Wageningen

Plaats
Stad en gemeente
Wageningen
Veluwe
Gelderland

wageningen_plaatsnaambord_kopie.jpg

Wageningen is een stad en gemeente in de provincie Gelderland, in de streken Veluwe en Gelderse Vallei.

Wageningen is een stad en gemeente in de provincie Gelderland, in de streken Veluwe en Gelderse Vallei.

gemeente_wageningen_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Wageningen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Wageningen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Wageningen

Terug naar boven

Status

- Wageningen is een stad en gemeente in de provincie Gelderland, in de streken Veluwe en Gelderse Vallei.

- Wapen van de gemeente Wageningen.

- Onder de gemeente vallen naast de gelijknamige stad verder nog de buurtschappen (Oude) Nude (deels) en Wageningen-Hoog. Oorspronkelijk lag in de gemeente ook nog een buurtschap genaamd Dolder, in de middeleeuwen Dolre. Deze naam leeft nog voort in de Dolderstraat.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Wageningen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1125 vervalst? kopie 12e eeuw Wachoningon, 12e eeuw Wagenunge, 1261 Wageninge, 1263 Neowageningen, 1294-1295 Wagenunge, Wagennunge, Waginnunge, 1573 Wagenonghe, Wagenongh, Wageninge, Waghanonge, 1665 Wageninge.

Naamsverklaring
Wel verklaard als het Germaanse Waganungum* '(nederzetting) van de lieden van de persoon Wagano', een afleiding met het zeldzame verzamelsuffix -ung- (variant van -ing-) in datief meervoud, waarvoor zie ook Amerongen. Ook is gedacht aan het Oudnederlandse waganing-* in de betekenis 'wagenmenner, voerman'. In de 13e eeuw werden Nieuw- en Oud-Wageningen onderscheiden, 1263 Neowageningen en 1280 Oppidum Novum de ecclesia de Wageningen. Zie verder Wageningen-Hoog.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Wageningen ligt rond de rivier de Rijn, maar voor het overgrote deel N daarvan, en ligt Z van het dorp Bennekom, de A12 en de stad Ede, ZO van de stad Veenendaal, O van de stad Rhenen, NO van het dorp Opheusden, NW van het dorp Randwijk en W van de dorpen Renkum en Heelsum.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Wageningen 740 huizen met 4.374 inwoners, verdeeld in de gelijknamige stad 372/2.163 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Schependom 356/2.132, Kortenburg 9/54, Wolfswaard 1/12, Manenswaard 1/6 en Lexkesveer 1/7. Tegenwoordig omvatten gemeente en stad ca. 16.000 huizen met ca. 38.000 inwoners..

Terug naar boven

Geschiedenis

Universiteit
Wageningen is landelijk bekend vanwege de universiteit, die een rijke geschiedenis heeft en vele naams- en organisatiewijzigingen heeft doorgemaakt. Wij vatten dat hier kort samen. In 1876 neemt het rijk de gemeentelijke landbouwschool over en vestigt hier een nationale landbouwschool voor de opleiding van leraren aan de landbouwwinterscholen en tuinbouwwinterscholen. Van 1896 tot 1904 heet het de Hoogere Land- en Boschbouwschool en vanaf 1904 luidt de naam Rijks Hoogere Land-, Tuin- en Boschbouwschool. De school ontwikkelt zich tot academische instelling. In 1918 wordt de verdere ontwikkeling tot academische instelling bij wet bekrachtigd en ontstaat de Rijks Landbouw Hooge school.

Overeenkomstig een herziening van de Wet op het Wetenschappelijk Onderwijs, waarbij de vier Nederlandse hogescholen (drie technische en de landbouwhogeschool) de status van universiteit kregen, heet de Landbouwhogeschool vanaf 1986 Landbouwuniversiteit. In tegenstelling tot de huidige hogescholen, die toen als hogere school bekendstonden, waren dit instellingen voor wetenschappelijk onderwijs en onderzoek. In 1997 is er een operationele fusie van de Landbouwuniversiteit met de Dienst Landbouwkundig Onderzoek.

De naam Landbouwuniversiteit Wageningen wordt in 2000 veranderd in Wageningen Universiteit. Deze fuseet in 2004 met Hogeschool Van Hall Larenstein. In 2009 besluit de Raad van Bestuur om naast de hiervoor genoemde sinds 2000 bestaande naam alleen nog de Engelstalige benaming Wageningen University (& Research Centre) te gebruiken. In november 2012 is Hogeschool Van Hall Larenstein weer zelfstandig geworden. In 2016 besluit de Raad van Bestuur om per 1 september 2016 alleen nog de naam Wageningen University & Research (WUR) te gebruiken. De WUR was een van de eerste universiteiten in Nederland die het bachelor-mastersysteem heeft ingevoerd. De BSc- en MSc-opleidingen bestaan sinds 2002.

De WUR biedt opleidingen aan op het gebied van voeding en leefomgeving. Zij richt zich daarbij op drie kernthema’s: Health, Lifestyle & Livelihood, Food & Food Production en Living Environment. Het wetenschappelijk onderwijs van de WUR omvatte in 2017 19 Bachelor of Science (BSc) opleidingen en 37 Master of Science (MSc) opleidingen.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze stad en gemeente, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Historische Vereniging Oud Wageningen is opgericht in 1973. "Vier keer per jaar valt het prachtige tijdschrift 'Oud Wageningen' van 28 bladzijden op de deurmat. Het kleurige tijdschrift bevat interessante artikelen over de historie van onze stad, geeft verenigingsnieuws weer en is telkens weer boeiend van a tot z. Het documentatiecentrum is gevestigd in museum De Casteelse Poort. Een schat aan Wageningse informatie is er en wordt verdergaand toegankelijk gemaakt. Meer dan 3000 foto’s, prenten en kaarten zijn beschikbaar, ook digitaal. We beheren en bouwen deze verzamelingen verder uit. En daarbij hebben we ook een bibliotheek met zo’n 1500 boeken en 2000 krantenartikelen. We organiseren vier lezingen per jaar. Deze worden bijna altijd besloten met een klaterend applaus. Weer een thema door een of meer deskundigen voor het voetlicht gebracht, op een boeiende manier en voor leden natuurlijk gratis te bezoeken.

