Altweerterheide

Plaats
Dorp
Weert
Midden-Limburg
Limburg

altweerterheide_cv_de_heiknuiters.jpg

Carnavalsvereniging De Heiknuiters in Altweerterheide is opgericht in 1960.

Carnavalsvereniging De Heiknuiters in Altweerterheide is opgericht in 1960.

altweerterheide_12_x_11_feest_2015_kopie.jpg

Altweerterheide had in 2015 3 jubilerende verenigingen: CV De Heiknuiters 5×11 jaar, Kapèl De Hei-jbeesembeengers 5×11 jaar en de Aod Preenseclub 2×11 jaar. Samen dus 12×11 jaar. Vandaar dat zij in nov. 2015 gezamenlijk het 12×11 Fieëst hebben gevierd.

Altweerterheide had in 2015 3 jubilerende verenigingen: CV De Heiknuiters 5×11 jaar, Kapèl De Hei-jbeesembeengers 5×11 jaar en de Aod Preenseclub 2×11 jaar. Samen dus 12×11 jaar. Vandaar dat zij in nov. 2015 gezamenlijk het 12×11 Fieëst hebben gevierd.

altweerterheide_landdag.jpg

De Landdag Altweerterheide (1e zondag van september) is ontstaan in 1998 en sindsdien uitgegroeid tot een gerenommeerd cultuurhistorisch evenement op het gebied van oude ambachten en oldtimers, dat jaarlijks vele duizenden bezoekers trekt.

De Landdag Altweerterheide (1e zondag van september) is ontstaan in 1998 en sindsdien uitgegroeid tot een gerenommeerd cultuurhistorisch evenement op het gebied van oude ambachten en oldtimers, dat jaarlijks vele duizenden bezoekers trekt.

altweerterheide_kindervakantieweek.jpg

Kindervakantiewerk (KVW) Altweerterheide organiseert in de zomervakantie altijd een Kindervakantieweek (inderdaad, dat scheelt maar één lettertje ;-) ) met jaarlijks een ander thema. In 2016 was dat 'Klein Vermaak Wereldwijd'. Ha, dat is ook KVW ;-)

Kindervakantiewerk (KVW) Altweerterheide organiseert in de zomervakantie altijd een Kindervakantieweek (inderdaad, dat scheelt maar één lettertje ;-) ) met jaarlijks een ander thema. In 2016 was dat 'Klein Vermaak Wereldwijd'. Ha, dat is ook KVW ;-)

Altweerterheide

Terug naar boven

Status

- Altweerterheide is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Midden-Limburg, gemeente Weert.

- Het dorp Altweerterheide heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Weert.

- Onder het dorp Altweerterheide valt ook een gedeelte van de buurtschap Dijkerstraat.

- Sinds 1990 heeft het dorp een dorpswapen en -vlag.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Altwieërthei-j, ook wel kortweg de Hei-j.

Naamgeving en naamsverklaring
Genoemd naar de heide bij het voormalige dorp, thans Weerter wijk Altweert. Oudere vermeldingen: 1790 Alt Weerdt, 1831 Alt Weert, 1835 Altweert. De Limburgse uitspraakvariant Aovert werd ten onrechte geïnterpreteerd als een samenstelling van a 'water' en voorde 'doorwaadbare plaats'. Aovert is echter de regelmatige voortzetting van Aod Weert oftewel Oud Weert.(1)

Bijnaam
De inwoners hebben als bijnaam 'Heiknuiters'. Tegenwoordig linkt men dat aan de heikneuter, een zangvogeltje met een kastanjebruine kleur, een rood-roze borst en donkerbruine snavel, dat veelal kwettert aan bosranden en op heidevelden. Aanvankelijk was het een denigrerend bedoelde bijnaam waarmee de inwoners van Weert 'die boeren van de hei' aanduidden.

Terug naar boven

Ligging

Altweerterheide ligt ZW van Weert en Altweert. Het is de meest westelijk gelegen plaats van Nederlands Limburg en ligt slechts enkele kilometers verwijderd van de grens met België (Loven / Bocholt).

Terug naar boven

Statistische gegevens

Altweerterheide heeft ca. 450 huizen met ca. 1.100 inwoners. De oppervlakte van wat tot het dorpsgebied wordt gerekend is ca. 3.000 hectare. Dat is bijna eenderde van de oppervlakte van de hele gemeente Weert.

Terug naar boven

Geschiedenis

In den beginne
Tot in de 19e eeuw wonen hier in een gebied van ongeveer 3000 hectare slechts een 40-tal gezinnen, voornamelijk in het zuidelijke deel. Binnen dit gebied bevinden zich van oudsher een 3-tal uitvalswegen naar de buurgemeenten over de landsgrens met België, waaronder de Bocholterweg naar Bocholt en de Lozerweg naar Lozen.

