Baarn

Plaats
Dorp en gemeente
Baarn
Eemland Utrechtse Heuvelrug
Utrecht

Baarn-MSD-20110216-226698.jpg

Baarn, Utrecht, Eemland

Baarn, Utrecht, Eemland

Baarn-MSD-20110216-226749.jpg

Baarn, Utrecht, Eemland

Baarn, Utrecht, Eemland

Baarn-MSD-20110216-226763.jpg

Baarn, Utrecht, Eemland, voormalig station, nu restaurant De Generaal

Baarn, Utrecht, Eemland, voormalig station, nu restaurant De Generaal

Baarn-parken-MSD-20110216-226734.jpg

Baarn, Utrecht, Eemland, Cantonspark

Baarn, Utrecht, Eemland, Cantonspark

baarn_baarnse_bos_1.jpg

Baarn, Baarnse Bos

Baarn, Baarnse Bos

baarn_baarnse_bos_2.jpg

Baarn, Baarnse Bos

Baarn, Baarnse Bos

baarn_cantonspark_1.jpg

Baarn, Cantonspark

Baarn, Cantonspark

baarn_hoge_vuursche_1.jpg

Baarn, De Hoge Vuursche

Baarn, De Hoge Vuursche

baarn_kasteel_groeneveld.jpg

Baarn, kasteel Groeneveld

Baarn, kasteel Groeneveld

baarn_landgoed_groeneveld.jpg

Baarn, landgoed bij kasteel Groeneveld

Baarn, landgoed bij kasteel Groeneveld

baarn_naald_van_waterloo.jpg

Baarn, de Naald van Waterloo

Baarn, de Naald van Waterloo

baarn_nicolaaskerk_1.jpg

Baarn, Nicolaaskerk

Baarn, Nicolaaskerk

baarn_paaskerk_1.jpg

Baarn, Paaskerk

Baarn, Paaskerk

baarn_pauluskerk_1.jpg

Baarn, Pauluskerk

Baarn, Pauluskerk

baarn_pekingtuin_2.jpg

Baarn, Pekingtuin

Baarn, Pekingtuin

UT gemeente Baarn in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Baarn in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Baarn in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Baarn

Terug naar boven

Status

- Baarn is een dorp en gemeente in de provincie Utrecht, in de streken Eemland en Utrechtse Heuvelrug.

- Wapen van de gemeente Baarn.

- De gemeente Baarn is per 8-9-1857 vergroot met de gemeente De Vuursche.

- De gemeente Baarn omvat omvat naast de gelijknamige hoofdplaats verder nog het dorp Lage Vuursche, een deel van de buurtschap Eembrugge, het grootste deel van de buurtschap Pijnenburg, en het buurtschapsgedeelte van Soestdijk (zijnde Paleis Soestdijk met directe omgeving).

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Baarn.

- Onder het dorp Baarn vallen de buurtschappen Eembrugge (deels) en Soestdijk (dus het buurtschapsgedeelte van deze plaats, niet het wijkgedeelte, want dat ligt in de gemeente Soest en is (tegenwoordig) een wijk van het dorp Soest) en, voor de postadressen, het grootste deel van de buurtschap Pijnenburg.

Terug naar boven

Naam

Inwoners
Een inwoner van dit dorp heet een Baarnaar. Mensen die er geboren en getogen zijn worden ook wel 'Barinees' genoemd.

Oudere vermeldingen
1308 Barne, 1310 Beerne, 1342-1343 Baerne.

Naamsverklaring
De naam kan samenhangen met het Middelnederlandse bernen "branden" (vergelijk Barneveld), of berne "brandstof" (vergelijk Brand). De ook gepropageerde vernoeming naar Verona, residentie van de heldenkoning Diederik van Bern, "getuigt van romantisch inlevingsvermogen", aldus (1).

Terug naar boven

Ligging

Baarn ligt O van Hilversum, N van Soest en grenst in het N aan de A1.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Baarn 282 huizen met 1.953 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 163/1.121 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Ter Eem (= Eembrugge) 18/129, Zandvoort 69/487, Soestdijk (deels, waaronder het paleis) 17/108 en Pijnenburg 15/108. Tegenwoordig hebben de gemeente en het dorp Baarn ca. 10.000 huizen met ruim 24.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Baarn, kun je terecht bij:

- Historische Kring Baerne, die o.a. een Oudheidkamer heeft die op woensdagen en zaterdagen te bezoeken is.

