Altweerterheide

Plaats
Dorp
Weert
Midden-Limburg
Limburg

altweerterheide_plaatsnaambord_kopie.jpg

Altweerterheide is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Midden-Limburg, gemeente Weert.

Altweerterheide is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Midden-Limburg, gemeente Weert.

altweerterheide_cv_de_heiknuiters.jpg

Carnavalsvereniging De Heiknuiters in Altweerterheide is opgericht in 1960

Carnavalsvereniging De Heiknuiters in Altweerterheide is opgericht in 1960

altweerterheide_12_x_11_feest_2015_kopie.jpg

Altweerterheide had in 2015 drie jubilerende verenigingen: CV De Heiknuiters 5×11 jaar, Kepèl De Hei-jbeesembeengers 5×11 jaar en de Aod Preenseclub 2×11 jaar. Samen dus 12×11 jaar. Vandaar dat zij in nov. 2015 gezamenlijk het 12×11 Fieëst hebben gevierd.

Altweerterheide had in 2015 drie jubilerende verenigingen: CV De Heiknuiters 5×11 jaar, Kepèl De Hei-jbeesembeengers 5×11 jaar en de Aod Preenseclub 2×11 jaar. Samen dus 12×11 jaar. Vandaar dat zij in nov. 2015 gezamenlijk het 12×11 Fieëst hebben gevierd.

altweerterheide_landdag.jpg

De Landdag Altweerterheide (eerste zondag van september) is ontstaan in 1998 en sindsdien uitgegroeid tot een gerenommeerd cultuurhistorisch evenement op het gebied van oude ambachten en oldtimers, dat jaarlijks vele duizenden bezoekers trekt.

De Landdag Altweerterheide (eerste zondag van september) is ontstaan in 1998 en sindsdien uitgegroeid tot een gerenommeerd cultuurhistorisch evenement op het gebied van oude ambachten en oldtimers, dat jaarlijks vele duizenden bezoekers trekt.

altweerterheide_kindervakantieweek.jpg

Kindervakantiewerk (KVW) Altweerterheide organiseert in de zomervakantie altijd een Kindervakantieweek (inderdaad, dat scheelt maar één lettertje ;-) ), met jaarlijks een ander thema. In 2016 was dat 'Klein Vermaak Wereldwijd'. Ha, dat is ook KVW. ;-)

Kindervakantiewerk (KVW) Altweerterheide organiseert in de zomervakantie altijd een Kindervakantieweek (inderdaad, dat scheelt maar één lettertje ;-) ), met jaarlijks een ander thema. In 2016 was dat 'Klein Vermaak Wereldwijd'. Ha, dat is ook KVW. ;-)

altweerterheide_zonnepark.jpg

In 2019 is Zonnepark Altweerterheide gereedgekomen, gerealiseerd door WeertEnergie. De in totaal ca. 6.000 zonnepanelen leveren stroom voor ca. 500 huishoudens.

In 2019 is Zonnepark Altweerterheide gereedgekomen, gerealiseerd door WeertEnergie. De in totaal ca. 6.000 zonnepanelen leveren stroom voor ca. 500 huishoudens.

weert_kempen-broek_kruispeel.jpg

Altweerterheide, Kempen-Broek, Kruispeel

Altweerterheide, Kempen-Broek, Kruispeel

weert_kempen-broek_laurabossen_1.jpg

Altweerterheide, Kempen-Broek, Laurabossen

Altweerterheide, Kempen-Broek, Laurabossen

weert_kempen-broek_laurabossen_2.jpg

Altweerterheide, Kempen-Broek, Laurabossen

Altweerterheide, Kempen-Broek, Laurabossen

Altweerterheide

Terug naar boven

Status

- Altweerterheide is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Midden-Limburg, gemeente Weert.

- Het dorp Altweerterheide heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Weert.

- Onder het dorp Altweerterheide valt ook een gedeelte van de buurtschap Dijkerstraat.

- Sinds 1990 heeft het dorp, dankzij een initiatief van de toenmalige pastoor Noordermeer, een eigen dorpswapen en -vlag.

- Altweerterheide profileert zich als 'het Groene Hart van Weert'.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Altwieërthei-j, ook wel kortweg de Hei-j.

