2e Exloërmond

Plaats
Dorp
Borger-Odoorn
Drenthe

2e_exloermond_truckrun_2emond_kopie.jpg

De Truckrun 2e Mond (op een zaterdag in juni) in 2e Exloërmond is uitgegroeid tot, naar men zegt, de grootste truckrun van het noorden. met tevens een gezellige jaarmarkt en vlooienmarkt, waar ook liveartiesten optreden.

De Truckrun 2e Mond (op een zaterdag in juni) in 2e Exloërmond is uitgegroeid tot, naar men zegt, de grootste truckrun van het noorden. met tevens een gezellige jaarmarkt en vlooienmarkt, waar ook liveartiesten optreden.

2e Exloërmond

Terug naar boven

Status

- 2e Exloërmond is een dorp in de provincie Drenthe, gemeente Borger-Odoorn. T/m 1997 gemeente Odoorn.

- Onder het dorp 2e Exloërmond valt ook de buurtschap Exloërkijl.

Terug naar boven

Naam

In de volksmond
Getuige lokale websites wordt het dorp in de volksmond kortweg Tweede Mond en 2e Mond genoemd.

In het Drents
Tweide Ekselermond, Twaidemond. Een inwoner van dit dorp is een Twaidemondjer.

Schrijfwijze
Tot medio 2008 werd deze plaatsnaam gespeld als Tweede Exloërmond, althans in het postcodeboek. Op de plaatsnaamborden was het altijd al 2e Exloërmond. In het kader van de in 2009 in werking getreden gemeentelijke Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG) is in 2008 de plaatsnaam door de gemeente (opnieuw) formeel vastgesteld met als voorvoegsel 2e in plaats van Tweede. Op deze pagina houden wij die officiële spelling aan. In de praktijk wordt de spelling Tweede Exloërmond ook nog veel gebruikt.

Oudere vermeldingen
Water: 1851-1855 Zuider Hoofddiep of Exlooder Mond, 1867 Zr. Exlooër-mond, 1899 Tweede Exloërmond.

Naamsverklaring
Mond 'kanaal dat uitmondt in een hoofdkanaal'. Het dorp is een veenkolonie, gelegen aan het gelijknamige kanaal. Oorspronkelijk heette het kanaal Zuider Hoofddiep. De plaats waar het kanaal uitmondt in het (Stads-)Musselkanaal werd Zuider Exlooër-mond genoemd. In het Gronings Twaide Mond. Ter onderscheiding van 1e Exloërmond.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp 2e Exloërmond ligt Z van het dorp Stadskanaal en NO van het dorp Exloo.

Terug naar boven

Statistische gegevens

2e Exloërmond heeft ca. 1.000 huizen met ca. 2.400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Ontstaan
1853 wordt als ontstaansjaar beschouwd van de nederzetting 2e Exloërmond (het dorp heeft dan ook in 2003 het 150-jarig bestaan gevierd). Het dorp is ontstaan na het - met de hand! - graven van kanalen en wijken (monden) in het Exloërveen. Het westelijke deel (2,5 km lang) bezat twee kanalen (Noorderdiep en Zuiderdiep), het oostelijk gedeelte (4,5 km lang) een (Zuiderdiep). De twee delen worden van elkaar gescheiden door de Drentse Mondenweg. De eerste bebouwing van het dorp ontstond ten oosten van de huidige Drentse Mondenweg aan weerszijden van het Zuiderdiep. Later is het westelijk gedeelte bebouwd tussen dit diep en het Noorderdiep. Hier vestigden zich arbeiders en neringdoenden. Aan de buitenzijden ontstonden de grote veenkoloniale boerderijen.

Ontwikkeling
Het werken voor de 'veenboeren' was voor de veenarbeiders en hun gezinnen keihard. Voor de eerste landbouwers was het ook bepaald niet gemakkelijk. De arme grond die over bleef na de vervening had veel mest nodig en dat was moeilijk te krijgen. En kunstmest was er nog niet. De verbindingen met de rest van Drenthe waren aanvankelijk slecht. Pas in 1907 wordt een verharde weg naar moederdorp Exloo aangelegd. In die tijd is 2e Exloërmond qua inwonertal (ca. 2.600) het tweede dorp van de toenmalige gemeente Odoorn. Bijna vier keer zo groot als het grootste zanddorp Exloo.

