Sint Pancras

Plaats
Dorp
Langedijk
West-Friesland
Noord-Holland

NH gemeente St Pancras in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente St Pancras in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente St Pancras in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Sint Pancras

Terug naar boven

Status

- Sint Pancras is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de streken West-Friesland (geografisch) en Kennemerland (bestuurlijk), gemeente Langedijk. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1989.

- Wapen van de voormalige gemeente Sint Pancras.

Terug naar boven

Naam

Spelling
c of k
In de loop der jaren is verschillende keren geprobeerd de spelling van onze plaatsnamen te vereenvoudigen, over het algemeen meer conform de uitspraak. Deze lijsten werden gepubliceerd (met name in 1883 en in 1936) in de hoop dat het ook toegepast zou worden (want gemeenten waren en zijn hier autonoom in dus dit kon en kan - wat ons betreft: helaas - niet landelijk worden voorgeschreven). Soms nam men het niet over, soms heel kort, en maar een klein deel heeft het tot heden volgehouden. Zo zijn bijv. veel c's door k's vervangen en werd Sint Pancras Sint Pankras. Maar soms was men lokaal wat wij tegenwoordig 'burgerlijk ongehoorzaam' zouden noemen. Zo kreeg het hulppostkantoor per 1-5-1903 een nieuw stempel met de spelling St. Pankras. Men bleef echter gewoon doorstempelen met het oude stempel St. Pancras. Er zijn slechts enkele afdrukken van het stempel St. Pankras bekend. Die zijn echt zeldzaam.

Met of zonder koppelteken
De officiële spelling - bijv. in het postcodeboek, in de gemeentelijke basisregistraties BAG en op de plaatsnaamborden - is zonder koppelteken. Regelmatig komen wij echter, ook bij lokale instanties, de spelling Sint-Pancras tegen.

Oudere vermeldingen
Ca. 930 Vranlo, 1433 Pancraets, 1434 Sinte Pancraes, 1487 capella sancti Pancracii in Vroon, 1883 Sint Pankras.

Naamsverklaring
Genoemd naar een kapel gewijd aan de Heilige Pancratius, oftewel Sint Pancras, een van de IJsheiligen en de schutspatroon van verschillende kerken en kapelletjes in Holland. Deze kapel behoorde aan de Abdij van Egmond waar de H. Pancratius verering genoot. Het huidige dorp is ontstaan bij de overblijfselen van het in 1297 door Graaf Jan I van Holland met de grond gelijkgemaakte Vronen, toen de West-Friezen na de door van Floris V in opstand kwamen tegen het grafelijk gezag. Vronen wordt in 930 vermeld als Vranlo, in 1063 als Vronlo, waarvan het eerste lid vroon duidt op kroongoed, bezit van de heer (vergelijk het Duitse Fronleichnam)(1).

Terug naar boven

Ligging

Sint Pancras ligt direct NO van Alkmaar, W van Heerhugowaard, Z van Broek op Langedijk.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft de gemeente Sint Pancras, die slechts het N deel van het dorp omvat (het Z deel viel onder de gemeente Koedijk) plus de buurtschap Boterhuizen en een deel van de Vronermeer, 53 huizen met 330 inwoners.

- Per 1-10-1972 is de gemeente vergroot met een deel van de gemeente Koedijk (446 hectare met 1.859 inwoners).

- Na enkele kleine grenscorrecties per 1-1-1973 (waarbij o.a. het deel Z van de spoorlijn naar de gemeente Alkmaar is overgegaan), is de gemeente Sint Pancras per 1-1-1990 opgeheven en als volgt verdeeld:
naar de gemeente Langedijk: 632 hectare met 5.058 inwoners;
naar de gemeente Alkmaar: 112 hectare met 180 inwoners;
naar de gemeente Harenkarspel: 11 hectare zonder inwoners.

- Tegenwoordig heeft Sint Pancras ca. 2.000 huizen met ca. 5.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij Historische Vereniging Sint Pancras. Op deze site vind je o.a. een pagina over de geschiedenis van Sint Pancras.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Hervormde kerk (Kerkplein 1).

