Bergschenhoek

Plaats
Dorp
Lansingerland
Schieland
Zuid-Holland

bergschenhoek dorpsgezicht 1903 [640x480].jpg

Bergschenhoek, dorpsgezicht, 1903

Bergschenhoek, dorpsgezicht, 1903

ZH gemeente Bergschenhoek in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Bergschenhoek in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Bergschenhoek in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Bergschenhoek

Terug naar boven

Status

- Bergschenhoek is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek Schieland, gemeente Lansingerland. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2006.

- Tot 1811 maakte het dorp deel uit van het ambacht Hillegersberg en Rotteban (dat de kernen Hillegersberg, Terbregge en Bergschenhoek omvatte). De straatnaam Rottebandreef in de buurtschap Rotte verwijst hier nog naar. Op 21 oktober 1811 scheidt het dorp zich af van Hillegersberg. Een oude grenspaal, die stond tussen Bleiswijk en 'Hillegersberg en Rotteban', staat tegenwoordig voor het voormalige gemeentehuis.

- Wapen van de voormalige gemeente Bergschenhoek.

- Onder het dorp Bergschenhoek valt ook de buurtschap Rotte.

Terug naar boven

Naam

Inwoners
Inwoners van Bergschenhoek heten Hoeksenaren of Hoeksenaars.

Oudere vermeldingen
15e eeuw den hoeck, ten Hoeck, 1611 den Berchsen hoeck, 1840 Bergschen-hoek.

Naamsverklaring
Betekent hoek 'scherpe of uitspringende bocht', gevormd door een snijpunt van wegen, behorend bij Berg, waarmee wordt gedoeld op Hillegersberg.(1)

Terug naar boven

Ligging

Bergschenhoek ligt O van Berkel en Rodenrijs, ZW van Bleiswijk (het gebied van deze 3 dorpen wordt gezien hun voorletters ook wel de 3B-hoek genoemd), direct N van Rotterdam(-Hillegersberg).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Bergschenhoek, die slechts het dorp omvat, 144 huizen met 1.014 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 8.000 huizen met ca. 19.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In 1978 is in Bergschenhoek een visfuik opgegraven uit ca. 4300 v.Chr. Deze vondst toont aan dat al in de prehistorie mensen naar dit gebied kwamen. Rondtrekkende jagers en vissers hadden hier een klein kamp gemaakt op een drijvend stuk veen. De ontstaansgeschiedenis van de huidige nederzetting is zeer vergelijkbaar met die van buurdorp Bleiswijk, waar het gaat om de veenontginningen, de turfwinning en daarna (eind 18e eeuw) de droogmaking van het door de turfwinning grotendeels tot plassen omgevormde gebied. Zie verder bij Bleiswijk. Het dorpscentrum (De Kruin), de Bergweg en de Oosteindseweg liggen nog altijd ongeveer vier meter hoger dan de omgeving. De huidige woonwijken rond het centrum bevinden zich in feite op de bodem van de drooggelegde en uitgegraven plassen.

In 1573 wordt de RK kerk verboden in de Hollandse gewesten. In 1649 wil men in het geheim een statie (parochie) vestigen in de polder van Schieland en heeft daarbij Bergschenhoek op het oog. In 1652 komt hier een 'schuilkerk'. In 1658 komt er een gereformeerde kerk.

In de 20e eeuw ontwikkelt Bergschenhoek zich als een plattelandsdorp met voornamelijk glastuinbouw. Vanaf de jaren negentig groeit de gemeente in het kader van de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra (VINEX) uit van een landelijk dorp van 5.000 zielen tot een moderne woonkern met thans ca. 19.000 inwoners.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Bergschenhoek, kun je terecht bij Historische Vereniging den Berchsen hoeck. De bekendheid met de historie van het dorp was vanouds heel matig. Met de oprichting van de historische vereniging in 1992 is daar verandering in gekomen. Dat was ook hard nodig, gezien de explosieve veranderingen in het dorp en omgeving. Over niet al te lange tijd zijn er nauwelijks nog authentieke gebouwen en zullen we niet veel historisch materiaal meer kunnen vinden. Des te belangrijker wordt daardoor de archivering van de groeiende verzameling van geschiedkundige waarde. Inmiddels is de verzameling zo groot, dat het onderkomen veel te klein is geworden. Een grotere ruimte met gelegenheid voor exposities en een permanente tentoonstelling is dan ook een van onze grootste wensen van de vereniging. Het lidmaatschap van de vereniging kost € 15,00 per jaar. Het abonnement op het 2x per jaar verschijnende tijdschrift De Kruin - dat is genoemd naar de plaats midden op het dorp waar vroeger de nieuwtjes werden uitgewisseld - is hierbij inbegrepen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Bergschenhoek heeft 6 rijksmonumenten, zijnde de boerderij uit 1884 met stal en hek (dat zijn er 2) op Rottekade 121, de boerderij uit 1874 met schuur (dat zijn er ook 2) op Oosteindseweg 64, het - hieronder nader beschreven - restant van watermolen nr. 4 van de G-gang, en het Polderhuis uit 1906 van architect Cent Buurman op Bergweg Noord 1. Het Polderhuis, oorspronkelijk een gebouw van het Hoogheemraadschap van Schieland, is tegenwoordig in gebruik als muziekschool en cultureel centrum.