Naamgeving en naamsverklaring
Altweerterheide is genoemd naar de heide bij het voormalige dorp, thans Weerter wijk Altweert. Oudere vermeldingen: 1790 Alt Weerdt, 1831 Alt Weert, 1835 Altweert. De Limburgse uitspraakvariant Aovert werd ten onrechte geïnterpreteerd als een samenstelling van a 'water' en voorde 'doorwaadbare plaats'. Aovert is echter de geregelde voortzetting van Aod Weert oftewel Oud Weert.(1)

Bijnaam
De inwoners van Altweerterheide hebben als bijnaam 'Heiknuiters'. Tegenwoordig linkt men dat aan de heikneuter, een zangvogeltje met een kastanjebruine kleur, een rood-roze borst en donkerbruine snavel dat veelal kwettert aan bosranden en op heidevelden. Aanvankelijk was het een denigrerend bedoelde bijnaam waarmee de inwoners van Weert 'die boeren van de hei' aanduidden.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Altweerterheide ligt ZW van de stad Weert en de Weertse wijk Altweert. Het is westelijkst gelegen plaats van Nederlands Limburg en ligt slechts enkele kilometers verwijderd van de grens met België (Loven/Bocholt).

Terug naar boven

Statistische gegevens

Altweerterheide heeft circa 450 huizen met circa 1.100 inwoners. De oppervlakte van wat tot het dorpsgebied wordt gerekend is circa 3.000 hectare. Dat is bijna eenderde van de oppervlakte van de hele gemeente Weert.

Terug naar boven

Geschiedenis

In den beginne
Tot in de 19e eeuw wonen hier in een gebied van ongeveer 3.000 hectare slechts een veertigtal gezinnen, voornamelijk in het zuidelijke deel. Binnen dit gebied bevinden zich van oudsher een drietal uitvalswegen naar de buurgemeenten over de landsgrens met België, waaronder de Bocholterweg naar Bocholt en de Lozerweg naar Lozen.

In het begin van de 20e eeuw worden grote stukken 'woeste grond', zoals dat in die tijd heet, in versneld tempo ontgonnen en door intensieve bemesting vruchtbaar gemaakt. Dit kost grote inspanningen met relatief bescheiden opbrengsten. De ontginning van dit gebied start in 1905 als de Weerter graanhandelaar Jan Henderiks, bijgenaamd Bolle Jan, een stuk bos en heide koopt en het ontginningsbedrijf Karelke sticht, genoemd naar Karelke Schaeken, die zijn grond en boerderij aan Bolle Jan had verkocht. De ontginning Klein Karelke - zoals ook het boerderijtje van Schaeken wordt genoemd - start in 1905, de 80 ha grote ontginning Groot Karelke (met daarin o.a. de latere dorpskern), waar ook een boerderij naar wordt genoemd, start in 1910. Geleidelijk aan volgen meer landbouwers, en het aantal grotere boerderijen groeit. De vele ontginningen in de streek trekken snel nieuwe bewoners aan, waardoor rond de Bocholterweg de kern Altweerterheide ontstaat.

Kerkelijk
Door de snelle groei van de nederzetting ontstaat behoefte aan een eigen parochie en kerk. In 1925 wordt met tweedehands hout een noodkerk gebouwd op het terrein 'Karelke' (Bocholterweg 112) van de heer J. Henderiks (Bolle Jan). Het kerkje biedt plaats aan circa 100 gelovigen. De bevolking breidt zich verder uit en het noodkerkje wordt te klein. Daarom wordt in 1936 de huidige kerk gebouwd. Het noodkerkje is gesloopt. In 1937 wordt het rectoraat tot zelfstandige parochie verheven. Het in 1972 opgerichte parochieblaadje 'Heidebode' is inmiddels uitgegroeid tot hét contactblad van Altweerterheide. Zie verder bij Bezienswaardigheden.

Onderwijs
Door de vele ontginningen in de streek komen er veel nieuwe gezinnen, dus ook kinderen, in het dorp te wonen. De kinderen gaan aanvankelijk naar scholen in buurdorpen, zoals Stramproy, Tungelroy en Keent, of naar scholen de stad Weert. Na de bouw van de noodkerk in 1925 vindt het Bisdom van Roermond dat er ook een katholieke school in Altweerterheide moet komen. In 1930 start lagere school St. Jozef met ruim 90 kinderen. De school is diverse malen uitgebreid. In 1965 krijgt het dorp ook een kleuterschool.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp kun je terecht bij het in juni 2018 verschenen boek 'De ontstaansgeschiedenis van het kerkdorp Altweerterheide'. Het is geschreven door Gerard Stals, als oud-'Heiknuiter' beter bekend als 'Geer vanne Smeed'. Uitgever van het boek is Stichting Cultuurhistorische Publicaties voor de Regio Weert, in nauwe samenwerking met Stichting Geschied- en Oudheidkundig Genootschap De Aldenborgh. In het bijna 200 pagina's tellende boekwerk, met zwart-wit- en kleurenfoto's, worden de zes grote ontginningen in dit gebied van eind 19e en begin 20e eeuw uitgebreid beschreven. Het betreft: Delbroek, Wijffelterbroek, Karelke, Hollandia, Kruispeel en Kettingdijk. Anno begin 2019 is het boek bijna uitverkocht. Er zijn nog slechts enkele exemplaren voorrradig. Het boek is te bestellen bij de auteur.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2017 hebben gemeente en dorpsraad overleg gevoerd over de noodzaak om de openbare ruimte in Altweerterheide aan te pakken. Aanleidingen voor de dorpsraad waren onder meer de volgende constateringen: beschadiging wegen en scheve stoeptegels, onder meer door worteldruk; er wordt te hard gereden en ingehaald binnen de dorpskern. Dit komt mede doordat het wegprofiel van de invalswegen aanzienlijk breder is dan dezelfde weg buiten het centrum. Dit nodigt uit tot harder in plaats van zachter rijden; wateroverlast bij veel neerslag; geuroverlast omdat terugslagkleppen in het riool zijn verwijderd; uitstraling komt niet overeen met de ligging in het Kempen-Broek;

