Musselkanaal

Plaats
Dorp
Stadskanaal
Westerwolde
Groningen

Musselkanaal

Terug naar boven

Status

- Musselkanaal is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Westerwolde, gemeente Stadskanaal. T/m 1968 gemeente Onstwedde.

- Onder het dorp Musselkanaal vallen ook de buurtschappen Horsten en Oomsberg (de delen 1e Oomsberg en 2e Oomsberg van deze buurtschap) en, voor de postadressen, het W deel van het Groningse deel van het dorp Zandberg. Verder hebben wij, gezien de eigen identiteit, bijzondere geschiedenis en actuele ontwikkelingen, ook een pagina gemaakt voor de wijk Cereswijk met daarbinnen de buurt Ceresdorp, waarvan de buurt Ceresdorp geheel onder het dorp Musselkanaal, en de wijk Cereswijk grotendeels onder dat dorp en deels onder het dorp Stadskanaal valt.

Terug naar boven

Naam

In het Gronings
Muzzelknoal.

Oudere vermeldingen
Water: 1851-1855 Stads-Mussel Kanaal, 1867 Stadsmusselkanaal, 1899 Musselkanaal.

Naamsverklaring
Ontstaan aan het Musselkanaal, het gedeelte van het Stadskanaal tussen Stadskanaal en Jipsingboermussel. Deze waternaam is een samenstelling met de plaats- en gebiedsnaam Mussel.(1)

Terug naar boven

Ligging

Musselkanaal ligt ZO van Stadskanaal, NW van Ter Apel, Z van Mussel en grenst in het W en Z aan de provincie Drenthe (dorp Zandberg).

Terug naar boven

Statistische gegevens

Het dorp Musselkanaal omvat ca. 3.000 huizen met ca. 7.500 inwoners, dit is inclusief de aantallen voor de buurt Ceresdorp en het deel van de wijk Cereswijk binnen het dorpsgebied, en die voor het deel van het dorp Zandberg binnen de gemeente.

Terug naar boven

Geschiedenis

De Veenkoloniën is een gebied dat vroeger uit één groot moeras van laag- en hoogveen bestond, dat tot ver in Duitsland doorliep. Het ligt ingeklemd tegen de Hondsrug in Drenthe en wordt begrensd door relatief hooggelegen plaatsen als Haren, Hoogezand, Winschoten, Onstwedde, Nieuweschans, Rütenbrock en Ter Apel. Het gebied was dermate ontoegankelijk dat de grens tussen de provincies Drenthe en Groningen vastgelegd werd als een denkbeeldige rechte lijn tussen de Martinitoren in Groningen en het klooster in Ter Apel.

Aan het begin van de 18e eeuw vestigen zich in dit gebied de eerste mensen (turfstekers, glasblazers en handelaren) uit Duitsland waar het werk schaars was. Door het afschaffen van de invoerrechten door koning Willem III (wat een grote werkloosheid tot gevolg had), de behoefte aan goedkope brandstof (turf), en het uitgeven van ontginningsconcessies als werkverschaffing, werden de Veenkoloniën ontgonnen. Wilde men in die tijd de Heilige Mis bijwonen, dan had men de keus uit de kerk van Rütenbrock, Oude Pekela, Veendam, Assen of Coevorden. Gelet op de staat van de wegen en het ontbreken van vervoermiddelen in die tijd was de kerkgang dan ook zeer beperkt.

Omdat voor de katholieken die werkzaam waren in de vervening de afstanden tot de toen aanwezige katholieke kerken wel erg groot waren geworden, is in 1843 eerst parochie de Zandberg opgericht. Ook dát gebied wordt door de verdergaande ontginningen zo groot dat de afstanden een probleem beginnen te worden. Na de stichting van parochie Zandberg wordt daarom in 1848 de parochie Stadskanaal opgericht. Ook het aantal katholieken in Stadskanaal en Musselkanaal was gestaag toegenomen en was bovendien groot genoeg om te komen tot meerdere parochies, en zo geschiedde.