- Bergschenhoek heeft 7 gemeentelijke monumenten, zijnde de vrijstaande dokterswoning uit ca. 1900 op Dorpsstraat 3, boerderij de Leeuwenakker uit ca. 1875 op Leeuwenhoekseweg 90, de woonhuizen op Molengang 1 en 2, de vrijstaande panden uit ca. 1905 op Oosteindseweg 5 en uit ca. 1917 op nr. 62, en het woonhuis uit 1773 op Rottebandreef 56 (is een van de molens van molengang G, zoals hieronder beschreven).

- De RK Willibrorduskerk (Smitshoek 122) is een charmant neoromaans kerkje met toren naar ontwerp van A.A.J. Margry, gebouwd in 1910 ter vervanging van een kerk uit 1833. Het orgel is in 1938 gebouwd door Valckx & van Kouteren.

- Hervormde (PKN) kerk uit 1973, met toevoegingen uit 1992.

- Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt uit 2003.

- Ruim 6000 jaar geleden, in de nieuwe steentijd, liepen en voeren in dit gebied al mensen rond; jagers en vissers. Later is het gebied weer door water overspoeld en ontstaat een moeras. Vanaf 1300 gaat men hier turf winnen, want de steden hadden brandstof nodig. Langzaam verandert de streek in een uitgestrekt plassengebied. Vanaf 1772 bouwt men poldermolens om het poldergebied tussen de Landscheiding en de Rotte droog te malen en te houden. Molengang of molentrap G was een rij met 4 'getrapte' molens, onderdeel van een molennetwerk van 27 molens die het gebied tot 1914 droogmaalden. Gang G loopt vanaf de Rottebandreef tot aan de Rottekade bij de voormalige panden 243/244.

De in 1915 deels gesloopte Molen G4 (Rottebandreef 60) uit 1775, waarvan de stomp nog fier overeind staat en bewoond wordt (ook het scheprad is nog aanwezig), is misschien wel de bekendste van het stel. Dit rijksmonument is na een brand in de jaren negentig fraai in ere hersteld. Zomerhuis met aangebouwde houten koestal en hooiberg en enkele andere kleine opstallen zijn nog gaaf bewaard. Achter de molenstomp, ongeveer net achter de brug, komt straks de landtunnel in een nieuw aan te leggen deel van de A16 (= het deel tussen Knooppunt Terbregseplein en de A13 bij Rotterdam The Hague Airport) te liggen. Als de tunnel gereed is, krijgt de molenstomp een mooie zichtplek op het nieuw aan te leggen terrein. (bron o.a. Fried Füss)

- Het oudste gebouw aan de Dorpsstraat (een winkel met woonhuis) stamt uit 1846.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- ZO van Bergschenhoek liggen de recreatiegebieden Hoge Bergse Bos en Lage Bergse Bos, met onder meer een golfbaan, een skihelling en een mountainbikeparcours. De gebieden maken deel uit van recreatiegebied Rottemeren.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Bergschenhoek (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Welzijn: - De Zonnebloem afd. Bergschenhoek is een levendige afdeling. Ieder jaar maken ze een fraai jaarprogramma met leuke activiteiten. Daarnaast besteden ze veel aandacht aan bezoekwerk. De meeste activiteiten doen ze bij hen in de buurt. Een van hun doelen is om jong en oud bij elkaar te brengen. Dit doen zij door samen te werken met opleidingsinstituten zoals het Albeda College en het Wolfert Pro.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Bergschenhoek.

Reactie toevoegen