Bergschenhoek

Plaats
Dorp
Lansingerland
Schieland
Zuid-Holland

ZH gemeente Bergschenhoek in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Bergschenhoek in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Bergschenhoek in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Bergschenhoek

Terug naar boven

Status

- Bergschenhoek is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek Schieland, gemeente Lansingerland. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2006.

- Tot 1811 maakte het dorp deel uit van het ambacht Hillegersberg en Rotteban (dat de kernen Hillegersberg, Terbregge en Bergschenhoek omvatte). De straatnaam Rottebandreef in de buurtschap Rotte verwijst hier nog naar. Op 21 oktober 1811 scheidt het dorp zich af van Hillegersberg. Een oude grenspaal, die stond tussen Bleiswijk en 'Hillegersberg en Rotteban', staat tegenwoordig voor het voormalige gemeentehuis.

- Wapen van de voormalige gemeente Bergschenhoek.

- Onder het dorp Bergschenhoek valt ook de buurtschap Rotte.

Terug naar boven

Naam

Inwoners
Inwoners van Bergschenhoek heten Hoeksenaren of Hoeksenaars.

Oudere vermeldingen
15e eeuw den hoeck, ten Hoeck, 1611 den Berchsen hoeck, 1840 Bergschen-hoek.

Naamsverklaring
Betekent hoek 'scherpe of uitspringende bocht', gevormd door een snijpunt van wegen, behorend bij Berg, waarmee wordt gedoeld op Hillegersberg.(1)

Terug naar boven

Ligging

Bergschenhoek ligt O van Berkel en Rodenrijs, ZW van Bleiswijk (het gebied van deze 3 dorpen wordt gezien hun voorletters ook wel de 3B-hoek genoemd), direct N van Rotterdam(-Hillegersberg).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Bergschenhoek, die slechts het dorp omvat, 144 huizen met 1.014 inwoners. Nadien heeft het inwonertal zich als volgt ontwikkeld (afgerond): 1911 1.400, 1940 2.900, 1970 5.500, 1990 7.700, 2000 12.500, 2006 16.500. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 8.000 huizen met ca. 19.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In 1978 is in Bergschenhoek een visfuik opgegraven uit ca. 4300 v.Chr. Deze vondst toont aan dat al in de prehistorie mensen naar dit gebied kwamen. Rondtrekkende jagers en vissers hadden hier een klein kamp gemaakt op een drijvend stuk veen. De ontstaansgeschiedenis van de huidige nederzetting is zeer vergelijkbaar met die van buurdorp Bleiswijk, waar het gaat om de veenontginningen, de turfwinning en daarna (eind 18e eeuw) de droogmaking van het door de turfwinning grotendeels tot plassen omgevormde gebied. Zie verder bij Bleiswijk. Het dorpscentrum (De Kruin), de Bergweg en de Oosteindseweg liggen nog altijd ongeveer vier meter hoger dan de omgeving. De huidige woonwijken rond het centrum bevinden zich in feite op de bodem van de drooggelegde en uitgegraven plassen.

In 1573 wordt de RK kerk verboden in de Hollandse gewesten. In 1649 wil men in het geheim een statie (parochie) vestigen in de polder van Schieland en heeft daarbij Bergschenhoek op het oog. In 1652 komt hier een 'schuilkerk'. In 1658 komt er een gereformeerde kerk. Op 8 mei 1659 is het dorp door een grote ramp getroffen. Alle 44 huizen zijn in anderhalf uur tijds volledig afgebrand. Onder meer in Rotterdam en Hillegersberg zijn collectes gehouden ten bate van de slachtoffers van deze brand. In de 18e eeuw zijn diverse polders rond het dorp drooggelegd. Het dorp maakte deel uit van het ambacht Hillegersberg en Rotteban. De drie kernen waren op dat moment Hillegersberg, Terbregge en Bergschenhoek. Een oude grenspaal, die stond tussen Bleiswijk en Hillegersberg Rotteban, staat voor het voormalige gemeentehuis.

