Kennemerland

Streek
Kennemerland
Noord-Holland

Kennemerland

Terug naar boven

Status

- De streek Kennemerland beslaat een groot deel van het westen van Noord-Holland. De streek kun je, zoals vaak bij streken het geval is, op meer manieren indelen en begrenzen, afhankelijk van of je door een historische bril kijkt of naar actuele samenwerkingsverbanden.

- Een gebruikelijke bestuurlijke actuele indeling van de gemeenten is als volgt:
Regio Alkmaar, voorheen Noord-Kennemerland: Alkmaar, Bergen, Castricum, Heerhugowaard, Heiloo, Langedijk en Uitgeest (die gemeente viel voorheen onder Midden-);
IJmond, ook wel Midden-Kennemerland: Beverwijk, Heemskerk, Velsen;
Zuid-Kennemerland: Bloemendaal, Haarlem, Heemstede en Zandvoort.

- De politieregio Kennemerland is als volgt ingedeeld:
Noord-Kennemerland: Alkmaar, Bergen, Castricum, Heerhugowaard, Heiloo en Langedijk;
Midden: Haarlem, Bloemendaal, Heemstede en Zandvoort;
IJmond: Velsen, Beverwijk, Heemskerk en Uitgeest;
Zuid: Haarlemmermeer.

- De gemeenten Alkmaar, Langedijk, Heerhugowaard, en Uitgeest en de voormalige gemeenten Graft-De Rijp en Schermer behoren enkel tot de samenwerkingsregio maar niet tot het oorspronkelijke gebied van Kennemerland en het graafschap. De oorspronkelijk bedoeling was dat deze gemeenten een eigen samenwerkingsverband en streekplangebied zouden gaan vormen onder de naam West-Friesland-West. Later is door de provincie Noord-Holland besloten deze gemeenten samen te nemen met de kustgemeenten, en is de gehele regio Noord-Kennemerland genoemd. Historisch gezien een dwaling, die sterk overeenkomst met de foutieve benaming Kop van Noord-Holland voor Schagen, Niedorp en Warmenhuizen.

De gemeenten Bergen, Castricum en Heiloo zijn geografisch gezien twijfelgevallen. Ze behoorden wel tot het graafschap dat door Holland werd hersticht na verovering van het gebied, zij het dat het gebied van de huidige gemeente Heiloo er slechts gedeeltelijk toe behoorde. Tegenwoordig wordt echter vaak het Noordhollands Kanaal en de Westfriese Omringdijk als grens gehanteerd. Een groot gedeelte van de Zaanstreek heeft ook een periode tot het graafschap Kennemerland behoord. Al heeft het grotendeels bij Holland gehoord.

Terug naar boven

Ligging

Kennemerland vormt het (zuid)westelijke deel van de provincie Noord-Holland. Het gebied strekt zich uit van de Hondsbossche Zeewering tot Zandvoort, van Alkmaar tot Vogelenzang. De begrenzing loopt als volgt: in het westen door de Noordzee, het noorden door de Schoorlse Zeedijk, het oosten door de West-Friese Omringdijk, de ringvaart van de Schermer en de ringvaart van de Haarlemmermeer, in het zuiden door de provinciegrens met Zuid-Holland. (bron: het onder Geschiedenis gelinkte cultuurhistorische rapport van de streek)

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze streek, kun je terecht bij de volgende instanties en literatuur:

- "Het landschap van Kennemerland vertoont een grote verscheidenheid: uitgestrekte duingebieden, dromerige poldergebieden, prachtige villawijken in Aerdenhout en Bloemendaal, historische steden als Haarlem en Alkmaar. Het is een landschap waar de natuur en de mens samen hun stempel op hebben gedrukt. De ligging van de strandwallen, ontstaan lang voordat de huidige duinen werden gevormd, heeft de plaats bepaald van de huidige steden en dorpen. Ook in de prehistorie werden deze plekken al uitgezocht om te gaan wonen, zoals blijkt uit tal van opgravingen.

Kennemerland is bij archeologen befaamd door de afwisseling van bewoningsfasen en perioden waarin zand en klei in het gebied is afgezet. In de bodem liggen dan ook de verschillende bewoningssporen boven elkaar, afgewisseld met zeeafzettingen. De prehistorische vindplaatsen zijn over het algemeen goed geconserveerd en vormen een belangrijke informatiebron over de verschillende perioden in de Nederlandse prehistorie. In de middeleeuwen was het een dichtbevolkt en strategisch belangrijk gebied. Haarlem was een belangrijk bestuurlijk centrum waar de graven van Holland hun residentie hadden. Bij Alkmaar bouwde Floris V de Nieuwburg en de Middelburg, kastelen die het gebied moesten beschermen tegen de West-Friezen. De adellijke families Egmond en Brederode bouwden kastelen in de binnenduinrand.

