Stoutenburg

Plaats
Dorp
Leusden Amersfoort
Eemland
Utrecht

Stoutenburg.JPG

Geen plaatsnaambord gezien, we zijn in Stoutenburg denken we.

Geen plaatsnaambord gezien, we zijn in Stoutenburg denken we.

Stoutenburg (3).JPG

Op het kruispunt in Stoutenburg

Op het kruispunt in Stoutenburg

Stoutenburg (2).JPG

Boerderij in Stoutenburg

Boerderij in Stoutenburg

UT gemeente Stoutenburg in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Stoutenburg in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Stoutenburg in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Stoutenburg

Terug naar boven

Status

- Stoutenburg is een dorp in de provincie Utrecht, in de streek Eemland, in grotendeels gemeente Leusden, deels gemeente Amersfoort. Het was een zelfstandige gemeente t/m 31-5-1969.

- Wapen van de voormalige gemeente Stoutenburg.

- Onder het dorp Stoutenburg valt ook buurtschap De Ruif.

- In 1998 is door middel van een grenscorrectie een deel van het dorp naar de gemeente Amersfoort overgegaan. Dat deel wordt sindsdien Stoutenburg-Noord genoemd en heeft ook formeel een gelijkluidende plaatsnaam met eigen postcode (3836) gekregen om, ook voor de postadressen, het Leusdense deel (met postcode 3835) en Amersfoortse deel van elkaar te kunnen onderscheiden. Amersfoort had plannen voor woningbouw in dit gebied, maar vooralsnog gaat dit niet door. Daarom beschouwen wij de beide delen ook - zoals voorheen - geografisch en maatschappelijk als één geheel en maken wij geen aparte pagina voor het deel -Noord.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1262 Walter van Stoltenberch, 1280-1287 Everard van Stoutenberch, 1340 dat huys tote Stoutenburgh, 1537 Stoutenberch, 1773 Stouten burg.

Naamsverklaring
De naam van de nederzetting gaat terug op de naam van kasteel Stoutenburg, een samenstelling van berg 'terreinverheffing, heuvel' respectievelijk burg 'versterkte plaats, burcht' en het Middelnederlandse stout 'krachtig, sterk, vermetel', een vertaling van de in de 13e eeuw gangbare burchtnaam Montfort, zie Montfoort. In Duitsland komt de naam Stolzenberg aan de oostgrens regelmatig voor.(1)

Terug naar boven

Ligging

- Stoutenburg ligt O van Amersfoot, N van Leusden, Z van Hoevelaken, rond de Stoutenburgerlaan, de Horsterweg en de Hessenweg ter hoogte van deze wegen, in de "oksel" van A1 en A28. Het dorp omvat overwegend verspreide bebouwing, met een bescheiden komvorming bij de splitsing Hessenweg / Horsterweg.

- Het Amersfoortse deel, Stoutenburg-Noord, betreft het gedeelte ten noorden van de Barneveldsebeek. Dit gebied omvat de panden Koedijkerweg 31-55 en 32-50, Stoutenburgerlaan 9-21 en 8-22, de hele Zwarte Goorderweg, Emelaarseweg 13 en 14 en Vinselaarseweg 12-14.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Stoutenburg 115 huizen met 647 inwoners, verdeeld in de gelijknamige buurtschap 99/584 (= huizen/inwoners) en de buurtschap Achterveld 16/63. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 200 huizen met ca. 500 inwoners, verdeeld in 370 in het deel onder de gem. Leusden en 130 in het deel onder de gem. Amersfoort.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In verband met het destijds opnieuw vast te stellen Bestemmingsplan Stoutenburg-Noord heeft de PvdA-fractie Amersfoort in 2009 een brede discussie gevoerd over de toekomst van dit gebied. Zij vond het logischer om het sinds 1998 Amersfoortse deel van het dorp weer terug te geven aan de gemeente Leusden. De ontwikkeling van het gehele dorp kan dan binnen één gemeente integraal worden opgepakt en beheerd. Zij stelde voor om dat gebied te ruilen voor de Leusdense gebieden aan de zuidkant van Amersfoort, waarmee Amersfoort een historische band heeft. Het betreft grondgebied in Oud Leusden, zoals Kamp Amersfoort en begraafplaats Rusthof, waar veel Amersfoorters gebruik van maken. (bron: nieuwsbericht op site PvdA-fractie Amersfoort, 27-1-2009)

- Er zijn plannen om het landgoed Stoutenburg, in beheer bij Het Utrechts Landschap, te herstructureren en onder meer te voorzien van een nieuw 'kasteel'. Voor nadere informatie zie de Zienswijzennota Bestemmingsplan Buitengebied-Oost.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het huidige Kasteel Stoutenburg (Stoutenburgerlaan 5) dateert uit 1888. Onder de link vind je de geschiedenis van het kasteel en zijn voorgangers. In 1948 kopen de Franciscanen het door de oorlog ernstig beschadigde kasteel met bijbehorend landgoed, dat dan nog maar 12 ha groot is (tot 1917 is het nog 750 ha groot). Het huis is (helaas niet in de oude luister) hersteld, en heeft een extra verdieping gekregen. Het wordt een ontmoetingsruimte voor de Franciscanen. Er wordt ook een kapel bijgebouwd. In 1952 wordt het kasteel, hoewel nog niet gereed, als klooster in gebruik genomen. In 1956 wordt de Stoutenburgerlaan verlegd, zodanig dat deze thans over het oude kasteelterrein loopt en over de oorspronkelijke plaats van het kasteel en het eerste landhuis. Wel is er nog een halfrond grachtfragment zichtbaar. Vanaf 1991 werkt het Franciscaans Milieuproject in en om het kasteel.

