Barneveld

Plaats
Dorp en gemeente
Barneveld
Veluwe
Gelderland

barneveld dorpsstraat [640x480].jpg

Barneveld, Dorpsstraat

Barneveld, Dorpsstraat

gemeente_barneveld_kadastraal_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Barneveld anno ca. 1870, kaart J. Kuijper, inclusief de in 1818 opgeheven gemeente Voorthuizen, exclusief de in 1818 opgeheven gemeente Garderen

Gemeente Barneveld anno ca. 1870, kaart J. Kuijper, inclusief de in 1818 opgeheven gemeente Voorthuizen, exclusief de in 1818 opgeheven gemeente Garderen

gemeente_garderen_kadastraal_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Kaart van de in 1818 opgeheven gemeente Garderen, situatie anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Kaart van de in 1818 opgeheven gemeente Garderen, situatie anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Barneveld

Terug naar boven

Status

- Barneveld is een dorp en gemeente in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe.

- De gemeente Barneveld is in 1818 vergroot met de gemeenten Garderen en Voorthuizen, nadat die eerst in 1812 van die gemeente waren afgesplitst.

- In de loop der jaren heeft de grens van de gemeente Barneveld met omliggende gemeenten diverse keren wijziging ondergaan. Met name in 1943, 1960, 1962, 1967 en 1993. De grootste grenscorrecties hebben plaatsgevonden in 1967. In één gecombineerde actie samen met de gemeente Apeldoorn hebben toen de grenzen rond Garderen, Kootwijk en Radio Kootwijk een praktischer verloop gekregen. Voor de details hiervan zie bij de respectievelijke dorpen.

- De gemeente Barneveld omvat naast de gelijknamige hoofdplaats verder nog de dorpen Achterveld (deels), De Glind, Garderen, Kootwijk, Kootwijkerbroek, Stroe, Terschuur, Voorthuizen en Zwartebroek, en de buurtschappen Arkelbroek (grotendeels), Boeschoten, Boveneinde, Drieënhuizen, Essen, Esveld, Garderbroek, Harselaar, Havikhorst, Kallenbroek, Moorst (deels), Ouwendorp, Prinsenkamp (deels), 't Sol, Walderveen (deels), Wessel en Zeumeren. Dit zijn in totaal 10 dorpen en 17 buurtschappen.

- Wapen van de gemeente Barneveld.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Barneveld.

- Onder het dorp Barneveld vallen de buurtschappen Esveld, Harselaar (grotendeels), Walderveen (deels) en Wessel, en een klein deel van buurtschap Kallenbroek.

Terug naar boven

Naam

In het dialect
Barreveld.

Oudere vermeldingen
1174 vervalst? kopie 17e eeuw Barnevelde, 1307 Bernevelde, 1379 Berneuelt, 1381-1383 Bernevelde, 1401 Barnevelt, 1439 Barnefelt, 1494 Bernefelt, 1599 Barrevelt, 1665 Bernefelt, 1840 Barneveld.

Naamsverklaring
Het eerste deel behoort bij het werkwoord bernen, barnen 'branden'. Het kan enerzijds wijzen op het oude gebruik de heide op gezette tijden af te branden ten behoeve van de ontginning, anderzijds op een veld waar men zijn 'brandstof' (veen, heide) haalde. De verklaring, die in barn het woord bron ziet, is af te wijzen. Onder Barneveld lag vroeger een buurschap Barn, ca. 1400 "den guede to berenen". Vergelijk De Brand.(1)

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Barneveld ligt aan de W rand van de Veluwe, O van de stad Amersfoort, N van de stad Ede en Z van de stad Nijkerk en het dorp Putten. Het gelijknamige dorp ligt vrij centraal in de gemeente.

