Hillegersberg

Voormalige gemeente
Rotterdam
Zuid-Holland

ZH gemeente Hillegersberg in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Hillegersberg in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Hillegersberg in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Hillegersberg

Terug naar boven

Status

- Hillegersberg is een voormalig dorp, thans wijk in de provincie Zuid-Holland, gemeente Rotterdam, in gebiedscommissie gebied Hillegersberg-Schiebroek. Het was een zelfstandige gemeente t/m 31-7-1941.

- Onder Hillegersberg valt ook de buurtschap Terbregge.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1028 kopie ca. 1530 Rotta, ws. eind 12e eeuw kopie ca. 1420 Bergan, 1280-1287 Rotte, 1280-1287 ten Berghe, eind 13e eeuw dat hues te Hildegerdberge, 1395-1396 Hildegarsberghe, 1508 parrochia de Hildegaertsberghe, 1514 Hillegersberghe.

Naamsverklaring
Samenstelling van berg 'terreinverheffing, heuvel' en volgens sommigen de naam van Hildegard van Vlaanderen (ca. 936-ca. 980) [echtgenote van graaf Dirk II (ca. 938-988)], die bekend stond om haar deugdzaamheid. De oudere naam Rotta is identiek met de waternaam Rotte, die wel wordt verklaard als een samenstelling van aa 'water, rivier' en rot 'vuil, modderachtig'. De identificatie van de oude vorm Bergan is onzeker.(1)

Terug naar boven

Ligging

Hillegersberg ligt in het N van Rotterdam en grenst in het Z aan de A20, in het W aan Schiebroek en Overschie, en in het N aan Bergschenhoek.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Hillegersberg 233 huizen met 1.988 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 119/1.480 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen De Heul 23/120, Zwaanshals 37/175, Zwaaneiland 14/39, Bergsche Verlaat 9/38 en Terbregge 31/136. Tegenwoordig heeft de wijk ca. 7.000 huizen met ca. 15.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

"In 1028 bevestigt keizer Koenraad in een oorkonde de gift - door de bisschoppen Ansfridus en Adelbold - van het dorp Bergan aan de abdij van St. Paulus te Utrecht. Dit is de oudste, erkende, schriftelijke vermelding van Hillegersberg. De eerste bewoners moeten zich al eeuwen eerder in de streek hebben gevestigd. Bij opgravingen in de kerkheuvel zijn scherven aangetroffen van aardewerk dat waarschijnlijk afkomstig is uit de pre-Romeinse tijd. Van de middeleeuwse geschiedenis van het dorp is weinig met zekerheid bekend. Vast staat dat Rotterdam op zeker moment in het bezit komt van de ambachtsheerlijkheid. Het precieze moment waarop dat gebeurt is onduidelijk. Tot 1811 omvat het ambacht Hillegersberg en Rotteban ook Bergschenhoek. In dat jaar worden beide een zelfstandige gemeente." (bron: Stadsarchief Rotterdam)

Wie zich nader wil verdiepen in de geschiedenis van Hillegersberg, kan terecht bij de volgende instanties en sites:

- Stichting Histories Hillegersberg is opgericht in 2012. De stichting heeft tot doel het onderzoeken, beheren en tentoonstellen van geschriften en beeldmateriaal betreffende deze voormalige gemeente, haar inwoners en allen die als betrokkenen kunnen worden beschouwd. Overigens richt de stichting zich ook op de naastgelegen voormalige gemeente Schiebroek. De stichting organiseert lezingen, beheert een website en stimuleert publicaties. Daarnaast is het stichtingsbestuur zeer geïnteresseerd in kennis en materiaal over deze voormalige gemeente. Ken je mensen die kunnen vertellen over het Hillegersberg van 'vroeger'? Het bestuur luistert heel graag en tekent het verhaal graag op. Ken je mensen met - of heb je wellicht zelf - materiaal zoals oude foto's, rapporten, boeken e.d.: zij nemen er graag kennis van, maken graag een kopie of een scan, of krijgen het materiaal in bezit. Dit o.a. ten behoeve van tentoonstellingen, zodat iedereen die dat wil van de kennis en het materiaal kan genieten.

- Het Stadsarchief Rotterdam heeft een uitgebreide collectie archieven van Hillegersberg (zie daarvoor het archievenoverzicht onder de link). Ook heeft zij prenten, tekeningen, foto’s, boeken, tijdschriften en kranten van en over deze voormalige gemeente.

