Voorthuizen

Plaats
Dorp
Barneveld
Veluwe
Gelderland

Voorthuizen

Terug naar boven

Status

- Voorthuizen is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe, gemeente Barneveld.

Voorthuizen is in 1812 van de gemeente Barneveld afgesplitst tot een zelfstandige gemeente, en in 1818 weer aan die gemeente toegevoegd.

- Onder het dorp Voorthuizen vallen ook de buurtschappen Boeschoten (deels), Garderbroek (deels), Harselaar (deels), Prinsenkamp (deels) en Zeumeren.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
970 kopie 1480 Voirthusen, 996 kopie 1480 Voerthusun, 1031 kopie falsum midden 12e eeuw Vorthusin, 1129 kopie eind 17e eeuw Voerthuisen, ca. 1160, 1183 Vorthusen.

Naamsverklaring
De terreingesteldheid schijnt de aanwezigheid van een voorde te weerspreken., doch vroeger lag deze doorwaadbare plaats in de beek, die stroomopwaarts Ganzenbeek heet. De naam betekent datief meervoud van het Oudnederlandse hus 'huis', met vort 'voorde, doorwaadbare plaats', dus 'bij de huizen (nederzetting) aan de voorde'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Voorthuizen ligt N van Barneveld en grenst in het Z aan de A1.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Voorthuizen 72 huizen met 517 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 4.000 huizen met ca. 10.300 inwoners, en is daarmee na Barneveld zelf het grootste dorp van die gemeente.

Terug naar boven

Geschiedenis

In de eerste eeuwen van zijn bestaan komt Voorthuizen tot ontwikkeling door zijn strategische ligging op de kruising van de Hessenweg van Amsterdam naar Deventer, met de handelsweg van Harderwijk naar Wageningen. In 1809 komt er een nieuwe straatweg (Oude Rijksweg), die het dorp in tweeën splitst. In 1972 komt er de nieuwe Rijksweg Z van het dorp, de huidige A1. Na de Tweede Wereldoorlog breidt het dorp aanvankelijk vooral uit door de komst van militairen naar de Veluwe, op complexen in met name Garderen/Stroe en Voorthuizen, waardoor veel militairen in de regio gevestigd moeten worden. Later gaat ook het toerisme in het dorp een belangrijke rol spelen, wat voor verdere groei zorgt.

Op het tracé van de aan te leggen rondweg bij Voorthuizen zijn bij archeologisch onderzoek in januari 2019 resten uit de steentijd gevonden, zoals honderden vuursteentjes. Daarmee werden schraapmesjes en pijlen gemaakt. Kleine stukjes vuursteen werden aan beide kanten heel scherp gemaakt en werden bijvoorbeeld bevestigd aan een pijl, waarmee ze dieren konden doodschieten.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Gedeputeerde Staten hebben gekozen voor een westelijke omleiding van de N303 om Voorthuizen als beste oplossing voor de verkeersproblemen in het dorp. Volgens het provinciebestuur zorgt de westelijke variant voor een sterke afname van de verkeersdrukte in de kern. Overlast door lawaai en stank behoren daarmee tot het verleden. Het voorkeursalternatief loopt vanaf de aansluiting op de A1 bij de Baron van Nagellstraat westelijk om de kern van het dorp heen. Daarbij kruist het de Overhorsterweg en sluit ten noorden van de begraafplaats weer aan op de huidige N303. Dankzij de westelijke omleiding verplaatst het drukke doorgaande verkeer zich grotendeels van de kern naar de nieuwe weg. Dit betekent dat de kern veiliger en leefbaarder wordt. De verkeersdrukte zadelt de bewoners nu nog op met overlast door verkeerslawaai en stank. Ook is het niet altijd veilig om de N303 over te steken. De planning was om de weg in 2015 aan/om te leggen, maar de aanleg start in 2019.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Voorthuizen heeft 7 rijksmonumenten.

- Voorthuizen heeft 22 gemeentelijke monumenten.

- De Hervormde (PKN) Dorpskerk (Kerkstraat 35), die een oude bouwvallige kerk verving, dateert uit 1866. De kansel dateert van 1682 en stond al in het gesloopte kerkgebouw. Bij de ingang onder de eenvoudige bakstenen toren uit de vijftiende eeuw liggen nog grafstenen uit de oude kerk. Het orgel, gebouwd door de firma Witte uit Utrecht, is in 1878 in gebruik genomen. De leerkamer die naast de kerktoren aan de kerk is gebouwd, stamt uit 1920. Bij de vernieuwing van de kerk is de eenvoudige, bakstenen dorpstoren bewaard gebleven. De rijzige onderbouw, waarvan de verdiepingen worden gemarkeerd door muizetandfriezen, dateert uit de 15e eeuw; de klokkenverdieping is 16e eeuws, heeft eenvoudige, spitsbogige galmgaten en wordt bekroond door een fraaie, ingesnoerde naaldspits van grote hoogte. Tegen de noordwand een traptoren. Mechanisch torenuurwerk van B. Eijsbouts, Asten, uit 1924.

- Gevelstenen in Voorthuizen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Voorthuizen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Muziek: - Slagwerkgroep De Voortzetters uit Voorthuizen treedt op in een 7-koppige bezetting. Ze spelen allerlei leuke meezingers, ook bijv. Oud-Hollandse liedjes van vroeger en volksliedjes die iedereen kent. Ook op je huwelijk kunnen ze extra sfeer brengen met een prachtig romantisch muziekstuk. Verder hebben ze een act met boomwackers en ook olietonnen bespelen behoort tot de mogelijkheden. Dit is ook leuk als workshop voor je bedrijf of als tteambuildingactiviteit voor het personeel. Voor de prijs hoef je het niet te laten, want die valt erg mee.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Voorthuizen en - idem Diepenbosch oud.

Reactie toevoegen