Lithoijen

Plaats
Dorp
Oss
Noordoost-Brabant As50
Noord-Brabant

lithoijen_collage_2.jpg

Lithoijen, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Lithoijen, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

lithoijen kerk en raadhuis ca 1910 [640x480].jpg

Lithoijen Kerk en raadhuis ca. 1910

Lithoijen Kerk en raadhuis ca. 1910

Lithoijen.JPG

Identieke foto maar dan 100 jaar later: Lithoijen in 2013 op het Prelaat van de Bergplein met de H. Remiguskerk en links het oude raadhuis.

Identieke foto maar dan 100 jaar later: Lithoijen in 2013 op het Prelaat van de Bergplein met de H. Remiguskerk en links het oude raadhuis.

Lithoijen..JPG

Het Oude Raadhuis, nu restaurant.

Het Oude Raadhuis, nu restaurant.

Lithoijen (2).JPG

Dorpsgezicht Lithoijen in de herfst.

Dorpsgezicht Lithoijen in de herfst.

Lithoijen (3).JPG

We kijken nog even om naar de mooie plaats Lithoijen.

We kijken nog even om naar de mooie plaats Lithoijen.

NB gemeente Lithoijen in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Lithoijen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Lithoijen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Lithoijen

Terug naar boven

Status

- Lithoijen is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio Noordoost-Brabant en daarbinnen in de subregio As50, gemeente Oss. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1938. In 1939 over naar gemeente Lith, in 2011 over naar gemeente Oss.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Lithoyen, 1870 en 1901 Lithoijen, 1883 Lithooijen. De eerste schriftelijke vermelding van deze plaats komt voor in een oorkonde van omstreeks 991. De Franse koning Hugo Capet bevestigt daarin onder andere de eigendomsrechten van de Benedictijner abdij Sint Remigius in Reims op domeingoederen in onder andere Meerssen en Lithoijen. Vandaar dat Sint Remigius hier de patroonheilige van de kerk is. De plaats wordt in de oorkonde vermeld als Litta, later als Klein-Lith (t.o.v. Groot-Lith, het huidige Lith, dat van later datum is).

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Lithoijen grenst in het W aan Lith, in het N aan de rivier de Maas, de provincie Gelderland en Alphen, in het O aan Oijen en Teeffelen, in het ZO aan Oss, in het Z aan Geffen en in het ZW aan Nuland, en ligt NO van Kruisstraat, Rosmalen, 's-Hertogenbosch en Kerkdriel, ONO van Maren-Kessel, W van Macharen en WZW van Megen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Lithoijen, die alleen het gelijknamige dorp omvat, 104 huizen met 735 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 360 huizen met ca. 900 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Verhalen over de geschiedenis van Lithoijen op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

- Verleden en heden van Lithoijen op de site van Heemkundekring Lith.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In juli 2015 is de nieuwe rotonde bij Lithoijen feestelijk in gebruik genomen. Deze rotonde heeft de onveilige T-splitsing op de N625 (J.F. Kennedybaan) met de N626 (Beatrixweg) vervangen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Lithoijen heeft 6 rijksmonumenten, zijnde de sluis en stuw in de Maas in het kader van de Maasverbetering (jaren dertig van de 20e eeuw), de H. Remigiuskerk (met kerkhofmuur en beelden), het voormalige raadhuis uit 1906 (Prelaat van Bergenplein 2, tegenwoordig in gebruik als restaurant) en de boerderij uit 1869 op Weisestraat 1.

- De eerste parochiekerk van Lithoijen staat in de Sluisstraat in het Groenewoud. Dat is ook het oudste deel van het dorp. Na de Reformatie moeten de katholieken hun vieringen houden in een schuurkerk. Die stond op de plaats waar nu het kerkhof is, even buiten het dorp. In 1842 is de schuurkerk vervangen door een zogeheten Waterstaatskerk. Deze is na een halve eeuw in zo'n slechte staat, dat men architect Caspar Franssen opdracht geeft het ontwerp voor een nieuwe kerk te maken. Deze kerk, de huidige Sint Remigiuskerk, is in 1901 gereed gekomen. Bijzonder aan de kerk zijn o.a. de glas-in-loodramen (onder de link vind je ze middels het linkermenu stuk voor stuk beschreven en afgebeeld). - Geschiedenis en beschrijving Sint Remigiuskerk op de site van de parochie.