- Geschiedenis van de joden en de jodenvervolging in Hillegersberg en Schiebroek.

Zie verder Geschiedenis van Hillegersberg op Wikipedia.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Rond het jaar 1000 heeft op de plek van de huidige Hillegondakerk (Kerkstraat 43) al een houten kerkje gestaan. Dat wordt in 1250 vervangen door een stenen kerkje. Grote kloostermoppen uit die tijd zijn nog in de toren van de huidige kerk terug te vinden. In 1426 wordt de kerk vernield tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten. Het duurt tot ongeveer 1500 voordat de kerk weer wordt herbouwd. In de eeuwen daarna is de kerk diverse malen verbouwd en uitgebreid. De laatste omvangrijke restauratie is in 1995-1997 uitgevoerd. De kerk valt onder de Hervormde wijkgemeente Hillegondakerk.

- Al in 1999 besluiten de gereformeerde Salvatorkerk en de hervormde Messiaskerk om voortaan alle kerkdiensten gemeenschappelijk te houden. Gekozen wordt voor de locatie Messiaskerk omdat die centraal in de wijk ligt. Beide kerken zijn recentelijk afgebroken (resp. 2016 en 2014). In 2016 is op de plek van voorheen de Messiaskerk (Debussylaan 17) de nieuwe Fonteinkerk gereed gekomen. Ondanks dat de kerkgang terugloopt wilde het kerkbestuur met de nieuwbouw een nieuwe start maken met een kerkelijk centrum dat beter dienstbaar aan de wijk kon zijn dan mogelijk was in de Messiaskerk en de Salvatorkerk. Een van de drijfveren van het kerkbestuur is gelegen in het begrip verbinden en ontmoeten, om daarmee een waardevolle maatschappelijke bijdrage aan de wijk te kunnen leveren. De nieuwe kerk moest er uit zien als een kerk en tegelijk uitnodigend zijn voor de wijk. Deze wijk is niet ruim voorzien van publieksvoorzieningen; geen kroeg, geen buurthuis. Wat de opdrachtgever wilde was een gebouw dat aantrekkelijk is voor de wijk, open, aldus de architect. In de nieuwe kerk zijn diverse materialen uit de gesloopte kerken hergebruikt. Voor nadere informatie daarover zie de link.

- Het laatste raadhuis van Hillegersberg is villa Buitenlust (C.N.A. Looslaan 1), in 1884 gebouwd in de stijl van de neorenaissance door architect J.J. van Waning (1830-1917), in opdracht van familie De Kat. In de loop der tijd heeft de villa verschillende gebruikers en functies gehad. Zo was het van 1921 tot de opheffing van de gemeente in 1941 het raadhuis van de gemeente. Tot een recente renovatie was het twee decennia lang het kantoor van de deelgemeente Hillegersberg-Schiebroek. Sinds 2014 is er een kinderopvang in gehuisvest.

- Rondom de oude Kasteelruïne Huis ten Berghe en de Hillegondakerk ligt Begraafplaats Hillegersberg. De kasteelruïne en het toegangshek aan de Kerkdreef zijn rijksmonumenten.

- Gevelstenen in Hillegersberg.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Cultuurscout Hillegersberg-Schiebroek.

- Rotaryclub Rotterdam-Hillegersberg zet zich door het jaar heen middels diverse evenementen en activiteiten in voor lokale goede doelen, o.a. met het SpringBreak Festival op een zaterdag in april.

- Koningsdag. - Koningsdag Componistenwijk.

- Gratis, knus en verrassend. Inwoners en liefhebbers weten het natuurlijk allang: wie graag geniet van spetterende live-muziek en verrassende artiesten bezoekt in het weekend eind juni Jazzfestival Hillegersberg.

- Stichting Kunstfestival Schiebroek-Hillegersberg organiseert op de 2e zaterdag in september de Dag van het Kunstfestival (in 2018 voor de 26e keer), en in het weekend van de 3e week van september is er afwisselend een Atelierroute of een Huiskamerroute.

