Wolder

Wijk
Maastricht
Zuid-Limburg
Limburg

wolder_logo_heemkunde.jpg

Het bestuderen van en publiceren over de geschiedenis van Wolder is in goede handen bij Stichting Heemkunde van Wilre tot Wolder.

Het bestuderen van en publiceren over de geschiedenis van Wolder is in goede handen bij Stichting Heemkunde van Wilre tot Wolder.

Wolder

Terug naar boven

Status

- Wolder is een voormalig dorp, thans wijk* in de provincie Limburg, in de streek Zuid-Limburg, gemeente Maastricht. T/m 1919 gemeente Oud-Vroenhoven.
* De wijk heeft nog wel een dorps karakter / identiteit, je zou het dan ook een 'dorp in de stad' (vergelijk Amby, Heer, Sint Pieter) kunnen noemen.

- In de praktijk valt ook een deel van de buurtschap Nekum onder Wolder.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Wolder.

Oudere vermeldingen
930 Villara, 1316 Wilre, 1330 Wylre, 1840 ‘Wolder of Wilré’.

Naamsverklaring
De identificatie van de oudste vorm is twijfelachtig. Wolder is ontstaan uit het Romaanse vîllâre ‘boerderij’.

Terug naar boven

Ligging

Wolder valt onder het stadsdeel Buitenwijk-ZW en ligt aan de Belgische grens / het Albertkanaal, tegenover het Belgische Vroenhoven.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Wolder 117 huizen met 585 inwoners. Tegenwoordig heeft de wijk ca. 700 huizen met ca. 1.700 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Lang voor de Romeinen, om precies te zijn aan het einde van de IJstijd, zo’n 250.000 jaar geleden, moeten er al mensen hebben gewoond op het plateau van Wolder, weliswaar in tijdelijke kampementen: jagers en vissers. De Bandkeramiekers zijn de eerste permanente bewoners geweest op de vruchtbare lössgronden langs Maas en Jeker. Rond 500 v. Chr. kwamen de Eburonen in deze streken totdat zij door de Romeinen werden gedecimeerd, onderworpen, verjaagd. Een van de belangrijkste Romeinse heerbanen, die van Tongeren-Maastricht-Heerlen-Keulen liep over het huidige Wolder, waar kooplieden en gepensioneerde soldaten villa’s en hoeven bouwden. In de 5e eeuw na Christus. namen de Germaanse volkeren het heft van de Romeinen over. De Frankische Heren stichtten hoven van waaruit zij het gebied bestuurden. Zij spraken er ook recht.

Vanuit zo’n hof is in de vroege middeleeuwen het Graafschap van de Vroenhof ontstaan. De naam Vroenhof betekent hof van een/de Heer, het gotische woord vroen of vrone = fró, heer. Begin 1200 kwamen Maastricht en de Vroenhof in leen van de Hertog van Brabant, Hendrik I. Hij werd dus ook ‘Graaf van Vroenhof’, mocht munten slaan en bezat de volledige rechtsmacht. Executies werden voltrokken op de Dousberg - niet ver van de huidige hoeve Hazendans stond een galg.

In 1300 kwam een groot gedeelte van Vroenhofs gebied, met het administratieve centrum, door de uitbreiding van de ommuring van Maastricht, op Maastrichts grondgebied te liggen. De Vroenhof strekte zich toen uit - buiten de stadsmuren - van het noordelijke Smeermaas tot het zuidelijke Kanne, met als woonkernen Heukelom, Montenaken en Wolder. Laatstgenoemde was het belangrijkste dorp, waartoe verder behoorden: het dorp Caberg, Biesland en enkele belangrijke hoeven zoals Hazendans, Panhuis, Apostelhoeve en het molengehucht Nekum. Het had de meeste inwoners en de belangrijkste kerk van de parochie, stammend uit 1896.