Op de koorzolder van de kerk is het Remigiusmuseum ingericht, dat wordt beheerd door de heemkundekring. In het museum zijn rijk geïllustreerde schuifpanelen te vinden waarop de geschiedenis van het dorp in geuren en kleuren staat beschreven. Uit opgravingen zijn o.a. te zien een onderkaak van een babymammoet, Romeinse spinsteentjes en musketkogels uit de Napoleontische tijd. Uit de afgebroken Calvarieberg op het Lithoijense kerkhof kwam een engelenkopje van terracotta tevoorschijn, waarschijnlijk gemaakt door de in Lith geboren beeldhouwer Walter Pompe (1703-1777). Het museum is geopend op een aantal zondagen van mei t/m november. Voor nadere informatie zie de agenda.

- Tegenover de kerk ligt het voormalige klooster waar de zusters van Jezus Maria en Jozef van 1884 tot 1949 de bewaarschool en de zesklassige lagere meisjesschool hebben verzorgd en waar veel jonge meisjes in pensionaat zijn geweest.

- Aan de Sluisstraat pal onder de dijk tussen Lithoijen en Lith stond tot 1843 een klein kerkje met daarbij een kerkhof. In 2016 is hier een monument geplaatst, bestaande uit een deel van de contouren van het kerkje, een nieuw kruisbeeld en plaquettes bij het kruis en het voormalige kerkhofje. Van het vroegere kerkje is alleen een tekening bekend, van de hand van Hendrik Verhees. Het lag in het domeingebied, een hoofdhoeve met 8 hoeves van bewoners die horig waren aan de eigenaar van de hoofdhoeve. De toponiemen ter plaatse verwijzen nog naar die tijd. Op het terrein is na de afbraak van de kerk een notenboomgaard aangelegd. Er staat nu nog maar één notennboom, alsmede een oude beuk, vermoedelijk ooit deel uitmakend van de beukenhaag rond het kerkhof.

- Indrukwekkend is het sluizencomplex in de Maas bij Lithoijen. De eerste sluis is in 1936 in gebruik genomen, tegelijk met de stuw (die het water 4 meter opstuwt). In 2002 wordt de tweede sluis in gebruik genomen. Sindsdien heet het totale complex de Prinses Máxima Sluizen. De zuidkolk heeft een lengte van 110 meter en een breedte van 14 meter, de noordkolk heeft een lengte van 200 meter en een breedte van 18 meter. De nieuwe sluis heeft een grotere capaciteit dan de oude sluis en is daardoor toegankelijk voor alle moderne scheepvaart. Bovendien is het er veiliger door geworden, omdat de beroeps- en recreatievaart sindsdien gescheiden kunnen worden geschut. De oude oorspronkelijke sluis is een toeristische attractie. Hoewel deze sluis al een aantal keer is vernieuwd, ziet deze er nog steeds zo uit als in de beginperiode, wat hem extra bijzonder maakt.

- Gevelstenen in Lithoijen.

- Hopelijk wórdt het volgende binnenkort weer een bezienswaardigheid: In Lithoijen heeft eind 19e eeuw Fort Luttereind gelegen, als onderdeel van de Zuiderwaterlinie. Dit fort was bewapend met geschut en soldaten. Mark de Reus wil deze geschiedenis weer zichtbaar maken en is daarom anno 2017 een crowdfundingactie gestart om hier een authentiek kanon uit die tijd terug te plaatsen, dat hij heeft kunnen bemachtigen. Dat kanon moet namelijk wel worden gerestaureerd, en er moet een 'rolpaard' voor worden geconstrueerd.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Doordouwers. De optocht in dit dorp is op carnavalszondag.

- Ieder jaar organiseert Stichting AktieFix het evenement AktiePop (weekend in mei). Op zaterdagavond kun je genieten van een aantal fantastische bands op het poppodium. Op zondag is het de hele dag feest voor jong en ouder. Lekker eten en drinken, verrassende kinderactiviteiten en een gezellig terras op het plein. Op het podium muziek en theater voor de kinderen met later op de middag weer een geweldig popprogramma. Het doel van dit evenement is tweeledig: het vergroten van de naamsbekendheid van Stichting AktieFix, maar nog belangrijker is de opbrengst van dit evenement. Hiermee bekostigen zij logeerweekenden voor kinderen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking. Kom kijken, kom luisteren, kom drinken, kom snoepen, doe mee! Alles voor het goede doel van Stichting AktieFix.

- Op de Kunstbeurs van Noord-Brabant (weekend in juni, in 2018 voor de 4e keer) exposeert een breed scala van kunstschilders, beeldhouwers, keramisten en glaskunstenaars die hun sporen verdiend hebben met realistisch, naturalistisch, symbolisch of suggestief abstract werk. Zie ook verslag Kunstbeurs van Noord-Brabant 2017.