De bodem is voor Werkgroep Archeologie Wageningen (WAW) het belangrijkste archief. We onderzoeken en helpen bij opgravingen. Van de vroegste historie tot WO2. Ook bestuderen we het 'papieren archief' daarover. De ambitie is verder nog om eenmaal per jaar een 'Publicatie' uit te brengen in onze 'historische reeks'. We werken samen met museum De Casteelse Poort bij het inrichten van tentoonstellingen en presentaties. We geven, gevraagd of niet, advies en helpen de gemeente respectvol met het lokale erfgoed om te gaan. Soms alleen, maar vaak ook in samenwerking met andere organisaties die het Wagenings erfgoed als doel hebben."

- In 1500 koopt Karel van Gelre een terrein in de zuidoosthoek van de stad Wageningen en bouwt daarop een kasteel met garnizoensgebouwen. In de kelder van het huidige museum zijn nog resten te zien van een van de kasteeltorens. Naast het museum bevindt zich een kruisgewelfkelder van het brouwhuis, dat bij het kasteel behoorde. In 1672, het nationale rampjaar, wordt het kasteel door Franse troepen verwoest. Drost Assueer Torck restaureert de bouwval tot een soort stadskasteel, een woonpaleis dat geen verdedigingsfunctie meer heeft en dat er dus vooral voornaam en rijk uit moet zien. Eromheen laat hij prachtige renaissancetuinen aanleggen.

In de Franse tijd, 1794-1813, dient het kasteel de troepen als kazerne. Na hun vertrek blijkt het gebouw danig uitgeleefd. Uiteindelijk wordt het in 1830 gekocht door grootgrondbezitter Jacob Rosenik. Hij sloopt alle gebouwen behalve het woongedeelte. Dat laat hij staan om het tot een statige villa te verbouwen. Eind 19e eeuw wordt deze villa met het kasteelterrein gekocht door Johannes Bowles, die in Indië als planter fortuin had gemaakt. Hij knapt het gebouw op, dat hij Villa Vada noemt, en verkavelt het terrein voor de bouw van 26 grote herenhuizen. Die vormen nu samen het Bowlespark. Nadat de gemeente Wageningen in de 20e eeuw de villa heeft aangekocht en er enige tijd het politiebureau in heeft ondergebracht, komt het gebouw in 1986 beschikbaar voor het toen net opgerichte Museum De Casteelse Poort.

Wageningen is van oudsher een geschikte plaats geweest om te leven. Het museum documenteert 5000 jaar plaatselijke historie. Maar de stad ligt ook op een strategisch belangrijke plek. Zo kende het de eeuwen door veel strijd en oorlogsgeweld. De eerste bewoners vonden vruchtbare grond tussen twee stuwwallen uit de ijstijd - de Grebbeberg en de Wageningse Berg - en met de Rijn voor de deur beschikten ze over een uitstekende verbinding naar elders. Vanwege zijn strategische ligging kreeg de nederzetting al in 13e eeuw stadsrechten. Karel van Gelre bouwde kort na 1500 een kasteel ter versterking van de stad. Een imposante maquette van de 17e-eeuwse stad met zijn gracht, stadsmuur, torens en kasteel vormt het middelpunt van de historiezaal van het museum. De maquette is gebouwd naar de panoramakaart van Geelkercken (1654), destijds de officiële cartograaf/landmeter van Gelre.

“De Vrede van Wageningen 1945” vertelt het verhaal van de stad en de Wageningers tijdens de Tweede Wereldoorlog. De expositie laat zien hoe de plaatselijke oorlogsgeschiedenis is uitgegroeid tot een monument van blijvend nationaal belang doordat hier, in Hotel De Wereld, op 5 mei 1945 formeel de bevrijding van ons land begon. De capitulatie van het Duitse leger en de daaruit voortvloeiende vrede voor het land vormen het belangrijkste onderdeel van de tentoonstelling. Te zien zijn het meubilair dat gebruikt werd door de onderhandelaars, de pen waarmee de overeenkomst werd getekend en de akte zelf. Originele film- en geluidsopnamen en recentelijk opgenomen getuigenverhalen roepen de gebeurtenissen van de meidagen van 1945 opnieuw tot leven.

- De site 'De Tweede Wereldoorlog met eigen ogen' vertelt in tekst en beeld (foto's, video's) de verhalen over Wageningen in de periode tussen evacuatie en bevrijding, aan de hand van ooggetuigenverslagen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Rond 1970 is een deel van de stadsgracht aan de Stationsstraat in Wageningen gedempt, omdat er een grote verkeersweg zou komen die een nieuwe, uiteindelijk niet gebouwde woonwijk in de uiterwaarden zou moeten ontsluiten. Anno 2019 worden de mogelijkheden onderzocht om dat deel weer uit te graven, zodat de gracht weer helemaal rond loopt en de stad zich weer als vestingstad kan profileren. Het grote voormalige pand van de SNS-bank (waar nu een dierenspeciaalzaak in zit) zal moeten wijken voor de terugkeer van de stadsgracht. In het gebied wordt ook ruimte gemaakt voor woningbouw.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden / cultureel erfgoed

- Wageningen heeft 58 rijksmonumenten.

- Wageningen heeft 413 gemeentelijke monumenten.

- Vereniging Wageningen Monumentaal heeft aandacht gevraagd voor bijzondere graven in de stad. De vereniging heeft er bij de gemeente met succes voor gepleit om die niet te ruimen. De gemeente heeft naar aanleiding hiervan namelijk in 2020 een inventarisatie gemaakt van alle graven op begraafplaats Leeuwerenk. Zo'n 400 daarvan worden nader bekeken. Aan de hand van een lijst met criteria wordt beoordeeld welke graven door de gemeente beschermd gaan worden. "De esthetische waarde van het graf, een liggende steen of in combinatie met een stèle (rechtopstaande steen), maar ook de toegepaste materiaalsoorten, aanwezigheid van symbolen en onderdelen als een grafketting of andere graftekens, duiden de waarde aan. De graven vertellen de geschiedenis van de gemeente Wageningen", aldus de gemeente. Het gaat om graven waarvan door de nabestaanden afstand is gedaan, of waarvan de nabestaanden onbekend zijn. De gemeente zal een historisch waardevol geacht graf aanwijzen als gemeentelijk monument en het zelf onderhouden.