Kort na de Tweede Wereldoorlog is het gedaan met de turfgraverij in 2e Exloërmond. Turf als brandstof heeft afgedaan en bovendien is de meeste turf in die tijd wel afgegraven. De vele veenarbeiders in het dorp moeten dus op zoek naar vervangende werkgelegenheid, wat niet meevalt omdat ook in de landbouw door de mechanisatie de werkgelegenheid snel terugloopt.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- 2e Exloërmond heeft drie rijksmonumenten, zijnde de krimpenboerderij* met jugendstilelementen uit 1911 op Zuiderdiep 190, het woonhuis met jugendstilelementen uit 1914 op Zuiderdiep 192, en de krimpenboerderij* met jugendstilelementen uit 1912 op Zuiderdiep 385. Al deze panden zijn ontworpen door de in dit dorp geboren architect Klaas Prummel.
* Woon- en bedrijfsgedeelte liggen onder één nok, maar vaak ligt de voorste baander niet in het vlak van de voorgevel en vertoont de boerderij een sprongsgewijze versmalling ('krimp'), bij de overgang van het bedrijfsgedeelte naar het woonhuis. Deze op Groninger voorbeelden gebaseerde boerderijen worden krimpenboerderijen genoemd.(2)

- De Protestantse kerk (Zuiderdiep 150) dateert uit 1939 en is eveneens ontworpen door de hiervoor vermelde architect Klaas Prummel. Interessante interbellumkerk met toren. Gebouwd als Hervormde kerk, ter vervanging van een eerder gebouw. Sinds 2002, na buitengebruikstelling van de Gereformeerde Kerk ter plaatse, in gebruik als centrale kerk van de Protestantse Gemeente (PKN) in 2e Exloërmond. - De kerkdiensten van deze kerk kun je hier terugluisteren.

- De niet meer als zodanig in gebruik zijnde Gereformeerde kerk is, evenals de pastorie, in 1908 gebouwd in neogotische stijl.

- Kerk van de Baptistengemeente 2e Exloërmond (Zuiderdiep 85) uit 1922.

- Nieuw-Apostolische Kerk (Zuiderdiep 177).

- In het museumgedeelte van Restauratie-atelier De Poffer (poppen- en berendokter) in 2e Exloërmond vind je onder andere klederdrachtpoppen, schildpadpoppen, wildebraspoppen, diverse porseleinen poppen, maar ook beren en dieren van de firma Steiff, serviesjes en ander oud speelgoed vanaf de jaren 1920.

- Op 4 juli 1941 wordt de Wellington R1492 door een Messerschmitt neergeschoten boven Drenthe als deze onderweg is om Bremen te bombarderen. Luchtmachtgeneraal Boleslaw Stachon is het enige bemanningslid dat door de aanval sterft. De andere vijf leden van de bemanning worden gevangen genomen. Stachon wordt begraven in 1e Exloërmond. Hij krijgt postuum tal van hoge onderscheidingen. Vele jaren na de oorlog wordt zijn stoffelijk overschot alsnog overgebracht naar de Poolse begraafplaats in Breda. Zijn Drentse grafsteen belandt in een berging. Sinds april 2017 is de oude grafsteen een oorlogsmonument - met een informatiepaneel erbij - in het tot stiltekamer omgetoverde lijkenhuisje op de begraafplaats van 2e Exloërmond (Noorderweg 119). (bron en voor nadere informatie zie: Traces of War.nl)

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Goede voornemens om meer te bewegen? Kom wandelen bij Loopgroep RUM! Iedere dinsdagavond om 19.30 uur bij de Hunsowhal in 2e Exloërmond. Iedereen kan aansluiten: jong of ouder, beginner of gevorderde. Er wordt ongeveer 5 km gelopen. Het tempo wordt aangepast aan de langzaamste loper.

- In 2006 bedachten enkele inwoners van 2e Exloërmond dat ze iets wilden doen voor mensen met een beperking die al zoveel moeten missen in hun leven. Alleen wisten ze nog niet wát, tot ze in contact kwamen met Jaap Bos, vrachtwagenchauffeur uit Valthermond, en toen stond al snel vast dat het een truckrun zou worden. Mede door Jaaps ervaring hiermee kon in 2007 al de eerste truckrun worden verreden. In de loop der jaren is de Truckrun 2e Mond (op een zaterdag in juni, in 2019 voor de 13e keer) alleen maar groter en mooier geworden en uitgegroeid tot naar men zegt de grootste Truckrun van het Noorden, met tevens een gezellige Jaarmarkt en Vlooienmarkt, waar ook liveartiesten optreden. In 2013 is het een stichting geworden die wordt gesteund door vele vrijwilligers, sponsors en ondernemers.

