Klein Zundert

Plaats
Dorp
Zundert
West-Brabant Baronie en Markiezaat
Noord-Brabant

klein_zundert_dorpsraad.jpg

Dorpsraad Klein Zundert is eind 2016 opgericht.

Dorpsraad Klein Zundert is eind 2016 opgericht.

Klein Zundert corsohuske Pastoor van Vessemstraat [640x480].jpg

Klein Zundert corsohuske Pastoor van Vessemstraat

Klein Zundert corsohuske Pastoor van Vessemstraat

Klein Zundert plaatsnaambord [640x480].jpg

Klein Zundert is sinds 2009 als plaatsnaam erkend in het postcodeboek. T/m 2008 had Klein Zundert nog eigen plaatsnaamborden, nu niet meer?

Klein Zundert is sinds 2009 als plaatsnaam erkend in het postcodeboek. T/m 2008 had Klein Zundert nog eigen plaatsnaamborden, nu niet meer?

Klein Zundert corsowagen 2012 Heilige Koe (Kopie).jpg

Klein Zundert corsowagen 2012 Heilige Koe

Klein Zundert corsowagen 2012 Heilige Koe

Klein Zundert

Terug naar boven

Status

- Klein Zundert is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio West-Brabant, en daarbinnen in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Zundert.

- Het grondgebied van Klein Zundert heeft wel een eigen postcode (4882), maar de gemeente Zundert heeft er in 1978 voor gekozen om het dorp, in tegenstelling tot Achtmaal en Wernhout, geen eigen plaatsnaam toe te kennen in het postcodeboek, waardoor het dorp sindsdien voor de postadressen ´in´ Zundert lag. In 2009 heeft het dorp in het kader van de in dat jaar in werking getreden gemeentelijke Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG) alsnog zijn eigen plaatsnaam in het postcodeboek en dus in de postadressen gekregen.

- T/m 2008 had het dorp nog eigen officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden), die de overgang tussen de inmiddels aan elkaar gegroeide dorpen Zundert en Klein Zundert markeerden. Tegenwoordig schijnen deze borden er niet meer te staan. Klopt dat?, red.

- Onder het dorp Klein Zundert vallen ook de buurtschappen Hulsdonk (grotendeels), Luitert, Raamberg en Stuivezand.

Terug naar boven

Naam

Spelling
Aardrijkskundige namen met voorvoegsels ald Oud, Nieuw, Groot en Klein, horen taalkundig eigenlijk met koppelteken te worden geschreven. Maar de gemeente heeft kennelijk besloten dat deze plaatsnaam zonder koppelteken geschreven moet worden, want zo staat het op de plaatsnaamborden en in de gemeentelijke Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG). Dus conformeren wij ons daar maar aan.

Oudere vermeldingen
1298 Littelzundert, 1312 kopie 1350 Cleinzondert, 1383 Clein Zondert.

Naamsverklaring
Zie bij Zundert.

Terug naar boven

Ligging

Klein Zundert ligt direct N van Zundert, ZW van Rijsbergen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Klein Zundert 35 huizen met 220 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.100 huizen met ca. 2.700 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

“De oudste parochie in de gemeente is die van Klein Zundert. In 1157 bevestigde de bisschop van Luik de schenking van tweederde der tienden van ‘Sunderda’ en van het patronaatsrecht der kerk aldaar. Dit betreft een schenking van een zekere Arnulphus aan de abdij van Tongerloo, waartoe Arnulphus was toegetreden. Door deze schenking kwamen de norbertijnen in Zundert, dat wil zeggen in Klein Zundert, en vervulden tot aan 1823 de pastoorsfunctie. In feite betekende de komst van de norbertijnen ook ontwikkeling van het gebied. Zij waren de propagandamakers voor het cultiveren van de woeste gronden in landbouwgronden. De bewoners leerden vaak van hen het vak van landbouwer en veeteler.

De kerk, waarvan in 1157 sprake was, was van de parochie die later Klein Zundert zou gaan heten. Deze kerk stond niet op de huidige plaats, maar aan het Palmbos op de Raamberg. Tot 1823 hebben daar de resten van de kerk gestaan. Deze oudste kerk van Zundert is waarschijnlijk uit steen opgetrokken geweest. In de jaren 1516-1517 is zij verbouwd en vergroot, zelfs praktisch geheel vernieuwd. Het kerkbestuur had daartoe een steenbakker in dienst genomen; de steenfabriek direct bij het werk! De leien voor het dak werden in Turnhout gehaald. Het koorgestoelte kwam uit Dongen.