- In Lithoijen hebben ze jaarlijks maar liefst 2 popfestivals achter elkaar: op een zaterdag in augustus is er eerst het Eagle Eye Festival, een week later gevolgd door Woodstock op 't Plein.

- Kermis (begin september).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Fietstocht van 38 km vanuit Lithoijen om Oss heen. Onderweg kom je door de dorpen Macharen, Berghem en Geffen.

- Bij Lithoijen en bij Koolwijk zijn in 2015 op particuliere agrarische grond 2 nieuwe plas-drasgebieden aangelegd ten behoeve van weidevogels. De graslanden krijgen een veel nattere inrichting. Dan kunnen vogels er in het broedseizoen zowel nestelen als foerageren. Het Brabants Landschap heeft de plannen goedgekeurd. De plannen zijn ontwikkeld door lokale weidevogelgroepen in samenwerking met de eigenaren van de grond.

- Watersportvereniging De Maaskant heeft een rustig gelegen jachthaven aan een afgedamde arm van de Maas. Deze arm ligt juist boven (ten oosten) van de sluis bij Lith. De vereniging kent wedstrijdzeilers (jeugd en senioren), recreatiezeilers en motorbootvaarders. Binnen de vereniging worden veel onderlinge wedstrijden georganiseerd. Voor gasten is er altijd wel een plaatsje beschikbaar.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Lithoijen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool Sint Jozef. - Kinderopvang De Blokkendoos.

- Overige verenigingen: - "In 1925 wordt in Lithoijen een toneelvereniging opgericht genaamd OKK: Oefening Kweekt Kunst. Het is de zoveelste vereniging in het dorp, want er wordt actief toneel gespeeld door allerlei geledingen van de bevolking. OKK speelt prima, maar in het naburige Lith wordt de naam al snel verbasterd tot O Knor Knor. Reden om de naam in 1928 te veranderen in Eendracht Maakt Macht. En hoewel tegenwoordig vooral de afkorting gebruikt wordt, draagt de enige in Lithoijen overgebleven toneelvereniging deze naam nog steeds met ere. Aanvankelijk is het toneelspel alleen een mannending, bij vrouwenrolen wordt er dan gespeeld in travestie. Dat is in de jaren voor en vlak na de oorlog heel gebruikelijk.

Het publiek gaat aanvankelijk ook gescheiden kijken. Er zijn voorstellingen voor mannen en uitvoeringen voor vrouwen, anders krijgt men geen toestemming van de pastoor. Dat mag de pret niet drukken. Men speelt met verve en de zaal is altijd uitverkocht. In de jaren vijftig en zestig wordt de moraal wat losser en mogen er ook vrouwen meespelen met de stukken. Ook het publiek mag gemengd komen kijken. Het duurt echter tot 1974 voordat de eerste vrouwen (meisjes) lid kunnen worden van Toneelvereniging EMM. Vandaag de dag is het toneel in Lithoijen nog altijd een hobby waar velen, jong en ouder, hun enthousiaste bijdrage aan leveren en waar een groot publiek van kan genieten. Dat is waar Eendracht Maakt Macht trots op is. Een vereniging met en voor het dorp." Dit is een korte samenvatting uit de pagina Geschiedenis op de site van de vereniging.

- Zorg en welzijn: - Stichting AktieFix organiseert al sinds 1969 1x per maand in Lithoijen logeerweekenden voor kinderen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking. En dat zijn niet zomaar weekenden! De staf van vrijwilligers doet steeds haar uiterste best om tijdens de weekenden deze groep kinderen even hun beperking te laten ‘vergeten’. Zoveel mogelijk doen wat ieder ander doet, met de juiste begeleiding. Zo staat een bezoek aan een groot pretpark elk jaar op de agenda, maar ook wordt er een cruise gemaakt, workshops gevolgd, en is er een jaarlijks terugkerend feestelijk spektakel genaamd AktiePop (zie daarvoor hierboven onder het kopje Jaarlijkse evenementen). De kinderen genieten volop tijdens de logeerweekenden. Maar de overige gezinsleden ook: zij kunnen zich even op elkaar concentreren zonder de extra zorg!

- Genealogie: - Doop-, Trouw- en Begraafregisters Lithoijen 1681-1802. - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Lithoijen.

Reacties

(2)

toevoegen:
Remigiusmuseum. Op de koorzolder van de Remigiuskerk is een museum gevestigd. Hier is de bijzondere (kerk)geschiedenis van Lithoijen te zien.

Dank voor de aanvulling Hans! Ik heb het verwerkt.

Reactie toevoegen