Kerkplein wordt door allerlei soorten voertuigen gebruikt als openbaar plein. Bestrating en ondergrond zijn echter niet geschikt voor deze activiteiten, waardoor schade is ontstaan; Altweerterheide is de enige kern in de gemeente Weert waarin nog niet is geïnvesteerd om de kwaliteit van de openbare ruimte in overeenstemming te brengen met de huidige eisen en wensen. Dit alles heeft geleid tot opname in de gemeentelijke begroting voor 2018 om de planvorming voor een herinrichting nog in dat jaar op te pakken.

Na de nodige procedurele voorbereidingen, beoogt de daadwerkelijke uitvoering van het project 'Samen naar een nieuwe dorpskern' in 2020 van start te gaan. De doelstelling is om het volgende streefbeeld te bereiken: "Aantrekkelijk en veilig wonen in Altweerterheide in een dorpskern waarbij de prominente ligging in het Kempen-Broek naar voren komt ((karakteristiek, natuurlijk en max. 30 km/uur). Beoogde projectresultaten: Herinrichting van de openbare wegen in het dorp: straten zijn ingericht op basis van duidelijke 30 km/uur zones; het beeld van een doorgaande weg (Bocholterweg) is verdwenen; auto's zijn ondergeschikt en 'te gast' in het gebied. Prominentere plek in het openbaar gebied voor voetganger, fiets en spelende kinderen; er is meer groen (d.m.v. inheemse hagen en bomen), beeldbepalende bomen zijn behouden en hebben meer groeimogelijkheden.

Het kerkplein is opnieuw ingericht en is geschikt voor meerdere doeleinden (parkeerplaats, verzamelplek, markt, kermisterrein, toegang tot school en BSO/kinderopvang). De ondergrondse voorzieningen zijn op orde en sluiten aan op de toekomstige ontwikkelingen (riolering en gemalen zijn op orde, glasvezel en laadpalen voor auto’s en fietsen). Regulier onderhoud in Altweerterheide (op basis van de schouw of meldingen) wordt sneller opgepakt.

- Nieuwbouw in Altweerterheide sinds 2003: de wijk Heidebeemd is in 2003 voltooid, de wijk Eigen Erf in 2007, en sinds 2012 zijn zo'n 30 woningen gebouwd op een perceel achter de Heidehof. Het plan voorzag in starterswoningen, levensloopbestendige huurwoningen, levensloopbestendige koopwoningen en vrijstaande woningen.

Terug naar boven

Agrarisch

- "Een melkveehouder uit Altweerterheide wil in meer dan 20 jaar niet gebruikte pluimveestallen op Grotesteeg 8a, gelegen direct W van de dorpskern, 930 geiten gaan houden. Onderzoek door het RIVM laat zien dat omwonenden van geitenhouderijen tot op een afstand van twee kilometer een verhoogde kans op longontsteking hebben. Zolang niet bekend is waardoor dit komt (Q-koorts is hier niet de oorzaak van) adviseert GGD Nederland om geen geitenhouderijen te vestigen binnen twee kilometer van dorpskernen. Grotesteeg 8a ligt op 300 meter van de bebouwde kom en op 400 meter van Basisschool St. Jozef. De hele bebouwde kom van het dorp ligt binnen de twee-kilometerzone, evenals een flink deel van het bungalowpark. Verder liggen nog twee horecavoorzieningen, twee campings en enkele kinderdagverblijven binnen deze zone." Aldus Kerngroep Leefbaarheid Altweerterheide, die zich verzet tegen de komst van de geitenhouderij, o.a. middels deze brief aan de gemeenteraad d.d. mei 2018. Voor nadere informatie zie ook de flyer van de Kerngroep over deze materie.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Heilig Hart van Jezuskerk (Bocholterweg 112) dateert uit 1936 - zie het hoofdstuk Geschiedenis voor wat hieraan voorafging - en is ontworpen door de bekende architecten Pierre Cuypers jr. en Jos Cuypers. De kerk is gebouwd ter vervanging van een nabijgelegen kapel uit 1723 (die is afgebroken), en is voorzien van fraaie glas-in-loodramen. Het driebeukige bakstenen gebouw is een voorbeeld van baksteenexpressionisme. Kenmerkend is de tegen het koor aangebouwde vierkante toren, gedekt met tentdak en voorzien van een op een hoek ingemetseld Heilig Hartbeeld in art deco stijl. De kerk is het enige gemeentelijke monument in Altweerterheide (het dorp heeft geen rijksmonumenten).

