Zoutkamp

Plaats
Dorp
Het Hogeland
Hoogeland
Groningen

Zoutkamp brandweerkazerne [640x480].jpg

Zoutkamp, brandweerkazerne

Zoutkamp, brandweerkazerne

Zoutkamp havenkantoor [640x480].jpeg

Zoutkamp, havenkantoor

Zoutkamp, havenkantoor

Zoutkamp

Terug naar boven

Status

Zoutkamp is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Hoogeland, gemeente Het Hogeland. T/m 1989 gemeente Ulrum, in 1990 over naar gemeente De Marne, in 2019 over naar gemeente Het Hogeland.

Terug naar boven

Naam

In het Gronings
Zoltkamp of Soltkamp.

Oudere vermeldingen
1418 to Soltcampum, 1595 de Soltkamp, 1781 oude Schans de Soltkamp, 1794 de Zoutkamp. Op de kaart van Sibrandus Leo van 1579 staat op de hoogte van deze nederzetting Nie Oort.

Naamsverklaring
Betekent kamp 'afgeperkt stuk land' en solt 'zout', dat direct betrekking kan hebben op de ligging aan zee (zie Zoutelande) of op het feit dat hier vroeger zout werd gewonnen. In de 16e eeuw was hier een zoutkeet van de jonker van Ewsum.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Zoutkamp ligt ZW van het dorp Ulrum en grenst in het W aan het Lauwersmeer en de provincie Fryslân en in het Z aan het Reitdiep.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Zoutkamp 106 huizen met 720 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 500 huizen met ruim 1.200 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Op de dorpssite vind je een reeks artikelen over de geschiedenis van Zoutkamp.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Er is de afgelopen jaren niet tot nauwelijks gebouwd in de sinds 2019 voormalige gemeente De Marne, omdat de woningmarkt op slot zat. Wethouder Anne-Marie Smits heeft in november 2018 laten weten dat er nu weer ruimte is voor nieuwe woningen. Ze geeft daarmee gehoor aan de oproep van het dorp en de wens van de raad. De gemeente heeft vier nieuwbouwlocaties in Zoutkamp op het oog voor twaalf woningen: Wilhelminastraat (jongerenwoningen); Woldringhstraat (levensloopbestendige woningen); Beatrixstraat, het oude Heiploeg-terrein (vrijstaande woningen); De Schuit (eventuele locatie voor wonen en werken). Wel vindt de wethouder dat er nog altijd voorzichtigheid is geboden bij nieuwbouw, want "dit is nog steeds een krimpgebied".

- Dorpsvisie Zoutkamp.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Zoutkamp heeft 7 rijksmonumenten.

- De in 1836 te Zoutkamp gebouwde voorheen Hervormde Oude Kerk (Marnestraat 1a) is een eenvoudige, rechtgesloten zaalkerk, gebouwd in neoclassicistische trant. Bijzonder zijn de ovale, ‘staande’ ramen in het koorgedeelte, aan weerszijden van de preekstoel. In 1915 is het koor vergroot door het verwijderen van enkele banken. In de vrijgekomen ruimte en het bestaande gedeelte van het koor is een mozaïekvloer gelegd. De ‘wandeling’ (het middenpad) van de kerk is in 1944 voorzien van nieuwe tegels. In 2010 startte een grootscheepse restauratie van de kerk, die in 2011 is voltooid.

De kerk kreeg over de breedte van de toren een muur voor de voorgevel opgetrokken. Binnen kreeg deze dakruiter steun door twee ronde palen die rusten op de achterste zolderbalk. Deze constructie werd, op zijn beurt, ondersteund door twee zuilen die rusten op de portaalmuren. In 1928 kreeg de dakruiter een ander aanzien. Het raam in de zijde van de voorgevel verdween toen achter een torenbekleding van asbestcementplaten. De draagconstructie werd extra verstevigd. De beide zuilen verloren bij de recente verbouwing, in 2010, hun draagfunctie en zijn verplaatst naar de buitenmuren.

