Serooskerke (Walcheren)

Plaats
Dorp
Veere
Walcheren
Zeeland

Serooskerke (Walcheren)

Terug naar boven

Status

- Serooskerke is een dorp in de provincie Zeeland, in de streek Walcheren, gemeente Veere. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30-6-1966.

- Wapen van de voormalige gemeente Serooskerke.

- Onder het dorp Serooskerke vallen ook de buurtschappen Geldtienden, Molenperk en Pitteperk. Overigens zijn deze buurtschappen verdwenen uit de Topografische atlas Zeeland editie 2004 (1). Waarom is ons een raadsel. De huizen staan er immers nog gewoon. In de editie 1990 stonden ze nog wél. Ook op Google Maps (zie hierboven) worden de namen nog vermeld. Overigens zijn deze buurtschappen, althans onder die namen, kennelijk pas betrekkelijk recent ontstaan, want in de Volkstelling van 1840 worden ze niet genoemd en op de Kuijperkaart uit 1866 (zie onderaan deze pagina) komt alleen nog een hoeve Groot Pitteperk voor en de namen Molenperk en Pitteperk als veld- of poldernamen (maar dus nog niet als buurtschapsnamen).

Terug naar boven

Naam

In het Zeeuws
Stroskerke / Seros. In de 19e eeuw werd de naam ter plaatse uitgesproken als Straaskerke.

Oudere vermeldingen
Ca. 1200 Alerdeskirka, Alerdeskirke, 1263 Alartskerke, 15e eeuw Ser Olaertskerke, 16e eeuw Seroeskercke.

Naamsverklaring
Gevormd uit het Oudnederlandse kirke 'kerk, eigenkerk' en de persoonsnaam Alard. Interessant is de in de oude vormen zichtbare overgang Alard > Olaert > Oort, met wegval van de -t- voor de -s- van de tweede naamval.(2)

Terug naar boven

Ligging

Serooskerke ligt N van Middelburg, W van Veere.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Serooskerke 72 huizen met 907 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 70/892 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Rijnsburg 1/8 en Houdegems-Ambacht 1/7 (1 pand is wat overdone om als buurtschap te betitelen, maar goed zo stond het in dat jaar in de Volkstelling). Opvallend is dat het gemiddelde aantal bewoners per woning met 13 een stuk hoger lag dan het gemiddelde in die tijd (dat uiteenliep van 6 tot 10 personen in 1 woning). Tegenwoordig heeft het dorp ca. 700 huizen met ca. 1.800 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In de middeleeuwen had Serooskerke een klooster.

Huize Vrederust/lijkkoets/brandweer/museum
In 1896 is in het dorp Buitenhuis Vrederust/Huize Vrederust gebouwd, later Huis Welgelegen genoemd. Het pand wordt aanvankelijk bewoond door Maria Wilhelmina van Vollenhoven (geboren in Amsterdam), samen met haar gezelschapsdame Elise Bauer (geboren in Chur (Zwitserland)). In 1905 vertrekken de dames naar Zürich. Daar trouwt Maria Wilhelmina met Jan Roeland Tak (geboren in 1870 in Wissenkerke) en komt terug naar Vrederust. In 1912 vertrekt het echtpaar opnieuw naar Zwitserland, waar Maria Wilhelmina in 1925 overlijdt. Blijkbaar heeft ze het verblijf in Serooskerke bijzonder op prijs gesteld, want ze laat naast het geld voor een muziektent en kerkorgel, 10.000 gulden na aan de gemeente om een lijkkoets met stalling voor de koets te bouwen. Ook de gemeentelijke handbrandspuit, die gestald stond onder een afdak naast de Hervormde kerk, wordt in de nieuwe stalling ondergebracht. Het gebouw wordt voorzien van een toren voor het drogen van de vlasslangen van de brandweer. Ook de veldwachter wordt op zijn wenken bediend; in het plan wordt ook in 2 arrestantencellen voorzien. In 1926 komt het pand gereed.