- "Onze stad heeft een eigen karakter. Dat moeten we bewaken, en oppoetsen. Vanuit die gedachte is in 1997 vereniging 'Wageningen Monumentaal' opgericht, met als ondertitel 'Vereniging voor Stadsschoon'. Het eigen karakter van deze stad is niet éénduidig. Het is niet van één tijd of van één groep. De stad is een grensplaats en een smeltkroes. Een frontplaats, tussen Gelre en Utrecht en tussen noord en zuid; een kruispunt ook tussen verschillende regio’s, landschappen en grondsoorten, reden waarom de Landbouwhogeschool er kwam; en in het heden is het een klassiek stadje tussen sterk opkomende ‘moderne’ gemeenten als Ede en Veenendaal; een relatief kleine plaats die tegelijkertijd een mondiale wetenschappelijke uitstraling heeft. Onze vereniging wil dit gehéél, dat Wageningen heet, als monument zien. Met aandacht voor historie, voor rust en natuur, maar ook voor trots op wat onze stad is: een kruispunt tussen verleden en toekomst, tussen natuur en cultuur, tussen werk en wetenschap.

Kruispuntfunctie. De vereniging wil daarbij zelf ook een kruispuntfunctie vervullen. Bruggen slaan tussen alle partijen die opbouwend willen denken over Wageningen. Tussen politiek en burgerij, tussen plannenmakers en bouwers, tussen vormgevers en ondernemers. Geen actiegroep of partij, maar een platform voor ideeënvorming met nadruk op concrete ondersteuning van projecten die de stad mooier kunnen maken. Centraal staan samenwerking en het bijeenbrengen van creativiteit, kennis, kunde en kapitaal. Samen sterk. Hoe de vereniging precies functioneert zal primair afhangen van de leden en belangstellenden. Hun bijdrage kan uiteen lopen van morele en financiële steun tot mee denken, mee praten, en mee organiseren: Mee denken. Wageningen Monumentaal wil allereerst bijdragen aan de opinievorming. Wat zou er moeten? Wat is mooi en wat lelijk? Waar moet de gemeente (en de vereniging) prioriteiten leggen? Waar zijn we het in brede kring over eens en waar liggen tegenstellingen? Hoe zijn die tegenstellingen te overbruggen? Mee praten. Daarnaast kan de vereniging actief deelnemen aan de democratische besluitvorming. De gemeente volgen, maar ook de plannen van individuele burgers of ondernemers. We kunnen ook zelf concrete ideeën ontwikkelen en aanbieden. Mee organiseren. Behalve een overkoepelend bestuur heeft de vereniging ook permanente of eenmalige werkgroepen die deelonderwerpen aanpakken, variërend van inventarisaties van wat er in de stad behouden moet blijven tot het zoeken van oplossingen voor specifieke problemen."

- "Windkorenmolen De Vlijt in Wageningen (Harnjesweg 54a) is gebouwd in 1879, in een tijd waarin de stoommachine reeds zijn intrede had gedaan. Sinds de heringebruikname in 1979 is De Vlijt nog altijd een van de meest productieve beroepsmatig bemalen windkorenmolens van Nederland. De Vlijt richt zich vooral op de verwerking van 100% Nederlandse én biologische consumptiegranen en is daarmee uniek in zijn soort. De producten vinden hun weg naar bakkerijen, retailers en winkels in de Benelux en export daarbuiten. De Vlijt is ten behoeve van de biologische productie sinds 1981 Skal gecertificeerd en produceert volgens HACCP-richtlijnen. De Vlijt is aangesloten bij het Ambachtelijk Korenmolenaars Gilde. In de molen is een ruim gesorteerde molenwinkel ingericht ten behoeve van particulieren, met een assortiment van meer dan 200 meel- en streekproducten. De molen is geopend van donderdag tot en met zaterdag. Op de site van De Vlijt vind je alle benodigde informatie met betrekking tot assortiment en prijzen, openingstijden, ons team en overige bijzonderheden. Op de pagina 'Actueel' vind je de laatste nieuwtjes.

Windkorenmolen De Vlijt is trots te kunnen melden dat er nu een virtuele rondleiding beschikbaar is, waarmee je zelf een wandeling door de molen kunt maken en ons hele bedrijf tot in het kleinste detail kunt verkennen (tot en met de 4e verdieping!). De 3D rondleiding is mogelijk gemaakt dankzij moderne opnametechnieken met infrarood en gemaakt door Kees Smans van 3D binnenkijken." (bron: site van de molen) De bouwvoorschriften van de gemeente Wageningen beschermen de molenbiotoop met de bepaling dat binnen een straal van 100 meter niet hoger gebouwd mag worden dan de onderste punt van een verticaal staande wiek. In 2009 zijn de bouwplannen voor het nabijgelegen terrein van de voormalige mouterij vanwege dit windrecht aangepast.

- De voormalige steenoven de Plasserwaard (in functie geweest van 1899-1980) is inmiddels een rijksmonument en herbestemd tot een 8-tal wooneenheden. "In 2010 is op initiatief van ondergetekende begonnen met de herbestemming van steenoven de Plasserwaard. Gedurende de bouw en restauratie heeft deze website gediend om van afstand mee te kijken met de omvorming van dit industriële monument. De restauratie is in september 2013 voltooid en inmiddels is de oven volledig bewoond. De website Plasserwaard.nl zal langzaam doven om daarna getransformeerd te worden ter ondersteuning van datgene dat ondergetekende met jou wenst te delen. Dit kunnen ontwikkelings- en of restauratieprojecten zijn, maar ook zaken die betrekking hebben op het ambacht dat ik vele jaren heb uitgeoefend, te weten de aannemerij in de bosbouw. En dan met name de trekpaardenpoot daarvan. Voorts is het niet uitgesloten dat agrarische activiteiten onderdeel zullen uitmaken van mijn activiteiten en dus ook deze site. Ondernemer blijf je. Het project Plasserwaard bleek onbedoeld een levenswerk te zijn. Bevoorrecht voel ik mij toch met het succes dat mij in deze moeizame tijd ten deel viel. Geniet mee van de foto's en de geschiedenis. Opdat zij inspireren tot mooie dingen. Henri de Jonge."

