Lith

Plaats
Dorp
Oss
Noordoost-Brabant As50
Noord-Brabant

lith_collage.jpg

Lith, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Lith, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Lith Groeten uit 1965 [640x480].jpg

 Lith Groeten uit 1965

Lith Groeten uit 1965

Lith.JPG

Het is mooi binnenkomen van uit het oosten in Lith.

Het is mooi binnenkomen van uit het oosten in Lith.

Lith (6).JPG

In het centrum van Lith.

In het centrum van Lith.

Lith (3).JPG

Bij de dijk op in Lith.

Bij de dijk op in Lith.

Lith (4).JPG

Stuw en sluis in de Maas bij Lith.

Stuw en sluis in de Maas bij Lith.

Lith (2).JPG

Lith op de Maasdijk gezien vanuit de Uiterwaarden van de Maas.

Lith op de Maasdijk gezien vanuit de Uiterwaarden van de Maas.

Lith (5).JPG

De Molen Zeldenrust uit 1800 in Lith.

De Molen Zeldenrust uit 1800 in Lith.

Lith_0.JPG

Tekst en uitleg bij de molen Zeldenrust in Lith.

Tekst en uitleg bij de molen Zeldenrust in Lith.

NB gemeente Lith in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Lith in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Lith in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Lith

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je kampeervakantie op vakantiepark Herperduin.

- Boek hier je vakantiehuis in omgeving Lith.

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Lith.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Lith.

- Bestel hier online je maaltijd en laat hem thuisbezorgen in omgeving Lith.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Lith (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Lith is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio Noordoost-Brabant en daarbinnen in de subregio As50, gemeente Oss. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2010.

- De gemeente Lith is in 1939 vergroot met de gemeenten Lithoijen en 'Oijen en Teeffelen' en in 1958 met het grootste deel van de gemeente Alem, Maren en Kessel (alleen het dorp Alem is toen naar de - Gelderse - gemeente Maasdriel overgegaan).

- De herindeling van 2011 is kennelijk goed verlopen. Het rapport 'Gemeentelijke herindeling Lith-Oss' evalueert namelijk het proces en inventariseert wat de succesfactoren zijn geweest en waarom, opdat andere gemeenten in soortgelijke processen hier hun voordeel mee kunnen doen.

- Wapen van de voomalige gemeente Lith.

Terug naar boven

Ligging

Lith ligt NW van Oss en grenst in het N aan de Maas.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Lith, die dan alleen nog het dorp omvat (met bijbehorend buitengebied Z ervan, zie de oude kaart elders op deze pagina), 235 huizen met 1.279 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.200 huizen met ca. 3.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Van 1878 tot 1968 is er in Lith het Sint Gertrudisgesticht, van de Zusters Franciscanessen uit Veghel. Slechts een pilaster is hier nog van overgebleven.

Lith heeft sinds 1934 landelijke bekendheid gekregen dankzij Antoon Coolen, die in dat jaar het boek 'Dorp aan de Rivier' heeft gepubliceerd, dat zich in dit dorp afspeelt (onderaan de gelinkte pagina staat een link waarmee je dit boek online kunt lezen!). Dit boek heeft diverse anderen geïnspireerd om hier iets mee te doen: Fons Rademakers heeft het boek - op locatie in het dorp zelf - verfilmd; in 2006 is door Leon Vliex het muziekstuk 'Dorp aan de rivier' gecomponeerd en uitgevoerd door de Lithse fanfare; en in 2007 en 2008 is het boek 'Dorp aan de rivier' nagespeeld door verschillende verenigingen en personen uit de gemeente Lith en omgeving, op een unieke locatie bij de Maas.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van (de voormalige gemeente) Lith, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Een genealoog, zo te zien aan zijn site en www-adres heet hij Sjacko Romeijders, heeft bij de toenmalige gemeente een boekje over de geschiedenis van de oude gemeente Lith (t/m 1938 dus) te pakken gekregen. Vermoedelijk is het door een onderduiker in de oorlogsjaren getikt op een oude typemachine. Kennelijk heeft dhr. Romeijnders dat weer overgetikt, waardoor het nu via de link ook online is te lezen.

- Heemkundekring Maasdorpen in de gemeente Lith.

- Verhalen over de geschiedenis van Lith op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Lith heeft 15 rijksmonumenten.

- Al rond 1200 moet hier van een kerk sprake zijn geweest. In 1671 wordt hier het uitoefenen van de katholieke godsdienst verboden en de RK kerk komt aan de protestanten. Spoedig hierna wordt er een RK schuurkerk gebouwd. In 1800 kunnen de katholieken hun kerk weer terugkrijgen, maar die was inmiddels verkleind en verbouwd en daardoor voor de katholieken niet meer geschikt. In 1843 komt er een nieuwe Sint Lambertuskerk, met pastorie. De kerk raakt beschadigd door 5 overstromingen tussen 1867 en 1883. Daarom wordt in 1900 de huidige, neogotische Sint Lambertuskerk gebouwd. De kerk is ontworpen door architect Caspar Franssen, een leerling van Pierre Cuypers. Bijzonder in het interieur van de kerk zijn de gebrandschilderde ramen (in het linkermenu onder de link vind je een uitvoerige beschrijving met afbeeldingen van alle gebrandschilderde ramen in deze kerk), het altaar en de kruisweg. - Site RK Parochie Heilige Lambertus.

- Zoals in de vorige alinea vermeld, komt het gotische RK kerkje van Lith in 1671 in handen van de protestanten. Op 14 januari 1945 wordt de kerk verwoest door een Duitse V1. In 1953 komt de huidige Protestantse kerk gereed.

- Bij de Lambertuskerk staat een Heilig Hart-beeld uit 1927.