In 2016 is een omvangrijke restauratie van de glas-in-loodramen uitgevoerd, waarbij hier en daar nieuw materiaal is gebruikt. In 2017 is het kerkhof opgeknapt en heringericht, met onder meer de bouw van een urnenmuur. Deze projecten zijn mede mogelijk gemaakt dankzij de opbrengsten van de jaarlijkse Sint Teunismiddag in januari en de Landdag in september (zie voor nadere informatie over beide het hoofdstuk Jaarlijkse evenementen). De parochie vormt samen met de andere Weerter dorpen Z van Weert (Stramproy, Swartbroek en Tungelroy) een parochiecluster.

- Ontginningsboerderijen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Ieder jaar presenteert de JBM (Jeugd Bonte Middag) op een zondag begin januari een uniek toneelspektakel als opening voor de Jeugd-Vastelaovundj van Altweerterheide.

- Een bijzondere en zelfs elders nauwelijks meer voorkomende traditie in Altweerterheide is de jaarlijkse Sint Teunismiddag op 17 januari, waarbij varkenskoppen bij opbod worden verkocht. Dat zit zo: op de feestdag van de H. Antonius, die vroeger samenviel met de winterkermis, bestond het gebruik dat de boeren uit de omtrek naar de Teuniskapel (ook wel Altweerterkapel) kwamen met varkenskoppen en deze offerden. Hierna werden de koppen door de koster aan de meestbiedende verkocht. Van de varkenskoppen werd toen 'huitkieës' (zult) gemaakt. De opbrengst van de veiling was gedeeltelijk voor de instandhouding van de kapel en de armen bestemd.

Deze traditie wordt nog altijd in ere gehouden, zij het dat de varkenskoppen tegenwoordig door Stichting Landdag - die het evenement organiseert - voor dit doel worden ingekocht. Tijdens de middag worden de koppen op ludieke wijze bij opbod verkocht aan de bezoekers. Meestal wordt zo'n kop dan teruggeschonken en opnieuw in veiling gebracht. Tien maal achter elkaar is soms geen uitzondering. De opbrengst van de 'veiling' wordt gebruikt voor onderhoud aan de kerk van Altweerterheide. Naast de verkoop van varkenskoppen worden er tijdens de middag ook nog loten verkocht, waarbij er leuke prijsjes te winnen zijn. De middag wordt omlijst door optredens van lokale artiesten en verenigingen.

- Op de zondag voor carnaval (in 2019 voor de 46e keer) is er in Altweerterheide de jaarlijkse Vlooienmarkt van de harmonie, in zaal De Schuttershoeve. Al sinds jaar en dag staat deze markt bekend als gezellig, en waar men nog kan handelen, maar vooral een koopje kan vinden door de grote variëteit aan goederen die hier wordt aangeboden. Naast de gebruikelijke goederen als speelgoed, glas, porselein en huishoudelijke artikelen zijn er ook kleine meubelen. Ook boeken, singles en lp's zijn ruim voorradig. De opbrengst komt geheel ten goede aan het instrumentenfonds van de harmonie en voor de opleiding van de jeugdleden. De harmonie heeft veel jeugdleden, en om die alle van een blaasinstrument te voorzien kost veel geld.

- Carnaval. - Carnavalsvereniging CV De Heiknuiters. - Videoreportage carnavalsoptocht Altweerterheide 2015.

- Kermis en ZomerHei-jFeest (weekend eind juni/begin juli) is kermis voor de kinderen en feest met muziek, spektakel en plezier voor iedereen. Met op zondag onder andere de Hei-j Land Games. Tien teams strijden om de eer en eeuwige roem. Moeten ze weer de hoogte in en tegen glibberige glijbanen op? Of staan hen deze keer weer heel andere uitdagingen te wachten? Het gaat in ieder geval altijd om een combinatie van kracht, slimheid en goed samenwerken.

- Kindervakantiewerk Altweerterheide is er al sinds 1971. Jaarlijks organiseren zij in de zomervakantie een Kindervakantieweek, met ieder jaar een ander thema. In zo'n week is er voor de kinderen van alles te doen op het gebied van onder andere sport en spel.