- Stadion De Wageningse Berg (van het in 1992 failliet gegane FC Wageningen) staat er al jaren vervallen bij. Er zijn plannen voor restauratie en herbestemming. Meer informatie vind je onder de link.

- Het Wereldbodemmuseum/World Soil Museum* is een museum waar verschillende bodemtypes van de wereld worden tentoongesteld. Het museum is een onderdeel van het International Soil Reference and Information Centre (ISRIC) en bevindt zich op de campus van Wageningen University & Research (WUR). De VN organisaties FAO en UNESCO zijn met de Internationale Bodemkundige Vereniging (ISSS) in 1961 gestart met het maken van de wereldbodemkaart. Om de verschillende bodemtypes van deze kaart te illustreren is in 1966 het Internationaal Bodemkundig Museum (International Soil Museum, ISM) opgericht. Als referentiemateriaal en voor educatieve doelen hebben het ISM (en opvolger ISRIC) in de loop der jaren ruim duizend bodemmonolieten, speciaal geprepareerde ongestoorde bodemprofielen, uit meer dan 80 landen verzameld. Bij het museum kwam ook een laboratorium voor de chemische- en micromorfologische analyse van grondmonsters.
* Hier vind je het adres en de openingstijden.

In de tentoonstellingsruimte van het Wereldbodemmuseum is een selectie van 80 bodemmonolieten tentoongesteld. Deze geven inzicht in hoe de verschillende bodemvormende factoren (moedermateriaal, topografie, flora en fauna, klimaat, tijd en de mens) leiden tot een grote variatie in bodems wereldwijd. Dit wordt ondersteund door gedetailleerde profielbeschrijvingen, chemische en fysische kenmerken, informatie over landschap en landgebruik. Ook zijn (digitaal) bodemkaarten te raadplegen. De bodems van Nederland zijn in een speciale hoek van het museum te zien. Het overige deel van de uitgebreide collectie kan via de site van het museum worden geraadpleegd.

- "Bij recent onderzoek zijn in Wageningen de resten van het laatmiddeleeuwse 'Huijs ende Hofstadt', ook wel 'Het Groote Huys', het voorname oude burgemeestershuis aan de van oorsprong middeleeuwse Hoogstraat, teruggevonden. De unieke vondst is gedaan bij het bouwhistorisch onderzoek in verband met de voorgenomen sloop van het nu nog onbeschermde pand. Heemschut heeft daarom met spoed bij de gemeente de monumentenstatus aangevraagd. Wij maken ons namelijk grote zorgen over de plannen tot verbouwing en sloop van het pand op Hoogstraat 65. Uit het onderzoek is gebleken dat achter het 19e-eeuwse voorhuis het casco van een nagenoeg compleet laatmiddeleeuws achterhuis met twee complete trapgevels bewaard is gebleven die voorlopig zijn gedateerd op ca. 1500-1600. Verder zijn er nog verborgen grenen jukken met jukdekbalken aangetroffen, waarin bijzondere zogeheten ‘gehaalde’ timmermansmerken zijn aangebracht. Jaarringonderzoek moet een nog nauwkeuriger datering geven van de houten kapconstructie.

Ons inziens zijn dit unieke laatmiddeleeuwse vondsten voor de binnenstad die beschermd moeten worden, mede vanwege de uniciteit in de door oorlogshandelingen en naoorlogse vernieuwingsdrift toch al zwaar gehavende historische Veluwse vestingstad. Het is duidelijk dat ook door de hoge ruimte van het achterhuis en de hoogte van de jukken en kap het een in die periode belangrijk pand was met een hoge status dat nieuw licht kan werpen op de ontwikkelingsgeschiedenis van de binnenstad, waarover tot heden nog zeer weinig bekend is. Omdat er plannen worden gemaakt waarbij behoud van deze delen niet is verzekerd menen wij dat deze bescherming onderdeel moet zijn van de verdere planontwikkeling. Daarom hebben we de gemeente met klem verzocht het middeleeuwse casco te beschermen met een monumentenstatus. “Uiteraard is het bij dergelijke unieke vondsten moeilijk om voorgenomen plannen aan te passen of te wijzigen, maar de ervaring leert dat juist de integratie van dergelijke unieke bouwsporen bijdraagt aan een unieke winkelbeleving voor bezoekers en daarmee de attractieve waarde voor historische centra vergroot”, aldus Karel Loeff, directeur van Erfgoedvereniging Bond Heemschut. “We hopen dat gemeente en eigenaar in goed overleg komen tot een plan waarbij dit unieke laatmiddeleeuwse stukje Wageningen behouden blijft en weer beleefbaar wordt.” (bron: Heemschut, juni 2019)

