Molenaarsgraaf

Plaats
Dorp
Molenwaard
Alblasserwaard
Zuid-Holland

molenaarsgraaf_collage.jpg

Molenaarsgraaf, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Molenaarsgraaf, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

molenaarsgraaf_aan_de_graafstroom_kopie.jpg

De kilometerslange lintbebouwing van het dorp Molenaarsgraaf ligt aan het kilometerslange riviertje de Graafstroom.

De kilometerslange lintbebouwing van het dorp Molenaarsgraaf ligt aan het kilometerslange riviertje de Graafstroom.

molenaarsgraaf_oude_boerderijen_kopie.jpg

Zoals in veel Alblasserwaardse dorpen zijn gelukkig ook in Molenaarsgraaf nog veel oude monumentale boerderijen bewaard gebleven, dus er valt veel moois te zien als je hier doorheen fietst of wandelt.

Zoals in veel Alblasserwaardse dorpen zijn gelukkig ook in Molenaarsgraaf nog veel oude monumentale boerderijen bewaard gebleven, dus er valt veel moois te zien als je hier doorheen fietst of wandelt.

molenaarsgraaf_kerkmolen_kopie.jpg

Ook een goede Alblasserwaardse traditie is dat in ieder dorp wel een of meer molens bewaard zijn gebleven. Ook Molenaarsgraaf heeft er nog 2. Dit is de Kerkmolen.

Ook een goede Alblasserwaardse traditie is dat in ieder dorp wel een of meer molens bewaard zijn gebleven. Ook Molenaarsgraaf heeft er nog 2. Dit is de Kerkmolen.

molenaarsgraaf_middelmolen.jpg

De Middelmolen in Molenaarsgraaf dateert uit de 17e eeuw en is nog altijd maalvaardig!

De Middelmolen in Molenaarsgraaf dateert uit de 17e eeuw en is nog altijd maalvaardig!

molenaarsgraaf_30_km_zone_kopie.jpg

Molenaarsgraaf is zo mooi dat je daar met de auto niet eens harder dan 30 km/u zou moeten wíllen rijden.

Molenaarsgraaf is zo mooi dat je daar met de auto niet eens harder dan 30 km/u zou moeten wíllen rijden.

molenaarsgraaf_hervormde_kerk_met_bewoond_ooievaarsnest_kopie.jpg

Op het dak van de Hervormde kerk van Molenaarsgraaf bevindt zich een ooievaarsnest, dat zoals je ziet ook daadwerkelijk als zodanig wordt gebruikt (dat is altijd maar weer afwachten...)

Op het dak van de Hervormde kerk van Molenaarsgraaf bevindt zich een ooievaarsnest, dat zoals je ziet ook daadwerkelijk als zodanig wordt gebruikt (dat is altijd maar weer afwachten...)

molenaarsgraaf_ooievaar_op_kerk_kopie.jpg

Deze ooievaar is zojuist geland op het nest op het dak van de Hervormde kerk in Molenaarsgraaf. Zo te zien vindt hij het wel een geschikte plek om komend seizoen zijn ding te doen...

Deze ooievaar is zojuist geland op het nest op het dak van de Hervormde kerk in Molenaarsgraaf. Zo te zien vindt hij het wel een geschikte plek om komend seizoen zijn ding te doen...

molenaarsgraaf_kwakel_over_de_graafstroom_gezien_vanaf_hofwegen_kopie.jpg

Een zogeheten 'kwakel' over de Graafstroom in Molenaarsgraaf, gezien vanaf Hofwegen.

Een zogeheten 'kwakel' over de Graafstroom in Molenaarsgraaf, gezien vanaf Hofwegen.

molenaarsgraaf_met_rechts_gijbeland_kopie.jpg

De kerken van de dorpen Molenaarsgraaf (links) en Gijbeland (rechts) (met tussen hen in het riviertje de Graafstroom), hier gezien in westelijke richting, liggen bijna recht tegenover elkaar.

De kerken van de dorpen Molenaarsgraaf (links) en Gijbeland (rechts) (met tussen hen in het riviertje de Graafstroom), hier gezien in westelijke richting, liggen bijna recht tegenover elkaar.

molenaarsgraaf 1904 [640x480].jpg

Molenaarsgraaf 1904

Molenaarsgraaf 1904

ZH gemeente Molenaarsgraaf in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Molenaarsgraaf in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Molenaarsgraaf in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Molenaarsgraaf

Terug naar boven

Status

- Molenaarsgraaf is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek Alblasserwaard, gemeente Molenwaard. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1985. In 1986 over naar gemeente Graafstroom, in 2013 over naar gemeente Molenwaard.

- Wapen van de voormalige gemeente Molenaarsgraaf.