- Op de Landdag Altweerterheide (1e zondag van september) kun je onder meer oude tractoren, oude landbouwmachines (meestal in werking te zien), oldtimervrachtwagens en oude ambachten bewonderen. De Landdag is ontstaan in 1998 als evenement om fondsen te werven voor renovatie van het dak van de kerk. Sindsdien is het uitgegroeid tot een gerenommeerd cultuurhistorisch evenement dat jaarlijks vele duizenden bezoekers trekt. In 2009 heeft Mark Fonteijn zelfs een speciaal Landdaglied gecomponeerd dat jaarlijks bij de opening van het evenement wordt gezongen.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De door de inwoners uitgezette Wandelroute Bolle Jan (6 km) en Fietsroute Bolle Jan (25 km) starten beide vanaf het Kerkplein.

- Wandelroute Langs Klein Karelke (22 km) start in Altweerterheide en voert je door de natuurgebieden Tungelerwallen, het Wijffelterbroek, het Smeetshof en de Laurabossen.

- Het rijksmonumentale landhuis De Advocaat (Lozerweg 118), gelegen op het gelijknamige landgoed WNW van Altweerterheide, in gebied de Kruispeel, bestaat uit een woonhuisgedeelte met koetshuis en een aangebouwde stal die haaks op de achtergevel van het koetshuis staat. Het landhuis, dat ook bekend stond onder de naam Les Beaux Champs, is in zijn huidige vorm gebouwd in 1850. De toegepaste bouwstijl bevat elementen van het eclecticisme. De opdrachtgever was advocaat Wennemaekers, die het pand liet verbouwen voor zijn zoon Leopold. Het volume dat staat in de oksel van koetshuis en stal is een aanbouw van na 1940.

ARK Natuurontwikkeling werkt in GrensPark Kempen-Broek bij Weert - waarvan de Kruispeel een onderdeel is - al sinds 2010 aan het vergroten en vernatten van het natuurgebied. "We verbinden er losse natuurgebieden met elkaar zodat planten en dieren meer ruimte krijgen. Zeldzame soorten kunnen zo terugkeren. En we proberen water beter vast te houden", aldus ARK-projectmedewerker Nico de Koning. Op een cruciale locatie in natuurgebied de Kruispeel, op het hiervoor vermelde landgoed De Advocaat bij Altweerterheide, was tot 2018 het straalbedrijf Cuijpers gevestigd. De provincie Limburg en de gemeente Weert hadden al vele jaren de wens om het bedrijf te verplaatsen naar een andere locatie in Weert. Dat zou de natuur een enorme impuls geven. Het terrein was namelijk de ontbrekende schakel in het herstel van een zeldzaam doorstroommoeras. Maar het proces zat jarenlang in een impasse. "Wij zaten daar als bedrijf in principe op een prima plek," aldus directeur Chrit Cuijpers van Cuijpers BV. "Maar we snapten de wens van de provincie en gemeente en wilden dan ook meewerken aan een oplossing. Maar het moest financieel dan wel kunnen."

Uiteindelijk is het ARK in samenwerking met alle betrokken partijen toch gelukt om het proces uit de impasse te trekken. Aan de Lozerweg in Weert is een geschikt nieuw terrein gevonden - van de voormalige betonfabriek van VBI - en voor de sanering van de grond is een slimme oplossing bedacht. "Er moest behoorlijk wat grond worden gesaneerd en uitgaande van de traditionele aanpak moest die allemaal worden afgevoerd. Daar hing een behoorlijk prijskaartje aan," aldus bodemonderzoeker en milieukundige Willem Kerkhof van Miltop BV. "Ik vond het een uitdaging om voor ARK te kijken of dat niet goedkoper kon en kwam uiteindelijk met het idee van een uitkijkheuvel. In die heuvel zou de vervuilde grond worden opgeslagen en afgedekt met een dikke laag schone grond. Daarnaast stagneerden natuurprojecten op andere plekken in de omgeving omdat daar vrijkomende grond niet buiten Kempen-Broek kon worden afgezet. Door de toepassing van deze grond te integreren in de saneringsoplossing is een win-winsituatie gecreëerd. Deze slimme aanpak bracht de kosten van de sanering met meer dan 80 procent naar beneden. Zo werd de deal betaalbaar, werd de grond goed en veilig gesaneerd, werd de natuurontwikkeling op de percelen in de omgeving mogelijk en kwam er ook nog een mooie kijkheuvel met uitzicht op het nieuwe natuurgebied."