Bij de brandweer wordt de handbrandspuit vervangen door een motor-aangedreven pomp, die met de vrachtwagen van Bodedienst Leen Jobse naar de plaats van onheil wordt getrokken. Bij het blussen van de oorlogsbranden in Middelburg is zijn vrachtwagen door de bezetter in beslag genomen, zodat de blusgasten uitgeput naar Serooskerke terug moesten terug lopen. Begin jaren zestig wordt het begraven met de koets vervangen door vervoer per automobiel. De wielen van de koets worden door aannemer Van Doorn uit het Smidswegje gebruikt om handkarren van te maken. De lege plaats van de lijkkoets in de stalling wordt opgevuld door de aanschaf van een manschappenauto (een als legertruck gebruikte Chevrolet) voor de brandweer, zodat ze in het vervolg zelf de pomp kunnen transporteren.

In 1966 is het dorp even landelijk in het nieuws door wat lokaal wel gekscherend de 'goudkoorts in Serooskerke' wordt genoemd; direct naast het brandspuithuis stuit een boerenknecht bij het graven in een preiveldje op een gouden munt. Men graaft het terrein verder af en de schat bestaat uiteindelijk uit bijna 1.100 gouden munten uit eind 16e/begin 17e eeuw. Een 2-tal munten wordt aangeboden aan het jonge paar Beatrix en Claus. De goudschat levert ruim 340.000 euro op, waar de gemeente voor de helft aanspraak op kan maken. Als cadeau aan het dorp is toen zwembad De Goudvijver gebouwd. In 1979 is in het dorp opnieuw een muntschat gevonden, dit keer bestaande uit 850 zilveren munten en in zijn geheel eigendom van de gemeente Veere.

Rond 1970 krijgt de brandweer toestemming om de arrestantencellen te slopen - "kennelijk zijn er geen boefjes meer in Serooskerke", schrijft men op de site van het huidige museum - en er een kantine te maken. Tevens wordt in de kazerne een, tot die tijd nog niet aanwezige, aansluiting op de waterleiding geregeld. Vanaf die tijd zou de voormalige lijkkoetsstalling meer en meer “de brandweerkazerne” worden genoemd. Hoewel door de steeds groter wordende brandweervoertuigen de deur tussentijds steeds breder gemaakt moet worden, blijft het gebouw tot 2008 als uitrukpost van de brandweer fungeren. In dat jaar wordt in het dorp de nieuwe brandweerkazerne aan de Vrouwenpolderseweg geopend en het oude brandspuithuis raakt in verval.

Afgelopen jaren zijn, op initiatief van Joanna de Buck, de rondleidingen door het park Welgelegen en “het ommetje” met aandacht voor de historie van het dorp georganiseerd. Ook werd dan even het oude brandspuithuis bezocht. De connectie van het oude brandspuithuis met park Welgelegen werd gevormd door de familie Tak-van Vollenhove, die voor beide een belangrijke rol heeft gespeeld. Wim van Haveren (in 1972 als brandwacht in het dorp gestart en na 35 jaar bij de brandweer Middelburg/Vlissingen sinds 2009 weer terug als vrijwillig brandweerman op Serooskerke) en Liesbeth de Bruijn (dochter van oud-brandweerman Middelburg) geven hun belangstelling voor overname van de oude kazerne bij de gemeente Veere aan. Eind 2011 wordt de kazerne gekocht met het doel er een historisch educatief centrum met de thema´s Goud (de geschiedenis van Serooskerke, waaronder de gouden muntenvondst), Rood (de brandweer en ambulancehulpverlening in Zeeland) en Rouw (o.a. koetsen) op te zetten. Het achterstallig onderhoud aan de buitenkant van het gebouw wordt aangepakt, het dak en de muren worden geïsoleerd en de cv-installatie wordt vervangen. Achter Het oude Brandspuithuis wordt een nieuwe expositieruimte gerealiseerd. (bron: museum Het oude Brandspuithuis)