- Onder het dorp Molenaarsgraaf valt ook een deel van de buurtschap Vuilendam.

- De inwoners van dit dorp en van de aan de overzijde van de Graafstroom gelegen dorpen Brandwijk en Gijbeland werken op veel gebieden samen. Zo is er een gezamenlijke Klankbordgroep en is er een gezamenlijk Dorpsplan verschenen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1287 Grauelant*, 1331 Smoeliaers Graveland.
* De u in dit geval uit te spreken als een v.

Naamsverklaring
Heette eerst Gravelant, genoemd naar de waterloop Grave of Graafstroom. De toevoeging Molenaars- is ontleend aan het geslacht Molenaere, dat dit ambacht in leen had. Zie ook Bleskensgraaf.(1)

Terug naar boven

Ligging

Molenaarsgraaf ligt N van Hardinxveld-Giessendam, O van Bleskensgraaf, ZW van Ottoland, als kilometerslange lintbebouwing Z langs de gegraven vaart de Graafstroom. In het midden is een bescheiden komvorming, met O daarvan een eveneens bescheiden bedrijventerrein. Aan de overkant van de rivier ligt de gelijksoortige bebouwing van het dorp Gijbeland. De grens met de vroegere gemeente Brandwijk liep midden door de Graafstroom.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Molenaarsgraaf, die slechts het dorp beslaat, 53 huizen met 370 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 400 huizen met ca. 1.100 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De inwoners van Molenaarsgraaf vinden van oudsher vooral hun bestaan in de landbouw. Al in 1244 krijgen de ingezetenen vergunning om een eigen kapel met een priester en een kerkhof te hebben, maar kerkelijk wordt de gemeente pas in 1639 van Brandwijk gescheiden. Het dorp wordt in die periode ook wel Graveland genoemd en valt dan onder de heer van Brederode. Later wordt de heerlijkheid een leengoed van de graven van Holland. Het bestuur wordt dan uitgeoefend door een schout en vier schepenen.

Vanaf 1795 komen de Fransen in ons land gedurende bijna 2 decennia de dienst uitmaken. Op 24 maart 1795 zijn bij de vergadering van schout en schepenen 2 burgers uit Amsterdam aanwezig, die op het platteland 'revolutionaire comités' moeten vormen. De vergadering benoemt Jacob Hartwijk en Dirk van der Sloot tot leden van zo'n comité. Daarna wordt het volk bijeengeroepen in de kerk en wordt het oude bestuur vervallen verklaard.

Vervolgens worden de schout en secretaris Huibertus Kuipen en de schepenen Abraham Prins en Arie Brouwer weer benoemd tot schout civiel en leden van de municipaliteit. De laatstgenoemden weigeren echter hun post. Huibertus Kuipen zou in de volgende jaren nog enige malen uit zijn functie ontheven worden, maar wordt ook steeds weer opnieuw benoemd. Pas in 1816 treedt hij vrijwillig af ten gunste van zijn schoonzoon Adrianus Slotemaker. Als in november 1811 nieuwe gemeenten worden gevormd, worden aan Molenaarsgraaf de gemeenten Brandwijk c.a. en Laag-Blokland toegevoegd. In maart 1817 worden deze gemeenten weer zelfstandig.

In de daaropvolgende anderhalve eeuw worden regelmatig pogingen gedaan om gemeenten samen te voegen. De gemeente Molenaarsgraaf is geen voorstander van de verschillende plannen, met uitzondering van het voorstel in 1846 om aan deze gemeente de gemeenten Brandwijk, Ottoland en Laag-Blokland toe te voegen. Dat wordt met instemming begroet, maar gaat niet door vanwege het verzet van de andere deel te nemen gemeenten. Wel krijgen de gemeenten Molenaarsgraaf, Brandwijk c.a. en Bleskensgraaf in 1850 dezelfde nieuwe burgemeester, namelijk W.C. van den Brandeler. In 1852 wordt hij bovendien ook burgemeester van de gemeenten Wijngaarden en Hofwegen. Dit is in die tijd blijkbaar het maximaal haalbare in het streven naar centralisatie in het bestuur.

In 1853 wordt een nieuw plan bekend gemaakt. Ditmaal moet de gemeente Molenaarsgraaf samengevoegd worden met de gemeenten Brandwijk c.a., Bleskensgraaf en Hofwegen onder de naam Bleskensgraaf. Ook dit gaat niet door. Als een van de bezwaren tegen het plan wordt genoemd dat er te weinig eensgezindheid is tussen de verschillende gemeenten.