- Gevelstenen in Wageningen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Jaarmarkt van en bij Emmaus Regenboog (op een zaterdag in september). De opbrengst van deze dag is voor diverse goede doelen. De Interculturele Werkgroep Wageningen stelt een mooi programma samen met optredens uit alle windstreken. De drankjes en hapjes worden verzorgd door eetbar & catering Vreemde Streken.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- "De geschiedenis van theater Junushoff in Wageningen begint al in 1880. Toen werd midden in een park een gebouw geopend voor ‘winter- en zomersociëteit, concerten, comedie, talrijke bijeenkomsten en openbare vermakelijkheden’. Al 140 jaar lang zijn stad en theater met elkaar verbonden. Artiesten hebben met hart en ziel het hooggeëerd publiek vermaakt, geboeid en geprikkeld. Generaties scholieren hebben zelf op de planken van de Grote Zaal gestaan terwijl ouders, opa's en oma's in de zaal trots toekeken. In 2020 vieren we ons 140-jarig bestaan. En zoals Theo Maassen in 2013 al zei: "De Junushoff is een perfect theater voor mijn voorstellingen. Intiem, omarmend met een intelligent en gul publiek. Ik hoop van harte dat het nog lang zal bestaan." Een theater is vandaag van de dag geen gesloten cultureel bolwerk meer dat zich alleen richt op het aanbieden van voorstellingen. Natuurlijk is en blijft dit een kerntaak van het theater als intermediair tussen programmamaker, artiesten en publiek. Maar een podiumvoorziening is tegenwoordig zoveel meer. Een modern theater heeft voelsprieten in de samenleving, anticipeert op wat er leeft in de stad, is een culturele ontmoetingsplek, denkt mee en verleent ondersteuning aan initiatieven die voor de stad belangrijk of interessant zijn, stelt haar faciliteiten beschikbaar voor uiteenlopende bijeenkomsten, levert een bijdrage aan de culturele educatie in de stad en regio, en werkt samen met andere culturele voorzieningen om een rijk en veelzijdig cultureel leven in stand te houden en uit te bouwen.

Junushoff in Wageningen wil zo’n voorziening zijn. Een podiumvoorziening die voor culturele inspiratie, verdieping en ontspanning zorgt, maar ook een voorziening die verbindingen legt tussen haar programmering en de actualiteit in de samenleving, die het verenigingsleven verwelkomt, ondersteunt en stimuleert in haar culturele uitingen, en die haar gebouw, kennis en organisatie beschikbaar stelt voor initiatieven die de stad vooruit helpen. Junushoff wil dé theatervoorziening voor de regio Wageningen, Ede, Renkum, Rhenen en Overbetuwe zijn. Als enig theater in dit verzorgingsgebied biedt Junushoff een brede theaterprogrammering aan met grote zaal- en kleine zaal-producties. Ten opzichte van de andere theaters in de regio Food Valley onderscheidt Theater Junushoff zich met een bovengemiddeld Grote Zaal-aanbod aan toneel en dans. Junushoff blijft een groot belang hechten aan het aanbieden van kwetsbare producties, die lang niet altijd op een grote publieke belangstelling kunnen rekenen en waarmee een financieel risico wordt gelopen, maar die qua schoonheid, scherpte of intellectuele diepgang zeker de moeite waard zijn om het publiek er kennis van te laten nemen. In een universiteitsstad horen zulke producties thuis."

- Op de Wageningse Berg en in de Renkumse Benedenwaard komen meer dan 1300 planten- en diersoorten voor. Dit blijkt uit een zeer omvangrijke natuurinventarisatie die door vrijwilligers van de KNNV Vereniging voor Veldbiologie in 2011 is uitgevoerd. Volgens natuurfotograaf Quinten Bulte is op de zuidhelling van de Wageningse Berg sprake van "een enorme populatie ringslangen", die overigens voor de mens ongevaarlijk zijn. In mei 2018 heeft hij er een aantal ringslangen van zeer nabij gefotografeerd. Er zijn er zelfs enkele over hem heen gekropen...

- Rond 1800 doet Frans Godard Baron van Lynden van Hemmen meerdere grondaankopen op de Wageningse Berg. Hij maakt daardoor van landgoed Belmonte een aaneensluitend geheel. Zijn schoonzoon Thierry Juste Baron de Constant de Rebecque de Villars woont vanaf 1843 in een groot in Italiaanse stijl uitgevoerd landhuis op het hoogste deel van Belmonte. Van daaruit had en heeft men een schitterend uitzicht op het wijdse en lage Betuwse land. De naam Belmonte betekent 'mooie berg', dus dat is zeker een toepasselijke naam. Centraal in de tuin ligt nog de oorspronkelijke beplanting. Aan de randen van deze bosstrook, die van noord naar zuid dwars door de tuin loopt, is een zeer grote collectie Rododendrons bijeengebracht. In de periode eind mei-begin juni bloeien de vele sierappels (Malus). Het lentefeest begint echter al in april met de bloei van tientallen sierkersen (Prunus) en Magnolia's. Het hoogtepunt wordt bereikt in mei en juni als de honderden Rododendrons bloeien. Ook in het najaar als vele bomen zich getooid hebben met herfstkleuren en vruchten is een bezoek aan Belmonte alleszins de moeite waard.

Belmonte Arboretum leek een ongewisse toekomst tegemoet te gaan toen de universiteit een paar jaar geleden besloot de botanische tuin af te stoten, omdat zij haar functie voor onderzoek en onderwijs grotendeels had verloren. Maar de tuin herbergt wereldvermaarde collecties, vooral van rododendrons en rozen. Voor het beheer van het arboretum is daarom Stichting Belmonte Arboretum (SBA) opgericht. Het is de bedoeling dat het Belmonte Arboretum zich vanaf 2017 zelf kan bedruipen. Daartoe werft de stichting sponsors en donateurs, en wordt de tuin onderhouden met inzet van veel vrijwilligers en cliënten van zorginstelling Zideris. In 2013 is de hele collectie geïnventariseerd en gedigitaliseerd, waardoor deze nu ook thuis op de computer is te bekijken, en ter plekke middels een smartphone aanvullende informatie kan worden verkregen. Nadere informatie vind je op de site van Belmonte Arboretum.

Belmonte Arboretum beoogt in 2020 een Rijksmonument te worden. "Dat is in onze ogen overigens volkomen terecht. Het is heel bijzonder wat er in de tuin te zien is, met natuurlijk als groot extra het vergezicht vanaf de steile Bergrand over Rijn en Betuwe. Zo mooi vind je het nergens anders in Nederland", aldus wethouder Dennis Gudden. (bron en voor nadere informatie zie: de Gelderlander, 2-2-2018) Het park trekt jaarlijks ca. 80.000 bezoekers en biedt door het jaar heen onderdak aan ca. 50 evenementen.