De oudste geschiedenis van de parochie Musselkanaal begint eigenlijk op de Horsten. Als de vervening van de streek begint en de ontwatering het land toegankelijk maakt, gaan de eerste boeren zich vestigen op de zand­plekken (ruggen) in het veen, zoals de Braamberg, de Zandberg, de Oomsberg etc. De Horsten was ook zo’n zandrug in het veen. Er werden aanvankelijk zeer primitieve hutten (plaggenhutten) gebouwd. Horsten werd de eerste buurtschap. De bebouwing langs de kanalen ontstond pas later.

Vooral in de winter waren wegens de slechte kwaliteit van de wegen de afstanden naar de kerken in Zandberg en Stadskanaal erg groot. Daardoor was het wenselijk dat tussen deze kernen een nieuwe kerk gebouwd zou worden. Op 19 maart 1904 komt er toestemming van de aartsbisschop van Utrecht om een nieuwe parochie te ontwikkelen in Musselkanaal. Reeds op 10 mei 1905 wordt de nieuwe H. Antonius van Padua-kerk met kerkhof ingezegend. De parochie is in korte tijd snel gegroeid, van de aanvankelijke 450 parochianen in 1905 naar 1100 parochianen in 1925. In 1927 is de kerk dan ook uitgebreid; de kerk is toen zowel in de breedte als in de lengte uitgebouwd. De kerk had tot dit moment geen beschikking over een echte toren en ook die is toen gebouwd. (© RK geloofsgemeenschap H. Antonius van Padua)

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In juli 2017 is een samenwerkingsovereenkomst voor de herstructurering van Musselkanaal getekend door woningbouwcorporatie Levier, gemeente Stadskanaal, de Ondernemersvereniging en Stichting Dorpsbelangen. Na de ondertekening zijn de plannen door de projectgroep aan de inwoners gepresenteerd. Wie deze bijeenkomst niet heeft kunnen bezoeken, kan de presentatie bekijken in het voormalige ABN-gebouw en in de bibliotheek in MFA-gebouw LINT. Zie ook het filmpje waarin verschillende projectteamleden en inwoners aan het woord komen.

- Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) heeft eind maart 2018 bekendgemaakt dat het voor eind 2018 wegens de teruggelopen instroom van asielzoekers een 10-tal locaties gaat sluiten. De totale capaciteit voor de opvang en begeleiding van asielzoekers wordt daarmee teruggebracht van 31.000 naar 27.000 beschikbare opvangplaatsen, waarvan 5.000 plekken reservecapaciteit. Na de 'sluitingsoperatie' zijn er nog 51 asielopvanglocaties in Nederland. Bij de selectie van te sluiten locaties is een aantal uitgangspunten toegepast. Een evenredige spreiding van locaties over het land is van belang om het asielproces goed te laten verlopen. Spreiding bevordert ook de integratie. Daarnaast is ook flexibiliteit van belang om de opvangcapaciteit in tijden van hogere instroom snel te kunnen op- en afschalen. Kwaliteit, duurzaamheid en financiën zijn ook uitgangspunten die zijn meegewogen om tot een zorgvuldige en verantwoorde selectie van locaties te komen.

Een van de te sluiten locaties was asielzoekerscentrum (AZC) Musselkanaal. Gemeente, Dorpsbelangen en inwoners betreurden dit unaniem. Zo stelde wethouder Francis Boen: “Dit besluit valt heel zwaar in de gemeente en het dorp. In de eerste plaats voor de medewerkers van de asielopvanglocatie. Maar zeker ook voor de 400 inwoners in de opvang, want met de sluiting verhuizen deze inwoners uit onze gemeente. Ook de middenstand gaat de sluiting voelen. Tot slot is dit ook slecht nieuws voor de vele betrokken vrijwilligers bij dit centrum." En Ben Schomaker, voorzitter Dorpsbelangen, reageerde: “Sluiting van het AZC is doodzonde voor Musselkanaal! Dat is ook het geluid dat ik overal om me heen hoor. Allereerst omdat er werkgelegenheid verloren gaat en ook onze plaatselijke ondernemers zullen dit in hun omzet gaan merken. Maar het gaat om zoveel meer. Dit centrum is zo’n 25 jaar geleden geopend, als een van de eerste in de regio, in het voormalige bejaardenhuis de Heggerank. Vanaf het begin zijn de bewoners opgenomen in de gemeenschap. Waar je in andere plaatsen nog wel eens van problemen hoorde, is daar hier nooit sprake van geweest. Integendeel. Hiervoor zetten ook veel vrijwilligers zich in om de asielzoekers te laten integreren. Een mooi voorbeeld hierin is het Work-out team. De asielopvanglocatie en haar bewoners zijn een verrijking voor het dorp."