In 1921 komt de gemeentelijke herindeling opnieuw aan de orde. Het plan is nu de gemeente Molenaarsgraaf samen te voegen met de gemeenten Brandwijk c.a., Oud-Alblas, Ottoland, Goudriaan, Wijngaarden, Bleskensgraaf en Hofwegen. Wederom verzetten de deel te nemen gemeenten zich en gaat het plan niet door. Het duurt tot de jaren zeventig voor er opnieuw voorstellen in die richting worden gedaan. In deze periode richt het rijksbeleid zich op het samenvoegen van kleine gemeenten tot één gemeente van (tenminste) 10.000 inwoners.

Nadat enkele streeksgewijze herindelingen zijn gepasseerd, komt de Alblasserwaard aan de beurt. De gemeente Molenaarsgraaf moet, net als volgens het plan van 1921, worden samengevoegd met de gemeenten Oud-Alblas, Ottoland, Goudriaan, Wijngaarden, Brandwijk c.a. en Bleskensgraaf en Hofwegen. Ook nu wordt dit voorstel niet met enthousiasme ontvangen, maar toch wordt op 4 september 1985 de Wet gemeentelijke herindeling Alblasserwaard en Vijfheerenlanden aangenomen. Als gevolg daarvan worden de genoemde gemeenten met ingang van 1 januari 1986 samengevoegd tot de nieuwe gemeente Graafstroom. (bron: Regionaal Archief Dordrecht)

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Historische vereniging Binnenwaard.

- Beschrijving van het archief van de voormalige gemeente Molenaarsgraaf 1455-1946.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2009 is het Dorpsplan Brandwijk - Molenaarsgraaf verschenen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Molenaarsgraaf heeft 18 rijksmonumenten.

- Molenaarsgraaf heeft 7 gemeentelijke monumenten.

- De Dorpskerk van de Hervormde Gemeente Molenaarsgraaf (Dorpsstraat 28) kent een lange historie. Het eenbeukige schip van de kerk dateert uit de 16e eeuw. Het smallere driezijdige koor is ouder; historische documenten spreken al over een kerk van 'Graeflant' in het jaar 1345. De eiken preekstoel uit 1640 is in de tijd van Napoleon wit gelakt om de belasting op eikenhout te omzeilen. Tijdens de restauratie van de kerk in 1962 is deze laklaag verwijderd. De bijzondere klok die achter in de kerk links naast het orgel hangt is uit 1805 en komt van schout Kuipéri. Op de vloer liggen 22 grafstenen. De oudste is van ambachtsheer Floris Egbertsz, hij overleed in 1526. Door de jaren heen is (vooral) het oudste deel van de kerk scheef gezakt. Dat is voor nieuwe bezoekers even wennen... Het kerkgebouw wordt eerst en vooral gebruikt voor de (zondagse) erediensten en bijzondere samenkomsten zoals huwelijken en rouwdiensten. Daarnaast gaan de deuren regelmatig open voor bijvoorbeeld samenzang en kooruitvoeringen.

- Kerkmolen.

- Middelmolen. - Diaserie van en rond de Middelmolen door Jan Dijkstra uit Houten.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Koningsdag.

- Rommelmarkt (op een zaterdag eind mei).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Speeltuin De Schommel.

- De Wereldwinkel verkoopt originele cadeaus en (h)eerlijke levensmiddelen uit andere culturen. De producten zijn gemaakt met respect voor mens en milieu. Omdat de producenten - zoals zilversmeden, pottenbakkers en koffieboeren - er een rechtvaardige prijs voor krijgen, kunnen ze een menswaardig bestaan opbouwen. Met jouw aankoop help je hen daarbij. De Wereldwinkel is in 2016 verhuisd van Bleskensgraaf naar Molenaarsgraaf.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Molenaarsgraaf (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Klankbordgroep Brandwijk - Molenaarsgraaf.

- Nieuws: - Actualiteiten uit Molenaarsgraaf en Brandwijk op Facebook.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Bron. - Agrarische kinderopvang Het Hazendonkje is gevestigd op een echte boerderij (de Hazendonkhoeve) met koeien en kalfjes, midden tussen de uitgestrekte graslanden en maisvelden. De kinderen kunnen spelen in de 750 m2 grote omheinde tuin met moestuin, speelweide, speeltoren, overdekte zandbak, trekkerbaan en griendbosje. De mini kinderboerderij heeft een konijnenheuvel, kippenhok, geitjes en shetlanders.

- Verenigingen algemeen: - Molenaarsgraaf heeft een rijk verenigingsleven (de verenigingen zijn soms gezamenlijk met de overbuurdorpen Brandwijk en Gijbeland).

- Muziek: - Gemengd Streekkoor Oefening en Uitspanning is opgericht in 1894.

- Sport: - IJsclub De Graafstroom is opgericht in 1891.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Molenaarsgraaf, met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen