Terbregge

Plaats
Buurtschap
Rotterdam
Zuid-Holland

terbregge plaatsnaambord (Kopie).jpg

In Terbregge is slechts 1 bescheiden ´plaatsnaambordje´ te vinden, en wel op de gevel van dit pand.

In Terbregge is slechts 1 bescheiden ´plaatsnaambordje´ te vinden, en wel op de gevel van dit pand.

Terbregge

Terug naar boven

Status

- Terbregge is een buurt in de provincie Zuid-Holland, gemeente Rotterdam. T/m 31-7-1941 gemeente Hillegersberg.

- De buurt Terbregge valt, ook voor de postadressen, onder de stad Rotterdam.

- Hoewel Terbregge geografisch gezien geen buurtschap meer is, want binnen de bebouwde kom van Rotterdam is komen te liggen, heeft het er nog wel de kenmerken van: het oude deel van deze nederzetting ligt nog steeds landelijk aan de rivier de Rotte, en is nog niet opgeslokt door omringende nieuwbouw. Het wordt nog wel als 'plaats' vermeld in de recente Topografische atlas Zuid-Holland(1) en op Google Maps. En op de gevel van een pand aan de Landstraat, op de hoek met de Bergse Linker Rottekade, bevindt zich een bordje 'Welkom op Terbregge', wat je als alternatief 'plaatsnaambord' zou kunnen zien.

- Tegenwoordig wordt onder deze plaatsnaam een wijk verstaan die is samengesteld uit de oude buurtschap Terbregge en de in 2005 gereed gekomen Vinexwijk Nieuw-Terbregge. Ter onderscheiding daarvan wordt de oude buurtschap soms ook wel Oud-Terbregge genoemd.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1639 Ter Bregge.

Naamsverklaring
Gevormd uit bregge, ontstaan uit brugge 'brug' (als ontronde vorm, vergelijk Petten), en ter 'bij de'.(2) Het gaat hier om de brug over de rivier de Rotte.

Terug naar boven

Ligging

Terbregge ligt ZO van Bergschenhoek, W van Ommoord, rond zowel de Z oftewel linkerkade van de rivier de Rotte: de Bergse Linker Rottekade (waarbij Berg staat voor Hillegersberg, de gemeente waar deze buurtschap vanouds onder viel), als de N oftewel rechterkade van de Rotte, de Terbregse Rechter Rottekade (die vroeger Bergse Rechter Rottekade heeft geheten). Terbregge ligt ook direct N van de kruising of beter gezegd t-splitsing van de A16 met de A20. Dat punt heet Knooppunt Terbregseplein, waar de naam van de buurtschap landelijk bekend van is.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de buurtschap Terbregge 31 huizen met 136 inwoners. In vroeger eeuwen is de buurtschap veel groter geweest. Tegenwoordig heeft het buurtdeel dat je als ongeveer liggend op de plek van de oorspronkelijke buurtschap zou kunnen zien ca. 350 huizen, een handvol woonschepen en ca. 15 bedrijfsgebouwen, met ca. 780 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Terbregge is in de 13e eeuw ontstaan rond een ophaalbruggetje over de rivier de Rotte. Het bruggetje vormt aanleiding tot de vestiging van enkele woningen en bedrijfjes. De inwoners leven aanvankelijk van de turfstekerij en de handel. Na inpolderingen in de 18e eeuw is de landbouw de voornaamste bron van bestaan. Na een bescheiden groei aan het begin van de 20e eeuw, wordt de bebouwing sinds eind jaren negentig fors uitgebreid met de bouw van de wijk Nieuw-Terbregge. Deze wijk is in 2005 gereed gekomen.

Tweede Wereldoorlog: voedseldroppings
Tijdens de 'hongerwinter', de periode tussen oktober 1944 en april 1945, was er in het westen van Nederland nauwelijks voedsel voorhanden. De bevolking moest zich behelpen met noodrantsoenen. Tot overmaat van ramp was de winter ook nog eens uitzonderlijk streng, met als gevolg dat meer dan 20.000 mensen in deze periode door ondervoeding en kou zijn omgekomen. Deze situatie duurde tot eind april 1945 toen, na een akkoord tussen de Duitsers en de geallieerden, voedsel via de lucht mocht worden aangevoerd. Deze voedseldroppings werden Operatie Manna en Operatie Chowhound genoemd.

Een van de terreinen waar het voedsel mocht worden afgeworpen was het land tussen Bergse Linker Rottekade, Terbregseweg en Stoopweg, het gebied waar later de woonwijk Nieuw-Terbregge is gebouwd. Over deze droppings zijn diverse publicaties verschenen, bijvoorbeeld via de Historische Commissie Terbregge die hier in 2006 een fraai gedocumenteerd boekje over heeft uitgegeven.