In Historisch Educatief Centrum Het oude Brandspuithuis (Torenstraat 32), zoals het pand sindsdien heet, vind je een expositie over de geschiedenis van het dorp Serooskerke, waaronder bijzondere archeologische vondsten en gouden munten. Er is ook een overzicht van de ontwikkeling van de brandweer en ambulancehulpverlening, waarbij er voor de jeugd diverse activiteiten zijn. Bijvoorbeeld als brandweerman/-vrouw de glijpaal af, in de brandweerauto en het blussen van een brand en redden van een pop. Zoals hierboven reeds beschreven was de oorspronkelijke functie van het pand het stallen van de lijkkoets. Vandaar ook dat het thema Rouw op respectvolle wijze wordt belicht. Openingstijden: elke woensdagmiddag van 13.00-17.00 uur. Tijdens schoolvakanties Zuid: dinsdag t/m zaterdag van 13.00-17.00 uur. Groepen op afspraak (ook andere dagen/avonden) mogelijk. Feestdagen gesloten. De entree is voor volwassenen slechts 3 euro, kinderen 2 euro. Arrangementen voor groepen/kinderfeestjes (ook buiten openingsuren) zijn mogelijk (informatie hierover is te verkrijgen op tel. 06-25500558). In samenwerking met Breedijk Horeca is er ook de mogelijkheid tot combinatie van rondleiding en buffet.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsplan Serooskerke.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Serooskerke heeft 8 rijksmonumenten.

- Hervormde kerk (15e eeuw) met onvoltooide toren (Noordweg 3) en pastorie uit 1879 (Torenstraat 8). De spits is na stormschade in 1966 gerestaureerd. Tijdens het beleg van Middelburg (1572-1574) verdween het koor van de kerk.

- Korenmolen De Jonge Johannes (Vrouwenpolderseweg 55a) is in 1835 gebouwd ter vervanging van een versleten standerdmolen en is tot 1963 in bedrijf geweest, waarna de molen is verbouwd om met een dieselmotor te kunnen malen. Ook zijn er silo's ingebouwd. In 1984 is de molen verkocht aan een particulier, die de molen heeft laten verplaatsen en restaureren. De molen en het nabijgelegen restaurant zijn in 2011 verkocht aan de broers Frank en Arjan Caljouw, die De Jonge Johannes regelmatig laten draaien. Onder in de molen is een klein molenwinkeltje gevestigd, waarin naast graanproducten ook streekproducten worden verkocht. Tijdens de openingsuren van het restaurant is de molen te bezoeken. De molen staat ook wel bekend onder de naam De Hoop, maar inmiddels is de oude naam weer de officiële naam.

- Het Serooskerkse offshorebedrijf OOS International heeft in 2014 buitenplaats Welgelegen met villa en koetshuis (Oostkapelseweg 4) uit 1894 gekocht en gerenoveerd. Het is haar nieuwe hoofdkantoor geworden. Het park rond de villa blijft publiek toegankelijk.

- Gevelstenen in Serooskerke.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- In buitenbad De Goudvijver in Serooskerke kun je in de zomerperiode terecht voor zwemlessen, snorkelen, survival en aquajoggen. Op bepaalde tijdstippen kun je vrij zwemmen. Daarnaast zijn er in het zwembad regelmatig activiteiten voor jong en oudr, zoals zwemestafettes en een zwemvierdaagse. Het mooie verhaal over hoe het dorp aan dit zwembad is gekomen, kun je lezen in het hoofdstuk Geschiedenis.

