Kanaalstreek

Streek
Kanaalstreek
GroningenDrenthe

kanaalstreek_kaart.png

De Kanaalstreek is een streek in het ZO van de provincie Groningen en het NO van de provincie Drenthe, gelegen rond en genoemd naar het Stadskanaal. Op deze kaart wordt het gebied mooi aangegeven. (© https://fckanaalstreek.nl)

De Kanaalstreek is een streek in het ZO van de provincie Groningen en het NO van de provincie Drenthe, gelegen rond en genoemd naar het Stadskanaal. Op deze kaart wordt het gebied mooi aangegeven. (© https://fckanaalstreek.nl)

kanaalstreek_fc_voetbalsite_kopie.jpg

Handig voor voetballiefhebbers in de Kanaalstreek; één website plus Facebookpagina (zie het hoofdstuk Links) met alle voetbalnieuws uit de hele streek.

Handig voor voetballiefhebbers in de Kanaalstreek; één website plus Facebookpagina (zie het hoofdstuk Links) met alle voetbalnieuws uit de hele streek.

Kanaalstreek

Terug naar boven

Status en ligging

De Kanaalstreek in enge zin is de lintbebouwing langs het Stadskanaal, lopende van Bareveld in het NW tot aan Barnflair aan de Duitse grens in het ZO, in de provincie Groningen. Langs dit kanaal liggen o.a. de dorpen Stadskanaal, Musselkanaal en Ter Apelkanaal.

In ruimere zin wordt ook aan beide zijden van het kanaal een strook meegerekend, omvattende aan de N kant de dorpen Onstwedde en Sellingen e.o. en aan de Z kant de dorpen Gieten, Gasselte, Borger, Exloo e.o.

Terug naar boven

Naam

Naamgeving
De Kanaalstreek is genoemd naar de ligging rond het Stadskanaal.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als in de 17e eeuw wordt begonnen met het ontginnen van dit veengebied, wordt een duidelijke afbakening van de markgronden noodzakelijk. Stadhouder Willem Lodewijk geeft daarom opdracht aan de landmeters Jan Sems en Jan de la Haye om een definitieve grenslijn uit te zetten. In 1615 wordt de Semslinie getrokken, de grenslijn dwars door de Oostermoerse venen tussen Drenthe en Westerwolde. Vóór dat jaar zijn tal van grensgeschillen over het gebruik van de woeste gronden uitgevochten tussen de Onstwedder boeren en die van Buinen en Valthe. Op 2 maart 1615 is de kaart met de grens gereed. Over de getrokken grenslijn bestaat weinig verschil van mening. De Groningers maken echter bezwaar tegen de toedeling van Ter Apel aan Drenthe, met als argument dat het klooster daar ooit bij het bisdom Münster heeft behoord en nooit bij dat van Utrecht, waar Drenthe ooit onder viel, als deel van het Oversticht. Johan Sems gaat daarop weer aan het werk en komt in oktober 1615 met een kaart waarop Ter Apel Gronings is. Hiertegen heeft Drenthe weer bezwaren...

In 1630 bepaalt stadhouder Ernst Casimir dat het omstreden gebied een gemeenschappelijke weide (Latijns: Compascuum) zou zijn. Daarmee komt voorlopig een einde aan het conflict. Pas in 1817 wordt de grens tussen de Barkelazwet, de grens tussen de Pekela`s en Westerwolde, en de Duitse grens definitief vastgesteld. Koning Willem l verlegt de grens vanaf de Barkelazwet, waar tot 1969 de grens tussen de gemeenten Wildervank en Onstwedde de Semslinie raakt, meer naar het westen tot aan Musselkanaal, om van daaruit naar het oosten te lopen en dan via de Munnekedijk en de Runde de Duitse grens te bereiken.