Wat het extra schrijnend maakt is dat het AZC op 16 maart 2018 nog een aanmoedigingsprijs van de gemeente Stadskanaal heeft gewonnen voor het project Play for Peace, in het kader van de jaarlijkse Vrijwilligersprijs. Initiatiefnemer Rayan, afkomstig uit Irak, kwam op de vlucht uit zijn geboorteland in een opvangkamp in Griekenland met Play for Peace in aanraking. Hij heeft hier zoveel aan gehad dat hij, eenmaal in Nederland en als bewoner van AZC Musselkanaal, Play for Peace ook hier heeft geïntroduceerd. Rayan leerde samen met een groep enthousiaste tieners nieuwe spellen, die ze daarna met alle kinderen van het AZC (en dat waren er veel!) deden. Voor de kinderen een geweldig moment om even helemaal op te kunnen gaan in het spelen, maar voor de begeleiders, ook woonachtig in het AZC, was het minstens zo belangrijk. Rayan en Play for Peace waren een inspiratie voor iedereen.

In oktober 2018 is het 25-jarig bestaan van de locatie gevierd, is het boek 'Een ode aan ons AZC' verschenen, met een terugblik op 25 jaar AZC in Musselkanaal, en zijn de laatste bewoners overgeplaatst naar een ander AZC elders in het land. In die 25 jaar zijn hier in totaal ca. 10.000 asielzoekers opgevangen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Musselkanaal heeft 6 rijksmonumenten.

- De RK H. Antonius van Paduakerk (Sluisstraat 77) uit 1905* en de gelijknamige RK geloofsgemeenschap (voorheen parochie) zijn sinds 2015 onderdeel van de Parochie Heilig Kruis (samen met Maria Ten Hemelopneming in Stadskanaal, Onze Lieve Vrouw van Lourdes in Mussel-Kopstukken, St. Joseph in Zandberg en St. Willibrordus in Ter Apel).
* Voor de (voor)geschiedenis van de kerk zie het hoofdstuk Geschiedenis.

- Gevelstenen in Musselkanaal.

- In 1902 begint op de hoek Kruisstraat/Parklaan logement 't Schot, waar mensen op doorreis hun paarden stalden en overnachtten. Later werd het een gelijknamig hotel, en daarna Chinees restaurant Tong Ah. Na het vertrek van dit restaurant heeft Jan Tieben het complex gekocht. Hij heeft de buitenkant in 2018 gerestaureerd en zo veel mogelijk teruggebracht tot de begintijd van 't Schot. De binnenkant heeft hij verbouwd tot vier appartementen. Om de historie te eren heeft het pand weer de naam 't Schot gekregen.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Stichting Activiteiten Musselkanaal (SAM) organiseert door het jaar heen diverse evenementen en activiteiten.

- Toneelvereniging 't Centrum is in 1979 opgericht als onderdeel van de toenmalige buurtvereniging ‘t Centrum in Musselkanaal. Nadat de buurtvereniging na enkele jaren werd opgeheven, is de toneelvereniging doorgegaan en met succes. Tot op heden wordt er ieder jaar een komedie of klucht ingestudeerd in het Gronings dialect. Sinds 1999 brengen ze jaarlijks in februari een nieuw stuk op de planken in theater Geert Teis te Stadskanaal.

- De Klap tot Klaploop (tweede paasdag) is een loopevenement van Musselkanaal naar Stadskanaal. De afstanden zijn 5 en 10 km. Er zijn ook speciale Kids Runs met kortere afstanden. Verder zijn er tochten voor wheelers en handbikers en voor Nordic Walkers / sportief wandelen.

- Koningsdag.