Het straalbedrijf verhuisde daarop in 2018 naar het bedrijventerrein aan de Lozerweg in Weert. Op die plek was er ruimte om te moderniseren en de 180 arbeidsplaatsen bleven behouden. Toen kon de transformatie van industrieterrein naar natuur beginnen. Na de verhuizing zijn de gebouwen gesloopt en is de bodem gesaneerd. Het Kempen-Broek is zo opeens 30 hectare natte natuur rijker. Nico de Koning: "Het water stroomt niet meer weg via diepe watergangen, maar blijft veel langer in het gebied. Deze zogenoemde klimaatbuffer zorgt dus voor droge voeten in natte tijden en aanvoer van water tijdens droogte. Dankzij het verplaatsen van het straalbedrijf kan het hoogveenbos zich weer herstellen en wordt het leefgebied van wielewaal, zomertortel en zwarte, kleine bonte, en middelste bonte specht weer veel groter. Bovendien zorgt het voor een continue verbinding van natuurgebieden langs de Tungelroyse Beek. Het hoogveenbos kan aan de oevers van de Tungelroyse Beek weer overgaan in een beekbegeleidend elzenbos. Wilde zwijnen, bevers en in de toekomst otters zorgen voor natuurlijke variatie door wroeten, knagen en het aanleggen van dammen. Hierdoor ontstaat een prachtig natuurgebied met natuurlijke processen."

Wie de nieuwe kijkheuvel beklimt, kijkt uit over een rijk en gevarieerd open boslandschap, waar grote grazers doorheen trekken. Over het moerasbos vliegen wespendieven en klinkt de zang van wielewalen, de roffel van de middelste bonte specht en vanuit het riet laten roerdompen zich horen. Ook de zeldzame boommarter is al gesignaleerd. ARK-projectleider Ger van den Oetelaar is blij met de resultaten. "Dit is een win-winsituatie voor iedereen. Het bedrijf heeft weer een toekomst. De natuur kan hier opbloeien en het gebied is meteen ook een waterbuffer voor drogere tijden. Dit project laat mooi zien wat er soms mogelijk is als iedereen bereid is constructief mee te werken. Bezoekers en omwonenden gaan de komende jaren echt genieten op deze plek, want de natuur zal hier steeds mooier worden." (bron: ARK Natuurontwikkeling)

- Ruim 20 procent van de gemeente Weert bestaat uit natuur. Zo is Grenspark Kempen-Broek een grensoverschrijdend natuurgebied (het Nederlanse gedeelte ligt W en Z van Altweerterheide), met een oppervlakte van ruim 25.000 ha, en wordt ook wel "De Veluwe van het zuiden" genoemd. Via spectaculaire kavelruil zijn aaneengesloten natuurzones ontstaan. De resultaten zijn zichtbaar: aaneengesloten natuur met overvliegende kraanvogels, exotische hoppen, nachtegalen, wielewalen, kwakende boomkikkers, vrijwel alle vlinders en libellen van Noordwest-Europa, agrariërs (met toekomst), aantrekkelijke fiets- en wandelroutes, overnachtingsvoorzieningen, horeca, sportvoorzieningen et cetera. In het gebied ligt meer dan 200 kilometer aan bewegwijzerde routes voor wandelaars, fietsers, ruiters en menners.

Herstel sponswerking Kempen-Broek
Grenspark Kempen-Broek was altijd een kletsnat gebied. Een laagte waarin het water vanuit doorstroommoerassen via beekjes langzaam zijn weg vond naar de Maas. De moerassen werkten als een grote spons die veel water opnam en het water in droge periodes weer langzaam vrijgaf. Door kunstmatige ontwatering van de doorstroommoerassen en kanalisatie van beken is deze natuurlijke sponswerking verloren gegaan. Lange tijd was dit een voordeel voor de landbouw. Maar door klimaatverandering gaan we vaker te maken krijgen met extreme neerslag en wateroverlast, maar ook met extreme droogte en bijbehorende schade. Het klimaatproject dat ARK samen met partners uitvoert kan het tij keren:

Regenwater wordt niet meer versneld afgevoerd, maar blijft langere tijd achter in het moeras, zoals tot in de 19e eeuw altijd het geval was. Hierdoor zal tijdens natte perioden in de steden en dorpen benedenstrooms minder wateroverlast optreden. In droge zomers kan het moeras water afgeven aan de omgeving, waardoor droogteschade wordt beperkt. Water- en moerasplanten zuiveren bovendien het water, waardoor mensen en dieren kunnen genieten van het kraakheldere water. Een nat Kempen-Broek levert naast beperking van water- en droogteschade ook fantastische natuur op. Vochtige bossen met wielewalen en wespendieven. Natte laagtes met bijzondere libellen en nieuwe kansen voor de boomkikker en bloemrijke, structuurrijke graslanden met vlinders als het spiegeldikkopje. (bron: ARK Natuurontwikkeling, 19-11-2010)