- Botanische Tuin De Dreijen dateert van 1896. De kern was proeftuin van de Rijkstuinbouwschool en had een oppervlakte van ongeveer vier hectare. Het oorspronkelijke gebouw op dit terrein, ' het gebouw met de klok', dateert eveneens uit 1896 en is de eerste tien jaar gebruikt om tuinbouwonderwijs te geven in de ruimste zin van het woord. Vanaf 1906 werkt en woont prof. dr. J. Ritsema Bos in het gebouw. Hij is de grondlegger van de Phytopathologische Dienst (Plantenziektenkundige Dienst). Zijn borstbeeld staat nog altijd schuin voor het gebouw. In 1984 is aan de westzijde de nieuwe herbariumvleugel aangebouwd. Sinds 1922 was het Laboratorium voor Plantensystematiek en Geografie, nu de leerstoelgroep Biosystematiek, er gehuisvest.

Het ontwerp van de oorspronkelijke tuin is van de befaamde Haarlemse tuinarchitect Leonard A. Springer. Het door hem ontworpen arboretum is nog grotendeels terug te vinden in het oostelijk deel van de tuin. Dit deel van het Springer-ontwerp wordt vaak de 'boshoek' genoemd en is in het voorjaar bijzonder aantrekkelijk vanwege de honderden bolgewasjes die er dan bloeien. De strakke stijltuin achter het borstbeeld van de beroemde Zweedse plantkundige Carolus Linnaeus, grondlegger van de hedendaagse plantennaamgeving, is een ontwerp van mevrouw L.H. Baas Becking. De beide rosaria in deze symmetrische tuin bezitten een rijke collectie mos- en andere rozenrassen uit de 19e eeuw. Achter de rozenvakken treft u op twee muurtjes een droogtetuin aan. Deze tuin bevat een collectie van planten die weinig water nodig hebben. Een uitkomst in de vakantie en een genot in de zomer om naar te kijken!

In de noordoostelijke hoek van de tuin is een grote collectie vaste planten alfabetisch op familienaam ingeplant: de systeemtuin. Tevens is er een kruidentuin, die een goed overzicht geeft van medicinale planten, keuken- en verfkruiden. Bovendien is er een grote collectie (circa 600) botanische rozen, die voornamelijk in juni bloeien. In september en oktober hebben veel van deze rozen prachtig gekleurde rozenbottels. De Dreijen is in de loop van de jaren met enkele aanliggende percelen uitgebreid tot een bijna zeven hectare grote tuin, waar ook het in 1984 vernieuwde kassencomplex zijn plaats heeft. Arboretum De Dreijen was oorspronkelijk eigendom van Wageningen UR en is tegenwoordig eigendom van Beeldengalerie Het Depot. - Nadere informatie over Arboretum De Dreijen.

- Al meer dan 30 jaar is er in Wageningen Emmaus Regenboog, waar de meest uiteenlopende spullen worden ingezameld, gesorteerd, gerepareerd en in de winkel aan de Herenstraat 9 te koop aangeboden. Het assortiment goederen is uiteraard voortdurend aan wisseling onderhevig, maar toch zijn er 5 duidelijk herkenbare afdelingen: beneden vind je meubelen, boeken/platen en apparaten; boven is plaats voor klein spul en kleding. Hoewel er van dinsdag t/m zaterdag gewerkt wordt, is de winkel slechts 8 uur per week geopend: woensdag van 10 tot 2 uur, zaterdag van 12 tot 4 uur. De Emmaus werkgemeenschap bestaat uit ca. 20 medewerkers. De filosofie van Emmaus en zijn medewerkers is, kort samengevat: je zet je in voor mensen die het slechter hebben getroffen dan jijzelf; mensen worden aangespoord en geholpen om voor zichzelf een goed bestaan op te bouwen; je werkt en zet je in vanuit respect voor je medemens en de omgeving.

- In de uiterwaard bij de Wageningse Rijnhaven is in november 2017 een rij van 30 populieren geplant. Dit was een herstelactie van programma Stroomlijn. De bomen zijn geplant op de plaats waar eerder wilgen stonden. Rijkswaterstaat: "In goed overleg met de gemeente en de omgeving is besloten om populieren te planten in plaats van wilgen. Deze bomen passen goed in het landschap en groeien snel, waardoor het zicht op de haven groener wordt. Vorig jaar zijn hier per ongeluk een aantal wilgen gekapt, met het plaatsen van de populieren herstelt Rijkswaterstaat de situatie." (bron: Rijkswaterstaat, 26-10-2017)

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Wageningen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Wageningen. - Nieuws van de gemeente op Facebook. - Nieuws van de gemeente op Twitter.

- Nieuws: - Nieuws uit Wageningen Centrum. - Satirische nieuwssite De Wureld. "Wij, de redactie van de Wureld, willen u en alle Wageningse studenten, kortweg: de ‘lezer’, op de hoogte houden van het wereldnieuws. Ons doel is de lezer hierbij op een intellectuele, educatieve en veelal ook activerende manier te voorzien van de meest actuele persberichten. Dit alles natuurlijk met het typerende Wageningse vleugje zoetigheid dat het sombere en deprimerende nieuws net wat minder bitter maakt. Het hele redactionele team van de Wureld zal er zo veel mogelijk aan doen om u op een digitale manier van dienst te kunnen zijn."

- Educatie: - "Sinds schooljaar 2017-2018 is er een nieuw Kunstmenu in de gemeente Wageningen. Dit Kunstmenu werkt vraaggericht. De scholen geven aan wat, hoe en op welk moment ze het aanbod van het Kunstmenu gaan inzetten. Met het Kunstmenu komt ieder kind op de basisschool in aanraking met kunst en cultuur. Alle kinderen krijgen een uitdagende basis kunst en cultuur mee. De waarde van cultuur is heel belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen, door cultuur leer je de wereld met een andere blik bekijken. De ervaring en het vermogen om verrast te kunnen worden, verbazing te voelen en ontroerd te zijn is onbetaalbaar."