- De Snikkeweek (eind mei) is een jaarlijks evenement in Musselkanaal ter ere van de Snikke. Een snikke is een trekschuit of snik (snikke in het Gronings), die in deze streek na het gereedkomen van de veenkoloniale kanalen (nodig voor de afvoer van turf) in gebruik is genomen.

- Bij de Fiets3Daagse (juni) worden mooie fietsroutes uitgezet door en rond Musselkanaal. Er wordt op 4 dagen gereden (maandag, dinsdag, woensdag en vrijdag), waardoor je als je een avond niet kunt, toch 3 dagen kunt fietsen.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- De weekmarkt in Musselkanaal is op vrijdagmiddag op het Willem Diemerplein in het centrum.

- Speeltuin 't Kriejoeltje.

- Zwembad De Horsten. is naar eigen zeggen een "super mooi zwembad. Je kunt er zowel recreatief als banen zwemmen. Met springkuil, een lange glijbaan, hoge en lage duikplank en grote speelweide." - "Zwemvereniging Musselkanaal (ZVM) (ZVM) is opgericht in 2013, met als doel het behoud van het ochtendzwemmen. Met weinig middelen heeft ZVM vanaf zwemseizoen 2013 het ochtendzwemmen georganiseerd. De leden, donateurs en vrienden van ZVM hebben voor de vorige beheerder (Optisport) allerlei klusjes verricht en de leden gaven ondersteuning aan diverse activiteiten. Ook vanaf zwemseizoen 2018 blijft ZVM bestaan en ondersteunt het bestuur van het Dorpsbedrijf met het coördineren en uitvoeren van allerlei werkzaamheden voor de Kiosk, toezicht tijdens het ochtendzwemmen, onderhoud groen en grijs, schoonmaakwerkzaamheden, onderhoud machinekamer, controles zwemwater en machinekamer, website, webshop, Doe Dagen, de Zwemvierdaagse, activiteiten in en rondom het zwembad, kampeernacht, en avondzwemmen. Extra vrijwilligers zijn altijf welkom. Meld je aan en lever op deze manier een bijdrage aan het behoud van het zwembad. Vele handen maken licht werk."

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's en ansichtkaarten van Musselkanaal op Facebook.

- Nog een pagina met oude foto's en ansichtkaarten van Musselkanaal op Facebook. Dit is een 'openbare groep', d.w.z. iedereen kan de berichten lezen, maar wil je reageren en/of zelf plaatsen, dan moet je lid worden van de groep.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Musselkanaal (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Musselkanaal. - Site van en over Musselkanaal van de Ondernemersvereniging.

- Nieuws: - Nieuws uit Musselkanaal op Facebook. - Nieuws van Ondernemersvereniging Musselkanaal op Facebook. - Nieuws uit de Florawijk e.o. op Facebook.

- Belangenvereniging: - Stichting Dorpsbelangen Musselkanaal (SDM) is een spreekbuis voor de bewoners, ondernemers en verenigingen in het dorp. SDM is ook gesprekspartner voor de gemeente Stadskanaal en professionele organisaties die in het dorp plannen ontwikkelen en uitvoeren. Verder zet SDM zich in voor de leefbaarheid van het dorp. Het motto van SDM is: "Musselkanaal toont karakter".. - Nieuws van Dorpsbelangen op Facebook.

- MFA: - Multifunctionele accommodatie (MFA) Lint.

- Onderwijs: - Basisschool De Verbindingsweg.

- Muziek: - "Het fanfare-orkest van Muziekvereniging Amicitia bestaat uit ruim 30 muzikanten. Het repertoire voor de concerten die het orkest kan verzorgen is breed opgebouwd en bevat alle genres van klassiek tot modern, waarbij wij er steeds naar streven om een, voor een breed publiek, aansprekend programma te bieden. Een mooi voorbeeld hiervan is het jaarlijkse voorjaarsconcert waarbij ieder jaar een ander thema de leidraad is voor alle afdelingen binnen onze vereniging. Geregeld neemt het orkest deel aan een concertconcours. Het orkest verzorgt samen met de drumband en de majorettes tevens marsoptredens, waarbij modern en swingend werk wordt gespeeld. Het fanfare-orkest repeteert wekelijks op de vrijdagavond van 19.30-21.30 uur in het verenigingsgebouw (Sluisstraat 43 te Musselkanaal). Wil je eens komen kijken, aarzel niet en stap binnen op onze repetitieavond.