De doden hoefden in de 19e eeuw niet langer naar Vierhuizen te worden vervoerd, want op het bastion rondom de kerk kwam een begraafplaats, nog voor de bouw van de kerk. Dit was ter plaatse van een gedeelte van de vesting, dat men de ‘Dikke wal’ noemde. Oorspronkelijk was dit vestinggrond, maar omstreeks 1880 werd deze met goedkeuring van Gedeputeerde Staten van Groningen aangekocht door de gemeente Ulrum. Ongeveer een halve eeuw na de aanleg was de begraafplaats ‘vol’ en kwam er in 1895 even buiten het dorp een nieuwe dodenakker die eigendom van de gemeente Ulrum was. In 1915 kreeg het kerkhof om de kerk bij de hoofdingang een ijzeren hek en bij de tweede toegang een houten hek. Het kerkhof kreeg in het midden van de jaren vijftig van de vorige eeuw een meer plantsoenachtig uiterlijk. Vele vervallen grafzerken zijn toen verwijderd. Meer recentelijk is de dodenakker opnieuw opgeknapt en kreeg deze weer meer het karakter van een kerkhof. (bron: Stichting Oude Kerk Zoutkamp)

Na de fusie eind 2005 van de Hervormde Gemeente en de Gereformeerde Kerk werd besloten om voor de erediensten uitsluitend nog gebruik te maken van het vrij nieuwe Gereformeerde kerkgebouw, mede gezien de slechte staat waarin het Hervormde kerkgebouw zich bevond. Er werden pogingen gedaan om het gebouw o.a. onder te brengen bij Stichting Oude Groninger Kerken. Om verschillende redenen is dit toen niet gelukt. Na de fusie dreigde het gebouw te verpauperen.

Daarop hebben Bert Brands en Hendrik Nienhuis de handen ineengeslagen in een uiterste poging de kerk voor het nageslacht te bewaren. Er werd in het dorp een breed draagvlak gevonden en samen met andere enthousiastelingen is een actie gestart en is in maart 2007 Stichting Oude Kerk Zoutkamp opgericht. De acties werden een succes. Het lokale bedrijfsleven bracht een flink bedrag op, verschillende fondsen waren ook bereid bij te dragen en tenslotte kwam het hoofdbedrag van LEADER ( Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling). In mei 2010 werd met de restauratie begonnen en in september 2011 lag de kerk er weer prachtig bij. Tegenwoordig houdt de stichting zich bezig met het in stand houden van het gebouw, met de verhuur ervan en met ondersteuning van de activiteitencommissie. Alle inkomsten van de kerk voor de exploitatie (buiten de verhuur en de activiteiten om) dienen te komen uit giften en van de vaste donateurs ("De Kammeroaden van de Olle Kerk").

De Oude Kerk te Zoutkamp is zeer geschikt voor verschillende gelegenheden zoals gemeentelijke en kerkelijke trouwlocatie, bruiloften, uitvaarten, feestjes, partijen, jubilea, concerten en tentoonstellingen. Het huren van de kerk kost slechts € 180,- per dag (een dagdeel is ook mogelijk). Je hebt dan de beschikking over de gehele kerk, met verplichte koffie afname. De verdere catering kun je zelf regelen.

- De Nieuwe Kerk (Verbindingsweg 1) dateert uit 1965. Na de fusie tot PKN is dit de Protestantse kerk geworden en is de voorheen Hervormde kerk herberstemd, wat hierboven reeds is beschreven. Voorheen heette de kerk als Gereformeerde kerk 'Het Anker'. De kerk valt onder de Protestantse Gemeente Zoutkamp. De vorige Gereformeerde kerk dateerde uit 1882, stond op Dorpsstraat 37 en is in 1965 i.v.m. het gereed komen van de nieuwe kerk gesloopt.

- In de voormalige dorpsschool is het Rijwiel- en Bromfietsmuseum van Sieger Woddema gevestigd. Tentoonstelling van diverse modellen en typen fietsen en bromfietsen. Tevens vele soorten fietsverlichting, waaronder de verduisteringsverlichting uit de Tweede Wereldoorlog. Schoolstraat 2. Tel. 0595-401320.

- In de monumentale Rijksbetonningsloods, centraal gelegen aan de oude binnenhaven, is sinds 1994 Visserijmuseum Zoutkamp gevestigd, waar je de geschiedenis en de ontwikkeling van de Zoutkamper visserij kunt bekijken. Daarnaast is er een jaarlijks wisselende expositie, die altijd een relatie heeft met het dorp, de zee en de visserij. Stap binnen in het achter het museum gelegen vissershuisje van Siegerlida, waar je terug gaat naar de tijd van het dorp en de vissers van toen. Snuif eens de geur van vis, teer, hout en diesel op, en vergeet even de huidige jachtige maatschappij.

