Swartbroek

Plaats
Dorp
Weert
Midden-Limburg
Limburg

swartbroek_kermis_2013.jpg

Tijdens de Kermis in Swartbroek spelen het hele weekend diverse live bands in café Plexat.

Tijdens de Kermis in Swartbroek spelen het hele weekend diverse live bands in café Plexat.

swartbroek_flamingos.jpg

Als je in het NW buitengebied van Swartbroek flamingo's denkt te zien, is dat geen fata morgana. Aan de Ittervoorterweg is nl. de firma VD Feesten's Breeding Farm gevestigd, die o.a. flamingo's en kraanvogels kweekt.

Als je in het NW buitengebied van Swartbroek flamingo's denkt te zien, is dat geen fata morgana. Aan de Ittervoorterweg is nl. de firma VD Feesten's Breeding Farm gevestigd, die o.a. flamingo's en kraanvogels kweekt.

Swartbroek

Terug naar boven

Status

- Swartbroek is een dorp in de provincie Limburg, in de regio Midden-Limburg, gemeente Weert.

- Het dorp Swartbroek heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien ´in´ Weert.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Lokaal: Swartbrook, Weerts: Zwertbrook. Ook Zerbrook komen wij tegen als Limburgs voor deze plaatsnaam.

Oudere vermeldingen
1294-1295 Suartbruch, 16e eeuw Swartbroeck, 1730 Swertbroeck.

Naamsverklaring
De identificatie van de oudste vorm is onzeker. Samenstelling van zwart, naar de kleur van de grond, en broek 'moerassig land'.(1)

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp Spoeëkelandj.

Terug naar boven

Ligging

Swartbroek ligt ZO van Weert en grenst in het N aan de N280 en in het O aan de A2.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Swartbroek 53 huizen met 276 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 360 huizen met ca. 900 inwoners, globaal voor de helft in de kern en voor de helft in het buitengebied wonend.

Terug naar boven

Geschiedenis

Rond 1600 krijgt Swartbroek een kapel, de St. Corneliuskapel. De buurtschap wil graag een eigen rector omdat het zo'n 5 kwartier lopen is over slecht begaanbare wegen langs moerassen en 'peelbanen' naar de parochiekerk van Weert. De inwoners moeten er nogal 'even' op wachten; de rector komt er pas in 1776, de rectorij in 1782. In 1925 krijgt het dorp een eigen kerk. Begin jaren dertig wordt het dorp een zelfstandige parochie. De kapel is in 1965 afgebroken.

De watermolen van Swartbroek uit begin 17e eeuw is rond 1880 afgebroken. Op de plaats van deze verdwenen molen staat nu een boerderij (Roermondseweg 199), met boven de voordeur een gevelsteen met een afbeelding van een waterradmolen.

Zie verder:

- Geschiedenis van Swartbroek.

- In het boek 'Swartbroek, verleden en heden' (288 pag., 1993), geschreven door inwoner Winnie van Oorschot, wordt de geschiedenis van het dorp uitgebreid behandeld. Een werkgroep uit het dorp is daarvoor in de archieven gedoken, heeft inwoners over vroeger geïnterviewd en unieke foto's en documenten verzameld. Via de link is het boek incidenteel nog tweedehands te bestellen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Beschrijving actuele situatie Swartbroek.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Swartbroek heeft 2 rijksmonumenten: molen De Hoop en de voormalige rectorij uit 1782 (Palmersheideweg 4).

- Swartbroek heeft 6 gemeentelijke monumenten.

- Antoon Weekers bouwt in 1905 zijn (belt)graanmolen De Hoop uit de onderdelen van stellingmolen / pelmolen De Hoop uit Vlaardingen uit 1788, die voor sloop te koop stond. Na diverse verbouwingen in de loop der jaren is de molen momenteel ingericht voor het malen van tarwe, rogge en boekweit en draait nog regelmatig. Naast de molen is een molenwinkel waar verschillende meelsoorten van de molen te koop zijn. - Een ingrijpende 4 jaar durende restauratie van de molen is in 2015 gereed gekomen. - De molen is eigendom van Molenstichting Gebroeders Adriaens. - Videoreportage over molen De Hoop (1997).

- St. Corneliuskerk uit 1925. Beschrijving Corneliuskerk en van de H. Cornelius die hier vereerd wordt.

- St. Servatiuskapel.