In de 20e eeuw ontwikkelt Bergschenhoek zich als een plattelandsdorp met voornamelijk glastuinbouw. Vanaf de jaren negentig groeit de gemeente in het kader van de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra (VINEX) uit van een landelijk dorp met lange tijd rond de 5.000 zielen tot een moderne woonkern met thans ca. 19.000 inwoners. In een aanvankelijke planning was het de bedoeling dat het dorp in 2008 ca. 23.000 inwoners zou tellen.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Bergschenhoek, kun je terecht bij Historische Vereniging den Berchsen hoeck. De bekendheid met de historie van het dorp was vanouds heel matig. Met de oprichting van de historische vereniging in 1992 is daar verandering in gekomen. Dat was ook hard nodig, gezien de explosieve veranderingen in het dorp en omgeving. Over niet al te lange tijd zijn er nauwelijks nog authentieke gebouwen en zullen we niet veel historisch materiaal meer kunnen vinden. Des te belangrijker wordt daardoor de archivering van de groeiende verzameling van geschiedkundige waarde. Inmiddels is de verzameling zo groot, dat het onderkomen veel te klein is geworden. Een grotere ruimte met gelegenheid voor exposities en een permanente tentoonstelling is dan ook een van onze grootste wensen van de vereniging. Het lidmaatschap van de vereniging kost € 15,00 per jaar. Het abonnement op het 2x per jaar verschijnende tijdschrift De Kruin - dat is genoemd naar de plaats midden op het dorp waar vroeger de nieuwtjes werden uitgewisseld - is hierbij inbegrepen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Bergschenhoek heeft 6 rijksmonumenten, zijnde de boerderij uit 1884 met stal en hek (dat zijn er 2) op Rottekade 121, de boerderij uit 1874 met schuur (dat zijn er ook 2) op Oosteindseweg 64, het restant van watermolen nr. 4 van de G-gang, en het Polderhuis uit 1906.

- Bergschenhoek heeft 7 gemeentelijke monumenten, zijnde de vrijstaande dokterswoning uit ca. 1900 op Dorpsstraat 3, boerderij de Leeuwenakker uit ca. 1875 op Leeuwenhoekseweg 90, de woonhuizen op Molengang 1 en 2, de vrijstaande panden uit ca. 1905 op Oosteindseweg 5 en uit ca. 1917 op nr. 62, en het woonhuis uit 1773 op Rottebandreef 56 (is een van de molens van molengang G, zoals hieronder beschreven).

- De RK kerk werd in 1573 in de Hollandse gewesten verboden. Toen men in 1649 in het geheim een statie (parochie) wilde vestigen in de polder van Schieland, dacht men aan Bergschenhoek. De mis werd door de eerste pastoor, de in 1652 benoemde Theodoor Cannius, in een schuilkerk opgedragen. De huidige RK Willibrorduskerk (Smitshoek 122) is een charmant neoromaans kerkje met toren naar ontwerp van A.A.J. Margry, gebouwd in 1910 ter vervanging van een kerk uit 1833. Het orgel is in 1938 gebouwd door Valckx & van Kouteren.

- De huidige Hervormde (PKN) kerk (Kerkstraat 1) dateert uit 1973 en is in 1992 uitebreid. De kerk verving een voorganger uit 1870, die in 1973 wegens bouwvalligheid is gesloopt. Het orgel dateert uit 1959 en is gebouwd door de firma L. Verschueren (Heythuysen). De lokale Hervormde Gemeente heeft in 2009 het 350-jarig bestaan gevierd, onder meer met de uitgave van een jubileumboek, in opdracht van de Hervormde Gemeente geschreven door twee leden van Historische Vereniging Den Berchsen Hoeck. Het boek geeft behalve van de geschiedenis van de kerkelijke gemeente ook een beeld van het dorp Bergschenhoek in de afgelopen 350 jaar.

- In 1658 is Bergschenhoek groot genoeg voor de stichting van een eigen gereformeerde kerk. Voorheen kerkte men in Hillegersberg. Jacobus van Kouwenhoven, zoon van een Rotterdamse burgemeester, was de eerste dominee. In 1944 zijn de Gereformeerden overgegaan naar Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt. GKV Het Baken (Anthonie van Dijcklaan 1) dateert uit 2003. De vorige Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt (Julianalaan 132) dateerde uit 1981* en is omdat hij te klein werd in 2002 buiten gebruik gesteld en vervangen door de huidige kerk. Het orgel is afkomstig uit de gesloten Gereformeerde Kerk van Wirdum in Friesland.
* De voorganger dáárvan, op die locatie, dateerde uit 1935.

- Ruim 6000 jaar geleden, in de nieuwe steentijd, liepen en voeren in dit gebied al mensen rond; jagers en vissers. Later is het gebied weer door water overspoeld en ontstaat een moeras. Vanaf 1300 gaat men hier turf winnen, want de steden hadden brandstof nodig. Langzaam verandert de streek in een uitgestrekt plassengebied. Vanaf 1772 bouwt men poldermolens om het poldergebied tussen de Landscheiding en de Rotte droog te malen en te houden. Molengang of molentrap G was een rij met 4 'getrapte' molens, onderdeel van een molennetwerk van 27 molens die het gebied tot 1914 droogmaalden. Gang G loopt vanaf de Rottebandreef tot aan de Rottekade bij de voormalige panden 243/244.