Terug naar boven

Stastistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Barneveld 777 huizen met 5.293 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 191/1.438 (= huizen/inwoners) met de buurtschappen Esveld 66/470, Kallenbroek (Callenbroek) 48/365 en Glinde (De Glind) 86/498, het dorp Voorthuizen 72/517 met de buurtschappen Zeumeren (Someren) 29/180, Harselaar 22/153 en Zwartebroek (Zwartbroek) 90/596, het dorp Garderen 39/247 met de buurtschappen Stroe 17/122, Essen 25/155 en Garderbroek 46/282 en het dorp Kootwijk 12/66 met de buurtschap Kootwijkerbroek 34/204. Tegenwoordig heeft de gemeente Barneveld ca. 22.000 huizen met ca. 56.000 inwoners, waarvan ca. 13.000 huizen met ca. 32.000 inwoners in het gelijknamige dorp.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze gemeente, kun je terecht bij Oudheidkundige en Historische Vereniging Oud Barneveld, die ten doel heeft het bevorderen van de kennis van de geschiedenis van land en volk, het verzamelen van historische gegevens en voorwerpen, en het meewerken aan het behoud van historische monumenten en karakteristieke plekken, alles met betrekking tot het grondgebied van de gemeente Barneveld. De vereniging beoogt dit doel onder meer te bereiken door: het houden van lezingen, voordrachten, excursies, tentoonstellingen en dergelijke; het verzamelen van historische en prehistorische voorwerpen, die in bruikleen kunnen worden afgestaan aan Museum Nairac; het bevorderen van plaatselijke onderzoeken op historisch gebied en het verzorgen van publicaties op dit gebied; het steunen van - en samenwerken met - instellingen, stichtingen en/of verenigingen, die een soortgelijk doel nastreven.

Een paar voorbeelden van hoe de vereniging deze doelstellingen beoogt te verwezenlijken: 4x per jaar verschijnt een uitgave van het tijdschrift Oud Barneveld, betreffende verhalen en onderzoeken over de historie van de gemeente in de breedste zins des woords; voorjaars-, zomer- en najaarsexcursies; filmavonden; lezingen; jaarvergadering voorafgegaan door een lezing; medewerking aan toekenning en uitreiking van De Pluim; beheer en redactie rubriek "Toen en Nu" in de Barneveldse Krant; samenwerking met o.a. de Barneveldse Middenstandsvereniging, Vereniging Plaatselijk belang, Museum Nairac en verschillende historische verenigingen in Gelderland. De vereniging zet zich ook in om alles wat van historische, stedenbouwkundige, architectonische en/of landschappelijke waarde is te beschermen en te behouden. Daaronder vallen bijv. ook beeldbepalende dorpsgezichten, bomen/bomengroepen en archeologische vondsten.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Barneveld heeft 16 rijksmonumenten.

- Barneveld heeft 74 gemeentelijke monumenten.

- Museum Nairac is gespecialiseerd in de geschiedenis van de Veluwe.

- Het Nederlands Pluimveemuseum toont de geschiedenis van kip en ei en alles wat daar mee samenhangt. Ook kunst rond het ei krijgt daarin ruim aandacht, bijvoorbeeld in een grote collectie fraaie eierdopjes. Daarnaast is er o.a. een hoendertuin met oud-Hollandse rassen.

- In het Oude Ambachten & Speelgoed Museum vind je meer dan 150 verschillende oude ambachten, beroepen en winkeltjes. Het speelgoed wordt in kleurrijke diorama's vertoond. In het buitenmuseum vind je machines, karren en werktuigen.

- Gevelstenen in Barneveld.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De Oud Veluwse Markt is al sinds 1966 gedurende 6 donderdagen in juli en augustus dé plek om heen te gaan. Hier bruist het dan van de zomerse activiteiten; demonstraties van tientallen oude ambachten, een gezellige kindervlooienmarkt, ca. 200 kramen, torenklimmen, een authentieke Barneveldse broodmaaltijd, boerenveilingen en heel veel muziek en dans. "Uniek aan onze markt (die je absoluut geen braderie mag noemen!) zijn de houten kramen en de vele klederdracht die gedragen wordt. Tevens is er een grote collectie aan standhouders. Je zult dus niet vaak het zelfde tegenkomen." Aldus de site van het evenement.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- In Barneveld Centrum vind je grote merken met bekende namen, plaatselijke winkels met een verrassend aanbod, en gezellige horecagelegenheden. De Facebookpagina onder de link houdt je op de hoogte van alle activiteiten en acties.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's, ansichtkaarten e.d. van Barneveld op Facebook.

- Oude ansichtkaarten van Barneveld.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Barneveld (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Barneveld.

- Nieuws: - Nieuws van huis-aan-huiskrant Barneveld Vandaag op Facebook.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Barneveld.

Reactie toevoegen