op hun beperkingen.  Koken doen we zelf, met verse ingrediënten. Als het even kan uit de naast de woning gelegen boerentuin met fruitbomen en groenten. Bewoners denken zelf mee over wat er op het menu komt. Zo werkt de kleinschaligheid van de locatie op een positieve manier door in het leven en de beleving van onze bewoners."

- Veiligheid: - Buurtpreventie Stramproy. - EHBO vereniging Stramproy - Tungelroy.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Stramproy, met foto's van de grafzerken.

Reacties

(2)

Bij deze wil ik onze vereniging ook even doorgeven: Schutterij St. Antonius.

Dank voor uw aanvulling ook! Ik heb het verwerkt. Bij alle 6.500 plaatsen ligt nu een stevige inhoudelijke basis, waar ik in totaal 10 jaar aan heb gewerkt. Mijn hoop en doel is vanaf nu dat lokale ingewijden met aanvullingen, actualiseringen en/of correcties de laatste puntjes op de i helpen zetten, dus dank hiervoor!

Met vriendelijke groet, Frank van den Hoven, hoofdredacteur Plaatsengids.nl

Reactie toevoegen