In 1765 neemt de Stad Groningen het besluit om het Stadskanaal te gaan aanleggen, evenwijdig aan de Semslinie richting Ter Apel. De aanleiding is dat de Oude Veenkoloniën niet voldoende turf meer opbrengen en er daarom nieuwe gebieden moeten worden ontgonnen. De Stad wil graag zelf invloed op deze ontginning houden: door het kanaal te graven, kan alle turf die in dit nieuwe gebied wordt gewonnen, ook via Groningen worden afgevoerd. Ook kan de Stad geld verdienen aan alle bruggen en sluizen. Daarnaast worden er contracten gesloten met Drentse veeneigenaren. Via 'monden' (zijkanalen) die uitkomen op het Stadskanaal, kan ook het Drentse veen via het kanaal worden afgevoerd. Zo ontstaan de verschillende dorpen die weliswaar Drents zijn, maar toch op Stadskanaal zijn georiënteerd, zoals Gasselternijveenschemond, Drouwenermond, Nieuw Buinen (dat aanvankelijk Buinermond heet), Eerste en Tweede Exloërmond en Valthermond.

Bijna 100 jaar na de start is het graven van het kanaal klaar. In 1856 wordt de Duitse grens bij Ter Apel bereikt. Het Stadskanaal sluit aan op de al bestaande vaarwegen in de Oude Veenkoloniën en wordt één van de belangrijkste vaarwegen in Noord-Nederland. (bron: Stichting 250/400)

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van de Kanaalstreek, kun je terecht bij het Streekhistorisch Centrum te Stadskanaal. In de in 2012 geheel vernieuwde permanente presentatie wordt in vogelvlucht een beeld geschetst van de geschiedenis van de streek. Blikvanger is een wandgrote historische topografische kaart van Oost-Groningen; van Bareveld tot Barnflair en het aangrenzende Westerwolde. Deze kaart geeft de situatie weer van de toestand van het gebied tussen 1870 en 1935. Allerlei details op deze kaart vertellen het verhaal van de geschiedenis van de streek. Dit verhaal wordt door kleurige panelen aan de hand van 8 hoofdthema’s, aangevuld met een toelichting. In de gang wordt het persoonlijke verhaal verteld van 10 mensen die een rol gespeeld hebben in de historie van de streek, waaronder Jan Sems en Cornelis Dopper.

Stichting 250/400 heeft in jubileumjaar 2015 tal van evenementen in de Kanaalstreek georganiseerd. In dat jaar bestond het Stadskanaal namelijk 250 jaar en de Semslinie 400 jaar.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over de Kanaalstreek (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Media / nieuws: - RTV1 is de omroep voor de Kanaalstreek, Veendam e.o. - Nieuwssite Kanaalstreek van de gelijknamige huis-aan-huiskrant. - Nieuws van deze krant op Facebook. - Nieuws van deze krant op Twitter.

- Muziek: - Muziektheater De Kanaalstreek is een gemêleerd gezelschap van 40 enthousiaste leden. Bij hun concerten komt nogal wat kijken qua attributen e.a. organisatorische zaken, er zijn dan ook veel vrijwilligers in de vereniging actief in bijvoorbeeld een grime-commissie, kledingcommissie, PR commissie, activiteitencommissie, orkestcommissie, kostuumcommissie, rekwisietencommissie, concertcommissie en beheercommissie. Zij repeteren elke maandagavond van 19.30 uur tot 22.00 uur in hun eigen clubgebouw De Stoperette aan de Julianastraat 29 te Stadskanaal. Je bent altijd welkom op zo'n avond eens te komen kijken of het wellicht ook iets voor jou is.

- Sport: - FC Kanaalstreek is de site met voetbalnieuws uit deze streek.

- Overige verenigingen: - Postzegelvereniging De Kanaalstreek heeft ca. 175 leden en is gevestigd in Stadskanaal, waar iedere 3e dinsdag van de maand (behalve de zomermaanden) een goedbezochte bijeenkomst is, met o.a. handelaren, lezingen en veilingen. Verder is er een rondzending. De leden komen uit de hele regio. - Radioamateurs afd. Kanaalstreek.

- Bedrijfsleven: - De Vereniging van Bedrijven in de Kanaalstreek behartigt de belangen van in de gemeente Stadskanaal en omgeving gevestigde bedrijven die werkzaam zijn op het gebied van industrie en bouwnijverheid, groot- en tussenhandel, zakelijke dienstverlening, bank- en verzekeringswezen en transport.

Reactie toevoegen