In de winkel van het Visserijmuseum is een Waddenland hoek ingericht waar uitgebreide toeristische informatie over het gebied te vinden is. Van fiets- en wandelroutes tot informatie over vaartochten, wadlopen, waar te overnachten en ideeën betreffende waar lekker te eten en te drinken in de regio. De openingstijden en contactgegevens zijn gelijk aan die van het Visserijmuseum.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Pinksterfeest Zoutkamp.

- "De Lauwersmeer Kennedymars (eind mei, in 2019 voor de 2e keer) is de eerste in het Lauwersmeergebied en de enige in Groningen. De route valt deels samen met de Lauwersmeermars en start en finisht in Zoutkamp. Hiermee wordt het succes van de Lauwersmeermars, die reeds sinds 1994 werd georganiseerd vanuit de W.L. van Nassaukazerne, doorgezet in een nieuw evenement met landelijke uitstraling. De Lauwersmeer Kennedymars is uniek. Door het Nationaal Park Lauwersmeer, langs de visserijhaven van Lauwersoog, over de Waddenzeedijk met uitzicht op Schiermonnikoog en afzakkend naar idyllische plaatsen als Garnwerd worden water, bossen en landerijen gepasseerd. Daarnaast ligt bij alle routes die door en onder auspiciën van Stichting 40Mijl worden georganiseerd een focus op kwaliteit van de aangeboden tocht. Educatieve elementen, verzorging en catering, masseurs en fysiotherapeuten en veiligheid zijn onderdelen die concreet ingevuld worden vanuit de organisatie.

De Lauwersmeer Kennedymars is een wandeltocht van 80 kilometer die binnen 20 uur gelopen dient te worden. Deze wandeltocht is vernoemd naar de Amerikaanse president John F. Kennedy (1917-1963). De Kennedymars wordt in veel Nederlandse plaatsen jaarlijks georganiseerd. De Lauwersmeer Kennedymars start gelijktijdig met de Lauwersmeermars, waarbij de wandelaars een groot deel van de Lauwersmeermars route volgen. De start van de wandeltocht is om 05.30 uur. Het inschrijfbureau is eerder geopend en de wandelaars worden ontvangen met koffie en thee. Onderweg wordt er gezorgd voor een soepenbuffet, snack, koffie en drinken. Het is echter aan de wandelaars zelf om ook te zorgen voor voldoende eten en drinken naar eigen inzicht. Bij de finish wacht de wandelaars koffie en koek. Als aandenken krijgen zij een medaille mee naar huis. Het is voor deelnemers van ver mogelijk om op recreatieterrein De Rousant te overnachten. De Kennedy walkers mogen maximaal 20 uur over de mars doen. Een uur na het verlopen van deze tijd zal het inschrijfbureau sluiten. Met wandelaars die dan nog onderweg zijn wordt contact opgenomen, zodat deze niet voor “een dichte deur” komen te staan."

- Slag om Zoutkamp (weekend in september).

- Het Sinterklaaslopen is een volksfeest in Zoutkamp dat op de zaterdag het dichtstbij 5 december wordt gevierd. Zodra de nacht valt gaan veel Zoutkampers (zowel mannen als vrouwen) onherkenbaar verkleed en gemaskerd de straat op. Zwijgend trekken deze onheilspellende ‘Sinterklazen’ door het dorp. De Sinterklazen gaan ongevraagd huizen binnen en nemen plaats bij de mensen in huis, zwijgend en stil. Het is vervolgens aan de gastheer of -vrouw om te raden wie er nou precies in huis is gekomen. De Sinterklazen zullen slechts met minimale gebaren antwoord geven, tot hun identiteit is geraden. Zodra een Sinterklaas is geraden gaat het masker (of Schebelskop in het Gronings) af. Na een borrel wordt de tocht vaak snel hervat.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Wethouder Harmannus Blok van gemeente Het Hogeland heeft in mei 2019 samen met schoolkinderen uit het dorp het nieuwe recreatiegebied Achter Diek geopend. Het gebied ligt bij de Reitdiepsluis achter de dijk bij Zoutkamp. De opening was onderdeel van de herdenking aan 50 jaar afsluiting van de Lauwerszee. Achter Diek is een plek geworden om te zwemmen, een wandeling te maken en van het uitzicht te genieten. De provincie bepaalde samen met de inwoners de inrichting. Ten oosten van de sluis is een nieuwe zwemplas met een strandje en een tribune, bijvoorbeeld geschikt om te zonnen. Een podium voor muziek en andere optredens was er al.