Met de komst van de Fransen in 1794 hield het graafschap Vroenhof op te bestaan. Het gebied werd bestuurlijk opgenomen in het Departement van de Nedermaas. Toen de Fransen in 1814 vertrokken, werd het oude graafschap grotendeels als gemeente Vroenhoven bij de nieuw gevormde provincie Limburg gevoegd. Van 1830-1839 hadden de Belgen het er voor het zeggen. Alleen Maastricht en het dorp Sint Pieter bleven in Nederlandse handen. In 1839 werd een akkoord bereikt over de scheiding van België en Nederland. De nieuwe lands- en provinciegrens sneed Vroenhoven in tweeën. De kernen Heukelom en Montenaken bleven als gemeente Vroenhoven Belgisch. Wolder met Caberg, Biesland en afscheidingen van Smeermaas en Kanne, werden bij de Nederlandse provincie Limburg gevoegd. Deze nieuwe gemeente werd Oud-Vroenhoven gedoopt.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Wolder (en Oud-Vroenhoven), kun je terecht bij Stichting Heemkunde van Wilre tot Wolder. Deze in 2003 opgerichte stichting is een initiatief van Léon Schoenmakers. Een man met een warm hart voor Wolder die zich nauw verbonden voelt met dit voormalige dorp. De stichting onderzoekt de geschiedenis en het eigene van dit voormalige dorp. De opgedane kennis en onderzoeksresultaten legt men vast en stelt men beschikbaar middels publicaties en foto- en filmreportages. Daarnaast ijvert de stichting voor behoud van wat ten onrechte dreigt te verdwijnen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Na een langdurig traject waarin diverse ideeën over de tafel vlogen, komen twee bouwprojecten rondom de voormalige Hoeve Castermans in het centrum van Wolder in 2016 eindelijk in de realisatiefase. Het Hof van Assisi moet met 25 appartementen een woongemeenschap voor jong en oud gaan vormen. De begane grond krijgt daarbij een functie voor herstelzorg en een centrum voor specialistische zorg van kinderen. Het andere project, genaamd Cour van Wolder, gaat bestaan uit verschillende voorzieningen, waarbij ontmoeten, verblijven en verbinden de centrale thema's zijn. Een horecagelegenheid, lodges om te overnachten, een dorpsmuseum en sportfaciliteiten zijn onder meer onderdeel van dit totaalconcept. De initiatiefnemers beogen met deze projecten de leefbaarheid en sociale cohesie in de kern van Wolder verder te verbeteren. Het ontwerp en de begeleiding van beide projecten is in handen van architect Mathieu Bruls. (bron: RTV Maastricht)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- T.g.v. het 75-jarig bestaan van de HH Petrus en Pauluskerk in 1972 is een uitvoerige brochure (30 pag.) verschenen over de totstandkoming van de huidige kerk. De kerk staat op de plek van de vorige kerk, die te klein was geworden. Men heeft de bouw slim aangepakt: door eerst de delen te bouwen die buiten de oude kerk vielen, en pas zo laat mogelijk de oude kerk af te breken, heeft men de tijd dat men zonder in functie zijn kerkgebouw moest zitten, zo kort mogelijk kunnen houden. De kerk maakt deel uit van Parochiefederatie Maastricht-Zuidwest.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - CV De Blouwe.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Z van Wolder, NW van Chateau Neercanne ligt het Millenniumbos. Dwars door dit nieuwe bos loopt een opvallende laan van walnoten. Een groot deel van het bos is aangeplant als compensatie voor de aanpassingen aan de A2. Men heeft bij de aanplant vooral gekozen voor (30.000) vruchtdragende bomen, zoals sleedoorn, mispel, meidoorn en de zeer zeldzame soorten wilde appel en wilde peer. In het bos ligt ook een aantal grote keien, waarvan de grootste enkele duizenden kilo’s wegen. De keien zijn honderden miljoenen jaren oud en kwamen tevoorschijn bij de aanleg van de A2-tunnel in Maastricht.

In 2013 is, naast het Milleniumbos en in de nabijheid van het Cannerbos, ter compensatie van de boomkap t.b.v. de A2-tunnel Maastricht, een nieuw stuk natuur aangelegd. Tevens is nabij deze locatie, tussen Chateau Neercanne en de Jeker ook nieuwe natuur aangelegd door het Limburg Landschap. De nieuwe natuur is met hulp van de schoolkinderen uit Wolder aangelegd. In iedere aangeplante walnootboom zijn wensen gehangen voor een betere toekomst. De nieuwe natuur is een uitbreiding van het Milenniumbos. Het gebied is an sich bereikbaar, maar was niet zo bekend en niet zo goed toegankelijk. Het gebied is voor wandelaars uitermate geschikt met verrassende vergezichten en diverse landschapselementen ([helling]bos, akkerland, nieuwe natuur, historische landmarks, kasteel met kasteeltuin en mergelgroeven). Door de afgelegen ligging op het plateau tussen Wolder, Kanne en Sint Pieter is het te weinig bekend bij het grote publiek. Er waren wel meerdere (onaantrekkelijke) routes naar dit gebied, maar geen gemarkeerde/uitnodigende route vanuit Wolder en ook niet speciaal voor kinderen (met hun ouders en grootouders). Vandaar dat betrokken inwoners hebben besloten het geheel aantrekkelijker te maken middels de realisatie van het Ommetje Wolder.

