Wijthmen

Plaats
Dorp
Zwolle
Salland
Overijssel

Wijthmen

Terug naar boven

Status

- Wijthmen is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Zwolle. T/m 31-7-1967 gemeente Zwollerkerspel.

- Het dorp Wijthmen heeft geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het daarom 'in' Zwolle. Omdat de gemeente Zwolle begin jaren zeventig kennelijk besloten heeft om het dorp niet als woonplaats te benoemen voor het in 1978 in werking getreden postcodeboek, is het in 1968 opgerichte postkantoor met de naam Wijthmen in 1972 van naam veranderd in Zwolle-Kroesenallee (iets soortgelijks geldt overigens voor Ittersum en Windesheim).

- Hoewel Wijthmen in brede kring nog steeds als buurtschap wordt betiteld, vinden wij het toch wel als dorp te kwalificeren, omdat het toch wel een zekere omvang heeft met een kern en kerk (en een Dorpsplan).

- Onder het dorp Wijthmen vallen ook de buurtschappen Herfte en Zalné.

Terug naar boven

Naam

In het Nedersaksisch
Wietem (zo hoor je het ook uit te spreken. Als je in de regio de weg vraagt naar 'Wijtmen' zal men je niet-begrijpend aankijken. Vergelijk Bathmen).

Oudere vermeldingen
1212-1216 Widmen, ca. 1310 Wijtmer-marke, 1385 Wijtman, 1390 Wijtmen, 1415 Wijthmen, 1840 'Wijthem of Wijthmen'.

Naamsverklaring
Koppeling aan het Middelnederlandse wedeme ´pastorie´ wordt voorgesteld, maar dat is in het licht van de oude vormen niet mogelijk. Eerder zijn de plaatsnamen op -men (zie Bathmen) te vergelijken. Misschien schuilt in het eerste lid het Oostelijk Middelnederlandse wide en het Middelnederlandse wij(d)e ´teenwilg´.(1) J. ten Hove stelt in 'Geschiedenis van Zwolle' (2005): "In een oorkonde uit 960 wordt de plaats aangeduid met de naam Wie, hetgeen klein heiligdom of heilige plaats betekent. Deze aanduiding stamt uit de Germaanse tijd, toen dit gebied nog niet gekerstend was."

Terug naar boven

Ligging

Wijthmen ligt direct ZO van Zwolle, aan de N35 (Zwolle-Raalte).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Wijthmen 38 huizen met 240 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 400 huizen met ca. 1.000 inwoners, waarvan ca. 160 huizen met ca. 400 inwoners in de buurtschappen Herfte en Zalné.

Terug naar boven

Geschiedenis

De oudste sporen van bewoning van Wijthmen stammen uit de Jonge Steentijd. Op deze plaats zijn bij opgravingen voorwerpen gevonden die duiden op contact tussen de vroege bewoners van deze plek en het Romeinse Rijk.

Kerkelijk leven
De katholieken in de buurtschappen Herfte en Zalné vielen oorspronkelijk onder de parochie St. Michaël te Zwolle en hun kinderen gingen bij de zusters en fraters in Zwolle naar school. De parochianen in de buurschap Wijthmen behoorden tot de parochie St. Cyriacus te Hoonhorst (gemeente Dalfsen); hun kinderen gingen in Hoonhorst naar school. In 1932 is voor de kinderen van al deze buurschappen de RK basisschool Herfte-Wijthmen geopend. Deze school stond in de dorpskern, tegenover Kroezenallee 8. Begin jaren veertig werd de kerk in Hoonhorst te klein. In 1943 nam men het initiatief tot het stichten van een nieuwe parochie. In december 1943 werd een noodkerk in gebruik genomen. De definitieve kerk, de huidige Kerk van Onze Lieve Vrouw van Altijddurende Bijstand, is in 1951 gereed gekomen.

