Duurswold

Streek
Duurswold
Groningen

duurswold_boerderijmuseum_kopie.jpg

In Boerderijmuseum Duurswold in Slochteren vind je alles over het leven en werken op en rond de boerderij in Duurswold in vroeger tijden.

In Boerderijmuseum Duurswold in Slochteren vind je alles over het leven en werken op en rond de boerderij in Duurswold in vroeger tijden.

duurswold_watersysteem_kopie.jpg

Het gebied 'Watersysteem Duurswold' van Waterschap Hunze en Aa's komt vrijwel overeen met wat men vandaag de dag in enge zin als streek Duurswold beschouwt. In brede zin wordt een strook N langs het Eemskanaal ook nog tot Duurswold gerekend.

Het gebied 'Watersysteem Duurswold' van Waterschap Hunze en Aa's komt vrijwel overeen met wat men vandaag de dag in enge zin als streek Duurswold beschouwt. In brede zin wordt een strook N langs het Eemskanaal ook nog tot Duurswold gerekend.

Duurswold

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Duurswold.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Duurswold (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Duurswold is een streek in de provincie Groningen.

- De streek Duurswold beslaat de gemeente Slochteren en gedeelten van de gemeenten Bedum, Ten Boer, Loppersum, Menterwolde, Appingedam en Delfzijl.

Terug naar boven

Naam

Alternatieve benamingen
- Duurswold wordt ook wel de Woldstreek genoemd.

- Duurswold werd en wordt ook wel Lageland genoemd, ten opzichte van de streek Hoogeland N hiervan. Maar deze naam is tegenwoordig minder gangbaar. Volgens sommigen wordt hier alleen het W deel van de streek mee bedoeld.

- Alle onder Ligging bij 1) genoemde dorpen behalve Froombosch waren vanouds zelfstandige kerspelen. Duurswold werd daarom ook wel Zevenwolden genoemd.

Oudere vermeldingen
1435 Dyurdswolt, 1439 Divertswolt.

Naamsverklaring
In de 1e helft van de 11e eeuw wordt gesproken over Diurardasrip, eind 11e eeuw Diuridasrip, met als betekenis rip 'rand, oever, strook land' van de persoon Diurid. Later wolt 'moerasbos, woud' van... Het is een niet nader geïdentificeerde plaats in de omgeving van Slochteren. Zie ook bij Wijnjewoude onder Naam m.b.t. Duurswoude.(1)

Terug naar boven

Ligging

Zoals veel streken in ons land, is ook Duurswold niet hard afgebakend. De streek ligt globaal in de driehoek Groningen - Delfzijl - Winschoten. Het gebied vormt de scheiding tussen het zeekleigebied in het noorden en het hoogveenontginningsgebied in het zuiden. De streek is op hoofdlijnen verdeeld in 1) een zandrug die acht lintdorpen doorsnijdt: Harkstede, Scharmer, Kolham, Froombosch, Slochteren, Schildwolde, Hellum en Siddeburen. Deze dorpen, die allemaal onder de gemeente Slochteren vallen, worden met elkaar verbonden door de Hoofdweg. 2) Ten noorden van deze zandrug ligt een klei- op veengebied dat soms ook nogtot Duurswold wordt gerekend. Dit lage kleigebied strekt zich uit van de Wolddijk bij Bedum tot aan het dorpje Meedhuizen Z van Delfzijl.

Het beheergebied 'Watersysteem Duurswold' van Waterschap Hunze en Aa's, met een oppervlakte van ca. 21.500 ha, heeft net iets andere grenzen dan hierboven beschreven, en is gelegen tussen de kernen Delfzijl, Groningen en Hoogezand-Sappemeer. De noordwestelijke grens wordt gevormd door het Eemskanaal. Het Winschoterdiep vormt de zuidelijke begrenzing. De oostelijke grens met het Watersysteem Oldambt loopt van Delfzijl via Wagenborgen naar Sappemeer.

Terug naar boven

Geschiedenis

De naam Duurswold doet denken aan een bosrijke omgeving. In werkelijkheid was het echter vooral een landschap van veengebieden met veenbosjes. Dat is echter bijna volledig verdwenen. Door verschillende ruilverkavelingen is een open landschap ontstaan waarop grootschalige landbouw wordt bedreven.

Duurswold is te typeren als een streekdorpenlandschap op de overgang van zand naar veen. Het is een ontgonnen laagveenlandschap met een tweetal in de IJstijd gevormde ruggen. Die ruggen zijn 1) Harkstede - Kolham - Slochteren - Schildwolde - Hellum - Siddeburen en 2) Noordbroek - Zuidbroek - Muntendam. Verder is er bij Wagenborgen nog een zandopduiking te onderscheiden.

De ruggen zijn als eerste bewoond geraakt. Deze bewoningsassen zijn als basis gebruikt om het omringende laagveen gebied te ontgonnen. De grond is meestal in smalle, opstrekkende percelen verkaveld. De percelering begint bij de weg waar de dorpen Harkstede, Kolham en Slochteren aan liggen en eindigt in de laaggelegen veengebied van de Scharnier en Slochter Ae. Meer naar het noorden op de rug liggen Schildwolde, Hellum en Siddeburen. De opstrekkende verkaveling loopt hier naar het Schildmeer. De percelering staat haaks op de ruggen. Ook de weg van Noordbroek naar Zuidbroek is de basis voor de opstrekkende verkaveling. De percelen eindigen hier aan de westkant bij het begin van de veenkoloniale gebied en aan de oostzijde in het zeekleigebied van de Dollard.