- Tijdens het Stratenmakersfestival (weekend in september, in 2019 voor de 24e keer) staat 2e Exloërmond helemaal in het teken van theater, straten maken en muziek. Op vrijdagavond is er theater. Op zaterdag strijden acht gedreven teams om het Noordelijk Stratenmakers Kampioenschap. Rondom het wedstrijdparcours staan vele marktkraampjes met een leuk en gevarieerd aanbod, waarbij de muziek van Radio Continu zorgt voor een gezellige sfeer. Aan het eind van de dag is er ook nog een wedstrijd ‘spijkerbroek hangen’. Tientallen vrijwilligers zetten zich jaarlijks in voor de organisatie van het festival en om op de dag zelf alles in goede banen te leiden.

- Als het in de winter hard genoeg vriest, kunnen leden van IJsvereniging Exloërmonden terecht op de ijsbaan aan het Zuiderdiep in 2e Exloërmond. Het is een prachtige, door bomen omringde natuurijsbaan. Deze 400-meterbaan is ontstaan door zandontgraving t.b.v de aanleg van de Drentse Mondenweg.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- De voormalige Gereformeerde kerk van 2e Exloërmond (Zuiderdiep 124) uit 1908 is in 2011 door Arjan Verhart herbestemd tot ODEON Cultuurhuis. Verhart woont met zijn vrouw en kinderen in de pastorie naast de kerk. Deze pastorie werd niet alleen als huis gebruikt, maar er werd ook les gegeven samen met de vier andere docenten van muziekschool Verhart Muziek Educatie. Nadat de Gereformeerde kerk in 2002 fuseerde met de Hervormde kerk, stond de kerk naast het huis van de familie Verhart bijna 10 jaar grotendeels leeg, wachtend op een koper. In 2008 kreeg het gebouw de status van provinciaal monument. In samenwerking met een bouwkundig adviseur is ervoor gezorgd dat de kerk zijn karakter heeft behouden en dat de kerkzaal weer een mooie uitstraling heeft gekregen. Zo zijn er isolerende voorzetramen geplaatst, is alles gestukadoord en geschilderd, zijn de toiletruimtes opnieuw gebouwd, is de voorgevel gereinigd, is het regenwaterafvoersysteem uitgebreid, is het - voorheen lekkende - dak gerepareerd en is de kerktoren opnieuw gevoegd.

Het pand is voor vele maatschappelijke en culturele doeleinden geschikt. Bijvoorbeeld als (t)rouwlocatie, ruimte voor allerlei concerten, workshops, theatervoorstellingen, tentoonstellingen, conferenties, besloten feestjes en repetitieruimte voor verenigingen. Zelfs een kerkdienst kan er weer worden gehouden, want ook een orgel is erin teruggeplaatst. De voormalige kerkzaal en het achterliggende gebouw zijn rolstoelvriendelijk gemaakt. Ook is er een invalidentoilet aanwezig.

- Stichting Kinderparadijs is de speeltuinvereniging van het gebied tussen de Geert Teisstraat en de W.J. Knotlaan in 2e Exloërmond. De stichting zet zich in voor de kids in het dorp. In 2009 is hier een mooie nieuwe speeltuin gerealiseerd en daar zijn ze trots op.

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Actualiteiten uit 2e Exloërmond op Facebook. - Actualiteiten van Dorpsbelang en dorpshuis Ons Dorpshuus op Facebook.

- Belangenvereniging: - Stichting Dorpsbelang en Dorpshuis 2e Exloërmond behartigt de belangen van het dorp en zijn inwoners, en heeft daartoe regelmatig contact met de gemeente en andere relevante organisaties. Daarnaast beheert de stichting het dorpshuis.