Door een grote mate van zelfwerkzaamheid en betrokkenheid van vele geledingen uit Wolder (heemkunde, bedrijven etc.) is de buurtcohesie toegenomen. Fysiek wordt de relatie tussen de buurt en de natuur bevorderd. Het bewegwijzeren en aantrekkelijker maken van de route en het geven van bekendheid stimuleert de bewoners in de buurt het ommetje te gebruiken. Natuur en cultuur worden dichter bij de wijk gebracht. Schoolkinderen kunnen spelenderwijs natuuronderwijs krijgen. Daarnaast zullen ook bewoners en leerlingen van aangrenzende wijken (Daalhof, Campagne en de Belgische dorpen Vroenhoven en Kanne) het ommetje gaan gebruiken. Tevens wordt iedere wandelaar en natuurliefhebber uitgenodigd het Ommetje te gaan gebruiken. Ook wordt het een struinroute voor IVN scharrelkids. IVN natuurgidsen zullen deze route als excursie gaan aanbieden, eventueel met bijzondere thema's zoals flora en fauna, bomen, eetbare natuur, heemkunde. Het Ommetje Wolder (6 km) is in 2017 gereed gekomen. Onder de link vind je onderaan die pagina enkele pdf-bestanden waarmee je het informatiepaneel en de folder van het Ommetje ook op je beeldscherm kunt bekijken.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Aangenaam Wolder en Campagne.

- Belangenverenigingen: - Buurtplatform Wolder.

- Onderwijs en kinderopvang: - Kindcentrum Wolder omvat Basisschool Petrus en Paulus en Kinderopvang / BSO Pinokkio.

- Muziek: - Harmonie Sint Petrus en Paulus te Wolder, ook bekend als De Greune, speelt in de wereldtop. Zo hebben ze in 2017 op de World Music Contest Kerkrade (WMC) de status World Champion 2017-2021 behaald in de Concert Division Harmony Band. Van harte gefeliciteerd met deze mijlpaal!. - Harmonie Wilhelmina.

- Sport: - Voetbalvereniging Leonidas-W is opgericht in 1940 door de toenmalige kapelaan Boymans in samenwerking met de oude kern van Voetbalvereniging Wolder. In den beginne beschikt Leonidas nog niet over een eigen voetbalterrein. Oefenwedstrijden tegen naburige verenigingen, zoals Sportclub Caberg, worden gespeeld op het terrein van de steenfabriek; trainingen worden gehouden in kleinere weilanden in de directe omgeving van Wolder, onder andere in een wei aan de Lammergierstraat en in het weiland van boer Hugo Castermans aan de Pletzerstraat. Op een gegeven moment vindt men aan de Vroenhovenweg een terrein dat de vereiste afmetingen bezit. Het kost veel moeite en overredingskracht bij de toenmalige voetbalbond om dit 'veld' goedgekeurd te krijgen want er was nogal een groot verval in hoogte van de ene naar de andere kant van het veld. Zo stond de keeper aan de ene kant 1.75 meter lager dan de keeper aan de andere kant.

In 1945 komt een geschikter stuk grond vrij aan de Heukelommerweg. Alvorens men hier een balletje kan trappen, moet ook hier een hoop werk worden verricht. Om het hoogteverschil van eveneens bijna 1.75 meter op te heffen, worden door vrijwilligers 1400 paardenkarren met grond verzet. Met de hulp van vele Woldernaren, die Leonidas toen al een warm hart toedroegen, en een gesponsord vat bier van brouwer Meertens uit Vroenhoven ten behoeve van de rustpauzes, wordt de klus uiteindelijk geklaard. Zo ontstaat de locatie waar Leonidas tot op de dag van vandaag nog altijd haar wedstrijden speelt.

Reactie toevoegen