Nude / Oude Nude

Plaats
Buurtschap
Wageningen Rhenen
Veluwe
GelderlandUtrecht

nude_oude_nude_plaatsnaambord_kopie.jpg

Tot medio 2018 was buurtschap Nude ter plekke alleen herkenbaar aan de gelijknamige straatnaambordjes op Rhenens grondgebied. Sindsdien staan er plaatsnaamborden in het Wageningse deel, met de volksmondnaam - voor dat gedeelte - Oude Nude. (© H.W. Fluks)

Tot medio 2018 was buurtschap Nude ter plekke alleen herkenbaar aan de gelijknamige straatnaambordjes op Rhenens grondgebied. Sindsdien staan er plaatsnaamborden in het Wageningse deel, met de volksmondnaam - voor dat gedeelte - Oude Nude. (© H.W. Fluks)

nude_oude_nude_zicht_op_vanaf_flat_kopie.jpg

Zicht op de Wageningse buurtschap Oude Nude vanaf de flat op de hoek van de wegen Nude en Albardaweg

Zicht op de Wageningse buurtschap Oude Nude vanaf de flat op de hoek van de wegen Nude en Albardaweg

nude_voedselopslag_mei_1945_kopie.jpg

De buurtschap Nude heeft een strategische rol gespeeld aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Zie bij Geschiedenis. Hier een voedselopslag en voedseltransport vlak voor het vertrek naar nog niet bevrijd gebied in het Westen. (© www.wo2meteigenogen.nl)

De buurtschap Nude heeft een strategische rol gespeeld aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Zie bij Geschiedenis. Hier een voedselopslag en voedseltransport vlak voor het vertrek naar nog niet bevrijd gebied in het Westen. (© www.wo2meteigenogen.nl)

nude_wageningen_blauwe_kamer_konikpaarden.jpg

Juni 2019. Konikpaarden in natuurgebied Blauwe Kamer Z van buurtschap Nude schrikken als een jong veulentje, dat door de moeder is verstoten, helaas moet worden afgeschoten. (© Quinten Bulte/www.insectenfotografie.nl)

Juni 2019. Konikpaarden in natuurgebied Blauwe Kamer Z van buurtschap Nude schrikken als een jong veulentje, dat door de moeder is verstoten, helaas moet worden afgeschoten. (© Quinten Bulte/www.insectenfotografie.nl)

Nude / Oude Nude

Terug naar boven

Status

- Nude is een buurtschap in deels provincie Gelderland, in de streek Veluwe, gemeente Wageningen, deels provincie Utrecht, gemeente Rhenen. Aan de Gelderse kant is er tegenwoordig tevens een wijk met die naam, gelegen direct O van de buurtschap, binnen de bebouwde kom van Wageningen.

- De buurtschap Nude valt, ook voor de postadressen, deels onder de stad Rhenen, deels onder de stad Wageningen.

- De buurtschap had tot oktober 2018 geen plaatsnaamborden, zodat je tot dan alleen op Rhenens grondgebied aan de gelijknamige straatnaambordjes in ieder geval nog kon zien dat je er was aangekomen (op Wagenings grondgebied is er in de buurtschap althans geen gelijknamige straatnaam, wel in de naastgelegen wijk). In oktober 2018 is de doorgaande weg, de Lawickse Allee (N225), opnieuw geasfalteerd, in ieder geval op Wagenings grondgebied (of dat ook op Rhenens grondgebied is gebeurd, is ons vooralsnog niet bekend), waarbij de gemeente deze herinrichting heeft aangegrepen om, op verzoek van de inwoners, plaatsnaambordjes in haar deel van de buurtschap te plaatsen. Op deze bordjes staat de plaatsnaam Oude Nude. Voor nadere toelichting daarop zie het hoofdstuk Naam. Omdat het gebied buiten de bebouwde kom ligt, zijn het witte plaatsnaamborden en geen blauwe.

Eric Wijnacker schrijft in het AD dat hij blij is met de borden: "Wat hadden mijn moeder en oma dat mooi gevonden, als ze dat mee hadden mogen maken. Want ze waren verknocht aan de Ouwe Nu. Er is zelfs een eigen variant op het Wageningse dialect, dat net nog iets zuidelijke of Brabantser klinkt dan het Wagenings." In 1890 bouwde een van de overgrootvaders van Wijnacker, Cornelis Hoksbergen, een huis op het Huppelpad, en dat staat er nog steeds. Hij denkt dat de plaatsing van de plaatsnaamborden andere Wageningers zal inspireren om soortgelijke borden voor hun buurt aan te vragen: "De Ouwe Nu als wegbereider voor het Rode Dorp, Noordwest, Sahara, Kortenoord, Benedenbuurt of Maneswaard. Laat maar komen die buurtschapsborden, het zorgt voor saamhorigheid en gezond lokaal-chauvinisme. De eerste selfies bij de borden Oude Nude zijn al gemaakt." (bron en voor nadere informatie zie: AD, 8-10-2018)