In de beginjaren van de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) werd Zundert niet geroerd door het krijgsgewoel. Maar in 1583, toen Parma Antwerpen belegerde, kwamen de rampen over de streek, ook in Klein Zundert. De meeste inwoners vluchtten naar veiliger oorden. De leeg achtergelaten huizen werden geplunderd en vernield. Het kerkje werd een kruitmagazijn. Soldaten, die daar de wacht hielden, werden vermoord. Parma liet het gebouw in brand steken, dat ‘geen heilige tempel meer was doch een rovershol’.

Ook 1588 gaf weer veel onrust, toen het Spaanse leger ook onder leiding van Parma Bergen op Zoom omsingelde. Aan herbouw van de kerk viel niet te denken. In 1590 keerde pastoor Jan van Vessem vanuit Breda terug naar zijn parochie. Zijn pastorie, die niet bij de kerk stond, maar in het centrum van het huidige dorp, lag in puin. Van de kerk stonden alleen de zwartgeblakerde muren nog overeind. In een schuur in Klein Zundert richtte de pastoor zo goed en zo kwaad als het ging een woning in, waar ook de kerkdiensten werden gehouden.

Het heeft tot 1609 (Twaalfjarig Bestand) geduurd - de tijden werden toen wat rustiger - eer de kerk wat provisorisch werd hersteld. Pas in 1643 werd begonnen met het herstel en de vernieuwing van de kerk van 1516. In 1646 werd deze in gebruik genomen. Slechts twee jaren hebben de katholieken gebruik mogen maken van deze kerk. Want met het einde van de Tachtigjarige Oorlog (met de Vrede van Munster in 1648) kwamen de rechten van de katholieken op hun kerkgebouwen te vervallen en werden zij verwezen naar geheime plaatsen om hun godsdienstoefeningen te houden; de ‘schuurkerkperiode’ brak aan. In Klein Zundert kerkten zij eerst in de pastorie, later in een schuurkerkje dat vlakbij de huidige kerk stond. De protestanten, aan wie de kerk werd toegewezen, hebben deze nooit gebruikt. Zij hadden met hun klein aantal geloofsgenoten voldoende aan de kerk in Groot Zundert, die zij ook in bezit hadden. De kerk aan de Raamberg kwam geheel in verval. In 1823 werd deze afgebroken” (28).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Klein Zundert heeft 17 gemeentelijke monumenten.

- De katholieken hadden vanaf ongeveer 1670 de schuurkerk* in gebruik genomen onder het pastoraat van Giselbertus Mangelschots. Na de afbraak van de oude kerk aan de Raamberg werd de voormalige schuurkerk vergroot en verfraaid. Deze bleef in gebruik tot 1909, toen de huidige Sint Willibrorduskerk werd gebouwd onder architectuur van Stuijt en Cuijpers, tijdens het pastoraat van Van Hoof. (28) * Zie bij Geschiedenis. - Site parochie Klein Zundert. - Literatuur: Albert Delahaye, ‘De oude kerk van Klein Zundert’ (1974).

- Dorpspomp uit 1856.

- Beschrijving orgel Sint-Willibrorduskerk.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Corsobuurtschap Klein Zundert zet zich als een van de 20 Zundertse 'corsobuurtschappen' in om jaarlijks een mooie wagen te bouwen voor het Bloemencorso van Zundert, maar door het jaar heen organiseren ze ook andere festiviteiten in het dorp, zoals de Klein Zundertse Feesten, de Baomusfeesten, een Bonte Avond en voor de kinderen het paaseieren zoeken. - Corsobuurtschap op Facebook.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Charles Brosens is in de jaren tachtig begonnen met het in een schuurtje achter zijn huis opvangen van zieke en gewonde vogels. Thans is Vogelrevalidatiecentrum Zundert in Klein Zundert een van de grootste vogelopvangcentra in Nederland. Brosens onderstreept het belang van een goede samenwerking tussen alle opvangcentra in Nederland: de dieren moeten zo snel mogelijk naar dat centrum waar de specialisatie aanwezig is. Het centrum vangt de dieren daarom tijdelijk op: het wenst te voorkomen dat het een dierentuin wordt.

De zieke en gewonde vogels betreffen onder meer zwanen, kauwen, torenvalken, uilen, duiven, jonge eendjes, ooievaars, barnsijsjes en puttertjes. Daarnaast vangt men ‘Justitievogels’ op. Justitievogels zijn uitheemse vogels die Nederland worden binnengesmokkeld en die door Justitie in beslag worden genomen. Zolang de rechtszaak tegen de smokkelaars loopt, moeten de beesten verzorgd worden. Het is de bedoeling dat de vogels die in het centrum verblijven, voorzover mogelijk weer de natuur in gaan als zij hersteld zijn.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Klein Zundert door Kees Wittenbols uit Breda.

Terug naar boven

Links

- Dorpsraad: - Dorpsraad Klein Zundert is eind 2016 opgericht.

- Onderwijs: - Basisschool St. Antonius.

Reactie toevoegen