Bathmen

Plaats
Dorp
Deventer
Salland
Overijssel

bathmen dorpsstraat 1944 [640x480].jpg

Bathmen Dorpsstraat 1944

Bathmen Dorpsstraat 1944

OV gemeente Bathmen in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Bathmen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Bathmen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Bathmen

Terug naar boven

Status

- Bathmen is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Deventer. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2004.

- In 1997 wordt de wet behandeld die er uiteindelijk toe leidt dat de gemeente Diepenveen per 1 januari 1999 wordt opgeheven en aan de gemeente Deventer wordt toegevoegd. Het oorspronkelijke wetsvoorstel voorzag ook in annexatie van Bathmen door de gemeente Deventer. De annexatie van die gemeente wordt middels een amendement echter voorlopig voorkomen (slechts een deeltje van Bathmen O van Oxe* ging over naar Deventer).

Vervolgens gaat men in de jaren daarna verder met de mogelijke annexatie van Bathmen door Deventer, om die vervolgens in 2003 in de ijskast te zetten en plannen te smeden voor samenvoeging van de gemeente met Gorssel en Lochem (wat ook de voorkeur was van de gemeenteraad), waarvoor ook een wetsvoorstel wordt ingediend. De memorie van toelichting onderbouwt het een en ander nog. Later wordt dan toch maar besloten om de gemeente per 2005 met de gemeente Deventer te verenigen (dit amendement wordt aangenomen), omdat Bathmen vooral op Deventer georiënteerd is en het om veiligheidsdiensten beter zou zijn wanneer beide tot dezelfde veiligheidsregio (IJsselland) behoren. - Kaart met het grondgebied van de gemeente Bathmen op het moment van opheffing.*
* (© van de bewerkte plattegronden: Andreas Bartelink)

- Wapen van de voormalige gemeente Bathmen.

- Onder het dorp Bathmen vallen ook de buurtschappen Apenhuizen, Dortherhoek, Loo, Pieriksmars (grotendeels) en Zuidloo (alleen voor de postadressen, in de praktijk valt deze buurtschap onder de buurtschap Loo). De buurtschap Oude Molen ligt weliswaar direct N van het dorp, maar valt formeel (voor de postadressen) onder het N gelegen dorp Lettele (vanouds gemeente Diepenveen). In de praktijk is Oude Molen wel op Bathmen georiënteerd en deels zelfs op Holten. Er zijn vele oude ansichtkaarten bekend van de molen en het café Oude Molen "te Bathmen", wat strikt genomen dus niet juist is.

Terug naar boven

Naam

Uitspraak
Battem, Battum.

Oudere vermeldingen
1284 en 1310 Batmen, ca. 1310 Batmen, 1321 Batman.

Naamsverklaring
Verklaard als een samenstelling van de persoonsnaam Bado en man met als betekenis 'lieden van Bado'. Ook is voor het eerste lid gedacht aan bade 'boodschapper in een marke'. Voor andere namen op -men (zie Berkum, Diermen, Fortmond, Giethmen, Helpman, Hertme, Ratum, Reutum, Wachtum en Wijthmen), die stuk voor stuk een zeer oude indruk maken - Gysseling spreekt bij Helpman, 1245 Heltmen, van een archaïsche nederzettingsnaam - is deze verklaring van man niet waarschijnlijk. Bij enkele namen wisselt men met munde en me(n)de: Giethmen - Gheetmunde, Vortmen - Fortmond, Barkmen - Bircmede en Hertmen - Hertmunde. In de uitspraak ontwikkelde men, man zich tot um. Bij Reutum wijzen de oudste vormen op een oud plaatsbepalend n suffix: laat 10e eeuw in Riatnon, midden 12e eeuw in Riednen en de Retmenne. Bij gebrek aan oudere vormen voor de overige plaatsnamen is het niet mogelijk om dezelfde oorsprong vast te stellen. Wel is opvallend dat men in de meeste gevallen wordt voorafgegaan door een dentaal. Ook bij Diermen (ca. 1250 Diramme) is men niet oorspronkelijk.(1)

Terug naar boven

Ligging

Bathmen ligt O van Deventer en grenst in het Z aan de A1 en - via het buitengebied - aan de provincie Gelderland.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft de gemeente Bathmen 240 huizen met 1.507 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 81/484 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Loo 68/419, Dortherhoek 45/318 en Zuidloo 46/286. Tegenwoordig heeft het dorp (inclusief de buurtschappen) ca. 2.100 huizen met ca. 5.300 inwoners.

- In 2010 is er een kleine grenscorrectie geweest van de gemeente Deventer naar de gemeente Rijssen-Holten. De 2 panden Oude Stationsweg 1a en 1 b lagen vanouds in het dorps- en gemeentegebied van Bathmen, maar hebben in 1978 bij de totstandkoming van het postcodesysteem de genoemde adressen met als plaatsnaam Holten toegewezen gekregen, omdat die straat onder Holten valt. De gemeente Deventer constateerde dit in 2009, bij het screenen van haar bestanden, en wilde hier een postadres in Bathmen aan toekennen, omdat de plaatsnaam Holten in de gemeente Deventer een ongewenste situatie is. Maar de inwoners waren hier tegen omdat ze dan problemen met de vindbaarheid vreesden; de panden zijn alleen vanaf Holtens grondgebied te bereiken, en het is historisch zo gegroeid dat de panden als Holtens worden gezien. Daarom is in 2010 besloten deze 2 panden middels grenscorrectie te 'verhuizen' naar de gemeente Rijssen-Holten.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze voormalige gemeente, kun je terecht bij Oudheidkundige Kring Bathmen.

