Stramproy

Plaats
Dorp
Weert
Peelland
Limburg

LB gemeente Stramproy in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Stramproy in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Stramproy in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Stramproy

Terug naar boven

Status

- Stramproy is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Midden-Limburg, gemeente Weert. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1997.

- Wapen van de voormalige gemeente Stramproy.

- Onder het dorp Stramproy vallen ook de buurtschappen Breyvin, Crixhoek, De Berg, De Boberden, De Horst, Hei, Houtbroek, Rietbroek, Vlootkant en Wisbroek. Dat zijn 10 buurtschappen in totaal.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Rooj.

Oudere vermeldingen
1299 Stramprode, 1447 Stramproede, 16e eeuw Stramproijen, ca. 1652 Stamproy, 1867 Stamproij, ca. 1936 Stamprooi.

Naamsverklaring
Stramp
wijst op de begroeiing en duidt volgens het WNT 'een stomp van een tak of boom met één of meer vertakkingen', synoniem van stobbe en strubbe. Een vermoedelijk jongere betekenisontwikkeling in het Rijnland (Duitsland) is 'stengels van harde grassoorten en heideplanten'. Rode betekent 'rooiing van bos, ontginning'. Van der Aa vermeldt dat men vóór de Franse tijd de naam altijd als Stramproy schreef en dat men nu (d.w.z. 1847 = verschijningjaar van het boek van Van der Aa) abusievelijk de r weglaat (een vorm van dissimilatie) en algemeen Stamproy spelt.(1)

Geslachtsnaam Stramrood
Op 22-3-1609 vaardigt Anna, gravin van der Marck, vorstin van Thorn, een verordening uit waarmee de aangelegenheden van de lakenweverijen in Stramproy wettelijk worden geregeld. Zonder vergunning van de vorstin mogen in het vorstendom Thorn nergens lakenweverijen worden opgericht, behalve in Stramproy. Met name in de 2e helft van de 16e eeuw wordt deze regio geteisterd door de strijd tussen de calvinisten en roomsen, wat leidt tot onrust, onveiligheid en armoede. Velen besluiten hun geluk elders te beproeven. Zo vestigen een aantal lakenwevers zich in Utrecht, vooral in de buurt van de Geertekerk. Hun trefpunt is herberg Wiert in de Geertesteeg, waar zij informatie uitwisselen over mogelijke werkgevers en vrijkomende arbeidsplaatsen. O.a. het geslacht Stramrood komt hieruit voort. Ar Stramrood uit Bilthoven heeft op zijn website de genealogieën van dit geslacht uitgewerkt. Bij zijn onderzoek is Ar ook nog gestuit op een Gadert van Stramprade / Stramprode die omstreeks 1400 muntmeester van Gelre is. Voor zover bekend sterft dit geslacht eind 15e eeuw uit, dus een relatie met het geslacht Stramrood is er niet.

Terug naar boven

Ligging

Stramproy ligt Z van Weert en grenst in het Z aan België.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Stramproy 234 huizen met 1.268 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 67/384 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Bergerroth 40/238, Breijvensroth 41/198, Heijenroth 41/206 en Molenbroekroth 45/242. Verder was er nog de buurtschap Torenroth, die in de Volkstelling van 1840 dus niet (apart) wordt vermeld. Tegenwoordig heeft het dorp, inclusief de buurtschappen, ca. 2.050 huizen met ca. 5.100 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Bestuurlijk
Vóór de Franse Tijd is Stramproy een van de 4 kwartieren van het kleine vorstendom Thorn. De andere 3 zijn Thorn, Grathem-Baexem en Ell-Haler-Ittervoort. Het werd begrensd ten oosten door de Vrijheerlijkheid Kessenich, waaronder de buurten Hunsel en Kinrooi, ten zuiden door het vrijdorp Neeritter waartoe Molenbeersel behoorde, ten zuidwesten door het graafschap Loon met de grensplaatsen Tongerloo, Bree, Beek en Bocholt, ten noordoosten door Hunsel en tenslotte ten noordwesten door Weert. Tussen Weert en Stramproy vormde een keten van zandheuvels een natuurlijke grens. Rond 1800 wordt het dorp een zelfstandige gemeente. Na de Franse Tijd wordt het ingedeeld bij het departement Nedermaas in het Kanton Weert.

De rothen
Tot medio 19e eeuw is Stramproy een dorp met 5 gehuchten of rothen: Bergerroth, Torenroth, Brijvinsroth, Heijerroth en Molenbroekroth. Elk roth had een rothmeester die werd gekozen door de burgemeester. Elk roth had ook een schans waar vrouwen, kinderen en waardevolle bezittingen in tijd van nood veilig gesteld konden worden. De schans was ongeveer 1 ha groot en was doorgaans gelegen in een moerassige streek. Om het perceel lag een diepe gracht. Aan de binnenkant werden palen in de grond geslagen en daartussen vlocht men twijgen. Achter deze twijgen werd de grond uit de gracht opgeworpen tot een hoogte van ca. 2 meter. Aan de ingang was een ophaalbrug. Binnen de schans konden hutten gebouwd worden. De schans kon bescherming bieden tegen rovers en plunderende bendes.

Terug naar boven

Actuele situatie

- Beschrijving van het huidige Stramproy.