De Laurabossen en de Kettingdijk, WZW van Altweerterheide, vormen een belangrijke schakel in het Kempen-Broek. De gebieden verbinden het natuurgebied Loozerheide in het westen met natuurgebieden in het oosten en zuiden van het Kempen-Broek, zoals het Wijffelterbroek en Smeetshof. Het kletsnatte gebied Kettingdijk ligt ingeklemd tussen de gortdroge Laurabossen en de Belgische grens. Tot in de 19e eeuw is het een groot moerasgebied. Daarna is het ontwaterd om er landbouwgrond van te maken. In 2014 is het gebied opnieuw op de schop gegaan. Natuurmonumenten en ARK werken hier aan de terugkeer van het moeras. Bijzondere soorten die er nu nog zeldzaam zijn, zoals bever, kleine ijsvogelvlinder en grote weerschijnvlinder, krijgen hierdoor een veel groter leefgebied. - Artikelen over de natuurontwikkeling aan de Kettingdijk, in tekst en beeld, door 'GeervanneSmeed'.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Altweerterheide (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Altweerterheide.

- Belangenvereniging: - De gemeente Weert wil via burgerparticipatie in de vorm van dorpsraden, zoals Dorpsraad Altweerterheide, inwoners de mogelijkheid geven vroegtijdig actief betrokken te zijn bij de leefbaarheid in hun directe woonomgeving. Via de dorpsraad kunnen ze samen meedenken over onderwerpen als veiligheid, voorzieningenniveau, schone straat, contact met buurtbewoners en het woonplezier. De dorpsraad is een door burgemeester en wethouders erkende organisatie, die zich richt op de optimalisatie van de leefbaarheid en het bevorderen van de sociale samenhang in het dorp.

- Onderwijs en kinderopvang: - Het pand van Basisschool Sint Jozef biedt ook onderdak aan Peuterspeelzaal Olleke Bolleke en BSO De Parel.

- Muziek: - Na een 'aanloop' sinds 1982 als jeugdharmonie, is in 1989 de Harmonie van het Heilig Hart opgericht. - Hier zie je hoe je de harmonie kunt sponsoren door bij bepaalde webshops te bestellen.

- Sport: - Voetbalvereniging SV Altweerterheide is opgericht in 1948. - Facebookpagina van de jeugd van de SV.

- "De banen en het clubhuis van tennisvereniging TC Altweerterheide liggen op Sportpark Op den Das. Ingeklemd tussen de voetbalvelden en de sporthal liggen hier sinds 2011 twee all weather banen van het type Tennis Top Force. De banen, met uitstekende speltechnische kwaliteiten, zijn nagenoeg het hele jaar bespeelbaar. Het moge duidelijk zijn dat deze banen de trots zijn van onze club. Het clubgebouw was oorspronkelijk in gebruik als voetbalkantine. De afgelopen jaren hebben we deze verbouwd tot een modern clubgebouw met uitstekende faciliteiten. Vooral de kantine die we in 2014 hebben verbouwd is een pareltje geworden. Dit brengt mij tot een sterk punt van onze vereniging: het vrijwilligerswerk. Met name dankzij dit vrijwilligerswerk zijn wij in staat geweest om alle verbouwingen en de baanaanleg te realiseren.

Sportiviteit en gezelligheid gaan bij onze vereniging hand in hand. We hebben vele commissies die dit borgen. Zoals de jeugdcommissie die de jeugd onder zijn hoede neemt met leuke activiteiten. Onze technische commissie organiseert seniorenactiviteiten zoals leuke dagtoernooien en clubkampioenschappen. Het complex wordt mede goed onderhouden door onze facilitaire mannen die er voor zorgen dat alles er mooi bij ligt. Als laatste wil ik benoemen dat we al jaren een uiterst gezellig INVITO toernooi hebben. Elk jaar is er in de eerste week van september volop feest op ons complex. Met sportieve groet, Martien Bosch, voorzitter TC Altweerterheide."

- Overige verenigingen: - De in 1862 opgerichte Schutterij St. Antonius heeft als doel aanwezig te zijn bij activiteiten die in Altweerterheide plaatsvinden. Zo loopt de schutterij voorop bij de viering van Sinte Merte en en begeleiden zij de communicantjes en hun familieleden naar de kerk, alwaar hun eerste Heilige Communie viering plaatsvindt. De schutterij doet door middel van het windbuksschieten mee aan de Landdag en is aanwezig bij de dodenherdenking op 4 mei bij het monument aan de Bocholterweg. Zij bezoekt recepties van schutterijen en andere verenigingen. Ook zijn ze present bij blijde en droeve levensgebeurtenissen van leden van de schutterij en bij festiviteiten van de samenleving en de overheid, bijvoorbeeld door het vormen van een erehaag. - Geschiedenis Schutterij St. Antonius. De schutterij is opgericht in Altweert en heeft daar tot de oorlog gefunctioneerd. Daarna is zij in het inmiddels tot dorp uitgegroeide Altweerterheide verder gegaan.