- Vertelkring: - "Verhalen vertellen: misschien wel de oudste vorm van expressie ter wereld. En wie houdt er niet van verhalen? Niet alleen kinderen genieten ervan, ook volwassenen vinden het vaak heerlijk om even te worden meegevoerd naar een andere werkelijkheid. Met alleen zijn woorden, zijn gezicht en zijn handen laat de verteller een andere wereld tot leven komen, die de luisteraar kan inkleuren met zijn eigen fantasie. Geen boek of papier komt tussen de verteller en de luisteraar. Meer informatie over hoe, waar en waarom van vertellen vind je op de pagina "Vraag & Antwoord". In Wageningen wordt de vertelkunst o.a. beoefend door Vertelkring Eva Luna (sinds 1994). De kring bestaat uit een kleine groep enthousiaste mensen, die het leuk vinden om verhalen te vertellen en naar elkaars verhalen te luisteren. Tijdens de maandelijkse huiskamerbijeenkomsten (3e maandag van de maand) in en rond de stad verbeteren we onze vertellingen door na afloop van een verhaal in te gaan op de sterke en zwakke kanten van de vertelling en de verteltrant. Bij voorstellingen is het publiek onze toetssteen.

De naam van de vertelkring is ontleend aan een gelijknamige roman van Isabel Allende. De hoofdpersoon in dat verhaal, het weesmeisje Eva Luna, komt hierin aan de kost door het vertellen van fantasievolle verhalen. Vertellers van Eva Luna treden op op festivals en vertelvoorstellingen en andere gelegenheden. Zie de Agenda. Ze vinden het ook leuk om samen te werken met musici en andere performers. Verhalen in het Engels zijn in sommige gevallen mogelijk. Wil je een verteller inhuren voor je school, je activiteitenavond, je feest? Neem dan contact met ons op. Wil je zelf wel eens een verhaal vertellen? Woon dan eens vrijblijvend een van onze maandelijkse huiskamerbijeenkomsten in Wageningen bij en misschien besluit je dan wel om lid te worden."

- Zorg en welzijn: - "Zideris is een kleinschalige organisatie met een eigen gezicht. Wij bieden professionele begeleiding en ondersteuning aan mensen met een verstandelijke beperking. Bij Zideris Wageningen kun je wonen en ondersteuning krijgen bij je thuis, elkaar ontmoeten in je vrije tijd, werken of naar dagbesteding onder het motto ‘eigenzinnige zorg’."

- "De vreugde van het landleven! Zo typeren wij onze Zorg- en recreatieboerderij De Willemshoeve in Wageningen. Ik, Wout van Deelen, ben maatschappelijk werker, met een brede ervaring in het coördineren van vrijwilligers. Mijn vrouw, Nanny, is verpleegkundige en werkt parttime in het Radboudumc in Nijmegen op de afdeling medische oncologie. Wij bieden dagbesteding aan mensen met: een psychogeriatrisch ziektebeeld (licht dementerend); een psychiatrisch ziektebeeld; verstandelijke beperking; een combinatie van bovenstaande. Onze gasten worden begeleid door professionele krachten, die ondersteund worden door een team van vrijwilligers. Door deel te nemen aan de dagbesteding kan opname in een zorginstelling uitgesteld of voorkomen worden en wordt de mantelzorger ontlast. (Bijna) iedereen geeft er de voorkeur aan om zolang mogelijk thuis te kunnen blijven wonen. Dat is niet altijd realiseerbaar. Dat geldt met name voor mensen van wie de fysieke en/of psychische conditie niet optimaal is. Voor deze doelgroep biedt Zorgboerderij De Willemshoeve dagbesteding voor een of meer dagdelen per week. Onze gasten ontmoeten elkaar in een gezellige leefruimte en genieten van de vreugde van het landleven."

- "Op een schitterende locatie midden tussen de akkers naast de campus van Wageningen Universiteit ligt Zorgboerderij de Hoge Born. Wij bieden een mooie plek voor mensen die dagbesteding, activerend werk of arbeidstherapie zoeken. Werken op het land is gezond en tastbaar door het contact met de natuur. Op de Hoge Born vinden mensen een plaats waar rust en activiteiten onder deskundige begeleiding worden gecombineerd: Een plek om te herstellen en om talenten te ontdekken. Op Boerderij de Hoge Born worden biologische groenten en fruit verbouwd en worden kippen gehouden voor verse eieren. Al onze producten hebben een ecologisch keurmerk (SKAL). In onze boerderijwinkel kun je terecht voor een ruim assortiment biologische producten, vers van het land. Daarnaast zijn er mogelijkheden om met een groep te vergaderen en voor excursies over het bedrijf. Kom sfeer proeven! Laat je verrassen door de charme van het boerenleven. Je bent van harte welkom! Wij werken nauw en prettig samen met onder andere: Lievegoed; Wageningen UR; Phildelphia; het lokale Thomashuis; Pro Persona; RIBW AVV; Vilente; Woonzorgnet; Creative Garden Wageningen. De Hoge Born is een SBB www.s-bb.nl erkend leerbedrijf voor stagiaires van MBO opleidingen voor groen- en zorg."

- Duurzaamheid: - "De gemeente en Wageningse bedrijven, instellingen en organisaties werken samen aan een klimaatneutrale gemeente in 2030. Daarvoor is een gezamenlijk Klimaatplan opgesteld, dat anno juni 2020 al door 51 ‘klimaatpartners’ is onderschreven. Er wordt vooral ingezet op projecten die een grote bijdrage kunnen leveren aan het bereiken van de doelstelling. De klimaatpartners van Wageningen Duurzaam richten zich daarom onder andere op toepassen van geothermie - als de geothermiecentrale bij Parenco doorgaat -, het vol leggen van veel daken met zonnepanelen, op zonnevelden, het gezamenlijk realiseren van windmolens buiten de stad, het gasloos maken van Wageningse wijken en op klimaatneutrale bedrijven en bedrijventerreinen.

