Rode Lijst van Bedreigde Plaatsen in Nederland

kruisweg_tekening_bart_bos_kopie_kopie.jpg

Kruisweg is in april 2012 door Plaatsengids.nl uitgeroepen tot Meest Bedreigde Plaats van Nederland, omdat zij door maar liefst 13 infrastructurele ontwikkelingen aan alle kanten wordt ingebouwd. Deze tekening van inwoner Bart Bos geeft dit goed weer.

Kruisweg is in april 2012 door Plaatsengids.nl uitgeroepen tot Meest Bedreigde Plaats van Nederland, omdat zij door maar liefst 13 infrastructurele ontwikkelingen aan alle kanten wordt ingebouwd. Deze tekening van inwoner Bart Bos geeft dit goed weer.

feanwaldsterwal_gem_dantumadiel_bord_640x480.jpg

Feanwâldsterwâl, een dorp op de Rode Lijst, omdat het voor de postadressen niet bestaat als plaatsnaam en zogenaamd deels 'in' Feanwâlden, Hurdegaryp en Noardburgum ligt. De inwoners ijveren al jaren voor erkenning van hun dorp als 'woonplaats'.

Feanwâldsterwâl, een dorp op de Rode Lijst, omdat het voor de postadressen niet bestaat als plaatsnaam en zogenaamd deels 'in' Feanwâlden, Hurdegaryp en Noardburgum ligt. De inwoners ijveren al jaren voor erkenning van hun dorp als 'woonplaats'.

bobeldijk_rode_lijst_rtv_nh.jpg

Presentatie Rode lijst, Opnamen voor RTV NH, waarin fotograaf Martin Stevens en inwoners van dorpje Bobeldijk vertellen over dit dorpje dat voor de postadressen en BAG niet bestaat...

Presentatie Rode lijst, Opnamen voor RTV NH, waarin fotograaf Martin Stevens en inwoners van dorpje Bobeldijk vertellen over dit dorpje dat voor de postadressen en BAG niet bestaat...

rode_lijst_ad_april_2012.jpg

Presentatie Rode lijst, interview in het Algemeen Dagblad

Presentatie Rode lijst, interview in het Algemeen Dagblad

rode_lijst_volkskrant_april_2012.jpg

Presentatie Rode lijst, interview in de Volkskrant

Presentatie Rode lijst, interview in de Volkskrant

plaatsengids_telegraaf_2012_november_kopie.jpg

Naar aanleiding van de schaalvergrotingsplannen van het kabinet een artikel in de Telegraaf van 10-11-2012. Het artikel kunt u hieronder als bijlage openen.

Naar aanleiding van de schaalvergrotingsplannen van het kabinet een artikel in de Telegraaf van 10-11-2012. Het artikel kunt u hieronder als bijlage openen.

Rode Lijst van Bedreigde Plaatsen in Nederland®

‘Ben jij ook een Rode Lijster?’

Rode Lijster, zn, m/v
1 vogelsoort (Rode Rotslijster).
2 plaats die voorkomt op de Rode Lijst van Bedreigde Plaatsen in Nederland.
3 inwoner van plaats die voorkomt op de onder 2 genoemde Rode Lijst.

Fysieke bedreigingen
De redactie van Plaatsengids.nl constateert tijdens haar research naar wetenswaardigheden over de steden, dorpen en buurtschappen in ons land, dat nogal wat plaatsen, als 'topografische eenheid', in bepaalde opzichten worden ´bedreigd´. Het betreft vooral kleinere dorpen en buurtschappen. De bedreigingen kunnen fysiek van aard zijn; de plaats of haar buitengebied komt bijvoorbeeld in de knel door verstedelijking of dreigt - deels - te worden afgebroken voor allerlei infrastructuur.

Bedreiging van de identiteit van een plaats en haar inwoners
Maar wat nog veel vaker voorkomt, is dat veel kleine kernen qua identiteit niet accuraat worden behandeld. Dat bepaalde plaatsnamen in een aantal opzichten worden ´verwaarloosd´, is voor die plaatsen en hun inwoners net zozeer een bedreiging. Het bestaan van de plaats wordt er immers mee ontkend, én daarmee het bestaan van de inwoners als inwoners van die plaats.

Bijvoorbeeld, een plaats:
a) komt niet (meer) in atlassen voor;
b) heeft geen plaatsnaamborden (nog niet, dan wel niet meer);
c) bestaat niet als plaatsnaam in adresbestanden (zoals het postcodeboek) en/of komt niet als 'woonplaats' voor in de gemeentelijke Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), en ligt daarmee voor de postadressen zogenaamd 'in' een buurdorp of -stad;
d) ligt voor de postadressen zogenaamd deels 'in' een buurdorp;
e) heeft foutieve plaatsnaamborden (qua kleur of naamgeving);
f) wordt foutief of inconsequent gespeld op plaatsnaamborden en richtingwijzers;
(en evt. combinaties van deze factoren)

Wij vinden al deze - zij het deels vermoedelijk onbewuste en onbedoelde en daarmee impliciete - ontkenningen van het bestaan van bepaalde plaatsen, dan wel fouten en oneenuidigheden in naamgeving, spelling en afbakening van een plaats, getuigen van een gebrek aan respect voor de eigen identiteit van de kleine kernen in kwestie. Daarmee zijn deze laksheden en ontkenningen een bedreiging voor de identiteit van die kernen én daarmee die van hun inwoners. Uiteraard zal de één daar meer waarde aan hechten, een ander minder. En wij beseffen dat er vaak, soms niet onaanzienlijke, administratieve en financiële consequenties gemoeid zijn met het wijzigen van de naamgeving of afbakening van een woonplaats. Wij verwachten dan ook niet dat alle geconstateerde problemen gelijk 'morgen' worden opgelost. Vooralsnog constateren en beschrijven wij slechts bepaalde feiten, en beogen daarmee meer bewustwording en een maatschappelijke discussie in gang te zetten bij burgers en lokale overheden.