- Dieren: - Dierenasiel De Beestenboel.

- Duurzaamheid: - In 2019 is Zonnepark Altweerterheide gereedgekomen, gerealiseerd door WeertEnergie. In mei 2019 is het feestelijk geopend. Het park omvat circa 2.500 panelen op de kippenschuren van de familie Thissen (Bocholterweg 81) en circa 3.500 panelen op de grond, naast sportpark Op den Das, samen circa 6.000 panelen dus, die stroom opleveren voor circa 500 huishoudens. "We zijn trots dat het eerste zonnepark in de gemeente Weert een collectief zonnepark is dat dankzij samenwerking met de gemeente en de inzet van betrokken inwoners is gerealiseerd. Het is een echt burgerinitiatief", aldus Peter Gloudi, voorzitter van WeertEnergie. In 2017 en 2018 heeft WeertEnergie hiervoor de campagne 'Deel de Zon' uitgevoerd, waarin ze inwoners enthousiasmeerde om deel te nemen aan het zonnepark. Ze konden certificaten vanaf 100 euro kopen of via de Postcoderoosregeling een aantal zonnepanelen van het park als het ware 'leasen'. De Postcoderoosregeling is vooral interessant voor mensen die groene stroom willen opwekken, maar zelf geen geschikt dak hebben of helemaal geen dak hebben omdat ze in een appartement wonen.

Naast de zonnepanelen is op het park ook een batterijopslagsysteem geplaatst dat er niet alleen voor zorgt dat de stroomtoevoer op het elektriciteitsnet stabiliseert, maar ook dat met de opgewekte stroom kan worden gehandeld. Dit is een proefopstelling om te kijken welke businessmodellen ervoor zorgen dat de opbrengst van een zonnepark nog rendabeler wordt. Een groot deel van het terrein van het zonnepark is ingezaaid met bijvriendelijke bloemenmengsels en een lokale imker plaatst er ca. 20 bijenkorven. Zo produceert het zonnepark niet alleen stroom maar ook nog honing.

- Veiligheid: - WhatsApp Buurtpreventie Altweerterheide.

- Voor spoedeisende medische hulp zijn de inwoners van dit dorp aangewezen op Weert. Door de afstand gaat veel kostbare tijd verloren die het verschil kan maken tussen leven en dood. De aanrijtijd van een ambulance zal zeker 13 tot 15 minuten in beslag nemen. Stichting HartSave Altweerterheide heeft daarom 9 AED's beschikbaar gesteld voor het dorp en zijn buitengebied. De stichting verzorgt ook jaarlijks (herhalings)cursussen, waardoor ruim 80 gecertificeerde hulpverleners zijn geregistreerd. Elk jaar wordt via een donateursactie gezorgd voor een goede continuering van onderhoud en vervanging.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Altweerterheide. - Inwoner en genealoog Bèr Geelen heeft alle families van het dorp onderzocht. Hij kan inwoners eventueel behulpzaam zijn bij vragen over hun voorouders.

Reacties

(2)

Prettig leesbaar en prima beschreven hoe een klein dorp groot kan zijn. De ontginning van (Klein) Karelke door Bolle Jan begon overigens al in 1905. De ontginning van het 80 ha Groot Karelke (met o.a. de latere dorpskern) begon in 1910.
Het boek is m.i.v. 2019 niet meer verkrijgbaar in de genoemde winkels. Er is nog een tiental boeken in mijn bezit. Bij interesse kan daarover via ontginningen@gmail.com contact worden opgenomen en het boek besteld worden.
gr. Gerard Stals

Dank! Dat is een groot compliment van dé heemkundige van Altweerterheide. Wij doen ons best om vooral óók de kleinere, bij een breed publiek relatief onbekende kernen zoals deze ook zo goed mogelijk te beschrijven m.b.t. verleden en heden. In verhouding uitgebreider dan de grote kernen. Omdat van de grote kernen zoals in dit geval Weert al boeken en sites genoeg zijn. En omdat ook de kleine kernen een eigen identiteit hebben met hun geschiedenis, bezienswaardigheden, evenementen, natuur, verenigingsleven en dergelijke.
Dank voor uw aanvullingen en correcties. Ik heb het verwerkt. U ziet dat over ca. een dag, omdat de pagina's naar de bezoekers toe 1x per dag worden verwerkt.
M.vr.gr. Frank van den Hoven, hoofdredacteur Plaatsengids.nl

Reactie toevoegen