In 1997 wordt Natuurmonumenten eigenaar en sinds 2000 heeft Utrechts Landschap het landgoed in eigendom. Zij heeft het landgoed vergroot, om daarmee een waardevol gebied met cultuurhistorische waarden en natuurwaarden in dit deel van de Gelderse Vallei voor toekomstige generaties te behouden. Het Franciscaans Milieuproject is in 2017 uit het kasteel vertrokken.

- Gevelstenen in Stoutenburg.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Stoutenburg on Wheels (Hemelvaartsdag) staat in het teken van alles op 2 en 4 wielen. Het is een dag voor iedereen die geïnteresseerd is in gemotoriseerde voertuigen, want alle aspecten van show en sport krijgen aandacht. Mensen die gaan voor spanning en sensatie kunnen terecht bij de cross arena, waar de autocrossers en de quads hun demo’s geven. Tussen de wedstrijden door is er genoeg tijd om te genieten van een show met historische auto’s, motoren, tractors en brommers. Bezitters van historische voertuigen krijgen de kans om hun juweeltjes te tonen in de show arena. Alle soorten oldtimers, zoals auto’s, motoren, bromfietsen en tractors zijn welkom, waarbij de toegang voor de bestuurder, mits aanwezig voor 12 uur, geheel gratis is. Voor een indruk van wat er op deze dag zoal te doen is zie het programma 2018.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het gebied Heerlijkheid Stoutenburg wordt beheerd door Utrechts Landschap. Het gebied omvat weilanden omzoomd door houtwallen, zompige graslanden langs een kabbelende beek en een parkbos waarin het wemelt van de vogels. Het naast het kasteel gelegen Koetshuis fungeert als informatiecentrum. Vanaf hier starten diverse routes.

- In 2011 is het 'nieuwe natuurgebied' de Schammer (rond de Schammersteeg, Z van de Hessenweg, in het ZW van het dorp) officieel opengesteld. Met de Schammer hebben Amersfoort, Leusden en omgeving er 40 hectare natuur- en recreatiegebied en waterbergingsgebied bij. Op Boomplantdag 2011 zijn door schoolkinderen bomen geplant, die uiteindelijk een bos gaan vormen. Daarnaast hebben de kinderen een tunnel van wilgentenen gemaakt.

Door een nieuwe fietsbrug over de Barneveldsebeek naar het gebied Bloeidaal op het grondgebied van Amersfoort (N van de Hessenweg) en door de nieuwe fietstunnel onder de A28 bij het Valleikanaal, is in de directe omgeving van Amersfoort en Leusden een aantrekkelijk fiets- en wandelgebied ontstaan. Maar ook een waterbergingsgebied, waardoor voorkomen wordt dat men in Amersfoort natte voeten krijgt. U vindt er hooigraslanden, rietland, rietmoeras, nat grasland, houtwallen en elzensingels. Qua recreatie zijn er grasvelden om te picknicken of te zonnen, paden om te skaten, wandelen of fietsen, en aparte ruiterroutes.

- In 2010 heeft Waterschap Vallei & Eem een ecologische verbindingszone langs de Barneveldse Beek in Bloeidaal bij Stoutenburg aangelegd. De beek heeft over een lengte van 650 meter een kronkelende loop gekregen en de oevers zijn verflauwd. Ook is onder de Kopermolenbrug een faunapassage gemaakt: een loopplank waarover kleine dieren de weg kunnen passeren. Door deze maatregelen is het natuurgebied Bloeidaal aangesloten op de Schammer. De steile, eenvormige oevers van de Barneveldse Beek konden niet functioneren als verbindingszone voor watergebonden flora en fauna. Aan de zijde van Stoutenburg is daarom een aantal inhammen in de beek aangebracht die vervolgens zijn ingeplant. Aan de zijde van natuurgebied Bloeidaal is de oever verflauwd en zijn rietwortels verwerkt die zich ontwikkelen tot rietlandjes. Op deze oever zijn ook beekbegeleidende bosjes aangeplant. (bron: Waterschap Vallei & Eem, 1-12-2010)

- Deels op grondgebied van Stoutenburg(-Noord), deels op grondgebied van Terschuur ligt het meertje de ir. Juliusput (die in Google Maps ten onrechte Jukiusput heet). Dit 16 meter diepe meertje is ontstaan door zandwinning voor de aanleg van de nabijgelegen A1. De plas is rijk aan vis en watervogels zoals de Grote Zaagbek, het Nonnetje, de Brilduiker, de Slobeend, de Pijlstaart en de Krakeend. Ook de IJsvogel laat zich er soms even zien. De Juliusput is sinds 2000 eigendom van Het Utrechts Landschap. Er loopt een paadje naar de plas vanuit de weg Vinkelaar (die onder Terschuur valt). De plas zelf is niet openbaar toegankelijk.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Stoutenburg (online te bestellen).

Reactie toevoegen