In het begin van de 20e eeuw worden grote stukken 'woeste grond', zoals dat in die tijd heet, in versneld tempo ontgonnen en door intensieve bemesting vruchtbaar gemaakt. Dit kost grote inspanningen met relatief bescheiden opbrengsten. De ontginning van de kern van het dorp start in 1911 als de Weerter graanhandelaar Jan Henderiks, bijgenaamd Bolle Jan, 80 hectare bos en heide koopt en het ontginningsbedrijf Klein Karelke sticht. Geleidelijk aan volgen meer landbouwers, en het aantal grotere boerderijen groeit. De vele ontginningen in de streek trekken snel nieuwe bewoners aan, en onstaat de kern Altweerterheide rond de Bocholterweg.

Kerkelijk
Door de snelle groei van de nederzetting ontstaat behoefte aan een eigen parochie en kerk. In 1925 wordt met tweedehands hout een noodkerk gebouwd op het terrein 'Karelke' (Bocholterweg 112) van dhr. J. Henderiks (Bolle Jan). Het kerkje biedt plaats aan ca. 100 gelovigen. De bevolking breidt zich verder uit en het noodkerkje wordt te klein. Daarom wordt in 1936 de huidige kerk gebouwd. In 1937 wordt het rectoraat tot zelfstandige parochie verheven. Het in 1972 opgerichte parochieblaadje 'Heidebode' is inmiddels uitgegroeid tot hét contactblad van Altweerterheide. Zie verder bij Bezienswaardigheden.

Onderwijs
Door de vele ontginningen in de streek komen er veel nieuwe gezinnen, dus ook kinderen, in het dorp te wonen. De kinderen gaan aanvankelijk naar scholen in buurdorpen zoals Stramproy, Tungelroy, Keent, of naar de stad. Na de bouw van de noodkerk in 1925 vindt het Bisdom van Roermond dat er ook een katholieke school in Altweerterheide moet komen. In 1930 start lagere school St. Jozef met ruim 90 kinderen. De school is diverse malen uitgebreid. In 1965 krijgt het dorp ook een kleuterschool.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De wijk Heidebeemd is in 2003 voltooid en de wijk Eigen Erf in 2007. Sinds 2012 worden max. 30 woningen gebouwd op een perceel achter de Heidehof. Het plan voorziet in starterswoningen, levensloopbestendige huurwoningen, levensloopbestenige koopwoningen en vrijstaande woningen.

- Leefbaarheidsagenda Altweerterheide 2012.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Heilig Hart van Jezus-kerk (Bocholterweg 122) uit 1936 is in expressionistische stijl ontworpen door de bekende architecten Pierre en Jos Cuypers. De kerk heeft fraaie glas in lood-ramen. Het is het enige gemeentelijke monument in het dorp. De kerk vormt samen met de andere Weerter dorpen Z van Weert (Stramproy, Swartbroek en Tungelroy) een parochiecluster.

- Houten noodkerkje uit 1925. (bestaat dat pand nog?)

- Ontginningsboerderijen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Een bijzondere en misschien zelfs wel unieke traditie in het dorp is de jaarlijkse St. Teunismiddag op 17 januari, waarbij varkenskoppen bij opbod worden verkocht. Dat zit zo: Op de feestdag van H. Antonius, die vroeger samenviel met de winterkermis, bestond het gebruik dat de boeren uit de omtrek naar de Teuniskapel (ook wel Altweerterkapel) kwamen met varkenskoppen en deze offerden. Hierna werden de koppen door de koster aan de meest biedende verkocht. Van de varkenskoppen werd toen 'huitkieës' (zult) gemaakt. De opbrengst van de veiling was gedeeltelijk voor de instandhouding van de kapel en de armen bestemd.

Deze traditie wordt nog altijd in ere gehouden, zij het dat de varkenskoppen tegenwoordig door de Stichting Landdag voor dit doel worden ingekocht. Tijdens de middag worden de koppen op ludieke wijze per opbod verkocht aan de bezoekers. Meestal wordt zo'n kop dan teruggeschonken en opnieuw in veiling gebracht. Tien maal achter elkaar is soms geen uitzondering. De opbrengst van de 'veiling' wordt gebruikt voor onderhoud aan de kerk. Naast de verkoop van varkenskoppen worden er tijdens de middag ook nog loten verkocht, waarbij er leuke prijsjes te winnen zijn. De middag wordt omlijst door optredens van lokale artiesten en verenigingen.