- Stichting Groenegraf.nl heeft als doel het naspeuren en optekenen van de geschiedenis van Baarn en omstreken en het verspreiden van deze kennis door middel van een website, het uitgeven van informatieve boeken en overige publicaties. Aanvullend op de Historische Kring heeft Groenegraf.nl vooral veel genealogisch onderzoek gedaan, onderzoek dus naar vroegere inwoners van het dorp, en heeft zij van inmiddels vele duizenden personen gegevens in tekst en/of beeld op de site staan.

- Archief Eemland.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De oude Baarnse arbeiderswijk het Rode Dorp is in 2010 beschermd dorpsgezicht geworden. Daarmee krijgt de wijk landelijke erkenning en wordt het beschermd tegen sloop. Het Rode Dorp is in de jaren twintig gebouwd, in de stijl van de Amsterdamse School. Naast het Rode Dorp is ook de Baarnse villawijk Prins Hendrikpark in 2010 een beschermd dorpsgezicht geworden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Baarn heeft als plaats 80 rijksmonumenten.

- Baarn heeft 268 gemeentelijke monumenten.

- Het 18e-eeuwse landhuis Kasteel Groeneveld en het uitgestrekte landgoed zijn opengesteld voor het publiek en trekken jaarlijks vele bezoekers. Zij kunnen er proeven van de rijke historie, het groen rondom en van vaste en wisselende (educatieve) tentoonstellingen. Kasteel Groeneveld wordt sinds 2013 beheerd door Staatsbosbeheer.

- De Nicolaaskerk is uitgevoerd in een neogotische stijl. De vensters zijn voorzien van spitsbogen en hebben gebrandschilderde ramen. De daken zijn gedekt met leien. De voorzijde heeft een achthoekige toren met spits aan de ene zijde. Aan de andere zijde staat een laag vierkant torenvormig bouwwerk. Deze toren is aanvankelijk door geldgebrek niet afgebouwd. In de Tweede Wereldoorlog is, naar men zegt, beloofd de toren af te bouwen indien Baarn ongeschonden uit de oorlog zou komen. Na de oorlog is er op particulier initiatief gecollecteerd. De opbrengst zou f. 7000,-- hebben bedragen. Pastoor Kaarsgaren noch pastoor Snelder hebben echter actie tot afbouw ondernomen.

- Tegenover Paleis Soestdijk, aan de Torenlaan aan de rand van het Baarnse Bos, staat de Naald van Waterloo, opgericht ter ere van Willem Frederik, prins van Oranje, later koning Willem II, die in 1815 als eerste de aanval van de Fransen afsloeg en zo de overwinning bij Waterloo behaalde.

- Het Witte Kerkje van de Ned. Protestantenbond (Kampstraat 8) is een zaalkerk met half ingebouwde toren en een opengewerkte achtkantige spits. Ze is gebouwd in 1893 naar ontwerp van J.D.F. van der Veen.

- De Paaskerk is een interessante, oorspronkelijk ‘ouderwetse’, Gereformeerde Kerk uit 1880. Tot 1965 heet deze kerk gewoon ‘Gereformeerde Kerk’. Na de ingebruikname van de Opstandingskerk, begin 1965, krijgt deze kerk de naam ‘Kruiskerk’. In 1965-1966 vindt een interne verbouwing plaats, o.a. nieuwe banken en nieuwe kansel onder het orgel. I.v.m. het afstoten van de Opstandingskerk in 1995 wordt de naam van deze kerk opnieuw gewijzigd in ‘Paaskerk’. De symboliek qua naamgeving in de loop van de tijd is duidelijk en logisch. In 1995-1996 vindt opnieuw een, rigoureuzere, herinrichting en modernisering plaats, waarbij de zichtas op het liturgisch centrum 180 graden wordt gedraaid, dus met het (gehandhaafde, goede) orgel in de rug. Het exterieur van deze kerk, waarin de uitbreiding uit 1904 redelijk is te onderscheiden, is ondanks de verschillende interne verbouwingen vrijwel geheel intact gebleven.

- Hervormde (PKN) Pauluskerk uit de 14e eeuw. Sobere bakstenen toren 14e eeuw, in 16e eeuw verhoogd. Kerk: eertijds een hoofdbeuk met smaller koor uit 15e eeuw en een van iets later datum daterende zuiderzijbeuk. Einde 19e eeuw door bepleistering van het exterieur en vergroting noordwaarts ‘verminkt’, c.q. drastisch gewijzigd. Deze kerk is een interessant voorbeeld van een oude dorpskerk, die eind 19e eeuw met de toenmalige modernere middelen (b.v. slanke ijzeren pilaren) is herbouwd en uitgebreid. Voor de Reformatie heette deze kerk St. Nicolaaskerk.