- Op 1 april 2017 (nee, geen grap!) is door Burgemeester Van der Zwaag van Veere de geocache wandeling 'Schatten van Serooskerke' geopend. Dankzij Johan Geerse, de Dorpsraad, Multimate en Het oude Brandspuithuis, is deze wandeling langs 14 historische plaatsen in het dorp samengesteld. Tijdens deze feestelijke opening is door de burgemeester een kruik aan het museum in bruikleen gegeven waarin de ruim 800 zilveren munten zijn gevonden bij de sloop van Hotel de Lindeboom naast de kerk. Een prachtige aanvulling van de archeologische vondsten en gouden munten collectie in het Historisch Educatief Centrum. De wandeling leidt door en rondom het dorp, van wetenswaardigheid naar bijzonderheid. Met aan het slot: een eigen schat!

Hoe werkt het? Je wandelt aan de hand van coördinaten van het ene wandelpunt naar het volgende. Bij elk punt vind je een bordje met een QR-code. Je scant de code met de QR-reader op je smartphone (gratis te vinden in de playstore) en je krijgt historische informatie in beeld over de plaats waar je je bevindt. Onderaan staan de volgende coördinaten. Wat heb je hiervoor nodig? Een paar goede wandelschoenen. De route gaat namelijk voor de helft over onverhard terrein, dus mocht het flink geregend hebben, is het niet verstandig om de route op naaldhakken te lopen... Verder een smartphone met internetverbinding. Of een wandel gps. Maar in ieder geval dan ook de smartphone, want anders kun je de QR-code niet scannen, krijg je de informatie niet en vooral: kom je niet aan de coördinaten van het volgende wandelpunt. Voor nadere uitleg zie de link.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Serooskerke.

- Nieuws: - Nieuws uit Serooskerke op Facebook.

- Belangenvereniging: - "Dorpsraad Serooskerke is een vereniging die open staat voor alle inwoners van het dorp. Door lid te worden steun je het werk van de Dorpsraad. De taak van de Dorpsraad is samen te vatten als: Het behartigen van de dorpsbelangen in de brede zin van het woord, d.w.z .het bestuur is gesprekspartner voor de gemeente Veere en speelt in op diverse zaken op het terrein van ruimtelijke ordening, verkeer, wonen, voorzieningen. Zaken, die voor ons dorp van groot belang zijn omdat de leefbaarheid en dynamiek van kleine kernen voortdurend aandacht vraagt. De Dorpsraad functioneert tevens als platform voor uitwisseling van meningen en ideeën, d.w.z. zij wil de inwoners de gelegenheid bieden om ideeën over de leefbaarheid van het dorp uit te wisselen. Dat kan onder meer tijdens de algemene vergaderingen, tijdens de (openbare) bestuursvergaderingen, in de Serooskerkse Waker, of via de website. Je reacties en suggesties stellen wij erg op prijs."

- Onderwijs: - De begrippen 'leren leren' en 'leren leven' zijn kenmerkend voor Basisschool De Wegwijzer in Serooskerke. Wanneer kinderen lekker in hun vel zitten ontwikkelen ze zich optimaal. Daarom hechten ze grote waarde aan de sfeer op school. Ze hebben een enthousiast team die samen allerlei activiteiten ontwikkelen om dit te bevorderen. Het is een (open) christelijke school, een school die openstaat voor andersdenkenden en deze respecteert. Zij streven ernaar dat de kinderen zich vormen tot creatieve mensen, die zich kritisch durven en kunnen opstellen in de maatschappij. Een goede school maak je niet alleen. Dat doe je samen met kinderen, ouders en team!

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Serooskerke.

- Tennisvereniging LTC Zer Oirts.

- Veiligheid: - Brandweer Serooskerke.

Reacties

(1)

Geachte artikelschrijver,
Ik ben zeer geïnteresseerd in (oude) zilveren en gouden munten. Kunt u mij vertellen of deze gevonden munten ook te bezichtigen zijn?

Red.:
Wij hebben het nagevraagd: De collecties kunnen worden bezichtigd na schriftelijk verzoek aan het Zeeuws Archief (= info@zeeuwsarchief.nl) ter attentie van de beheerder van de verzamelingen van de gemeente Veere.

Reactie toevoegen