- De Twuyvermolen in Sint Pancras is gebouwd in 1663 als laatste van de 11f molens die gezamenlijk de 5560 hectare grote Geestmerambacht-polder bemaalden op de Raakmaatsboezem. De molens stonden allemaal aan de oostzijde van de polder en werden van Zuid naar Noord aangeduid met een letter. De Twuyvermolen staat dan ook wel bekend als Molen A. Oorspronkelijk was de achtkantige binnenkruier (type grondzeiler) uitgerust met een schoepenrad, maar rond 1850 is hij evenals de meeste andere molens vervijzeld. In 1926 is de molen buiten bedrijf gesteld en enkele jaren later zijn de gaande werken verwijderd en zijn de waterlopen gedicht. In 1974 is het wiekenkruis vernieuwd en in 2010 is er een nieuwe koningsspil en vijzel geplaatst. Hiermee is de molen in principe weer maalvaardig.

In november 2014 hebben Suzanne Jong en Rob Basten de molen aangekocht van dhr. J. Kriek, die sinds 1985 de molenaar was. De molen is in twee jaar tijd gerestaureerd en sinds september 2016 wonen zij in de molen. Wil je de molen bezichtigen? Kijk voor de bezoekdata op de pagina Activiteiten op hun site. In januari 2018 zijn ze gestart met het realiseren van educatief centrum De Vijzel. In maart 2018 heeft Rob zijn molenaarsdiploma behaald.

- Gevelstenen in Sint Pancras.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De Koningsavond (de avond voor Koningsdag) met live band, en Koningsdag worden georganiseerd door Oranjecomité Sint Pancras. Op Koningsdag is er de Oranjemarkt (in 2018 voor de 37e keer) en verder is er de hele dag door op diverse locaties van alles te doen. Zie daarvoor het programma Koningsdag 2018.

- De Nazomerfeesten (begin september) in Sint Pancras is maar liefst 10 dagen lang vol activiteiten op het gebied van o.a. sport, spel, exposities, live muziek en theater. Op een van de dagen zijn er de Tuinconcerten, waar lokale bands, zangers en zangeressen optreden in tuinen in het dorp. Iedere artiest speelt 4 keer (om 13, 14, 15 en 16 uur) zodat je desgewenst van 4 verschillende optredens achter elkaar kunt genieten.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Sint Pancras (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Sint Pancras.

- Dorpshuis: - Dorpshuis De Geist is het bruisende dorpshart van Sint Pancras. Dagelijks is er van alles te doen. Het dorpshuis is de thuisbasis van vele lokale verenigingen.

- Sport: - Tennisvereniging TC Sint Pancras is opgericht in 1969. Een bijzondere afdeling van de vereniging is Rolstoeltennis Sint Pancras. Deze afdeling heeft ca. 30 leden, in de leeftijd van ca. 10 tot 70+ jaar. De leden komen uit de hele provincie Noord-Holland, van Den Helder tot Amsterdam. Voor wie om wat voor reden dan ook niet lopend kan tennissen, is rolstoeltennis een uitdaging. Rolstoeltennis is niet alleen een sport voor mensen met een (al dan niet aangeboren) lichamelijke beperking maar ook voor mensen die beperkt zijn in staan, lopen en/of hardlopen. Ook als iemand niet dagelijks van een rolstoel gebruik maakt (bijvoorbeeld door een blessure, gewrichtsslijtage, rugklachten of loopproblemen) kan rolstoeltennis een prima sport zijn. Zelfs mensen met een eenzijdige verlamming zijn heel goed in staat om op een prima niveau rolstoeltennis te spelen. Rolstoeltennis Sint Pancras heeft veel te bieden. Naast vanzelfsprekend spelplezier, ontwikkelt iemand door rolstoeltennis spelenderwijs kracht, coördinatie, conditie en rolstoelvaardigheid. Rolstoeltennis is bovenal leuk, het haalt je mogelijk uit een isolement en is dus ook goed voor de sociale contacten.

Reactie toevoegen