Terug naar boven

Naam

Spelling/naamgeving/volksmond
De buurtschap in brede zin, dus het totale grondgebied, wordt ook wel De Nude genoemd, in de volksmond De Nu. Het Wageningse deel wordt in de volksmond Ouwe Nu genoemd, om het te onderscheiden van de O hiervan gelegen woonwijk in de kom van Wageningen. Bij de herinrichtingswerkzaamheden van oktober 2018 heeft het Wageningse deel paatsnaamborden gekregen met de plaatsnaam Oude Nude, waarmee de volksmondnaam voor dit deel, in ieder geval qua bebording, geformaliseerd is.

Oudere vermeldingen
855 kopie eind 9e of begin 10e eeuw Hnodi, 1165 Nodá, Nuda, 1200 Noda, 1328 Noda, Nuede, 1709 Nude, ca. 1870 De Neude.

Naamsverklaring
Oorspronkelijk de naam van een streek langs de noordelijke Rijnoever, van Rhenen tot Wageningen. De Nood was een water. De naam komt terug in die van de voormalige Noode-poort te Wageningen. De betekenis van het Oudnederlandse noda is 'moerassige laagte'.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Nude ligt ZW van Wageningen, O van Rhenen, rond de provincialeweg N225 die op Rhenens grondgebied Nude heet (= het deel O van het Valleikanaal) en op Wagenings grondgebied Lawickse Allee. Het deel in de kern Wageningen Z van de N225 vanaf de rotonde (komend vanuit Rhenen) is tegenwoordig de woonwijk Nude, waar ook een gelijknamige weg doorheen loopt. Of het grondgebied van deze wijk voorheen deel uitmaakte van de gelijknamige buurtschap, of dat de wijk alleen maar naar de naastgelegen buurtschap genoemd is, is ons vooralsnog niet bekend.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In de Volkstelling van 1840 wordt de buurtschap Nude niet apart vermeld. Tegenwoordig omvat wat je nog als buurtschap kunt beschouwen, ca. 40 huizen met ca. 100 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De Oude Nude was een hechte gemeenschap, met een zekere gevoelsmatige afstand tot de stad Wageningen. Als wethouders zich eens waagden op het Huppelpad, de Boomgaardweg of de Peutepas, werden ze vaak gezien als 'die lui uit de stad'. (bron: Eric Wijnacker)

Tweede Wereldoorlog
- Artikel in de Volkskrant van 3 mei 2005, waarin wordt toegelicht waarom voor zowel 4, 5 als 6 mei iets te zeggen valt als bevrijdingsdag, en waarom de buurtschap Nude daar een rol in speelt. Historicus Loe de Jong maakt in 1982 bekend, in deel 10b van zijn 'Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog', dat de ondertekening van het 'capitulatieverdrag' tussen Foulkes (bevelhebber van de Canadese bevrijders) en Blaskowitz (bevelhebber van de Duitsers) niet op 5 mei, maar op 6 mei heeft plaatsgevonden. Op die zesde mei wordt echter alleen maar een standaardformulier ondertekend waarin enkele praktische afspraken tussen Foulkes en Blaskowitz worden vastgelegd. Dat gebeurt in een kapotgeschoten boerderij in de buurtschap Nude.

- Foto's van het gebied Nude ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Wageningen en Rhenen en daarmee ook het gebied Nude liggen tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog een tijdje in 'niemandsland' tussen bezet en geallieerd gebied. Bij het hierna beschreven 'hoornwerk' konden de Duitsers de weg versperren met een (staal)kabelversperring, waar je onder de link foto's van kunt zien.

- Vlak voor de bevrijding worden in bevrijd gebied enorme hoeveelheden voedsel voor het nog niet bevrijde en uitgehongerde westen aangelegd: het betreft met name biscuits, blikken vlees, vet, gecondenseerde melk, suiker en zout. Eén van die opslagplaatsen ligt langs de weg in de buurtschap Nude. Het wachten is op toestemming om het voedsel te verdelen in bezet gebied. Op 1 mei kunnen de voedseltransporten formeel beginnen. In de buurtschap ontmoet generaal Foulkes de Duitse generaal Reichelt en dr. Schwebel om de transporten verder te regelen. Onder de naam 'Operatie Faust' vinden de voedseltransporten over de weg naar het nog niet bevrijde westen van Nederland plaats. Foto's en film over de voedseltransporten vanuit Nude mei 1945.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het 'hoornwerk' (verdedigingswerk) uit 1743-1744 bij de Grebbesluis, evenals een 3-tal kazematten (bunkers) uit 1936-1940 op het hoornwerk, zijn rijksmonumenten.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het Nudepad is een wandelroute, een zogeheten 'klompenpad' van 11 km rondom de buurtschap Nude.