- Concertstichting Hillegersberg biedt sinds 1985 aan liefhebbers van klassieke (kamer-)muziek ieder jaar een serie concerten van hoog artistiek en muzikaal niveau. Deze concerten vinden van september t/m april maandelijks plaats in de eeuwenoude, prachtig gerestaureerde Hillegondakerk. De bijzondere akoestiek en de speciale sfeer van het prachtige kerkinterieur worden door zowel musici als bezoekers zeer gewaardeerd. Door de kleinschaligheid van het podium is het contact tussen musici en bezoekers zeer direct.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Winkelen in het groene en lommerrijke Hillegersberg is er niet alleen voor als je boodschappen wilt doen in de ambachtelijke buurtwinkels, maar ook dé insidertip voor Rotterdamse shopliefhebbers die eens iets anders willen dan de grote winkelstraten. Loop binnen bij de verschillende boetieks in de Bergse Dorpstraat, Weissenbruchlaan en Freericksplaats. Hier vind je een uitgebreide collectie aan designermerken van de laatste fashion-, beauty-, woon- en kindertrends.

- Gilde Rotterdam organiseert door het jaar heen vele tientallen rondleidingen in/door alle wijken van Rotterdam. Onder deze link kun je zien wanneer de volgende rondleiding door Hillegersberg is.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Hillegersberg (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Pagina over Hillegersberg-Schiebroek (w.o. de gebiedscommissie) op de site van de gemeente Rotterdam. - Stadswinkel Hillegersberg-Schiebroek.

- Nieuws: - Nieuws uit Hillegersberg van Bewonersorganisatie InHillegersberg op Facebook.

- Belangenverenigingen: - Bewonersorganisatie InHillegersberg is voortgekomen uit Bewonersorganisatie Molenlaankwartier en Oud-Hillegersberg. Een chemie met doelen en belangen: behartigen van de gemeenschappelijke belangen van bewoners en ondernemers, opkomen voor de leefbaarheid in de wijk en verbinding tot stand brengen tussen alle bewoners, organisaties en ondernemers in de wijk. De omgeving en behoeften om ons heen veranderen. Dat heeft geleid tot een gepaste koers. Sociale media werd geïntroduceerd. Makkelijk om contacten te onderhouden met bewoners. Daarbij ook de stap minder strikt vast te houden aan de 'postcodegrenzen'. Samenwerking is een belangrijk ingrediënt: collega-bewonersorganisaties, ondernemers, winkeliers en organisaties binnen Hillegersberg. De organisatie heeft ruim 1000 leden. Bestuur en commissies bestaan volledig uit vrijwilligers die zich inzetten voor de wijk. InHillegersberg vormt samen met de andere Bewonersorganisaties uit Hillegersberg-Schiebroek Bewoners!His, het adviesorgaan voor de twee leden namens Bewoners!His in de Gebiedscommissie.

Voor InHillegersberg is een van de belangrijke speerpunten het contact met de achterban. Dat is met name ook belangrijk omdat de gemeente Rotterdam grote prioriteit legt bij participatie door de bewoners. InHillegersberg wil daarin een organisatie zijn die zo goed mogelijk opvangt wat er leeft bij de bewoners, wensen doorgeeft, initiatief kan nemen in het ontwikkelen van nieuwe ideeën, kortom doorgeven, faciliteren. Dit alles op basis van een zo groot mogelijke kennis en geïnformeerd zijn over alle belangrijke ontwikkelingen binnen de gemeente Rotterdam en binnen het werkgebied van de bewonersorganisatie in het bijzonder. Voor InHillegersberg blijft de A13-A16 een belangrijk onderwerp, waar de komende tijd veel aandacht aan moet worden besteed. Ook de leefbaarheid is een belangrijk punt waar veel aandacht naar toe gaat. Hillegersberg is een mooie wijk, de zorg dat dat zo blijft moet hoog in het vaandel staan. Te denken valt aan thema's als veiligheid, luchtverontreiniging, bestemmingsplannen, ruimtelijke ordening, infrastructuur en grondwater.

- "In april 2014 zijn de deelgemeenten opgeheven en vervangen door gebiedscommissies. Daarmee is een eind gekomen aan 30 jaar besturen op wijkniveau. Terugkijkend kun je zeggen dat het deelgemeentebestel ons veel gebracht heeft: bewoners zijn mondiger geworden, weten de overheid snel te vinden en vinden het prettig om mee te beslissen over hun eigen woonomgeving. Maar nu is het een tikje anders: de echte besluiten worden genomen op de Coolsingel en de gebiedscommissie mag gevraagd en ongevraagd adviseren over onderwerpen die Hillegersberg-Schiebroek betreffen. De bewonersorganisaties in ons gebied hebben bedacht dat deze wijziging in het bestuurlijk landschap hen een kans biedt. De gezamenlijke bewonersorganisaties hebben met de lijst Bewoners!Hillegersberg-Schiebroek (afgekort Bewoners!HIS) deelgenomen aan de verkiezingen van maart 2014. De uitkomst was boven verwachting nl. 2 zetels in de gebiedscommissie.

