Delden

Plaats
Stad
Hof van Twente
Twente
Overijssel

OV gemeente Stad Delden in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Stad Delden in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Stad Delden in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Delden

Terug naar boven

Status

- Delden is een stad in de provincie Overijssel, in de streek Twente, gemeente Hof van Twente. T/m 2000 was het een zelfstandige gemeente onder de naam Stad Delden. Zie verder bij Geschiedenis.

- Wapen van de voormalige gemeente Stad Delden.

- Voor de postadressen valt een klein deel van de buurtschap Deldeneresch onder de stad Delden.

Terug naar boven

Naam

In het Nedersaksisch
Dealdn.

Naamgeving
Na de bovengenoemde herindeling van 2001 raakte de naam Stad-Delden buiten gebruik. Want het was immers alleen de gemeentenaam, geen plaatsnaam. De inwoners hebben aan de nieuwe gemeente verzocht om de plaatsnaam te wijzigen in Stad Delden, maar dit is niet gehonoreerd.

Terug naar boven

Ligging

Delden ligt W van Hengelo, W van de A35, ZW van Borne, NO van Goor.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 had de gemeente Stad-Delden 255 huizen met 1.495 inwoners, verdeeld in stad Delden 201/1.169 en de buurtschappen Schoppenstede 12/81, Sint Annenbrink 19/111 en Vossebrink 23/134 (die op de plattegrond elders op deze pagina nog mooi als apart gelegen buurtschappen te herkennen zijn).

- Tegenwoordig heeft de stad Delden ca. 3.000 huizen met ca. 7.000 inwoners op een oppervlakte van 5,96 km2.

Terug naar boven

Geschiedenis

Delden was een eigen 'richterambt', Verdeeld in een stadsgericht (dat gelijk was aan het gebied van de gemeente Delden dat in 1818 verder zou gaan als de gemeente Stad Delden) en een landgericht. Het landgericht was onderverdeeld in de volgende marken (in hedendaagse spelling): Grote Boermarke (met Deldeneresch, Deldenerbroek en Oele), Azelo, Kotwijk en Weddehoen, Hengevelde, Bentelo, Beckum, Woolde (met Hengelo).

Bij keizerlijk decreet van 6 januari 1811 werd per 1 maart van datzelfde jaar een lange lijst van Franse wetten ingevoerd. Eén daarvan was de invoering van gemeentebesturen. Het Richterambt Delden werd per 1 maart 1811 gesplitst in de mairie van Hengelo (bestaande uit de helft van de Grote Boermarke en de marken Woolde en Beckum) en de mairie van Delden (bestaande uit het stadsgericht, het overige deel van de Grote Boermarke en de overige marken van het landgericht). Na de aftocht van de Fransen werd begin 1814 besloten dat de namen vernederlandst werden 'mairie' werd gemeente en 'maire' werd burgemeester. Vervolgens werd per 1 juli 1818 de gemeente gescheiden in Stad Delden en Ambt Delden (net zoals bijv. Ommen, Almelo, Hardenberg, Vollenhove, Goor*, Ootmarsum**, Enschede*** en Doetinchem). Kaart gemeente Delden van 1811 tot 1818. (© hoofdstuk Geschiedenis en kaart gemeente Delden: Andreas Bartelink).

* De gemeente Goor werd gesplitst in de gemeenten Goor (=stadsgericht) en Markelo (= Goorse kwartieren van het Richterambt Kedingen + marke Elsen).
** De gemeente Ootmarsum werd gesplitst in de gemeenten Ootmarsum (= stadsgericht) en Denekamp (= marken Agelo, Breklenkamp, Denekamp, Lattrop, Noord Deurningen en Tilligte).
*** Dit betrof geen volledige scheiding, de Eschmarke werd per 1 juli 1818 toegewezen aan de gemeente Lonneker. De gemeente Enschede bestond daarna enkel nog uit het voormalige stadsgericht.

- Verslag van het strijdgewoel in Delden eind 16e eeuw.

- Plattegrond van Delden anno 1829 (die dankzij initiatief van de vroegere directeur van de VVV Delden, Harry Vrielink, nu een blinde muur siert van de Readshop aan de Langestraat). Voor nadere toelichting op de totstandkoming van deze plattegrond, zie deze homepage van Harry Vrielink (helemaal onderaan, laatste artikel).

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze voormalige gemeente, kun je terecht bij de volgende instanties:

- Twents Streekarchief te Delden.

- Historische Vereniging Schoutambt Delden, p/a Kooiweg 4, 7627 RD Bornebroek.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Rapporten over de leefbaarheid en veiligheid in Delden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Delden heeft 49 rijksmonumenten.

- Delden heeft 34 gemeentelijke monumenten.

- RK Blasiuskerk.

- Oude Blasiuskerk (protestant).

- Twickeler Houtzaagmolen.

- Het voormalige stadhuis van de gemeente Stad Delden (Ressingplein 2) is in 2011 verkocht. De projectontwikkelaar sloopt de latere aanbouw aan het stadhuis en verbouwt het geheel tot restaurant, winkels, een appartement en een B&B met 6 kamers. Onder de link vind je alle relevante documenten die aan de verkoop en plannen tot herontwikkeling vooraf zijn gegaan.

- Gevelstenen in Delden.

- In Zoutmuseum Delden ontdek je wat men vroeger met zout deed en waarom het nu nog steeds belangrijk voor ons is. Tevens beschikt het museum over een grote collectie zoutvaatjes. Waarom een Zoutmuseum in Delden? In 1886 liet baron van Heeckeren van Wassenaar op landgoed Twickel boringen naar drinkwater uitvoeren. Maar het water dat naar boven kwam was niet te drinken; het was zout. Zo werd ontdekt dat de Twentse bodem zoutlagen bevatte. Deze ontdekking vormde het begin van een uitgebreide exploitatie. Na de Eerste Wereldoorlog werd in Boekelo de Koninklijke Nederlandse Zoutindustrie (K.N.Z.) opgericht, de voorganger van het huidige Akzo Nobel te Hengelo.

- De naam van Museumboerderij Wendezoele is ontleend aan de paal(zuil) waarmee in vroeger tijden op boerderijen een ketel met water boven het open vuur werd gedraaid. Bij Wendelzoele laat men zien hoe het boerenbedrijf in vroeger tijden reilde en zeilde. Men kan hier kleding, kleine materialen, gereedschappen, planten en gewassen, huishoudelijke voorwerpen, machines en werktuigen bezichtigen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval.

- De Deldense Rocknacht is voor het eerst sinds 1998 in 2014 weer georganiseerd. Het was een groot succes en zal daarom zeker worden gecontinueerd.

- Twentse Rolstoelvierdaagse (in de laatste volle week van juli).

- Nacht van Delden (op een zaterdag eind juli).

- Schuttersfeesten (weekend begin september).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Landgoed Twickel.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Deldense Moppen is een lokale lekkernij.

Terug naar boven

Literatuur

- Lijst van boeken e.d. over de geschiedenis van Delden (even scrollen op de pagina), aanwezig en in te zien in het Twents Streekarchief te Delden.

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Delden (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Lokale links: - Delden linkspagina.

- Onderwijs: - Basisschool De Rannink. - Dalton Basisschool De Toonladder.

- Brandweer: - Brandweer Delden houdt je op hun Facebookpagina op de hoogte van hun trainingen e.a. activiteiten.

Reactie toevoegen