Het gebiedje ten westen van de Reitdiepsluis heeft een nieuw verhoogd wandelpad, deels een vlonder, dat over een oude geul en langs twee nieuwe wierden gaat. Deze plek is bereikbaar via het nieuwe schelpenpad over de dijk, waar de wandelaar onderweg langs een aantal schuttersputten komt. Dit zijn nog overblijfselen uit de Tweede Wereldoorlog. Ook de wandelroute van de jachthaven naar het dorp is verbeterd. Over de dijk is een schelpenpad aangelegd en het verharde pad door het bos is weer toegankelijk gemaakt. De nieuwe recreatie in Zoutkamp is onderdeel van het project Rondje Lauwersmeer. Het 43 kilometer lange wandel- en fietspad rond het Lauwersmeer wordt opgeknapt, zodat de natuur er straks nog beter te beleven is. Fietsend, wandelend of vanaf het water. De provincies Groningen en Fryslân en de gemeenten Het Hogeland en Noardeast-Fryslân, Staatsbosbeheer, recreatieschap Marrekrite en het Waddenfonds investeren ruim 3 miljoen euro in de route. Naar verwachting worden de werkzaamheden eind 2020 afgerond. (bron: Provincie Groningen, mei 2019)

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Zoutkamp (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Zoutkamp.

- Nieuws: - Nieuws uit Zoutkamp van Dorpsbelangen op Facebook.

- Belangenvereniging: - Vereniging Dorpsbelangen Zoutkamp (VDZ) streeft er naar de leefbaarheid binnen het dorp te bewaken en waar mogelijk te bevorderen. Ze willen het kleinschalige toerisme bevorderen door het dorp en directe omgeving aantrekkelijker, beter bereikbaar en beter begaanbaar te maken. Dit alles met behoud en bevordering van het dorpse karakter en de historische waarde van het dorp. Want ze vinden toerisme leuk en belangrijk, maar dat mag nooit ten koste gaan van het dorp.

"Naast belangenbehartiging, sponsort de VDZ activiteiten (zoals de intocht van Sinterklaas). We organiseren op dit moment zelf geen activiteiten. Het dorp staat bol van de verenigingen en stichtingen die dat prima doen en is hierin dus goed zelfvoorzienend. Goede voorbeelden zijn het Pinksterfeest, Zoutkamp beleef ‘t, de Slag om Zoutkamp, de Kerstmarkt, Lichtweek, Spelweek en nog vele vele andere evenementen en activiteiten die het dorp levend en bruisend maken. Het goed neerzetten van dergelijke activiteiten vergt veel geregel en energie, hiervoor hebben wij diep respect."

- Onderwijs: - Samenwerkingsschool SWS de Zoutkamperril is in 2017 ontstaan uit een fusie tussen OBS de Solte Campe en CBS de Ichthusschool. De naam is bedacht en ingezonden door Tabo en Henderika van der Veen, ouders van een van de leerlingen van de fusiescholen. De naam verwijst natuurlijk naar het dorp waar de school gevestigd is, maar heeft daarnaast ook nog een diepere betekenis. De Zoutkamperril is van oorsprong een natuurlijk kanaal in de omgeving van het dorp, waar verschillende waterstromen samenkomen om daarna uit te vloeien in het Lauwersmeer. Dit samenvloeien van verschillende stromen staat ook symbool voor het samenvloeien van kinderen, ouders en leerkrachten van beide basisscholen (openbaar en bijzonder onderwijs) in één nieuwe samenwerkingsschool. Eén school waar alle kinderen uit Zoutkamp en omgeving samenkomen om met plezier modern en eigentijds basisonderwijs te volgen en daarna uit te waaieren over verschillende scholen voor voortgezet onderwijs in de regio.