De in 1915 deels gesloopte Molen G4 (Rottebandreef 60) uit 1775, waarvan de stomp nog fier overeind staat en bewoond wordt (ook het scheprad is nog aanwezig), is misschien wel de bekendste van het stel. Dit rijksmonument is na een brand in de jaren negentig fraai in ere hersteld. Zomerhuis met aangebouwde houten koestal en hooiberg en enkele andere kleine opstallen zijn nog gaaf bewaard. Achter de molenstomp, ongeveer net achter de brug, komt straks de landtunnel in een nieuw aan te leggen deel van de A16 (= het deel tussen Knooppunt Terbregseplein en de A13 bij Rotterdam The Hague Airport) te liggen. Als de tunnel gereed is, krijgt de molenstomp een mooie zichtplek op het nieuw aan te leggen terrein. (bron o.a. de lokale heemkundige Fried Füss) De molenromp wordt al sinds 1979 bewoond door de familie Overes.

- Het Polderhuis (Bergweg Noord 1) is een van de beeldbepalende gebouwen van Bergschenhoek. Het Polderhuis is in 1906 gebouwd in opdracht van het bestuur van Waterschap 'De Drooggemaakte polders van Bleiswijk en een gedeelte van Hillegersberg' naar een ontwerp van architect Cent Buurman. Sinds de renovatie in 1996-1997 is het Polderhuis in gebruik als muziekschool en cultureel centrum.

- Het nieuwe gemeentehuis van Lansingerland te Bergschenhoek (Boterdorpseweg / Tobias Asserlaan) is in 2012 gerealiseerd.

- Het oudste gebouw aan de Dorpsstraat (een winkel met woonhuis) stamt uit 1846.

Terug naar boven

Evenementen

- "Wij zijn een enthousiaste groep vrijwilligers (Het Team) die samen het comité vormen van Stichting Nationale Feestdagen (SNF) Bergschenhoek. In de volksmond worden we ook wel het “Oranjecomité” genoemd. Wij organiseren jaarlijks het Koningsdag feest en om de 5 jaar ook het Bevrijdingsdag feest voor het hele dorp en omstreken. De dagen waarop tradities in ere worden gehouden. Maar ook dagen waarop telkens gestreefd wordt naar innovatie, door met de tijd mee te gaan en mensen te betrekken."

- Avondvierdaagse (juni).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- "In zwembad De Windas kun je terecht voor allerlei zwemactiviteiten. Of het nu baby- en peuterlessen zijn voor de allerkleinsten, zwemles voor je kind, allerlei aqualessen, banenzwemmen of bijvoorbeeld therapiezwemmen voor senioren, iedereen is welkom. Zwembad De Windas is het zwembad voor Lansingerland (Bergschenhoek, Berkel en Rodenrijs, Bleiswijk), maar ook mensen uit Zoetermeer en Rotterdam bezoeken ons graag. Doordat zwembad De Windas over vier verschillende baden beschikt, is er voor iedereen een activiteit. Het wedstrijdbad is een van de modernste in de regio. Zes banen breed, dus ruimte genoeg om lekker te zwemmen. Het doelgroepenbad is warm en uitermate geschikt voor aqua sportieve activiteiten. De Windas beschikt ook over een geweldig recreatiebad met alle toeters en bellen zoals wildwaterkreek, superglijbaan en peuterbadje. Het buitenbad tenslotte, is zeer ruim. Een wedstrijdbad, een duikkuil met hoge- en lage duikplank en een groot peuterbad zorgen voor heel veel waterpret. Bij zwembad De Windas gaat het niet alleen om zwemmen. Ook voor niet-zwemmers staan de medewerkers van de Windas klaar. Restaurant De Salon is daar een goed voorbeeld van. Hier kun je terecht voor een hapje, drankje, diner en ook voor je bedrijfs- of verjaardagsfeest kun je er goed terecht."

- ZO van Bergschenhoek liggen de recreatiegebieden Hoge Bergse Bos en Lage Bergse Bos, met onder meer een golfbaan, een skihelling en een mountainbikeparcours. De gebieden maken deel uit van recreatiegebied Rottemeren.