Binnen onze vereniging hebben we ook een actieve malletband, die ca. 8 enthousiaste leden telt. De malletband staat onder leiding van Albert Hoven en stelt ons in staat om straatoptredens te blijven verzorgen. Ook verzorgt de malletband zelfstandig optredens. Naast het fanfare-orkest en de drumband heeft Amicitia ook een actieve majorette-/twirl-afdeling. De twirl-afdeling bestaat uit minirettes, majorettes en het small team. De dames zorgen zowel bij de straatoptredens als bij diverse concerten voor de nodige fleur en kleur met hun shows. Meerdere twirlers van onze vereniging nemen regelmatig deel aan (solisten-)concoursen, waar ze vaak succesvol zijn.

Last but not least is er nog Amicitia's Streetband, dé band bij uitstek voor al je party's, braderieën, jaarmarkten, bedrijfsopeningen, carnavals- en sinterklaasfeesten enz. Met de Streetband van Amicitia ben je zeker van een geslaagde opening, van een onvergetelijke binnen-/buitenactiviteit of van alle andere feestelijkheden waarbij een muzikale noot niet mag ontbreken. De muziek die we spelen ligt lekker in het gehoor en is herkenbaar. De welbekende meezingers ontbreken niet in ons repertoire. Amicitia's Streetband is in het bezit van een unieke 11-persoons muziekfiets. Dit vervoermiddel is speciaal ontworpen om al fietsende muziek te maken. Een echte blikvanger en hét succes voor een geslaagd evenement."

- Sport: - "Voetbalvereniging v.v. Musselkanaal is opgericht in 1931. Meteen na de Eerste Wereldoorlog kende het dorp echter al twee voetbalverenigingen, namelijk MIA (Musselkanaal In Aktie) en VOMOS (Vele Oefeningen Maken Ons Sterk). Helaas zijn deze verenigingen geen lang leven beschoren. De redenen van het verdwijnen van MIA en VOMOS moet waarschijnlijk gezocht worden in het feit dat van gemeentewege te weinig medewerking, of zo je wilt teveel tegenwerking werd ondervonden. Immers op zondagen mochten geen vermakelijkheden plaatsvinden. Vele Musselkanaalsters moesten hun favoriete sport daarom buiten de gemeentegrenzen bedrijven. Nieuw-Buinen was een van de verenigingen die hiervan profiteerde.

In 1931 durft men het aan om de huidige voetbalvereniging v.v. Musselkanaal op te richten. De wedstrijden werden gespeeld op een stuk bouwland, dat men huurde van de heer Schot. In 1955 betrekt de vereniging de accommodatie in het park, waar zij nu nog altijd voetbalt. In 1979 komt een overdekte tribune gereed. Een van de grootste tegenslagen in haar geschiedenis krijgt de vereniging te verwerken als in 1979 een brand het clubhuis verwoest, waarbij o.a. ettelijke bekers, foto's, notulen en andere administratieve gegevens een prooi der vlammen werden. Maar men ging niet bij de pakken neerzitten, en met vereende kracht werd een nieuw clubhuis uit de grond gestampt. Tijdens de opening sprak de heer Bult van de afdeling Groningen van de KNVB de gedenkwaardige woorden: "Hier staat een bouwwerk dat in de wijde omgeving zijns gelijke niet kent"."

- Tennisvereniging MTC Musselkanaal is opgericht in 1935 en heeft ruim 200 leden. Sinds 2005 beschikt de vereniging over zes smashcourt-banen. Tot die tijd werd op gravel gespeeld. Een groot voordeel van een smashcourt ondergrond is dat het gehele jaar door kan worden getennist. Daarnaast kan smashcourt in eigen beheer worden onderhouden. Ook op regenachtige dagen biedt smashcourt een groot voordeel ten opzichte van andere soorten ondergrond. Smashcourt is waterdoorlatend, waardoor regenplassen snel verdwijnen.