Ineke Tirion-Beijerinck van Historische Vereniging Prins Alexander heeft in 2009 Henk Dijkxhoorn (1933) geïnterviewd over de voedseldroppings in zijn woonplaats Terbregge. In 2009 heeft Wim Heistek van Historische Vereniging Prins Alexander de toen 85-jarige Harry Sloof geïnterviewd over de voedseldroppings in Terbregge, die zich een en ander nog "als de dag van gisteren" kon herinneren. Onder de link kun je het interview lezen. Enkele bijzonderheden hieruit:

Met regelmaat kwamen in Terbregge door de vliegtuigen gedropte goederen buiten het afwerpgebied terecht. Op sommige plaatsen werd aanzienlijke schade aangericht als een pakket dwars door het dak van huis of schuur ging. Harry herinnert zich dat een baal met bloem dwars door het raam van zijn moeders woonkamer naar binnen vloog. Binnen de kortste keren waren de meubels bedekt met een witte laag... Met stofdoek, stoffer en blik trachtte zij alles bij elkaar te vegen. Een welhaast onmogelijke opgave. Een van de agenten die moest toezien dat er niets werd ontvreemd, kwam kijken waar de baal bloem gebleven was, en kwam zodoende bij Harry’s moeder binnen. Met het opgeveegde was geen baal te vullen, alles zag nog wit, toch vroeg de agent waar de rest gebleven was. Haar antwoord laat zich raden...

De pakketten die door de vliegtuigen werden gedropt, moesten natuurlijk uit het veld worden gehaald en verzameld voor verder transport naar verdeelpunten in Rotterdam. Burgers en politiemensen die hierbij assisteerden, mochten uiteraard niets voor zichzelf houden. Voor mensen die toch iets meesmokkelden, was ter afschrikking een schandpaal opgericht bij de school. Deze is slechts één keer gebruikt.

- Nadere informatie over de geschiedenis van Terbregge op de site van Terbregge's Belang, waar o.a. in het 4e artikel blijkt dat er al eerder een wijkje Nieuw-Terbregge is geweest. Dit wijkje moest in 1930 plaats maken voor de uitbreiding van begraafplaats Crooswijk.

- Om te voorkomen dat de geschiedenis van deze buurtschap verloren gaat, heeft de Bewonersorganisatie in 2000 de Historische Commissie Terbregge in het leven geroepen. De commissie houdt zich bezig met het verzamelen, inventariseren, digitaliseren en distribueren van de historische informatie. Verder worden alle wetenswaardigheden van de wijk verzameld en in allerlei vormen bewaard. Het gaat hierbij om foto’s, video’s, voorwerpen en geschreven documenten. De commissie zorgt er voor dat ook het nageslacht van de inwoners toegang houdt tot de wetenswaardigheden van de wijk.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De schutsluis Boterdorpse Verlaat dateert uit 1740 en is in 2013 gerestaureerd.

- Molen De Vier Winden uit 1776 (Terbregse Rechter Rottekade 91).

- In 2006 is een monument geplaatst ter herdenking van de voedseldroppings van 1945 (waarvoor zie verder het hoofdstuk Geschiedenis) in het paviljoen van Observatorium, op de geluidswal tussen de A20 en Nieuw Terbregge. Het monument is ontworpen door Ruud Reutelingsperger van Kunstenaarsgroep Observatorium.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Buurt- en Speeltuinvereniging Terbregge organiseert door het jaar heen allerlei evenementen en activiteiten, zoals Koningsdag, Huttendagen, Seniorendag, en Oktoberfest.

- Jaarlijks organiseert de Historische Commissie Terbregge een uitgebreide expositie, waarbij foto’s worden getoond aan het publiek. Deze expositie wordt altijd druk bezocht. Ruim voor de expositie wordt er materiaal verzameld en wordt de inwoners gevraagd of zij nog oude foto’s hebben die tijdens de expositie getoond mogen worden.

De commissie werkt samen met andere instanties met soortgelijke doelen. Op die manier kunnen zij kennis en ideeën uitwisselen, maar elkaar vooral ondersteunen. Verder wordt in samenwerking met Stichting Open Monumentendag Rotterdam en Stichting Rotterdam is vele Dorpen elk jaar een Dorpendag gehouden. Deze dag heeft elk jaar een ander thema, waarbij er verschillende activiteiten zijn. Er worden lezingen gehouden, wandel- en fietstochten uitgezet en verschillende tentoonstellingen gehouden. Uit de omgeving maar ook elders uit het land komen mensen die 'iets' met Terbregge hebben, om deze dag mee te maken.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Natuurspeeltuin Terbregge is een avontuurlijke en natuurlijke speelomgeving waar kinderen vrijuit kunnen spelen en ravotten. De speeltuin is altijd open.

Terug naar boven

Beeld

- Film over Terbregge anno ca. 1950 I. - Film over Terbregge anno ca. 1950 II.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Terbregge en Nieuw Terbregge.

- Nieuws: - Nieuws uit Terbregge van Terbregge's Belang op Facebook.

- Belangenvereniging: - Bewonersorganisatie Terbregge's Belang.

- Onderwijs: - Montessorischool Tuinstad dreigde anno 2017 te worden gesloten. Dankzij acties van ouders e.a. betrokkenen, die zeer tevreden zijn over de school en hem graag open houden, is het gelukt de school te laten voortbestaan. De school is overgenomen door een andere scholenkoepel. De school heet sinds schooljaar 2017-2018 Montessori Terbregge. - Heijbergschool.

Reactie toevoegen