Oostkapelle

Plaats
Dorp
Veere
Walcheren
Zeeland

Oostkapelle

Terug naar boven

Status

- Oostkapelle is een dorp in de provincie Zeeland, in de streek Walcheren, gemeente Veere. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30-6-1966. Per 1-7-1966 over naar de gemeente Domburg, in 1997 over naar de gemeente Veere.

- Wapen van de voormalige gemeente Oostkapelle.

Terug naar boven

Naam

In het Zeeuws
Oôskappel.

Oudere vermeldingen
Oost-Kapelle, 1162 kopie 17e eeuw tHoostcapelle, 1181-1210 Ostcapella, 1235 kopie 1322 Oistcappella.

Naamsverklaring
Gaat terug op het Oudnederlandse capelle 'kapel, kerkje', met de toevoeging oost- ter onderscheiding van Westkapelle.(1)

Terug naar boven

Ligging

Oostkapelle ligt NW van Veere, ZO van Domburg en grenst in het N en W aan de Noordzee.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Oostkapelle, die slechts het dorp omvat, 170 huizen met 818 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.000 huizen met ca. 2.450 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Ontstaan en ontwikkeling van Oostkapelle zijn sterk verbonden met de abdijen van Rijnsburg en Middelburg die hier in de omgeving gronden bezaten. Gedurende de middeleeuwen is het dorp dan ook vooral een belangrijk geestelijk centrum geweest. De aan Willebrord gewijde kerk (met 14e eeuwse kerktoren) was een van de vijf hoofdkerken van Walcheren.

Zoals in veel dorpen in Zeeland zijn tot aan de 20e eeuw de omvang en ruimtelijke situatie van Oostkapelle nauwelijks veranderd. Door de eeuwen heen bleef het een klein, voornamelijk agrarisch dorp grenzend aan in de 17e eeuw ontstane buitenplaatsen en landgoederen.

Omstreeks 1850 bestaat Oostkapelle nog altijd uit niet meer dan de Dorpsstraat, de Molenweg en de bij het kruispunt van deze beide wegen gebouwde kerk en bebouwde kerkring. De bij de Noordweg gelegen molen is er dan ook al. In de eerste helft van de 20e eeuw neemt de lintbebouwing wat toe en ontstaat er ook bebouwing langs de Duinweg. De sterke naoorlogse bevolkingsgroei noodzaakt begin jaren vijftig tot de eerste planmatige dorpsuitbreiding. Deze wordt gesitueerd tussen Kerkring, Dorpsstraat en Duinweg met de Torenstraat als westelijke grens. Ofschoon de eerste aanzetten daarvoor reeds in de jaren dertig op bescheiden schaal zijn gestart, komen in die tijd ook de (verblijfs)recreatieve mogelijkheden van de Walcherse kuststrook in de belangstelling en vinden de meer omvangrijke en planmatige verblijfsrecreatieve ontwikkelingen (zomerwoningen) plaats tussen de kern en de duinen.

Aan het begin van de jaren zeventig vindt een tweede minder omvangrijke dorpsuitbreiding plaats tussen Dorpsstraat, Molenweg en Brouwerijstraat (Vronesteijn). De Dorpsstraat komt daardoor ook ruimtelijk in het hart van het dorp te liggen. Oostkapelle heeft zich dan al ontwikkeld tot een belangrijke badplaats met een omvangrijk aanbod aan verblijfsaccommodatie. In de eerste helft van de jaren zeventig is W van de Torenstraat het bestemmingsplan Halve Maan ontwikkeld.

Aan de noordzijde van de Domburgseweg zijn rond 2002 99 koopappartementen gerealiseerd onder de naam Parc Zonnehove. Het meest recente plan betreft 'Duinweg', dat bestaat uit twee plandelen: ‘Zeeduinse Poort’ en ‘Duinweg West’. De uitbreiding ‘Zeeduinse Poort’ betreft de aanleg van de noordelijke randweg tussen de Noordweg en de Duinweg met daar achter de bebouwing langs de Duinweg. De uitbreiding ‘Zeeduinse Poort’ betreft de bouw van ongeveer 67 woningen. In de uitbreiding ‘Duinweg West’ zal een woonzorgcentrum worden gerealiseerd, met daarbij kinderopvang, een peuterspeelzaal en acht landhuizen/landhuiskavels. Tot slot hebben in de loop der tijd kleine inbreidingen op verschillende locaties in de kern plaatsgevonden. (bron: bestemmingsplan kom Oostkapelle)

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Oostkapelle, kun je terecht bij de volgende instanties:

- Heemkring Vrienden van Oôskappel, p/a Eikenlaan 48, 4356 HG. Tel. 0118-581632.

- Op de eerste verdieping van de 49 meter hoge toren is de Oudheidkamer gevestigd (Waterstraat 1, tel. 0118-582604).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Bestemmingsplan Kom Oostkapelle (2012).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Oostkapelle heeft 42 rijksmonumenten.

- Een geweldige toren met een piepkleine kerk. Deze wanverhouding danken we aan de watergeuzen die in 1572 bij een maandenlange poging Middelburg te veroveren, alles vernielen wat hun voor de voeten komt, zeker als dat een ‘paepse’ kerk is. De 14e-eeuwse toren was blijkbaar niet klein te krijgen. In 1610 staat er een - nu veel kleiner - schip tegenaan. De voorheen Hervormde kerk valt tegenwoordig onder de Protestantse Gemeente Oostkapelle.

- Saronkerk (Gereformeerde Gemeente).