Van de gezamenlijke bewonersorganisaties die de Bewoners!Hillegersberg-Schiebroek vormen wordt gevraagd dat je je inzet in het vrijwilligerswerk in je directe omgeving. Kortom, je bent maatschappelijk actief in je eigen omgeving. De bewonersorganisaties willen nadrukkelijk geen politiek bedrijven. Dit betekent geen beloften die niet waar te maken zijn. Naar hun mening hoeft dat ook helemaal niet, want er worden namelijk geen besluiten genomen in de gebiedscommissie. Alleen maar adviezen gevraagd. En als je gefundeerd wilt adviseren, ga je voor raadpleging terug naar de bewoners. En dat is precies wat de bewonersorganisaties altijd al doen: communiceren met hun achterban.
Het lijkt het ei van Columbus en dat is het eigenlijk ook. Per gebied zijn aandachtspunten vastgesteld. Aandachtspunten die belangrijk zijn voor een goed woon- en leefklimaat in de 6 buurten Schiebroek, Kleiwegkwartier, Oud-Hillegersberg, Molenlaankwartier, 110-Morgen en Terbregge.

- De in 1977 opgerichte Vereniging Stedebouwkundig Wijkbehoud (VSW) maakt zich sterk om historisch, architectonisch, stedenbouwkundig en landschappelijk waardevolle elementen in het gebied Hillegersberg-Schiebroek te behouden en zo mogelijk te herstellen. Waarom willen zij dat? (visie): De VSW spant zich in om de kwaliteit en de aantrekkelijkheid van de woon- en leefomgeving te bevorderen. Het behoud van cultureel erfgoed is daarbij een belangrijke voorwaarde. Hoe doen zij dat?: de VSW inventariseert en waardeert de waardevolle elementen in het gebied; de VSW treedt op als erkend adviesorgaan en gesprekspartner voor particulieren en overheden; de vereniging organiseert bijeenkomsten en excursies, geeft brochures, boeken en het tijdschrift Tussen Wilgenplas en Rotte uit en onderhoudt een website; de vereniging werkt samen met anderen; de vereniging waardeert goede voorbeelden met een oorkonde en een schildje.

- Onderwijs: - Het in 2017 gerealiseerde Vak College Hillegersberg is een vmbo-school nieuwe stijl. Zij bieden alleen het profiel dienstverlening en producten aan. De leerlingen kunnen dit profiel zelf invullen door allerlei beroepsgerichte vakken te kiezen. Ze zitten dus niet al heel jong aan een bepaalde beroepsrichting vast. Door steeds andere vakken te kiezen, kunnen ze straks op het mbo gefundeerd een richting kiezen die gebaseerd is op allerlei ervaringen. Een keuze gebaseerd op ervaringen moet leiden tot minder uitval op het mbo. "Want dat is een groot probleem en daar kunnen wij ze hier bij helpen", aldus directeur Kees de Haij. Leer hier door te ontdekken, te doen, te bewegen. Kies uit: Sports, Media-Design, Health&Care, Construction, Technology, Business, Fashion&Styling, Green en Arts.

- Jeugd en jongeren: - Jongerenwerk Hillegersberg-Schiebroek is onderdeel van DOCK en is er voor jongeren in de leeftijd van 12-23 jaar. - Scouting Hillegersberg is opgericht in 1930 en is er voor jongens en meisjes tussen 5 en 18 jaar. Het enthousiaste leidingteam zet zich naast werk en studie elke week weer in om de kinderen leuke en uitdagende activiteiten te bieden. Elke zaterdag hebben ze een bijeenkomst, meestal op hun thuisbasis clubhuis De Molenhorst aan de Bergse Achterplas. Het pand is gebouwd op de fundamenten van een molen die hier lang geleden stond, vandaar de naam. Anno 2018 wordt hard gewerkt aan de realisatie van een nieuw clubhuis. Anno voorjaar 2018 zijn ze ongeveer op de helft van het benodigde bedrag, dus donaties en sponsors blijven welkom.