Nog 10 jaar. De urgentie van het klimaatprobleem wordt steeds duidelijker. Een aantal Wageningse bedrijven, instellingen en organisaties wil gezamenlijk de verantwoordelijkheid nemen om de doelen van een klimaatneutraal Wageningen te halen. Deze doelen anno 2020 inmiddels voor 30% gehaald. Daarmee loopt de gemeente voor op de richtlijn uit het vorige klimaatplan. Inmiddels is het echter duidelijk dat de ontwikkelingen sneller moeten gaan dan destijds gepland; het is een grote uitdaging om in 10 jaar de overige 70% te realiseren. Klimaatpartners. De klimaatpartners dragen ieder naar eigen vermogen bij, zowel ieder afzonderlijk alsook door middel van gezamenlijke projecten. De gemeente onderschrijft zelf als partner het gezamenlijke klimaatplan uiteraard ook. Voor de uitvoering van projecten heeft de gemeenteraad extra budget beschikbaar gesteld. Aansluiten? Wageningse bedrijven, instellingen en organisaties die zich willen aansluiten, kunnen zich via dit formulier aanmelden. - Deze posterpresentatie geeft je een overzicht van alle lopende projecten."

- 'Hoe krijgt je het voor elkaar om grootschalig energie op te wekken én tegelijkertijd te investeren in de natuur?', vroeg wethouder Lara de Brito van de gemeente Wageningen zich af. Vele gedreven Wageningers dachten daarover mee. De kern van het antwoord: door winst terug te geven aan natuurontwikkeling. Dat principe staat centraal. Er komt een landschapsfonds. Daarin storten ontwikkelaars van bijvoorbeeld zonneparken en windmolens geld, dat ten goede komt aan de natuur. En er is enthousiasme voor een energietuin. 'Dat wordt een plek waar het opwekken van duurzame energie samen gaat met ruimte voor dieren en planten, wandelen en spelen. Een groep inwoners wil dat gaan ontwerpen.' Een deel van het buitengebied is beschikbaar voor deze energietransformatie. Het gaat om het buitengebied vanaf de Nude, de rand van het Binnenveld tot het Bennekomse Veld

- "Wageningen Eet Duurzaam (WED) is een netwerk van regionale voedselproducenten, verkooppunten, restaurants, cateraars en inwoners die zorg dragen voor mens, dier en de natuur. Samen versterken we ons lokale, gezonde en duurzame voedselsysteem. Doe je mee?"

- Naast het Business & Science Park Wageningen beoogt een zonnepark te komen van 8,7 hectare, met maximaal 19.500 zonnepanelen en een capaciteit van 5,4 megawatt,. Het betreft een plan van de ondernemersvereniging van het businesspark. De ondernemers onderzoeken of het mogelijk is om een deel van de opbrengst van het zonnepark te besteden aan het opknappen van het bedrijventerrein. Het gemeentebestuur wil meewerken aan het initiatief. Om de aanleg van het zonnepark mogelijk te maken is een wijziging van het bestemmingsplan nodig. Het college van burgemeester en wethouders verwacht het voorstel daartoe in het voorjaar van 2020 te kunnen voorleggen aan de gemeenteraad.

- Veiligheid: - Politie Wageningen.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Wageningen alg.

Reacties

(2)

Prachtige site! Wat een werk is hier in gegaan! Weer nieuwe feiten over mijn woonplaats geleerd! Erg leuk.
Voor Wageningen mis ik nog de informatie over de universiteit en Food Valley. Wellicht dat er nog ruimte is om dit toe te voegen?

Dank voor uw complimenten. Dat doet mij goed om te horen! En het stimuleert mij om door te gaan met de laatste loodjes/puntjes op de i. Ik hoop dat u uw enthousiasme ook aan uw relaties wilt overbrengen, want helaas weten de meeste mensen nog altijd niet van het bestaan van de site, en degenen díe er van weten, zijn er allemaal enthousiast over.

Dank voor uw aanvulling ook! Ik heb het verwerkt. Bij alle 6.500 plaatsen ligt nu een stevige inhoudelijke basis, waar ik in totaal 10 jaar aan heb gewerkt. Mijn hoop en doel is vanaf nu dat lokale ingewijden met aanvullingen, actualiseringen en/of correcties de laatste puntjes op de i helpen zetten, dus dank hiervoor!

Tot heden lag de focus vooral op de 6.200 kleinere kernen met <10.000 inwoners, omdat die doorgaans nog niet goed overzichtelijk beschreven waren. Het komende jaar komen de 300 plaatsen met >10.000 inwoners aan de beurt om 'af te maken', waaronder Wageningen. Want natuurlijk hoort hier inderdaad een stukje over de WUR en haar rijke en gecompliceerde voorgeschiedenis. Dat heb ik nu in enkele alinea's onder Geschiedenis samengevat.

Foodvalley:
Er is een Regio Foodvalley, wat vermoedelijk (maar dat staat nergens expliciet op hun site, welk gebied/welke gemeenten die regio inhoudt, dat wordt weer als vanzelfsprekend verondersteld) 1 op 1 is met de Gelderse Vallei. Wellicht zijn er gemeenten in de geografische Gelderse Vallei die niet met het samenwerkingsverband Regio Foodvalley meedoen, dat soort verschijnselen doet zich vaker voor, maar tot anders blijkt dat ik ervan uit dat het 1 op 1 is. Maar goed, dat hoort dus thuis op de pagina Gelderse Vallei. Dan moet ik daar onder Wageningen > Status natuurlijk wel naar linken. Dat heb ik nu gedaan. Betogen over Regio Foodvalley vind je dus hier: https://www.plaatsengids.nl/gelderse-vallei. Naast Regio Foodvalley blijken er ook nog een Foodvalley NL en een Foodvalley te zijn. Dat zijn 3 verschillende clubs, waarbij mij nog niet geheel duidelijk is wat daar het nut en onderscheid van is. Maar daar kom ik vast wel uit, hopelijk, ooit. :-)

Met vriendelijke groet, Frank van den Hoven, hoofdredacteur Plaatsengids.nl

Reactie toevoegen