- Direct ZO van de Grebbeberg, in de uiterwaarden van de Nederrijn, Z van buurtschap Nude en net als die buurtschap deels onder Rhenen vallend en deels onder Wageningen, ligt het huidige rivieroeverreservaat De Blauwe Kamer, genoemd naar een voormalige hofstede die al op een kaart uit 1636 voorkomt. Het was toen een aanzienlijk huis. Daarna was er een boerderij genaamd Blauwe Kamer, en later een steenfabriek met die naam. Deze fabriek bakte tussen 1890 en 1975 bakstenen van rivierklei. In de hoogtijdagen na de Tweede Wereldoorlog verlieten iedere week 500.000 stenen de fabriek. De wijk Tuindorp in Utrecht is voor een groot deel met stenen uit de Blauwe Kamer gebouwd. Tegenwoordig gebruiken koniks, grootoorvleermuizen en wilde bijen de ruïnes om in te schuilen.

De Blauwe Kamer was in 1992 een van de eerste projecten waar volgens het gedachtengoed van Plan Ooievaar de zomerkade van de uiterwaard is doorgestoken, om zo de natuurlijke dynamiek van het rivieroeverlandschap te herstellen. Hierdoor loopt het laag gelegen gebied al bij een geringe verhoging van de waterstand in de rivier onder water. Gecombineerd met de inzet van grote grazers is er daardoor een meer divers landschap ontstaan. In 2002 is de Grebbeberg, die de zuidpunt van de Utrechtse Heuvelrug vormt, verbonden met de Blauwe Kamer. Sindsdien beschikken de koniks en galloways over een royaal hoogwatervluchtgebied. Ook voor vogelliefhebbers is de Blauwe Kamer een waar paradijs. De vogelkijkhut biedt uitzicht over het vogelrustgebied. Regelmatig laten lepelaars, zilverreigers en aalscholvers zich zien. Wie geluk heeft, kan zelfs een visarend voor de lens krijgen. In het kader van de ecologische hoofdstructuur is De Blauwe Kamer onderdeel van een project waarbij de Utrechtse Heuvelrug, de Veluwe en de rivieroevers van de Maas en Waal met elkaar verbonden raken. De N225 is daarin nog wel een obstakel.

Terug naar boven

Links

- Belangenorganisatie: - Bewonerscommissie Kleurrijk Nude.

- Wijkcentrum: - Huis van de Wijk de Nude is het gemeenschapshuis van de wijk, waar het wijkteam in samenwerking met wijkbewoners, vrijwilligers en stagiaires sociaal-culturele activiteiten voor de wijk organiseert. Er vinden verschillende activiteiten plaats op het gebied van ontmoeting, recreatie, educatie en leefbaarheid, afgestemd op de behoeften in de wijk. De activiteiten zijn bestemd voor jong en ouder. Je bent van harte welkom voor een kopje koffie, thee of om gewoon even een praatje te komen maken. Elke woensdag van 17.00-18.00 uur houdt het wijkteam er spreekuur. Het wijkteam bestaat uit medewerkers van de woningstichting, de politie, gemeente en Welzijnsorganisatie Solidez.

- Onderwijs: - Basisschool De Wereld heette voorheen Basisschool De Nude. "Onze school is een openbare basisschool, wij hebben een sterk internationaal karakter. De school wordt bezocht door ruim 100 leerlingen en zeker 23 nationaliteiten, afkomstig uit alle werelddelen. De internationale sfeer hoort dus echt bij onze school. Wij spreken dan ook graag van OBS de Wereld, een school voor wereldkinderen. Het allerbelangrijkste voor ons is dat de leerlingen met plezier naar school gaan, dan sta je echt open voor ontwikkeling. Wij zijn ook een brede wijkschool, dat is een school die niet op zichzelf staat maar nauw samenwerkt met verschillende organisaties in de wijk. Zo is er regelmatig contact met de welzijnsorganisatie, het maatschappelijk werk, bibliotheek, jeugdwerk en de peuterspeelzaal. Samenwerking vinden we belangrijk om te weten wat er in de wijk en in de opvoedingsomgeving van de leerlingen gebeurt. Die kennis kun je gebruiken bij het samenstellen van het lesprogramma. Gezamenlijk worden er bijvoorbeeld feesten en sportactiviteiten georganiseerd."