- MSK Gym bestaat al ca. 90 jaar en biedt faciliteiten in de disciplines gym, turnen, acro, jumping4kids, jumping4ever, jazz en combigym. Diverse vormen van gym die je op recreatief niveau en op wedstrijdniveau kunt beoefenen.

- MSK  Volleybal is opgericht in 1973 en heeft jongens-, meisjes-, mix-, heren- en damesteams.

- "Team Rolfes is opgericht in 2004, met als doel de fiets-/mountainbikesport te promoten. De nadruk ligt bij Team Rolfes op de recreatieve tak van de sport. Fietsen is voor iedereen! Voorheen waren er in onze regio, voor met name jeugdige mountainbikers, geen mogelijkheden. Er is wel een aantal wielerverenigingen, maar Team Rolfes biedt specifieke trainingsfaciliteiten en begeleiding  aan mountainbikers, zowel heren, dames als kids. Bij Team Rolfes kunnen leden het sportieve aspect en de technische vaardigheden ontwikkelen die het mountainbiken tot een beleving maken. Onder leiding van professionele trainers wordt getracht iedereen naar een hoger niveau te tillen. Ook kunnen alle leden van Team Rolfes gebruik maken van de wekelijkse trainingsavonden door verschillende bossen in de regio.  En er is onze eigen verlichte baan in Musselkanaal, het T.R.A.P. (Team Rolfes ATB Parcours), waarop getraind of gewoon lekker getrapt kan worden. De club is inmiddels uitgebreid met Team Rolfes Race en Rolfes Race Ladies. Je kunt dus altijd lekker meefietsen, of je nu zin hebt om te crossen door de bossen, of afstanden te maken over de weg."

- "Paardensportvereniging PSV Van 't Knoal is opgericht in 2012. We hebben een open manege, wat betekent dat we altijd buiten zijn. We geven lessen op paarden en pony’s, voor jong en ouder. Ook is het mogelijk om een eigen paard of pony mee te nemen. De lessen worden gegeven door gediplomeerde instructeurs. Er wordt gelest in groepsverband en we proberen de lessen zo in te delen dat iedereen zijn aandacht krijgt. Ook is er een mogelijkheid tot leren mennen.Jaarlijks wordt er een diplomadag gehouden met een feestelijk tintje voor de kinderen. Ouders, grootouders en de sponsors zijn hierbij natuurlijk ook uitgenodigd. Doorgaans houden we nog een spelmiddag voor de jeugd met een hapje en een drankje. Omstreeks de zomervakantie is er een “Iniminiponykamp”. Kinderen kunnen dan 1 dag en nacht genieten van spel, sport en vooral veel lol maken."

- "Vogelvereniging Musselkanaal & omstreken is de oudste vogelvereniging van de Kanaalstreek (opgericht in 1951) en promoot de vogelsport in de breedste zin van het woord.  Wij houden regelmatig ledenvergaderingen, waarbij gastsprekers en/of specialisten kunnen worden uitgenodigd. Eenmaal per jaar organiseren we een grootse vogelshow."

- Zorg: - Heggerank is een woonzorg- en revalidatiecentrum middenin het centrum van Musselkanaal. Heggerank is onderdeel van multifunctionele accommodatie Lint. Je kunt bij hen komen als je tijdelijk behandeling of verpleging nodig hebt, bijvoorbeeld omdat je moet revalideren. Heggerank biedt ook kleinschalig wonen voor mensen met dementie. En er zijn appartementen voor mensen met een lichamelijke beperking.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Musselkanaal Floralaan en - Overzicht van begravenen op de RK begraafplaats van Musselkanaal (Sluisstraat), met foto's van de grafzerken.

Reacties

(2)

typefout: parochis ipv parochie in paragraaf "Geschiedenis"

Dank Lex! Ik heb het aangepast. De afgelopen maanden hebben we de bijschriften van alle 15.000 afbeeldingen nagekeken en verbeterd op taal-, stijl- en tikfouten, maar in de 'broodteksten' zal hier en daar nog wel een tikfoutje zitten. Ook daar is foutloosheid het doel, dus dank voor de tip. Ik heb tevens de pagina nog 'iets' verder uitgewerkt.

Reactie toevoegen