Zuid-Beveland

Streek
Zuid-Beveland
Zeeland

zuid beveland verbinding noord zuid beveland afsluitdam met sluis [640x480].jpg

Zuid-Beveland Verbinding Noord Zuid Beveland afsluitdam met sluis

Zuid-Beveland Verbinding Noord Zuid Beveland afsluitdam met sluis

Zuid-Beveland

Terug naar boven

Status

- Zuid-Beveland is een schiereiland en streek in de provincie Zeeland.

- De streek Zuid-Beveland omvat de gemeenten Goes, Borsele, Reimerswaal en Kapelle.

- Het ZW van de streek, dat globaal het grondgebied van de huidige gemeente Borsele omvat, wordt De Zak van Zuid-Beveland genoemd.

Terug naar boven

Streektaal / dialect

Het Zuid-Bevelands, dat men hier nog veel spreekt, wijkt enigszins van het andere Zeeuws af. Dit komt onder meer door de geringe verstedelijking en het relatieve isolement: de streek heeft in het verleden nauwelijks blootgestaan aan 'Hollandse' invloed. Het opvallendste verschil is de i-achtige uitspraak van de Zeeuwse ae-klank. Zelfs binnen het eiland zijn er ook nog duidelijke onderlinge verschillen; zo zijn er het Goes (uit Goes en omstreken), het Zakkers (uit de Zak van Zuid-Beveland, ruwweg gelijk aan de gemeente Borsele) en het Oost-Zuid-Bevelands.

Binnen Zeeland loopt Zuid-Beveland voorop in het zingen en schrijven in de streektaal. Boerenrockbands naar het voorbeeld van Normaal zijn Surrender en Du Driefstang (onder het motto "Degelijk Zeeuws werk, Recht Voe Je Bakkes"), bekende troubadours zijn Engel Reinhoudt en Peter Dieleman. Zij kunnen rekenen op een redelijk grote aanhang.

Terug naar boven

Ligging

Zuid-Beveland ligt in Midden-Zeeland en grenst in het W aan Walcheren, in het N aan de Oosterschelde en Schouwen-Duiveland en Tholen, in het Z aan de Westerschelde en Zeeuws-Vlaanderen en in het O aan Noord-Brabant (Woensdrecht).

Terug naar boven

Statistische gegevens

Zuid-Beveland heeft ca. 92.000 inwoners, verdeeld over de gemeenten (met de ca. inwonertallen tussen haakjes) Goes (37.000), Borsele (22.000), Reimerswaal (21.000) en Kapelle (12.000).

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Zuid-Beveland, kun je terecht bij de volgende instanties:

- Heemkundige Kring De Bevelanden.

- Historisch Museum De Bevelanden is gevestigd in een monumentaal pand in het centrum van Goes, wat ooit een klooster was en daarna een weeshuis. Het museum vertelt de geschiedenis van de voormalige eilanden Noord-Beveland en Zuid-Beveland. In het museum zijn permanente tentoonstellingen over de burgerwacht en schutterij (schuttersgilde), inpolderingen en overstromingen, het weeshuis, merklappen, de stad Goes en Bevelandse klederdracht. Daarnaast zijn er wisselexposities.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- 'Sporen van het spoor. Wandelen langs het oude bietenspoor' is een LAW (langeafstands-wandelpad) over Zuid-Beveland van in totaal 56 km, verdeeld in 10 wandelingen van 3 tot 13 km. In de via de link ook online te lezen brochure worden ze allemaal in tekst en beeld beschreven. Een citaat uit de inleiding: "Graag leiden wij je door het Zuid-Bevelandse landschap langs en over het oude bietenspoor, dat zoveel jaren dienst gedaan heeft. Een route over oude spoordijkjes. Het eerste deel van het traject is nog duidelijk te herkennen, want daar tuft in de zomermaanden het oude stoomtreintje van Goes naar Hoedekenskerke. Het traject na Oudelande is lastiger te herkennen; veel oude spoordijken hebben na de ruilverkaveling een andere functie gekregen. Gelukkig zijn er nog veel sporen van het spoor bewaard gebleven. Regelmatig kom je in dezelfde stijl gebouwde huisjes tegen, die destijds als stationnetje fungeerden. Er zijn nog weegbruggen voor de overslag van goederen te zien en coupures (= doorgang door de dijk die afgesloten kan worden met een waterkering) zijn nog royaal aanwezig. Wandelen op Zuid-Beveland is in sommige opzichten een stap terug. Terug in de tijd wel te verstaan."

- De Zak van Zuid-Beveland, dat globaal het grondgebied van de huidige gemeente Borsele omvat, is een Nationaal Landschap, dat wil zeggen een op nationaal niveau zodanig bijzonder landschap dat het bijzondere bescherming verdient. De Zak omvat de polders ten zuiden van de lijn 's Heerenhoek - 's Gravenpolder. Zuidelijk langs de Westerschelde liggen de oude kernpolders Borssele, Ellewoutsdijk, Baarland en Hoedekenskerke. Centraal bevindt zich een mozaïek van kleine en grotere ingepolderde op- en aanwassen. Noordelijk ligt de Poel, oorspronkelijk laaggelegen drassig oudland. Zie verder de pagina Ontstaansgeschiedenis Nationaal Landschap De Zak van Zuid-Beveland.