De Hervormde Kerk had al sinds 1911 een verenigingsgebouw in Wijthmen (kennelijk was dat ook een soort noodkerk). De 'echte' kerk is gebouwd in 1949.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

Dorpsplan i.v.m. woningbouw, zorgcomplex en aanpassing N35
Wijthmen kan de komende jaren uitbreiden met maximaal 250 nieuwe woningen. Een voorwaarde is dat de nieuwbouw de identiteit, leefbaarheid en ruimtelijke structuur van het dorp versterkt. Dorpseigen uitbreiden staat daarbij centraal. Dit is een vorm van uitbreiden die de bestaande dorpsindentiteit respecteert en de verdere ontwikkeling van het dorp ondersteunt. De beoogde woningbouwlocaties versterken het ruimtelijke karakter van het dorp en ontzien de restanten van de oude es.

De 145 tot 225 woningen (eenderde huur, tweederde koop) zijn bedoeld voor een gevarieerde doelgroep: starters en doorstromers uit het dorp, ouderen, terugkeerders en nieuwkomers. Om te beginnen worden vanaf 2015 85 nieuwe woningen gerealiseerd, voor een groot deel zorggerelateerd. Op de kruising met de huidige Kroesenallee kan een autoluw dorpsplein met woningen komen. De oude Heinoseweg kan worden omgevormd tot de nieuwe dorpsstraat van Wijthmen. De Voorsterweg in Westenholte is een voorbeeld van hoe zo'n metamorfose kan uitpakken.

Daarnaast werken Provincie Overijssel en Rijkswaterstaat aan het opwaarderen van de N35 voor het deel Zwolle - Wijthmen. De weg wordt verbreed en komt om het dorp heen te liggen. Winst voor het verkeer en voor het dorp dus. De aanpassingen moeten in 2016 gereed zijn. Ook vanuit de gemeenschap zelf komen initiatieven, zoals de ontwikkeling van een zorgcomplex voor ouderen.

Dit alles bij elkaar was reden om in 2010 een Dorpsplan Wijthmen (inclusief Herfte en Zalné) met een concreet uitvoeringsprogramma op te stellen waarin deze ontwikkelingen samenkomen. De identiteit en de eigenheid van het dorp zijn de leidraad geweest voor het opstellen van een voorkeursscenario. Dit voorkeursscenario is de basis voor het dorpsplan en de verdere ontwikkelingen. Uitbreiding van het dorp op basis van de identiteit en behoeften van het dorp en de bijbehorende buurtschappen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Wijthmen heeft 12 rijksmonumenten.

- De RK Kerk van Onze Lieve Vrouw van Altijddurende Bijstand (Valkenbergweg 26) dateert uit 1951 en maakt sinds 2010 deel uit van de Thomas a Kempisparochie.

- De Rehobothkerk van Evangelisatievereniging Rehoboth (Heinoseweg) uit 1949 is volgens Reliwiki hervormd PKN.

- Rijksmonument landgoed Boschwijk.

- De boerderijen aan de Heinoseweg 18 (Huize Soeslo) en 32 (café De Mol) zijn eveneens rijksmonumenten.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- In en rond de Wijthmenerplas is in de zomermaanden mogelijkheid tot onder andere zwemmen en wandelen. Tevens is er de mogelijkheid tot het beoefenen van de duiksport en hengelsport. Er zijn op de plas grote snoeken en brasem te vangen. Ook andere vissoorten zoals karper en grote voorn zijn goed vertegenwoordigd. De Wijthmenerplas is in de jaren zeventig van de 20e eeuw kunstmatig ontstaan door zandwinning voor de bouw van wegen en dijken.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Wijthmen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Wijthmen.

- Media: - Het dorp Wijthmen heeft een eigen radiostation: Station Dubbel & Dwars.

- Belangenvereniging: - Plaatselijk Belang Wijthmen e.o..

- Dorpshuis: - Kulturhus De Elshof.

- Onderwijs: - Basisschool De Kubus.

- Sport: - v.v. Wijthmen (voetbal) is opgericht in 1969 en speelt op sportpark De Elshof aan de Erfgenamenweg. De vereniging heeft ruim 200 leden en onderhoudt een jeugd-samenwerkingsverband met v.v. Hoonhorst uit het gelijknamige buurdorp. De gecombineerde jeugdelftallen spelen per seizoen afwisselend in de beide dorpen.

Reactie toevoegen