- Molen Zeldenrust. In 1985 zijn de voegen van de molen vervangen door cementvoegen. Dit type voegen kan bij historisch metselwerk tot schade leiden. Ook vochtproblemen kunnen verergeren. Gevelspecialisten Sluiters & Tebarts hebben in 2015 de voegen vernieuwd, na eerst de oude voegen te hebben uitgehakt. Er zijn nu kalkvoegen gebruikt, omdat deze elastisch zijn en minder uitzetten. Ook het 'staande werk', de romp van de molen, is schoongemaakt.

- Mariakapel.

- Gevelstenen in Lith.

- Een schokker is een zeer oude oer-Hollandse schuit waarmee al vóór 1800 op de Zuiderzee wordt gevist. Oudere schokkers die niet meer geschikt waren voor de zware omstandigheden van de zeevisserij werden verkocht aan riviervissers, die deze gebruikten voor ankerkuilvisserij. Overbevissing, watervervuiling, normalisatie en afsluitingen door stuwen e.d. hebben er voor gezorgd dat er nauwelijks nog beroepsvissers bestaan op de Maas. Schokkers worden vooral gebruikt voor de palingvisserij, en die is sterk aan banden gelegd. Dit betekent waarschijnlijk dat op termijn de schokkers uit het beeld van Lith zullen verdwijnen.

Joop van der Zanden is een zoon van een vissersfamilie. Joops vader is op een schokker geboren. Joop heeft samen met zijn vrouw Yvonne het kleinschalige restaurant 'Bij ons op d’n Dijk' in Lith. Joop en Yvonne hebben een hechte band met het dorp en de Maas. Het is altijd een droom geweest om een oude schokker op te knappen en in te richten als expositieruimte. In 2014 is deze droom gerealiseerd. Een meer dan 100 jaar oude schokker is gerestaureerd en ingericht als Schokkermuseum Lith (gelegen nabij Lithsedijk 90). Via wisselende exposities aan boord kun je kennis nemen van de geschiedenis van de Maas, van het dorp Lith en in het bijzonder natuurlijk van de riviervisserij.

- M.b.t. een wiel dat ter hoogte van de wijk Kapelse Wiel heeft gelegen doet een legende de ronde over een 800-jarige snoek, die zo groot was dat het water een meter zakte als het dier over de dijk in de Maas sprong, om na enkele dagen weer terug te keren. Dit monster figureert ook enkele malen in het boek Dorp aan de Rivier. In het dorp vind je een bronzen beeld van de kop van deze 'legendarische' snoek.

- Lith is een van de 4 dorpen in Nederland die 'woonpaden' hebben, en met 3 woonpaden (Engwijkpad, Brouwerspad en Putwijkpad) heeft dit dorp er de meeste. Dit systeem stamt uit de middeleeuwen. Het Engwijkpad is het voornaamste pad. De naam verwijst naar de 'eng', de hogergelegen gronden binnen de ring van paden, die in gebruik waren als groententuinen en boomgaarden. De paden lagen hoog, zodat men, wanneer de Maas de polders overstroomde, droog het centrum van het dorp en de kerk kon bereiken. Bij bruiloften en begrafenissen werd altijd de voordeuren van de huizen gebruikt, en ging men via het pad naar de kerk. De rijweg ligt aan de achterkant van deze boerderijen. Aan de achterkant hebben ze een grote schuurdeur, zodat men vanaf de rijweg (achterstaat), altijd rechtstreeks de boerderij in kon rijden.

Het Engwijkpad heette vroeger overigens Vrouwenstraat. Daar vluchtte men heen wanneer de Maas weer eens overstroomde. Er zaten vroeger ook veel prostituees, die aan de schippers en hun bemanningen goede klanten hadden. Vandaar kennelijk deze vroegere straatnaam.

- Aan het Engwijkpad staat het kunstwerk 'Gekooide Tranen' van kunstenares Sylvia Dekker.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Lith doet mee aan Kunst aan de Maas, een jaarlijkse kunstroute van juni t/m september.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Antoon Coolenwandeling Dorp aan de Rivier. Deze verrassende route is met film en audiofragmenten ook te volgen via de website Dorp aan de Rivier.

- Recreatieterrein en plas de Lithse Ham is ontstaan door zandwinning. Tijdens de baggerwerkzaamheden zijn restanten van een Romeinse tempel gevonden.

- Het 88 ha grote gebied de Lithse Kooi ligt Z van het dorp en wordt beheerd door Staatsbosbeheer. Het gebied omvat twee eendenkooien en een kooirestant.

Terug naar boven

Links

- De Dorpsraad Lith zet zich in voor alle kernen van deze voormalige gemeente.

- Basisschool De Meander.

- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Lith Hervormd en idem Lambertus.

Reacties

(2)

toevoegen:
bezienswaardigheden:
Sint Lambertuskerk: de gebrandschilderde ramen, het altaar en de kruisweg.
Stuw en sluiscomplex in de Maas
musea:
Museumboot de Schokker, ligplaats nabij Lithsedijk 90. www.museumbootdeschokker.nl
natuur en recreatie:
Antoon Coolenwandeling Dorp aan de Rivier. Deze verrassende route is met film en audiofragmenten ook te volgen via www.dorpaanderivier.nl
met name het Engwijkpad en Brouwerspad zijn van grote waarde. Vergeet ook de vm hoerenbuurt van Lith niet: Vrouwenstraatje.
jaarlijkse evenementen:
Lith doet mee aan de Kunst aan de Maas. www.kunstaandemaas.nl Een jarlijkse kunstroute van juni-september.

Dank voor de aanvullingen Hans! Ik heb het allemaal verwerkt.

Reactie toevoegen