- De 'bloemdijken' in deze streek zijn bloemrijke dijken rond polders en voormalige getijdenkreken. Ze getuigen van de langdurige strijd tegen het water. Door opeenvolgende periodes van landwinning en overstromingen vormde zich een stelsel van binnendijken. Tussen de dijken herinneren welen (kolkgaten) aan oude doorbraken. In de Zak van Zuid-Beveland beheert Natuurmonumenten ca. 80 km 'bloemdijken'. Natuurmonumenten zorgt voor behoud en ontwikkeling van dit unieke cultuurlandschap. Onder andere door onderhoud en door aankoop van dijken of delen daarvan. Er wordt pas gemaaid als de bloemen hun zaden hebben verspreid en de vogels zijn uitgevlogen. Schapen van schapenboerderij De Schaapskooi en koeien grazen op de bloemdijken en in de tussenliggende weiden. Ze zorgen voor variatie in de vegetatie.

Geniet hier in het voorjaar van de bloeiende meidoorns. En beleef de zomerse geuren en kleuren van agrimoni, aardakker of wilde marjolein. Bijvoorbeeld met de wandelroute van 4,5 km bij het dorp Nisse. Of doe de fietsroute 'Kronkelende kreken en koele kazematten' (35,8 km) langs de mooiste plekjes in de Zak van Zuid-Beveland. Deze afwisselende fietsroute die deels langs knooppunten gaat, slingert door een lieflijk landschap van kronkeldijkjes, monumentale boerderijen, akkers, boomgaarden en langs het stoere Fort Ellewoutsdijk aan de Westerschelde.

- Stichting Behoud de Zak van Zuid-Beveland (BZZB) is opgericht in 1989. Aanleiding was het plan voor de aanleg van een Westerschelde-oeververbinding met als ontsluiting een autosnelweg van 4 stroken dwars door de Zak. Door deze tracékeus van de Provincie dreigde een onherstelbare aantasting van een bijzonder gevarieerd gebied. Uniek in Nederland. Natuurwetenschappelijk, landschappelijk en cultuurhistorisch zeer waardevol. Met oudland, kleine en grote polders, kreekresten en weeltjes. Het verzet van de mensen die zich verenigden in de BZZB is zeker (mede) van invloed geweest op het wijzigen van het plan en aanpassing van het wegtracé (langs de rand van de Zak).

Er was een voornaam doel bereikt, maar de openlijke en sluipende aanslagen op het gebied waren niet van de baan. Daarom is na het startsein voor de bouw van de Westerscheldetunnel, begin 1998, het werk van de BZZB voortgezet. De stichting voelt zich een waakhond die opkomt voor wat de Zak aan waarden omvat, die zich inzet voor de kwaliteit van de leefomgeving. De stichting heeft als doel het in stand houden en beschermen van de natuurlijke, cultuurhistorische en landschappelijke waarden van de Zak van Zuid-Beveland.

BZZB zet zich ook in voor betere bescherming van kleine landschapselementen. Dat is van belang voor het in stand houden en verbeteren van de biodiversiteit, de cultuurhistorie, aardkundige waarden en landschapsschoon. De elementen zijn belangrijk als (vaak onopgemerkte) stoffering van het landschap. Op de wensenlijst staat ook het tegengaan van versnippering van de natuur. Als natuurgebieden beter met het landelijk gebied worden verbonden, ontstaat een groter gebied met afwisselend natuurterreinen en landschapsnatuur, waarin de biodiversiteit gedijt en de beleving door de mensen groot is. Gunstig voor (verblijfs)recreatie en voor boeren die hun bedrijfsvoering willen verbreden (om nieuwe inkomensbronnen aan te boren).

ls verbindingen ofwel stapstenen valt te denken aan hagen, houtwallen, bomen, natuurvriendelijke oevers, watergangen, poelen, drinkputten. Aanleg van nieuwe elementen kan gelijk op met betere ontsluiting van het boerenland, aandacht voor onverharde paden en wegelingen. Voor Borsele geldt als grote plus dat de dijken met bomen als verbindingsroutes fungeren. Naast natuur en landschap krijgt ook het cultureel erfgoed veel aandacht. De BZZB maakt zich sterk voor behoud en herstel van waardevolle culturele elementen. Dat gaat van onverharde wegelingen en kerkepaden tot (onderdelen van) gebouwen. Er is een groot raakvlak met de bescherming van kleine landschapselementen (zie boven). Het netwerk van dijken is in feite een en al cultuurhistorie, net als de strategisch geplaatste grenslindes.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Zuid-Beveland (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Sport: - Bridgeclub Zuid-Beveland is opgericht in 1938. Voor het jaarlijkse toernooi (begin april) hebben ze een wisseltrofee in de vorm van een uil, "als symbool voor dit toernooi waar wijsheid, concentratie en kracht en heel soms helderziendheid ten grondslag liggen aan goede prestaties", aldus de site.

Reactie toevoegen