Zie verder de pagina Historische geografie van Duurswold op de site Landschapsgeschiedenis van de RUG.

Streekmuseum
De landbouwgeschiedenis van de streek komt tot leven in Boerderijmuseum Duurswold in Slochteren. Hier vindt u alles over het leven en werken op en rond de boerderij in deze streek in vroeger tijden. Het betreft hier niet alleen een verzameling boerengereedschap en huishoudelijke zaken. Wat het museum zo bijzonder maakt, is dat het ook collecties bezit van de 'toeleveranciers' van het boerenbedrijf. Zo is het in bezit van een groot deel van de werkplaatsinrichting van een wagenmaker/kuiper, gereedschappen van o.a. een klompenmaker, timmerman, (hoef)smid, huisslachter, huisschilder en objecten en documenten van de voormalige plaatselijke zuivelfabriek. In totaal zijn er ruim 4.000 objecten te bekijken, waarvan de oudste gedateerd zijn rond 1880.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Boezemgemaal Duurswold (gelegen aan de Visserijweg te Farmsum), in 1933 gebouwd in opdracht van het voormalige gelijknamige waterschap, bemaalt de tussen Delfzijl, Groningen en Hoogezand-Sappemeer gelegen Duurswoldboezem, met een afwaterend oppervlak van ca. 21.500 ha. Met de ingebruikname van dit gemaal behoort de voorheen problematische natuurlijke afwatering via de naastgelegen spuisluis in het Afwateringskanaal tot het verleden. Gemaal Duurswold is gelegen aan het einde van het Afwateringskanaal van Duurswold. Het opgepompte water wordt geloosd op het Zeehavenkanaal en vervolgens van daaruit op de Eems.

In verband met de nadelige invloed op de afwateringssituatie door de bodemdaling ten gevolge van de aardgaswinning, is het gemaal in 1995 door Waterschap Eemszijlvest (waarin het Waterschap Duurswold inmiddels was opgegaan) ingrijpend gerenoveerd. De belangrijkste onderdelen hiervan waren de vervanging van twee dieselmotoren door elektromotoren, de vernieuwing van de twee oudste pompen en de revisie van de derde pompeenheid. De 2 elektromotoren en de dieselmotor hebben een capaciteit van 650 m3/minuut per stuk. De bedrijfsvoering is vandaag de dag grotendeels geautomatiseerd.

Terug naar boven

Evenementen

- IJscentrale Duurswold is in 1942 opgericht door diverse ijsverenigingen uit het voormalig waterschap Duurswold. Men heeft zich destijds als doel gesteld om in samenwerkingsverband ijsevenementen te organiseren zoals wedstrijd- en schaatstoertochten. De laatst gehouden toertocht op het Schildmeer was in de winterperiode 2011-2012. Tevens werd in samenwerking met de vereniging Noorderrondritten een wedstrijdmarathon, de ’Ronde van Duurswold’ gehouden. In de winter van 1966 werden er voor het eerst toertochten op het Schildmeer georganiseerd en in 1991 en 1997 werd de vernieuwde Duurswoldtocht uitgeschreven. Daarna was het niet meer mogelijk om deze tocht te organiseren vanwege de vele zachte winters. ”In de huidige tijd zullen ijs en weder dienende voorlopig alleen de Schildmeertochten plaatsvinden wegens steeds strengere regelgeving en hogere kosten,” aldus voorzitter Harm Evenhuis.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Natuurgebieden in Duurswold, in beheer bij Staatsbosbeheer.

- De Werkgroep Natuur en Landschap Duurswold houdt zich actief bezig met het vergroten en uitdragen van de kennis van natuur en landschap in deze streek, door lezingen, cursussen, inventarisaties en excursies, en met actieve bijdragen aan de instandhouding van natuur en landschap.

- In het gebied van de Herinrichting Midden-Groningen is in 2013 een nieuwe recreatieve fietsroute gereed gekomen. Dit nieuwe onderdeel van de TRAP (Toeristisch Recreatief Archeologisch Project) Duurswold route rond het Schildmeer, loopt van Schaaphok naar Luddeweer en was de nog ontbrekende schakel in deze route. De aanleg van het fietspad is landschappelijk, recreatief én archeologisch van belang. De nieuwe route draagt bij aan de versterking van de toeristische infrastructuur en aan het herstel van het landschap in Groningen. Het pad loopt namelijk langs een deel van de oorspronkelijke en nog geheel gave bovenloop van de Fivel, die zo blijvend behouden kan worden. De TRAP Duurswold route is de eerste archeologische fietsroute in de provincie. De route loopt van Woltersum via Schaaphok en Slochteren naar het Schildmeer waarbij na Overschild weer aangekoerst wordt op Woltersum.

- In 2008 heeft Waterschap Hunze en Aa's het Watersysteemplan Duurswold opgesteld. Doel van het plan is  het op orde brengen en houden van het waterbeheer in dit gebied en in de gemeente Slochteren. Het Watersysteemplan is opgesteld vanuit het streven van Waterschap Hunze en Aa’s en de gemeente Slochteren naar een veilig en duurzaam waterbeheer, dat zo goed mogelijk ten dienste staat van de verschillende bestemmingen en gebruiksfuncties in het gebied. Het plan is opgesteld vanuit een analyse, met een doorkijk tot 2050.

Reactie toevoegen