- In 1875 wordt, mede naar aanleiding van een genezing toegeschreven aan de tussenkomst van de HH. Drie Gezusters (Bertilia, Eutropia en Genoveva), door inwoners van Swartbroek een kapelletje gebouwd (Coolenstraat 34), dat spoedig het hele jaar door wordt bezocht door bedevaartgangers uit de wijde omgeving, onder meer uit België en Duitsland. Het dorp wordt daardoor een van de bekendere bedevaartplaatsen in de streek, met de jaren voor de Eerste Wereldoorlog als bloeiperiode. Ondanks een sterke teruggang na de Tweede Wereldoorlog, wordt de kapel nog dagelijks door individuele vereerders bezocht. Wegens de grote toeloop is het bakstenen kapelletje in 1882 vergroot, waardoor het zijn huidige rechthoekige gedaante heeft gekregen (ca. 2,5 x 5 m).

- In Theepottenmuseum Swartbroek zijn meer dan 2.000 theepotten te bekijken in allerlei vormen. Een gewone theepot vind je er niet; het zijn allemaal kunststukjes waar ontwerpers zich op hebben uitgeleefd om een excentrieke theepot te ontwerpen.

- In 1905 wordt landgoed De Knuiter NW van het dorp (Ittervoorterweg 10) aangekocht door de broeders van St. Louis uit Weert, met de bedoeling het te bestemmen tot buitengoed en speel- en sportterrein der pensionnaires. Het landgoed wordt hernoemd in St. Louis-Buiten en er komt een grote zaal met bijbehoren, "waar de jongelui kunnen uitrusten en wat gebruiken". Tegenwoordig is het complex in gebruik bij VD Feesten's Breeding Farm, die er bijzondere dieren kweekt, vooral kraanvogels en flamingo's.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - V.V. De Spoeëkejaegers.

- KinderVakantieWeek (augustus).

- Kermis (weekend in september) met diverse live bands.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Vereniging Natuurmonumenten koopt in deze omgeving al in 1916 het eerste natuurterrein. In 1976 koopt zij landgoed De Krang, dat inmiddels 262 ha groot is. Er lopen diverse wandel- en ruiterroutes. O.a. wandelroute De Krang (11,7 km).

- De watergangen Dijkerpeel en Leukerbeek die voorheen dwars door natuurgebied Roukespeel stroomden, zijn in 2013 om dit natuurgebied heen geleid. Het doel van de herinrichting van de Leukerbeek is het herstellen van drie beektrajecten met een gezamenlijke lengte van 2,7 kilometer tot een gezond, schoon en ecologisch goed functionerend beeksysteem. De Leukerbeek stroomt langs de natuurgebieden Roeventerpeel en Kootspeel in de gemeente Weert en door de Roukespeel langs Swartbroek om bij de A2 uit te monden in de Tungelroysebeek.

Het waterschap heeft o.a. de volgende werkzaamheden bij de Leukerbeek uitgevoerd: het weer laten meanderen van de Leukerbeek tussen de Roermondseweg en de A2; de aanwezige barrières voor vismigratie opheffen; verbeteren van landbouwgronden door kavelruil, ophogen laag gelegen hoeken en de aanleg van aangepaste drainage. Verder gaat Natuurmonumenten over tot venherstel. Het beekdal is rijk aan planten en dieren. De aanwezige landschapselementen en planten- en diersoorten maken het beekdal aantrekkelijk voor wandelaars.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Swartbroek (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Swartbroek.

- Nieuws: - Het wekelijkse Kontaktblad is via de link ook online te lezen.

- MFA: - In 2009 is in het dorp de nieuwe multifunctionele accommodatie (MFA) Corneel gerealiseerd, waarin onder één dak Basisschool St. Laurentius, peuterspeelzaal Het Speelkasteel en café de Smeed gehuisvest zijn en de verenigingen van Swartbroek hun activiteiten kunnen uitvoeren in het zaalgedeelte. Op de 1e en 2e verdieping zijn 11 appartementen gerealiseerd. Voor de klimaatbeheersing van het gehele gebouw is gekozen voor een duurzame en energiebewuste warmte-koude-opslag installatie (WKO).

- Onderwijs en kinderopvang: - Sinds 2016 is het voortbestaan van Basisschool St. Laurentius onzeker, omdat in enkele jaren het aantal leerlingen is teruggelopen van 90 naar 36. De school kan in ieder geval schooljaar 2016-2017 nog open blijven. Voorjaar 2017 wordt een besluit genomen of de scholenkoepel voldoende perspectief ziet op voortbestaan van de school. Daartoe moet een aantal van 40 leerlingen duurzaam gehaald worden. - BSO en Peutergroep Wee-Play.

- Muziek: - Mannenkoor Eendracht.

- Sport: - RKSVV (voetbal).

- Overige verenigingen: - Schutterij St. Cornelius.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Swartbroek. Op het kerkhof bevindt zich 1 oorlogsgraf uit WO II.

Reactie toevoegen