- Sport: - v.v. Hillegersberg is een gezellige, middelgrote voetbalvereniging (ca. 700 leden). Ze bieden de leden diverse mogelijkheden om prestatiegericht of recreatief te voetballen, waaronder: veldvoetbal competitie senioren (zondag en zaterdag); veldvoetbal competitie vrouwen (zaterdag); veldvoetbal competitie jeugd (zaterdag); 'recreatievoetbal' voor ouders, oud-competitievoetballers e.d. (maandagavond); 7 tegen 7 voetbal voor senioren (vrijdagavond); wandelvoetbal voor 60-plussers (woensdagochtend). De club is gevestigd op Sportcomplex Duivesteyn, waar ook de Rotterdamse Rugby club, Honk- en Softbalvereniging The Saints en een kinderdagverblijf zijn gevestigd. Uiteraard gaat het in het veld om de sportieve prestaties, maar daarnaast nemen ze de sociale functie en de opvoedkundige taak van de jeugd ook serieus. Veel aandacht wordt besteed aan waarden en normen. De club beschikt over het Waarden & Normen certificaat van de KNVB. - Bridgeclub Hillegersberg is een gezellige club die elke dinsdagavond van september t/m mei speelt in de Goede Herderkerk aan het Kastanjeplein in Schiebroek.

- Overige verenigingen: - Amateurtuindersvereniging ATV Terbregge is in 1963 begonnen in de buurtschap Terbregge, vandaar de naam, maar sinds 1999 zijn ze gevestigd in de Hillegersbergse wijk 110 Morgen (direct Z van de N209, aan de Ankie Verbeek-Ohrlaan). De vereniging heeft ca. 80 leden. De tuinen variëren in omvang van 250 tot 300 m2 met elke tuin een eigen voorziening van water, riool en elektra.

- Zorg: - Martha Flora Rotterdam gaat vanaf eind 2018 Zorgvilla Hillegersberg exploiteren. Het doel is de beste zorg aan mensen met dementie bieden in een veilige geborgen kleinschalige omgeving, midden in de wijk. Bij het ontwerp en de uitvoering van deze zorgvilla heeft HD architect Martijn Verhagen zich laten inspireren door het oeuvre van de vermaarde Amerikaanse architect Frank Lloyd Wright (1867-1959). De horizontale belijning en de diepliggende voeg van de donkerrode gevelsteen waardoor de villa optisch nog meer breedte krijgt, dakhellingen onder een flauwe hoek, grote dakoverstekken en meerdere dakvlakken, zijn stijlmiddelen die kenmerkend zijn voor Wright en eveneens voor zijn beroemde tijdgenoten Mondriaan en Rietveld. Het resultaat is puurheid van vorm die de atmosfeer van een serene kalmte accentueert en tegelijkertijd een zekere joie de vivre tentoonspreidt.

- Welzijn: - DOCK Hillegersberg-Schiebroek afd. Participatie ondersteunt bewoners bij initiatieven in de buurt (van schilderlessen, yoga tot bijvoorbeeld koken voor de buurt) en bij het vinden van geschikt vrijwilligerswerk.

- Belbus Hillegersberg-Schiebroek is er voor iedereen die: 55 jaar en ouder is; en in dit gebied woont; en mindervalide of rolstoelgebonden is; en ritten binnen dit gebied wil maken; en geen goed alternatief vervoer heeft. Wat doet de Belbus? Stel, je wilt boodschappen doen, koffie drinken bij een vriend(in) of naar je kaartclub, maar je kunt er niet komen, omdat je geen vervoer hebt. Dan is er de Belbus! Ook als je naar de kapper of de pedicure wilt. Of op bezoek bij familie, vrienden of kennissen. Naar de stadswinkel (voorheen het deelgemeentekantoor), VraagWijzer, de bank of de markt? Naar de bibliotheek of naar het zwembad? Het kan allemaal met de Belbus! Je wordt opgehaald en na afloop weer thuisgebracht. De Belbus brengt je ook naar de huisarts, de tandarts, de fysiotherapeut of naar het Sint Franciscus Gasthuis (maar de Belbus is géén ziekenvervoer!).

- Veiligheid: - Nieuws van Politie Midden-Schieland m.b.t. Hillegersberg-Schiebroek, Overschie en Lansingerland.

- Bedrijfsleven / ondernemen: - Ontmoet op een ontspannen manier ondernemers uit de buurt. Maak nieuwe persoonlijke en zakelijke contacten. Dat doe je bij Ondernemers Sociëteit Hillegersberg-Schiebroek (OSHS).

Reactie toevoegen