- Dorpshuis: - In januari 2017 heeft burgemeester Jan Seton het nieuwe dorpshuis Ons Dörpshuus geopend. Het dorpshuis is gevestigd in het vroegere clubhuis van voetbalvereniging TEVV, tegenwoordig De Treffer '16 geheten. Die functie heeft het nog altijd, maar het pand heeft nu een bredere functie gekregen voor het dorp. Behalve een voetbalkantine biedt het pand nu o.a. ook onderdak aan een jeugdsoos, een biljartclub, fysiotherapie, verschillende verenigingen, en door de week heen zijn er allerlei activiteiten. Het heeft jaren voorbereiding gekost om te inventariseren hoe de problematiek van het oude dorpshuis De Kiel'n, dat zou worden afgestoten, gecombineerd kon worden met de verbouwing van het clubgebouw van de voetbalvereniging tot het nieuwe clubhuis-plus-dorpshuis. Zie verder het rapport Plan voor een nieuw dorpshuis in 2e Exloërmond door Dorpsbelang.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Westhoek is een openbare school. Dat houdt in dat ze open staan voor iedereen, ongeacht culturele of levensbeschouwelijke achtergrond. In het dagelijks omgaan met de kinderen willen ze uitdragen dat respect voor elkaar, ongeacht afkomst, uiterlijk of mening het uitgangspunt van de school is. Dit brengen ze tot uiting met hun omgangsprotocol, dat veelvuldig besproken wordt in klassengesprekken en tijdens het oplossen van conflicten. Zij willen veiligheid en geborgenheid waarborgen door o.a. veel structuur aan de kinderen te bieden. Dit doen zij door bijvoorbeeld in rijen naar binnen te gaan en samen, als team, in de pauze pleinwacht te lopen. Zij spreken kinderen op hun niveau aan om vandaaruit stapsgewijs het kind door middel van hun lesmethoden verder te brengen. Dit houdt in dat er binnen een groep kinderen verschillende niveaugroepen kunnen ontstaan en dat kinderen voor verschillende onderdelen in een andere leergroep mee kunnen draaien.

- Basisschool De Wegwijzer is een plek waar kinderen in een plezierige sfeer kunnen werken en leren met elkaar. Vanuit een christelijke levensovertuiging geven ze vorm aan hun onderwijs, waarin respect, veiligheid en verantwoordelijkheid centraal staan. De Wegwijzer is in 1978 gebouwd in een rustige woonwijk in 2e Exloërmond. Er heerst een gezellige werksfeer onder leerlingen en leerkrachten. Het schoolgebouw heeft zes ruime lokalen en een speellokaal. Ook is de 'bibliotheek op school' gevestigd in het schoolgebouw. De school heeft twee speelpleinen, een voor de kleuters en een voor de midden- en bovenbouw. Achter de school is een grasveld waar in de zomer, bij droog weer, gespeeld kan worden. De school heeft ca. 65 leerlingen, verdeeld over vier groepen.

- Muziek: - Het repertoire van Christelijke Muziekvereniging De Harmonie uit 2e Exloërmond omvat diverse muziekstijlen: christelijke liederen (zoals psalmen/gezangen, hymnes en koraalbewerkingen), marsen, klassieke werken, popnummers en zo ongeveer alles daartussenin. Voor elk optreden hebben ze geschikte muziek. Voor hen is het belangrijk dat ze genieten van het samen muziek maken en dat ze dit graag aan anderen willen laten horen tijdens optredens. Elk jaar hebben ze een aantal vaste optredens. Hieronder vallen onder andere het jaarlijks concert in het voorjaar (de ‘uitvoering’), het buitenconcert ter afsluiting van het seizoen en (niet jaarlijks) een kerstconcert. Naast de vaste optredens verlenen zij ook medewerking aan kerkdiensten, zangdiensten en evenementen. In overleg kun je hen ook boeken voor een serenade t.b.v. bijvoorbeeld een bruidspaar, pensionering of ander jubileum.

- "In januari 2018 ben ik met enkele enthousiastelingen begonnen met een gemengd koor. Inmiddels zijn we gegroeid naar 16 personen. Ben je ouder dan 18 jaar en vind je het leuk om te zingen? Kom dan op maandagavond (19.30-21.30 uur) naar Ons Dörpshuus. Kosten?: we kopen 1 consumptie (koffie en thee € 1,00 of frisdrank € 1,50) en we doen elke week € 1,00 in een potje voor eventueel kopieerwerk. Dus voor € 2,00 of € 2,50 heb je een gezellige zangavond! Mocht je niet lang kunnen staan, is dat geen probleem, dan ga je gewoon zitten. Bij ons kan dat. Wees welkom! De dirigent."

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. De Treffer '16 in 2e Exloërmond is opgericht per 1-7-2016 en is de opvolger van voetbalvereniging TEVV.