- Duurzaamheid: - "Een ‘Wijk van de Toekomst’ is voorbereid op veranderingen op het gebied van wonen, werken en samenleven die zich de komende 25 jaar voordoen. Voor de wijk Nude staat de komende jaren een flink aantal werkzaamheden op het programma. Daarom ontstond bij een groot aantal partijen, waaronder de gemeente, de woningstichting, een beheerder van Vereniging van Eigenaren, Solidez en netbeheerder Liander, de behoefte om de plannen en agenda's over elkaar te leggen en te gaan verbinden met wensen en dromen van bewoners en ondernemers in de wijk.

Het huidige aardgasnet in de Nude is verouderd. Eigenlijk zou het over een aantal jaren vervangen moeten worden. Liever doen we dat niet meer. In Nederland is immers een energietransitie aan de gang. Sinds de jaren zestig koken en stoken we op aardgas. Maar het verbranden van aardgas zorgt voor uitstoot van broeikasgas, en dat zorgt ervoor dat de aarde opwarmt. Om ervoor te zorgen dat de aarde bewoonbaar blijft voor onze kinderen en kleinkinderen, willen we stoppen met het verstoken van aardgas. Woningen kunnen ook op andere, duurzamer manieren worden verwarmd.

Voor deze wijk zit ook een aantal andere grote werkzaamheden in de planning. De riolering moet worden vervangen, de afvalinzameling is verouderd, het groen eigenlijk ook. De woningstichting gaat groot onderhoud plegen. En dan is er dus ook nog dat oude gasnet. Als we onze plannen op elkaar, en op de wensen van bewoners afstemmen, kan Nude echt een wijk van de toekomst worden! De aanpak om de wijk te maken tot een gezonde, groene wijk waar het prettig wonen is, is gebaseerd op een aantal principes, zoals bouwen aan verbondenheid, respect voor ieders waarde inbreng en al doende leren wat goed werkt. Alle uitgangspunten staan aangegeven in deze presentatie. Bij al het werk zijn meerdere partijen betrokken in verschillende werkgroepen. Je vindt ze allemaal in dit schema. En de Metrokaart NudeToekomst maakt duidelijk wat er de komende jaren moet gebeuren en wie wat doet." In opdracht van Bewonerscommissie Kleurrijk Nude hebben studenten van Wageningen Universiteit in 2017 onderzoek gedaan naar hoe huurders aankijken tegen de toekomstige energievoorziening in de wijk.

Reacties

(2)

Geachte heer/mevrouw,

In uw artikel over de Nude las ik de volgende tekst:
"De buurtschap heeft geen plaatsnaamborden, dus je kunt slechts - althans op Rhenens grondgebied - aan de gelijknamige straatnaambordjes zien dat je er bent aangekomen."
Nu staan er sinds kort bij start en eind van het Wageningse deel van van het buurtschap borden. Het AD heeft hier d.d. 8-10-2018 een kort columnpje (met foto) aan gewijd.

Met vriendelijke groet,
Matthijs Edelman

Dank voor de tip Matthijs! Ik probeer zo veel mogelijk de media in het land bij te houden op actuele ontwikkelingen in onze dorpen en buurtschappen, maar dat lukt natuurlijk maar deels, omdat ik maar 'twee handjes' heb. Daarom ben ik altijd blij met tips als deze. Ik profileer in dit kader namelijk in diverse artikelen op mijn site (bijv. hier https://www.plaatsengids.nl/kennisbank/plaatsen-zonder-plaatsnaamborden ) dat buurtschappen, naast steden en dorpen, óók woonplaatsen zijn, hoe klein ook, met een eigen identiteit, waar dus ook gewoon, net als bij de steden en dorpen, plaatsnaamborden horen te staan. Daar zijn die dingen immers toe op aard! Helaas vergeten veel gemeenten dat, omdat buurtschappen doorgaans buiten de bebouwde kom liggen en het daarom wettelijk niet verplicht is.

Maar ik vind het gewoon een kwestie van fatsoen en gezond verstand, om het uit cultuurhistorisch, maatschappelijk en toeristisch oogpunt, wél te doen. En voor de kosten hoeft men het niet te laten. Als men bedragen met vele nullen uitgeeft voor fiets- en wandelpaden en herasfalteringen in het kader van herinrichtingen, kan er toch ook wel een paar honderd euro af voor een paar plaatsnaambordjes. Gelukkig is er al jaren in ons land een trend om, zij het voetje voor voetje, geleidelijk de 2.000 van de 4.000 buurtschappen die nog plaatsnaambordloos zijn, van plaatsnaamborden te voorzien. In dat kader heb ik Nude toegevoegd aan de lijst op de pagina https://www.plaatsengids.nl/kennisbank/plaatsnaamborden (laatste hoofdstuk). Weer eentje erbij dus. We komen er wel, ooit. De aanhouder wint! :-)

Reactie toevoegen