- De Nationale Maatschappij tot Behoud en Exploitatie van Industrieel Erfgoed (BOEi) heeft in 2011 de watertoren van Baarn overgenomen van drinkwaterbedrijf Vitens. De 29 meter hoge watertoren aan de Sophialaan dateert uit 1903 en is in 2014 herbestemd tot woning.

- Begraafplaatsen in de gemeente Baarn. - Nieuwe Algemene Begraafplaats. - Oude Algemene Begraafplaats.

- Gevelstenen in Baarn.

- Scouting Nederland Museum.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Cultureel Festival (weekend begin september).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het huidige Cantonspark is ca 3,5 ha groot, maar maakte vóór 1902 deel uit van het veel grotere landgoed Schoonoord, waar de familie Faas Elias de scepter zwaaide. De laatste telg van dit geslacht, de Freule A. Faas Elias, overleed in 1902 op hoge leeftijd, maar zonder directe nakomelingen. Daardoor raakte het omvangrijke landgoed versnipperd en kwam er veel ruimte vrij voor uitbreiding van het dorp.

- Van sommige 18e-eeuwse buitenverblijven zijn alleen de parken overgebleven. Zo hoorde de Pekingtuin oorspronkelijk bij het in Chinese stijl gebouwde landhuis 'Peking' van de Amsterdamse koopman Scherenberg. De Pekingtuin is een openbaar park midden in Baarn met prachtige bomen, struiken en andere planten en grasvelden waar druk gebruik van gemaakt wordt door de plaatselijke bevolking. Ook is er een restaurant en een muziektent/openluchtpodium.

- De Vuursche is een uitgestrekt bosgebied en ligt op de stuwwal tussen Baarn, Soest, Maartensdijk en Hilversum. Eigenlijk is het een lappendeken van voormalige landgoederen. In het ene gedeelte loop je door een dicht en donker dennenbos. En verderop door een lieflijk open bos. Ook zijn er grafheuvels en monumentale eiken. Vanaf 1930, de crisisjaren, zijn veel bossen voor houtproductie aangelegd. Nog steeds zijn in de bossen de rechte vakken voor houtproductie herkenbaar. Maar er wordt gewerkt aan een gevarieerdere samenstelling. Dat is in het belang van de natuur en de recreatie.

Staatsbosbeheer streeft ernaar om het oorspronkelijke bos terug te krijgen: dat is bijvoorbeeld op arme zandgronden een eiken - berkenbos, met veel kronkelige, niet zo hoge eiken. Dode bomen blijven staan en bieden broedgelegenheid voor vogels. In de Hooge Vuursche wisselen loofbossen en dennenbossen elkaar af. Regelmatig kom je ook een rijtje hele grote beuken tegen of een veld met hele kleine sparretjes. Ook mooi: weilandjes midden in het bos. Verder, met name op de witte paaltjesroute: veel vijvers en diep liggende sloten waar op de oevers prachtige varens groeien. Een grote ronde heet de Pannenkoekvijver.

- In 2009 is begonnen met de restauratie van het Baarnse Bos. Het bos heeft een reeks waardevolle elementen. Zo zijn er wandelpaden die worden overkoepeld door loofhout, verschillende vijvers en ook kent het bos een opmerkelijke padenstructuur. De restauratie is met name bedoeld om deze bijzondere elementen in stand te houden.

- Theater De Speeldoos.

- Bosbad De Vuursche.

- In Hertenkamp Maarschalksbos vind je veel meer diersoorten dan alleen herten. Je kunt er de volgende diersoorten treffen: damherten, dwerggeiten, Soay schapen, Texelse schapen, pauwen, parelhoenders, cavia's, sierduiven, Alaska ganzen, bergeenden, muskuseenden, streepkopganzen, mandarijneenden, grasparkieten, blauwe halsbandparkiet, groene halsbandparkiet, roodrugparkieten, zebravinken, kanaries, agapornissen, fazanten, tortelduiven, 12 soorten raskippen en Japanse kwartels.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportages van Baarn door fotograaf Martin Stevens.

- Oude foto's en ansichtkaarten van Baarn op Facebook.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Baarn (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Baarn.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Baarn alg, - idem oud en - idem RK.

Reactie toevoegen