- In Bruisend Bergschenhoek vind je een gezellig centrum, met een dorps karakter, centraal gelegen tussen de grote steden Rotterdam en Den Haag. Je vindt er een divers aanbod van lokale speciaalzaken, daarnaast veel landelijke kwaliteitswinkels en bovendien twee ruim gesorteerde supermarkten. Het centrum telt in totaal zo'n 45 winkels, waar je naast je dagelijkse boodschappen ook terecht kunt voor een gericht advies op het gebied van wonen, kleding, reizen, fotografie, bloemen, persoonlijke verzorging, diverse kappers en nog veel meer. Deze veelzijdige mix van winkels is gelegen in een grotendeels autovrij dorpscentrum, met een ruim aanbod van gratis en deels overdekte parkeergelegenheden. Het centrale plein (De Kruin) verbindt de oude Dorpsstraat met de moderne Vlashoeck.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's, ansichtkaarten e.d. van Bergschenhoek.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Bergschenhoek (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit de Oranjewijk op Facebook.

- Muziek: - Muziekvereniging Concordia in Bergschenhoek is opgericht in 1939 en bestond toen alleen uit een fanfare. Later zijn daar een drumband en majorettes aan toegevoegd. Sinds de oprichting is er veel veranderd. Concordia kent geen majorettegroep meer en de drumband is omgevormd tot een Melody Percussion Band (MPB), waar met name het melodische slagwerk een voorname rol speelt. Het orkest kent nog altijd de typisch Nederlandse fanfarebezetting. De instrumenten die in een fanfareorkest kunnen worden bespeeld zijn saxofoon, bugel, trompet, trombone, bas, bariton/euphonium en hoorn. Verder is er ook nog een leerlingenorkest. Muziekvereniging Concordia verzorgt de opleiding van de muzikanten die uiteindelijk in een van de onderdelen willen gaan meespelen. Het leerlingenorkest is de plek waar leerlingen hun eerste ervaring kunnen opdoen in het samen met anderen musiceren. Als lid van Concordia kun je voor een schappelijke contributie een opleiding krijgen door professionele leraren.

- Sport: - Het lidmaatschap van voetbalvereniging BVCB in Bergschenhoek biedt jou en/of je kind(eren) onder meer de mogelijkheid om deel te nemen aan trainingen, wedstrijden en tal van andere activiteiten. De vereniging beschikt over een moderne accommodatie en een enthousiast en deskundig team van trainers en begeleiders. Behalve op voetbaltechnisch gebied hecht BVCB aan de ontwikkeling van een gezonde mentaliteit van haar leden binnen en het buiten het veld, waarbij sportiviteit en respect voor anderen voorop staat en samenwerking wordt gestimuleerd. BVCB is een vereniging waarbinnen alle werkzaamheden en activiteiten bij voorkeur door eigen leden (of hun ouders/partners) op vrijwillige basis worden verricht. Daarmee wordt de onderlinge samenhang binnen de vereniging verstevigd en blijft de contributie betaalbaar. BVCB heeft ook een tennisafdeling, die vooral in de zomermaanden actief is. Het voetballidmaatschap biedt de mogelijkheid om tegen een geringe extra betaling zowel te voetballen als te tennissen.

- "Volley2b is een veelzijdige volleybalvereniging met leden uit Bleiswijk, Bergschenhoek, Berkel en Rodenrijs en omgeving. Gezelligheid en prestaties gaan bij ons hand in hand. Wij hebben trainings- en wedstrijdgroepen voor alle leeftijden en niveaus. Onze seniorenafdeling bestaat uit meerdere herenteams en damesteams. Naast een enthousiaste recreantenafdeling hebben we tevens een startersgroep voor diegenen die willen leren volleyballen of meer van het spel willen begrijpen. Onze Jeugdafdeling bestaat uit jongens- en meisjesteams en de CMV-leden van 7-12 jaar spelen en trainen ook in gemengde teams. Daarnaast hebben we een volleybal speeltuin voor kinderen van 4-7 jaar. Sinds 2016 hebben we een eigen Beach afdeling met 3 mooie beachvelden. Vanaf medio mei gaan we naar buiten en starten we daar weer met lessen en vrij-beachen."

- Welzijn: - De Zonnebloem afd. Bergschenhoek is een levendige afdeling. Ieder jaar maken ze een fraai jaarprogramma met leuke activiteiten. Daarnaast besteden ze veel aandacht aan bezoekwerk. De meeste activiteiten doen ze bij hen in de buurt. Een van hun doelen is om jong en oud bij elkaar te brengen. Dit doen zij door samen te werken met opleidingsinstituten zoals het Albeda College en het Wolfert Pro.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Bergschenhoek.

Reactie toevoegen