En in 2005 is het boek 'Aldus besloten, gemeente Bathmen, 18-03-1811 / 01-01-2005' verschenen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Anno 2014 zijn er plannen voor een extra goederenspoorlijn van Elst GL (aftakking van de Betuwelijn) via Zutphen, Deventer, Hengelo en Oldenzaal naar Duitsland. In enkele van de varianten waar de regering uit gaat kiezen, komt een 'spoorboog' west dan wel oost langs Bathmen. Dit leidt tot aantasting van het landschap en overlast voor de inwoners. Zij verzetten zich dan ook tegen deze plannen. Nadere informatie vind je op de site Geenspoorbogenbathmen.nl.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Bathmen heeft 3 rijksmonumenten: de hervormde dorpskerk, de toren van de hervormde kerk en de Dorthermolen.

- Bathmen heeft 41 gemeentelijke monumenten.

- Dorpskerk.

- De Dorthermolen ligt in buurtschap Dortherhoek en wordt daarom aldaar beschreven.

Terug naar boven

Evenementen

- Bathmen te Paard (week in maart) behelst o.a. een Feestavond, een Dressuuravond, Springen, een Fokkersdag, een Menavond en een Ponydag.

- Koningsdag. In 2014 is gevierd dat in 1814 in Bathmen de eerste Oranjevereniging van Nederland is opgericht.

- Concours Hippique (weekend eind augustus).

- Onder auspiciën van de Bathmense Beeldende Kunst- en Kultuurkring (BBKK) organiseert de Kunstmarktcommissie, met medewerking van een grote groep vrijwilligers, jaarlijks op de 1e zaterdag van september de Bathmense Kunstmarkt. Een ideale ontmoetingsplaats voor kunstenaars en kunstliefhebbers. De kunstmarkt biedt de bezoekers de mogelijkheid een grote collectie kunstwerken te bewonderen, direct in contact te komen met de kunstenaars en zonder bemiddeling werk aan te kopen. Een zorgvuldige selectie bij de invulling van de ca. 80 kramen zorgt voor een hoog niveau, grote diversiteit en een breed aanbod van technieken en disciplines zoals schilderijen, beelden, keramiek, fotografie, sieraden, glas en textiel. Verder zijn er demonstraties, muziek, kinderactiviteiten, een verloting, de uitreiking van de Juryprijs en een hapje en een drankje. De Bathmense Kunstmarkt biedt tevens een platform aan jonge kunstenaars; naast oude bekenden is er ook werk van veel nieuwe kunstenaars te bewonderen.

- Om de Battumse Revue te beschrijven kom je al snel bij de trefwoorden afwisseling, verrassing en snelheid terecht. Een revue kenmerkt zich namelijk door korte afwisselende onderdelen. In hoog tempo volgen sketches, zang en dans elkaar op. Samen vormen ze een avondvullend programma waarin humor, vrolijkheid en show voorop staan. De Battumse Revue brengt 1x per 2 jaar, in de even jaren, in november een nieuwe revue op de planken. Ze treden dan op gedurende ca. 7 avonden. Nadien spelen ze ook nog enkele malen elders in de regio.

- De Battumse Kwis is een gezellig team-evenement aan het einde van het jaar. Aan de editie 2016 hebben ca. 70 teams meegedaan.

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichtkaarten van Bathmen en omliggende buurtschappen.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Bathmen.

- Dorpshuis/MFC: - In 2008 is het volledig vernieuwde Cultuurhuis Bathmen / Braakhekke gereed gekomen. Zaal Braakhekke was al een begrip sinds 1956 en fungeerde als een echt dorpshuis. De accommodatie was echter dringend aan renovatie toe. Cultuurhuus Braakhekke is een multifunctioneel gebouw geworden, geschikt voor vele doeleinden. Met name de ‘grote’ zaal, de Heeren van Dorthzaal, is een bijna volwaardige schouwburgzaal, uitgerust met een beperkte professionele licht- en geluidsinstallatie. Het Cultuurhuis is het bruisende dorpshart van Bathmen, dat het thuishonk is geworden voor ca. 25 lokale verenigingen en soortgelijke instellingen. Daarnaast worden er regelmatig activiteiten en evenementen georganiseerd op het gebied van bijv. theater en muziek. Zie daarvoor de link.

- Jongeren: - Plattelands Jongeren Bathmen (PJB) organiseert organiseert door het jaar heen allerlei activiteiten, zoals Boeldag, Wandelvierdaagse, Toneeloptredens, Openingsavond, Nieuwjaarsreceptie, Stamppot-avond, Uitwisseling, Slotactiviteit, sportieve uitjes en stap-avonden.

Reactie toevoegen