"SWS de Zoutkamperril is een school voor openbaar en christelijk basisonderwijs. De school is toegankelijk voor alle kinderen. Tijdens het fusieproces is nadrukkelijk gekozen voor integratie in plaats van segregatie waar het om het vormgeven aan de openbare en christelijke identiteit binnen de samenwerkingsschool gaat. De komende jaren willen wij samen met de ouders en de leerlingen bouwen aan een eigen identiteit. Een identiteit die vorm krijgt in de wijze waarop wij elkaar binnen de school tegemoet treden, met elkaar in gesprek gaan, met elkaar omgaan en uiting geven aan vieringen als Kerst en Pasen. Respect, openheid, vertrouwen en van elkaar willen en kunnen leren zijn daarbij belangrijke waarden. Sinds schooljaar 2017-2018 doen wij samen ervaring op met het bouwen aan onze eigen identiteit door middel van dagopeningen, door het hanteren van de methode Trefwoord en door middel van HVO- en GVO-lessen. Voorafgaand aan een nieuw schooljaar en bij het inschrijven van een leerling kunnen ouders aangeven naar welke van deze lessen de voorkeur uitgaat. In nauwe samenspraak met de identiteitscommissie, de oudercommissie en het schoolteam geven wij gedurende het schooljaar vorm en inhoud aan gemeenschappelijke vieringen."

- Muziek: - Nadat Marten Zijlstra zich samen met zijn gezin gevestigd had in Zoutkamp kwam hij in 1975 in contact met vereniging Dorpsbelangen, waar hij al snel werd ingelijfd in het bestuur. Vanuit de gezamenlijke passie voor de muziek ontstond hier met de toenmalige voorzitter Jan bij de Lei het idee om een blaaskapel op te richten. Zo ontstond in 1976 het muziekgezelschap de Soltkamper Bloazers. In de loop der jaren daalde het ledental gestaag. Dat was ook het geval bij fanfare Aeolus in Oldehove. Men besloot in 1987 samen te gaan tot muziekvereniging de Oldkampbloazers (in welke naam elementen van de beide dorpsnamen zijn verwerkt). "De vereniging heeft ups en downs gekend, maar door de bezieling in deze muzieksoort ben je geneigd om nooit te stoppen met deze vorm van ontspanning. Want laten we eerlijk zijn, wat is er nou mooier dan samen muziek te maken, waarvan je zelf geniet samen met het publiek."

- "Het Christelijk Zoutkamper Mannenkoor is opgericht in 1971. De doelstelling van het koor is het brengen van het evangelie door zang en muziek, dit in de ruimste zin van het woord. De ca. 50 leden komen niet alleen uit Zoutkamp, maar ook uit de regio Noordwest Groningen en Noordoost Friesland. Het koor, dat sinds 2015 onder leiding staat van dirigent Edwin Velvis, heeft inmiddels vele concerten en uitvoeringen op zijn naam staan. Sjaak de Wind, als organist verbonden aan de lokale Nieuwe Kerk, is sinds 1992 de vaste begeleider van het koor. De repetities zijn iedere zondagavond van 19.00-21.00 uur in de Nieuwe Kerk. Kom gerust eens langs om te luisteren en wellicht mee te zingen!"

- Zorg: - "Zo nu en dan gewoon opstaan om ergens naar toe te gaan, gewoon meedoen en ervaren dat je er bij hoort. Dat wil toch iedereen. Dieverdoatsie in Zoutkamp biedt mensen met een lichamelijke, verstandelijke en/of psychische beperking de kans om zinvol bezig te zijn. Op verzoek van onze cliënten hebben we een ruimte voor houtbewerking ingericht. In onze werkplaats kun je bijvoorbeeld houten meubelen ontwerpen én maken of opknappen. Zoals tafeltjes, stoeltjes, butler trays, side-tables en houten bankjes. Daarnaast knap je bestaande houten meubels op door ze te schuren en af te lakken. Het doel van houtbewerking bij Dieverdoatsie: het aanleren van nieuwe vaardigheden; arbeidstraining; structuur voor je dag en werk; sociale contacten aangaan en onderhouden; zinvolle dagbesteding; om te ontspannen en voor de gezelligheid; het vergroten van creatieve vaardigheden; het vergroten van je eigenwaarde; een werkrelatie opbouwen met anderen; het leren geven en ontvangen van positieve feedback; het leren maken en naleven van afspraken.

De producten die de deelnemers maken worden verkocht in onze eigen winkel. Er zijn ook mogelijkheden om onder begeleiding te sporten/bewegen. Daarnaast heeft Dieverdoatsie binnen haar assortiment van producten en diensten een ruime collectie kwalitatief goede tweedehands boeken. Of je bij ons een boek komt kopen, inruilen of alleen een tijdschrift komt lezen maakt niet uit, je bent altijd welkom in onze winkel." Dieverdoatsie is gevestigd in het voormalige stationsgebouw van Zoutkamp (Stationsstraat 8)

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Zoutkamp.

Reactie toevoegen