Zwartebroek

Plaats
Dorp
Barneveld
Gelderse Vallei Veluwe
Gelderland

Zwartebroek-MSD-20121122-283915.jpg

Zwartebroek, Barneveld, Gelderland. De hervormde kerk uit 1958.

Zwartebroek, Barneveld, Gelderland. De hervormde kerk uit 1958.

Zwartebroek-MSD-20121122-283874.jpg

Zwartebroek, Barneveld, Gelderland

Zwartebroek, Barneveld, Gelderland

Zwartebroek-MSD-20121122-283868.jpg

Zwartebroek, Barneveld, Gelderland

Zwartebroek, Barneveld, Gelderland

Zwartebroek

Terug naar boven

Status

- Zwartebroek is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Gelderse Vallei, gemeente Barneveld.

- Onder het dorp Zwartebroek viel t/m 2012 ook een klein deel van de buurtschap Appel. Vanouds viel het dorp zelf (in ieder geval nog in de Volkstelling van 1840) als buurtschap onder Voorthuizen. Voor de statistieken is Zwartebroek nog steeds een 'buurt' van de 'wijk' Voorthuizen.

- Zwartebroek heeft nauwe banden met buurdorp Terschuur. Gezamenlijk staan de dorpen ook wel bekend als Terbroek en in 2011 is zelfs een eigen gezamenlijk bier geïntroduceerd, het Terbroeks Bier.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1650 Swartebroeck, 1802-1812 Het Swarte Broek, 1840 Zwartebroek. De plaats wordt in 1132 voor het eerst in schriftelijke bronnen vermeld.

Naamsverklaring
Samenstelling van zwart 'met een zwarte kleur' en broek 'laag moerassig land'. Het wijst op de donkere kleur van het 'broek', in 1890 gekwalificeerd als moerasveen.(1)

Terug naar boven

Ligging

Zwartebroek ligt NW van Barneveld en Terschuur, O van Hoevelaken.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Zwartebroek 90 huizen met 596 inwoners (en is daarmee in dat jaar zelfs nog iets groter dan het dorp Voorthuizen, waar het als buurtschap toen nog onder viel). Tegenwoordig heeft het dorp ca. 500 huizen met ca. 1.300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Al in de 12e eeuw is begonnen met de ontginning van dit gebied. Een betere afwatering komt tot stand. Het kaarsrechte wegenpatroon toont de oorspronkelijke ontginningsmethode duidelijk aan en geeft het landschap rond Zwartebroek een bijzonder aanzien. Eeuwenlang hebben de bewoners van deze streek in een moeras geleefd en hun brood verdiend met turf steken in het veen. De buurtschap wordt een dorp door de bouw van de Hervormde kerk in 1850.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Het Dorpsplan Zwartebroek en Terschuur (2016) geeft inzicht in de door de dorpelingen wenselijk geachte ontwikkelingen voor deze dorpen in de komende jaren. In het filmpje dat t.b.v. het Dorpsplan Terbroek is gemaakt vertellen inwoners wat ze 10 jaar na het verschijnen van het Dorpsplan gerealiseerd zouden willen zien, of welke vraagtekens ze hebben over de toekomst van hun dorpen.

- Het Bestemmingsplan Zwartebroek / Terschuur / De Glind is in 2012 geactualiseerd.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Zwartebroek heeft 1 gemeentelijk monument.

- De eerste Hervormde kerk uit 1850 is in 1957 buiten gebruik gesteld maar pas in 1989 gesloopt. De huidige hervormde (PKN) kerk van de Hervormde Gemeente Zwartebroek - Terschuur op dezelfde plek (Eendrachtsstraat 32) dateert uit 1958. T/m 1954 vielen de hervormden van Zwartebroek onder de Hervormde Gemeente Voorthuizen.

- De Gereformeerde Kerk (Platanenstraat 3) uit 1925 is in 1966 gesloopt. Behalve de toren. Die is verwerkt in de huidige gereformeerde (PKN) kerk.

- Het monument van de turfstekende man, op de hoek van de Platanenstraat en de Damweg, is een aandenken aan het verleden van dit gebied.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Stichting Terbroek organiseert vele evenementen in Zwartebroek en Terschuur door het jaar heen.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Aan de nu nog bestaande rietgaten en riet langs de sloten is te zien dat het hier vroeger een moerassige streek is geweest. De elzenboom komt in het dorp veel voor. Dat deze boom hier zo goed gedijt, heeft te maken met de vochtige grond, de vele sloten, beekjes en rietmoerassen.

- Ontdek het mooie buitengebied van Terschuur en Zwartebroek met het Terbroeksepad (11 km). Wandelen langs water. elzenbroekbos, oude veengaten, door weilanden en via oude stegen. Beleef het bijzondere slagenlandschap. Klompen aan, rugzak op en gaan!

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Plaatselijk Belang Zwartebroek Terschuur.

- Nieuws: - Het 3x per jaar verschijnende glossy magazine 100% Terbroek (= Terschuur en Zwartebroek) is via de link ook online te lezen. Ziet er zeer professioneel uit, prachtig vormgegeven en ook inhoudelijk zeer de moeite waard. Dit is een van de meest professionele 'dorpskranten' van ons land (wij hebben er al heel wat gezien), zeker als je de grootte of beter gezegd kleinte van de dorpen in ogenschouw neemt (alleen het magazine van Gelderse dorp Laren is vergelijkbaar). Dus petje af!

- Dorpshuis: - Dorpshuis De Belleman.

- Onderwijs: - Basisschool Het Anker.

Reactie toevoegen