Het voorzieningenniveau in Stramproy is bovengemiddeld, voor een plaats van dergelijke omvang. Dit is te danken aan de regiofunctie die het vervult voor omliggende dorpen zoals Ell, Haler, Tungelroy, Altweerterheide en de Belgische dorpen Molenbeersel en Kinrooi. Een belangrijke pijler in het dorp is ook de gemeenschapszin. Het dorp heeft maar liefst ca. 60 verenigingen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Stramproy heeft 8 rijksmonumenten.

- Stramproy heeft 24 gemeentelijke monumenten.

- Mariakapel.

- 7 buurtbewoners uit buurtschap de Hei in Stramproy richten in 1937 een commissie op met als doel de versleten Smeetskapel te slopen en op dezelfde plaats een nieuwe kapel te bouwen. Omdat het een initiatief van de buurtbewoners uit de Hei was, kreeg de nieuwe kapel de toepasselijke naam Heyerkapel. De commissieleden vormden, nadat de werkzaamheden waren voltooid, het bestuur van de kapel. Het bestuur werd de kapelraad genoemd. Vanaf de herbouw werd er jaarlijks in mei een mis in de kapel opgedragen. Nadat pastoor Adams in 1965 in Stramproy pastoor werd, kwam aan deze traditie een einde. De kapelraad kwijnde weg. Een drietal jongere buurtbewoners bracht daar in 1976 verandering in en blies de kapelraad nieuw leven in. Vanaf die tijd wordt er in de meimaand jaarlijks weer een kerkdienst in de Heyerkapel gehouden.

De familie Lempens die in boerderij Smeets pal naast de kapel woonde, was eigenaar van de grond waarop de kapel stond. In 1983 werd de boerderij verkocht en de kapelraad maakte zich grote zorgen over de toekomst van de kapel. De verkoop was voor hen de reden om Stichting Heyerkapel op te richten. De drie leden van de kapelraad vormden het eerste bestuur van de nieuwe stichting. Aanvankelijk was het doel van de stichting om de Heyerkapel te beheren en te onderhouden. Geleidelijk aan heeft Stichting Heyerkapel haar activiteiten uitgebreid, waardoor zij vandaag de dag een 20-tal religieuze monumentjes onder haar hoede en in eigendom heeft.

Als er een monument gerestaureerd moet worden, kan de stichting een beroep doen op een aantal enthousiaste vrijwilligers die zich de corpusgroep noemen. De groep heeft een goed geoutilleerde werkplaats tot haar beschikking. Het beheer van een monumentje is in handen van een verzorger. Deze toegewijde vrijwillig(st)ers verzorgen vaak over een periode van enkele tientallen jaren een kapel of een wegkruis. Ook voor het maken van publicaties kan de stichting rekenen op de inzet van zeer kundige mensen. Door de tomeloze inzet van al die vrijwilligers lukt het Stichting Heyerkapel om religieus en cultureel erfgoed in Stramproy (zoals kapellen, (weg)kruisen en heiligenbeelden) te behouden. En dat beschouwt zij ook als haar taak.

- Molens: - Molen Sint Jan. - Molen De Nijverheid / Molen van Nijs. - Broekmolen.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- In 2011 heeft in Stramproy een kavelruil plaatsgevonden, om de verdere ontwikkeling van de landbouw en van het natuurgebied Kempen-Broek mogelijk te maken. Bij de kavelruil waren 31 grondeigenaren betrokken met in totaal bijna 247 hectare grond op 150 verschillende percelen. Voor stichting Ark is de grondruil onderdeel van het realiseren van Grenspark Kempen-Broek, dat zich uitstrekt van Maaseik tot bij Eindhoven, met een aaneengesloten oppervlakte van 25.000 hectare.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Stramproy (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Stramproy.

- MFA: - Het begon met een plan om een beugelclubgebouw te bouwen, een beugelbaan met een kantine. Door het open staan voor en actief op zoek gaan naar samenwerkingsverbanden staat er nu een multifunctioneel clubgebouw met een goede bezetting. Daarbij werd verder gekeken dan samenwerkingen met andere sportverenigingen. Doordat in Stramproy de vergrijzing toeneemt, zou het lokale gemeenschapshuis de vraag niet meer aankunnen. Het bestuur van Beugelclub Stramproy is daarom het gesprek aangegaan met de Katholieke Bond voor Ouderen, wat resulteerde in een samenwerkingsconvenant. Nu heeft het clubgebouw een dagelijkse bezetting waarin meerdere partijen participeren en is het gebouw door een extra bijdrage van het Oranjefonds voorzien van een gezellige aankleding.

- Onderwijs: - Basisschool De Firtel. - Jenaplan Basisschool De Duizendpoot.

- Muziek: - Fanfare St. Willibrordus is opgericht in 1909 en speelt in de 1e divisie. De fanfare heeft ca. 95 leden en kent daarnaast nog een jeugdfanfare, een damescomité en een jeugdfanfare. De muzikanten krijgen hun opleiding bij Kreato in Thorn.

- Sport: - Voetbalvereniging Brevendia is opgericht in 1923.

- Overige verenigingen: - Schutterij Sint Catharina.

- Veiligheid: - Buurtpreventie Stramproy.

Reactie toevoegen