- Korenmolen d'Arke.

- Landgoed Westhove (Duinvlietweg 8).

- Landgoed Overduin (Dunoweg 4).

- Landgoed Zeeduin (Dunoweg 12).

- Landgoed Duinbeek (Duinbeekseweg 19).

- Gevelstenen in Oostkapelle.

- In de landschapstuin van Terra Maris is in 2011 de reconstructie van een 12e-eeuws mottekasteel voltooid. Een mottekasteel is een middeleeuwse kasteelheuvel (motte) met een verdedigingstoren. De enige nog zichtbare resten van deze mottekastelen in het Zeeuwse landschap zijn de circa 40 vliedbergen die je op verschillende plaatsen, vooral op Walcheren, vindt. In de middeleeuwen waren er veel meer, waarschijnlijk honderden. Tot in de 20e eeuw bestond er onduidelijkheid over de oorsprong van de Zeeuwse vliedbergen; men dacht dat het wellicht vluchtplaatsen bij overstromingen waren. Dat is onjuist gebleken: nader onderzoek heeft aangetoond dat het kasteelheuvels waren. Reconstructies waren voorheen slechts op twee plaatsen te zien (in Duitsland en in Frankrijk). Het mottekasteel in Terra Maris is daarmee de derde reconstructie in Europa en de eerste in Nederland. De locatie vlak naast het laat-middeleeuwse kasteel Westhove levert een bijzonder beeld op van twee heel verschillende ontwikkelingsfasen van kasteelbouw in Nederland.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Koningsdag.

- Oostkapelse Dag (op een zaterdag in augustus).

- Op een vrijdag in de 1e helft van december is er de sfeervolle Kerstmarkt met meer dan 30 kramen.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Terra Maris, letterlijk 'land van de zee', is hét museum voor natuur en landschap van Zeeland. Een afwisselende, levendige tentoonstelling neemt je mee door de geschiedenis van het Zeeuwse landschap en laat je de rijk gevarieerde Zeeuwse natuur zien, van aalscholver tot zeekraal. Je ervaart hoe wind en water, maar ook de mens, het landschap hebben vormgegeven. Terra Maris vertelt een verhaal van geven en nemen, van natuurlijke dynamiek en menselijke dramatiek, prikkelend verbeeld. Maak kennis met de dynamische natuur van de Delta, de vele inpolderingen en de meer dan 100 dorpen die in de loop van de eeuwen door het water van de kaart werden geveegd. En laat je verrassen door het landschap van nu. De collectie van Terra Maris omvat opgezette vogels en zoogdieren, schelpen, fossiele skeletdelen opgevist in de Westerschelde en de Noordzee, fossiele schelpen en vismodellen. Ook een 2,5 hectare grote landschapstuin is onderdeel van het museum.

- Gezien de ligging aan de Noordzee heeft Oostkapelle zich ontwikkeld tot een populaire badplaats.

- De Manteling is het kustgebied tussen Domburg en Vrouwenpolder. De stranden, duinen en bossen van deze kuststrook bieden bescherming aan het achterland. Info over excursiemogelijkheden in dit natuurgebied bij het Zeeuws Biologisch Museum: tel. 0118-582620.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Oostkapelle (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Dorpsraad: - Dorpsraad Oostkapelle.

- Onderwijs: - Eben-Haëzerschool.

- Muziek: - Cabaretier en muzikant Mike Boddé heeft in 2017 een ode geschreven aan Zeeland, en in het bijzonder aan Oostkapelle. Boddé brengt al sinds zijn tweede levensjaar elke zomer in dit dorp door. Hij noemt het zijn tweede thuis. "Ik vind Zeeland een fantastische provincie. Ik vind de stranden van Zeeland, met name die van Oostkapelle, de schoonste stranden van Nederland. Heerlijk, zonnetje op je bol, mosseltjes eten, helemaal goed. Maar ik word ook een klein beetje weemoedig in Zeeland. Omdat ik er al zo lang kom, moet ik ook altijd denken aan de jaren die voorbij zijn gegaan sinds ik daar met mijn kleine rubberkanobootje door de golven peddelde en garnaaltjes viste. Ik wilde eens een kleine sfeerschets geven van mijn zomers in Zeeland." (bron: PZC, 12-5-2017)

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Oostkapelle (VVO) is opgericht in 1951. - De Oostkapelse Ringrijders Vereniging (ORV) is opgericht in 1954. Op hun site vinden we een mooi verhaal over hoe het er in de eerste jaren van de vereniging aan toeging. - Sportdorp Oostkapelle - een samenwerkingsverband tussen de sportverenigingen (VVO, LTC De Sprink en SV DOK), de basisscholen (De Lispeltuut en De Eben Haëzerschool), de Dorpsraad, Stichting Welzijn Veere en gemeente Veere - is in 2013 opgericht met als doel meer iwoners in beweging te krijgen, en steeds beter aan te sluiten bij de sportbehoefte van de inwoners en gasten van het dorp. Dit heeft de afgelopen jaren onder andere geleid tot uitbreiding van het wekelijkse sportaanbod en nieuwe jaarlijks terugkerende sportactiviteiten. Verder wordt de samenwerking tussen VVO, LTC De Sprink en SV DOK gecontinueerd en geïntensiveerd, waarbij beoogt te worden toegewerkt naar één omnivereniging. In seizoen 2016-2017 is daartoe uit de genoemde sportverenigingen de “stuurgroep samenwerking/fusie” gevormd.

- Veiligheid: - Brandweer Oostkapelle.

Reactie toevoegen