- Op de zondag voor carnaval is er de jaarlijkse Vlooienmarkt van de harmonie, in zaal De Schuttershoeve. In 2017 was het alweer de 44e keer. Al sinds jaar en dag staat deze markt bekend als gezellig, en waar men nog kan handelen, maar vooral een koopje kan vinden door de grote variëteit aan goederen die hier wordt aangeboden. Naast de gebruikelijke goederen zoals speelgoed, glas, porselein en huishoudartikelen zijn er ook kleine meubelen. Ook boeken, singles en lp’s zijn ruim voorradig. De opbrengst komt geheel ten goede aan het instrumentenfonds van de harmonie en voor de opleiding van de jeugdleden. De harmonie heeft vele jeugdleden, en om die allen van een blaasinstrument te voorzien kost veel geld..

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Heiknuiters. - Videoreportage carnavalsoptocht Altweerterheide 2014.

- Kermis en ZomerHei-jFeest (weekend in juli). is kermis voor de kinderen en feest met muziek, spektakel en plezier voor iedereen. Met op zondag o.a. de Hei-j Land Games. Teams strijden om de eer en eeuwige roem. Moeten ze weer de hoogte in en tegen glibberige glijbanen op? Of staan hen deze keer weer heel andere uitdagingen te wachten? Het zal in elk geval ook nu weer gaan om een combinatie van kracht, slimheid en goed samenwerken. De 10 teams zullen er in elk geval volop tegen aan gaan.

- Kindervakantiewerk Altweerterheide heeft in 2016 het 45 jarig bestaan gevierd. Jaarlijks organiseren zij in de zomervakantie een Kindervakantieweek, met ieder jaar een ander thema. In zo'n week is er voor de kinderen van alles te doen op het gebied van o.a. sport en spel.

- Op de Landdag (1e zondag van september) kun je onder meer oude tractoren, oude landbouwmachines (meestal in werking te zien), oldtimer vrachtwagens en oude ambachten bewonderen. De Landdag is ontstaan in 1998 als evenement om fondsen te werven voor renovatie van het dak van de kerk. Sindsdien is het uitgegroeid tot een gerenommeerd cultuurhistorisch evenement dat jaarlijks vele duizenden bezoekers trekt. In 2009 heeft Mark Fonteijn zelfs een speciaal Landdaglied gecomponeerd, dat jaarlijks bij de opening van het evenement wordt gezongen.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Hoop op Zegen is een 1 ha grote natuurlijke tuin. Het is een vogelreservaat met ca. 70 soorten vogels en een prima wandeltuin. Er zijn alleen vaste planten en aparte bomen en struiken te vinden, waaronder hosta's en verschillende soorten varens. In het midden 2 natuurvijvers. In de zomermaanden is de tuin te bezichtigen.

- De door de inwoners uitgezette Wandelroute Bolle Jan (6 km) en Fietsroute Bolle Jan (25 km) starten beide vanaf het Kerkplein.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Altweerterheide (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Altweerterheide.

- Onderwijs en kinderopvang: - Het pand van Basisschool Sint Jozef biedt ook onderdak aan Peuterspeelzaal Olleke Bolleke en BSO De Parel.

- Verenigingsleven algemeen: - Altweerterheide heeft een rijk verenigingsleven met ca. 30 verenigingen, waaronder buurtverenigingen, sportverenigingen, muziekverenigingen, jeugdverenigingen en carnavalsverenigingen.

- Muziek: - Na een 'aanloop' sinds 1982 als jeugdharmonie, is in 1989 de Harmonie van het Heilig Hart opgericht.

- Volkscultuur: - De in 1862 opgerichte Schutterij St. Antonius heeft als doel aanwezig te zijn bij activiteiten die in Altweerterheide plaatsvinden. Zo loopt de schutterij voorop bij de viering van Sinte Merte en voor de communicantjes en hun familieleden door ze te begeleiden naar de kerk alwaar hun eerste Heilige Communie viering plaatsvindt. De schutterij doet middels het windbuksschieten mee aan de Landdag en is aanwezig bij de Dodenherdenking op 4 mei bij het monument aan de Bocholterweg. Zij bezoekt recepties van schutterijen en andere verenigingen. Ook zijn ze present bij blijde en droeve levensgebeurtenissen van leden van de schutterij en bij festiviteiten van de samenleving en de overheid, bijvoorbeeld door het vormen van een erehaag. - Geschiedenis Schutterij St. Antonius. De schutterij is opgericht in Altweert en heeft daar tot de oorlog gefunctioneerd. Daarna is zij in het inmiddels tot dorp uitgegroeide Altweerterheide verder gegaan.

- Sport: - SV Altweerterheide (voetbal). - Tennisvereniging.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Altweerterheide.

- Dieren: - Dierenasiel De Beestenboel.

Reactie toevoegen