- De site van Tennisvereniging Tonegido was in december 2018 'uit de lucht', maar wij hebben vernomen dat de vereniging nog wel bestaat. Kennelijk is de site in onderhoud? - Ook de volleybalvereniging in het dorp heet Tonegido. - Dat geldt ook voor badmintonclub BC Tonegido. Zij spelen van september t/m mei (m.u.v. de kerstvakantie) elke dinsdag van 20.00-21.30 uur in de Hunsowhal. - En last but not least is er ook nog Gymvereniging Tonegido.

- "Kyle’s Posse is een linedancegroep die in 2005 gestart is in Buurthuis De Kiel’n aan de Exloërkijl Zuid in 2e Exloërmond. Hier ligt ook de oorsprong van de naam van de groep: Kyle is een verbastering van Kijl. Met een paar vrouwen en een man begonnen we op de dinsdagavond. Zo groot was de verslaving van de dames en heer dat een paar maanden later ook op de vrijdag de voetjes van de vloer gingen. De vrijdagavond begon met beginners waar, na een uurtje, de gevorderden bij aansloten. En niemand keek raar op als, na het sluiten van de jeugdsoos in de naastgelegen zaal, wat jongeren (al dan niet op klompen) gezellig even mee kwamen doen. De avond werd meestal afgesloten met een partijtje darten of biljarten door de meegereisde aanhang.

Door de jaren heen is de posse een aantal keren verhuisd. Inmiddels dansen we op de dinsdagavond al weer vele jaren met heel veel plezier in De Toekomst in Borger. In 2017 is opnieuw uitgebreid. Op de dinsdagmiddag is gestart met een country linedancegroep in Ons Dörpshuus, ook in 2e Exloërmond. Hier wordt in een lekker rustig tempo op countrymuziek gedanst: ‘Old school country linedancing’. Veel wordt gedanst op countrymuziek, maar met name op de dinsdagavond en de vrijdagavond wordt ook popmuziek en zelfs af en toe wat Latin niet geschuwd. Alle niveaus komen aan bod: beginners, gevorderden en soms een lekkere uitdaging. Een ding staat bij alle drie groepen altijd centraal: dansen doe je voor je plezier! Dus gezelligheid staat altijd voorop. Danskwaliteiten of talent zijn niet belangrijk. Het enige wat je nodig hebt, is plezier hebben in bewegen op muziek. Wil je ook ervaren hoe leuk linedancing is? Kom dan eens kijken. Meedoen is de eerste twee keer gratis."

- Zorg: - Mondkersheem in 2e Exloërmond is een appartementencomplex dat bestaat uit 19 appartementen en een gezamenlijke activiteitenruimte. Het pand is eigendom van woningcorporatie Woonservice. Senioren wonen hier zelfstandig en kunnen indien gewenst zelf zorg inkopen bij een zorgverlener. Dit kan variëren van 'enige zorg' (verzorgingshuiszorg) tot 'intensieve zorg' (verpleeghuiszorg). Er is ook een Steunstee bij gevestigd. Een Steunstee is een plek in een dorp waar wonen, welzijn en zorg bij elkaar komen, voor iedereen uit het dorp. Mensen kunnen er een praatje maken en hulp krijgen. De Steunstee organiseert er o.a. koffieochtenden.

- Thomashuis 2e Exloërmond biedt negen mensen met een verstandelijke beperking een geborgen, huiselijke en stimulerende leefomgeving.

- Welzijn: - In januari 2018 heeft wethouder Frits Albert van de gemeente Borger-Odoorn het Naoberhuis in 2e Exloërmond feestelijk geopend. Het Naoberhuis is een dagbesteding voor de inwoners van het dorp en is gevestigd in het dorpshuis. Het initiatief hiervoor komt van Talita Baalman. De wethouder stelde bij de opening dat deze dagbesteding in een behoefte voorziet: “Deze voorziening is nodig, want we worden met z’n allen ouder. Als je dan nog thuis kunt wonen en aandacht en afleiding nodig hebt, dan is zoiets als dit een mooie oplossing. Bovendien voorkom je hiermee vereenzaming.”

- Ruilgoederenbank Borger-Odoorn (Boekweitstraat 2-8).

- Duurzaamheid: - In 2015 is op het land van het loon- en aannemersbedrijf van Henk Piel een zonnepark gerealiseerd, met 4.300 zonnepanelen op een oppervlakte van 1,5 hectare.

- Veiligheid: - Brandweer 2e Exloërmond.

- Weer: - Weerstation 2e Exloërmond.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van 2e Exloërmond, met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen