Tjuchem

Plaats
Dorp
Midden-Groningen
Duurswold
Groningen

Tjuchem spelling Tjugchem (Kopie).jpg

Tjuchem werd, zoals op deze briefkaart is te zien, rond 1900 (ook) als Tjugchem gespeld.

Tjuchem werd, zoals op deze briefkaart is te zien, rond 1900 (ook) als Tjugchem gespeld.

Tjuchem

Terug naar boven

Status

- Tjuchem is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Duurswold, gemeente Midden-Groningen. T/m 2017 gemeente Slochteren.

- Onder het dorp Tjuchem valt ook de buurtschap Wilderhof.

Terug naar boven

Naam

Uitspraak
Tjuggem.

Oudere vermeldingen
1319 Thyuchen, 16e eeuw Tijuchum, 1794 en 1840 Tjuchem, 1867 Tjugehem, ca. 1900 Tjugchem.

Naamsverklaring
Het Friese tjuch, tsjoech betekent 'deel van een gemeenschappelijk grondbezit dat telkens onder de gebruikers werd verdeeld'. Anderen gaan uit van het Oostfriese tjüche 'plaats waar men veeteelt bedrijft, fokkerij'. -em heeft volgens sommigen betrekking op heem 'woonplaats', eerder datief meervoud. Deze buurtnaam komt ook voor bij Winneweer en bij Usquert.(1)

Terug naar boven

Ligging

Tjuchem ligt NO van Slochteren, N van Siddeburen, Z van Appingedam, aan het Afwateringskanaal van Duurswold, dat van het Schildmeer naar het NO loopt en bij Delfzijl uitkomt in de Eems. In het W grenst het dorp aan de N33 (de Rijksweg Assen - Eemshaven).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Tjuchem 38 huizen met 140 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 120 huizen met ca. 300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Deze plaats kreeg in 1856 een brievenbus en heeft, in tegenstelling tot de meeste andere dorpen in ons land, nooit een postkantoor gekregen. De buurtschap werd een dorp door de bouw van de Hervormde kerk in 1928. Station Tjuchem-Meedhuizen aan de Woldjerspoorweg (1929-1941) lag in Meedhuizen. Zie verder aldaar voor het stationsgebouw en de baanwachterswoning, die bewaard zijn gebleven. De plaatsnaam was landelijk bekend vanwege bouwbedrijf Koop Tjuchem, dat in 2006 is opgeheven.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsvisie Tjuchem (2017).

- In 2011 is een rapport verschenen over hoe de inwoners van Tjuchem hun leefomgeving waarderen (door Hanzehogeschool Groningen). Dit heeft geleid tot het rapport 'Tjuchem redt zich wel! Advies voor het dorp'.

- De in 1871 opgerichte basisschool Lutje Til heeft helaas na schooljaar 2012-2013 de deuren moeten sluiten omdat zij onder de opheffingsnorm van 23 leerlingen was gezakt.

- In augustus 2016 is de nieuwe Dallinga's Brug over het Afwateringskanaal gereed gekomen. Die naam staat ook op een bordje aan de brug. Voorheen heette de brug alleen in de volksmond zo. Dat kwam zo; toen in 1861 het Afwateringskanaal werd gegraven, kon de overgrootvader van huidig inwoner Jan Dalling niet meer bij zijn land komen. Daarom heeft hij toen zelf maar een brug gemaakt. Dat werd in de volksmond al snel Dallinga's Brug. De vorige brug was in de loop der jaren in een zodanig slechte staat geraakt (door scheuren, verzakte fundamenten en 'betonrot') dat het waterschap de afweging heeft gemaakt om niet te renoveren maar een geheel nieuwe brug te laten maken. Overigens is in principe sinds medio jaren negentig, toen de wet Herverdeling Wegenbeheer van kracht werd, het onderhoud van bruggen een taak van de wegbeheerder, in dit geval de gemeente Slochteren. Toch bleek deze brug nog eigendom te zijn van het waterschap. Zij heeft daarom de brug nog onder haar verantwoordelijkheid en op haar kosten laten vernieuwen, en daarna alsnog aan de gemeente overgedragen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Hervormde (PKN) kerk (formeel schijnt het een kapel te zijn, vallend onder de Protestantse Gemeente Siddeburen) (Hoofdweg 37) uit 1928, het enige rijksmonument in het dorp, is in de jaren tachtig gerenoveerd en uitgebreid. De zaalkerk (evangelisatiegebouw) is van algemeen belang vanwege architectuur- en cultuurhistorische waarde: als voorbeeld van een evangelisatiegebouw uit 1928 in de provincie Groningen in een regionale Amsterdamse School-stijl; vanwege de opvallende vormgeving en detaillering; vanwege de redelijk hoge mate van gaafheid van het exterieur; als opvallend voorbeeld van het oeuvre van architect E. Rozema; vanwege de opvallende ligging aan de hoofdweg van Tjuchem.

- Het gebouw Berea (Weereweg 2) uit 1925 heeft tot 1987 dienst gedaan als Gereformeerde Kerk. Toen is de Samen op Weg-gemeente Meedhuizen gevormd. Nadien is het pand herbestemd tot woonhuis.

Terug naar boven

Beeld

- Reportage van Joris Linssen over Tjuchemer Renske Nijland in NCRV's Showroom (januari 2013).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Tjuchem.

- Muziek: - In 1968 heeft Emo F. Elema het Tjuchster Laid (volkslied) geschreven.

Reactie toevoegen