Later, na de middeleeuwen, was Kennemerland de plaats waar de Linie van Beverwijk en de Stelling van Amsterdam werden aangelegd. De invloed van de stad Amsterdam in deze streek dateert al van de 17e eeuw. Rijke kooplieden legden buitenplaatsen aan, die ze per boot of per trekschuit bereikten om bij te komen van het hectische stadsleven. We zouden dit de eerste forensen kunnen noemen, hoewel ze in die tijd nog niet dagelijks op en neer reisden naar de stad. Daarvoor was het vervoer nog niet toereikend. Dit veranderde met de komst van de spoorweg en - later - de tram in de 19e eeuw. Toen konden opeens veel meer mensen zich het buitenleven veroorloven. Er werden bijna geen buitenplaatsen meer aangelegd, het merendeel van deze bevoorrechte lieden vestigde zich in villaparken. De oudste villaparken liggen in Zuid-Kennemerland; het zijn niet alleen de oudste, maar ook nog de mooiste van Nederland.

Het landschap in Kennemerland is de laatste 150 jaar sterk veranderd. Zoals bij IJmuiden, waar een rustig duingebied veranderde in een dynamisch woon- en industriegebied. En rondom Haarlem, waar het oorspronkelijke agrarische landschap geheel door villaparken en andere stedelijke uitbreidingen is overvleugeld. Cultuurhistorische blikvangers in de streek: buitenplaatsen; villaparken; Noordzeekanaal; kleinschalig polderland; Berger- en Egmondermeer; dijken; Schulpvaarten; de steden Haarlem en Alkmaar; Spaarndam; de Schepelenberg; het heilige landschap bij Egmond-Binnen." Aldus het inleidende hoofdstuk van het rapport Historische geografie van het Kennemerland (door het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Bureau Lantschap, auteur A.J. Haartsen).

- Historisch Genootschap Midden-Kennemerland.

- Museum Kennemerland is gevestigd in Beverwijk en specialiseert zich met name in Midden-Kennemerland m.b.t. de gemeenten Beverwijk, Heemskerk en Velsen.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Groei & Bloei is een vereniging van hobbytuiniers. In de wintermaanden organiseren ze inspirerende lezingen over allerlei aspecten van het tuinieren. Vanaf het voorjaar staan er leuke excursies op het programma: bezoeken aan mooie privétuinen in de buurt en dagtochten naar bijzondere tuinen en kwekers in andere delen van het land. Ook is er elk jaar een groepsreis naar het buitenland. Verder organiseren ze workshops bloemschikken en plantenruilbeurzen. Ze richten zich vooral op siertuinen, maar ook moestuiniers komen aan hun trekken. De meeste activiteiten zijn alleen bestemd voor leden, maar de lezingen in het winterseizoen zijn vaak ook toegankelijk voor niet-leden. Groei & Bloei heeft in de regio afdelingen genaamd Zuid-Kennemerland, Midden-Kennemerland, De Egmonden en Bergen. Die afdelingen kun je op deze kaart vinden.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Kennemerland (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Kennemerland op de site van het Noordhollands Dagblad.

- Veiligheid en gezondheid: - Bij een brand, ongeluk of ramp in de regio coördineert Veiligheidsregio Kennemerland (VRK) de inzet van brandweer, ambulance, politie, gemeente(n) en andere betrokkenen. - In de VRK zijn 3 duikposten actief: Haarlem, Velsen en Nieuw-Vennep, die 24 uur per dagen, 7 dagen per week paraat staan. Op hun Facebookpagina vind je actualiteiten over de 3 duikteams, zoals verslagen van uitrukken, oefeningen en andere activiteiten die ze op en onder water meemaken.

- GGD Kennemerland bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid van de ruim half miljoen inwoners van deze Veiligheidsregio.

- Bedrijfsleven: - De bekendste Bollenstreek is natuurlijk die rond Hillegom en Lisse, maar ook verder naar het noorden tot in de Kop van Noord-Holland zijn veel bollenkwekers actief. Tussen deze gebieden in ligt het Kennemerland, waar ook veel bollenteeltbedrijven zijn te vinden. Grootschalige bedrijven zowel als kleinere bedrijven die zich op de teelt van bijzondere bolgewassen richten. Een aantal bedrijven houdt zich, naast de teelt, ook bezig met het broeien van bollen. Het werkgebied van KAVB* Kring Kennemerland is de streek ten noorden van het Noordzeekanaal en omvat de streek langs de kust tot en met Bergen. Naast allerlei belangenbehartigingsactiviteiten organiseert de kring in de winter ook tulpenkeuringswedstrijden, waarvoor altijd veel belangstelling is.
* Koninklijke Algemeene Vereeniging voor Bloembollencultuur.

Reactie toevoegen