Om al deze problematieken te inventariseren en ´op de kaart´ te zetten, hebben wij de ´Rode Lijst van Bedreigde Plaatsen in Nederland´ samengesteld. De Rode Lijst is op 19 april 2012 ´gelanceerd' in wat je als de meest bedreigde plaats van ons land kunt beschouwen; de buurtschap Kruisweg bij Zoetermeer, die namelijk door maar liefst 13 infrastructurele ontwikkelingen wordt ingesloten. Nadere details vindt u onder de link.

- De Rode Lijst van Bedreigde Plaatsen in Nederland vindt u helemaal onderaan deze pagina in de bijlage (pdf-bestand). Daar vindt u ook de presentatie van de Rode Lijst te Kruisweg door hoofdredacteur Frank van den Hoven.
- Rode Lijst van Bedreigde Plaatsen in Nederland op een kaart gevisualiseerd.

Rode Lijst van Bedreigde Plaatsen in Nederland in de pers
De redactie van Plaatsengids.nl heeft middels een persbericht in april 2012 de lancering van de door haar ingestelde Rode Lijst van Bedreigde Plaatsen in Nederland aangekondigd. De lancering heeft plaatsgevonden op 19 april 2012 in de - door Plaatsengids.nl als zodanig uitgeroepen - Meest Bedreigde Plaats van Nederland: de buurtschap Kruisweg bij Bleiswijk. Dit heeft geleid tot interviews en publicaties in onder meer de volgende media (op 19-4-2012, tenzij anders vermeld):

Televisie en radio (en de site-versies daarvan) landelijk
- SBS Radio Australië, omroep voor o.a. geëmigreerde Nederlanders, 6-6-2012.

- GIEL op 3FM (interview start op 1 uur 5 minuten), 4-5-2012.

- SBS6 Hart van Nederland (met een special over het dorpje West-Souburg bij Vlissingen).

- NOS Radio 1 Journaal, 7 items van ieder ca. 3 minuten (7 mp3-bestanden, stuk voor stuk even aanklikken om ze te beluisteren).

- WNL, Vandaag de Dag, Ned. 1, 4 items van ieder ca. 2 minuten: item 1 v.a. 4 min. 10 sec., item 2 v.a. 3 min. 55 sec., item 3 v.a. 4 min. 5 sec., item 4 v.a. 3 min. 50 sec.

- VARA 'Spijkers met Koppen', Radio 2, met Dolf Jansen en Felix Meurders, 21-4-2012.

- NOS op 3, pagina met een aantal tekst, beeld- en audiovisuele items. In de rechterkant van het scherm kunt u een leuk, informatief en zeer creatief animatiefilmpje afspelen van NOS op 3, waarin men per provincie een kenmerkend voorbeeld uit de lijst pakt en die in woord, beeld en geluid toelicht. Met het icoontje helemaal rechts naast de voortgangsmeter kunt u het filmpje tot schermvullend vergroten. Ludiek met serieuze ondertoon. Geeft goed de kern weer van wat wij met de Rode Lijst beogen. Aanbevolen!

- NOS Met het Oog op Morgen, 18-4-2012 (met een special over het dorp Hooglanderveen).

- Wereldomroep artikel op de site n.a.v. nieuwsitem Rode Lijst (11-04 uitgezonden).

Televisie en radio (en de site-versies daarvan) regionaal
- Omroep Gelderland TV, special over buurtschap De Veluwe in de Betuwe(!). Buurtschap De Veluwe ligt in de gemeente Tiel. Veel Tielenaren hebben er nog nooit van gehoord, ondanks de fraaie plaatsnaamborden en het feit dat het letterlijk bij de stad 'om de hoek' ligt...

- Omroep Brabant, 20-4-2012. & Omroep Brabant, tv-reportage over de buurtschap ´t Oventje en het dorp Heeswijk-Dinther (of de dorpen Heeswijk en Dinther...) (de reportage start op 12 min. 30 sec.), 2-5-2012.

- RTV Rijnmond (let op, het zijn 2 items; een video-fragment over Kruisweg en daaronder een audio-fragment met een special over de buurtschap Schuring).

- RTV Noord-Holland (met een special over de buurtschap Bobeldijk, start op ca. 2/3 van de uitzending).

- RTV Oost (met een special over de buurtschap Nutter) (let op, het zijn 2 items: het linkerplaatje is een video-fragment van 2 min., het rechterplaatje is een audio-fragment van 9 min.). Overigens is hier sprake van een misverstand; de redactie dacht kennelijk dat alle plaatsen op de Rode Lijst dreigen te verdwijnen. Dat is niet zo. Dat is slechts 1 van de 6 categorieën. Het gaat vooral óók om bedreiging van de identiteit van juist springlevende gemeenschappen, waar wij voor opkomen en wat wij in de lijst zelf per categorie en per plaats toelichten. In Overijssel gaat het met name om die categorieën. Zo dreigt het idyllische Nutter geenszins te verdwijnen, maar staat het op de lijst omdat het wél een formele woonplaats is voor postcodeboek en gemeentelijke basisregistratie BAG, en tegelijkertijd geen plaatsnaamborden heeft. Dat vinden wij paradoxaal; het lijkt óns logisch dat een formele woonplaats ook formele plaatsnaamborden heeft, om haar bestaan ter plekke te visualiseren. Nutter is één van de handvol formele woonplaatsen in ons land waar dit níet het geval is. Zie verder onze toelichting m.b.t. de 'Nutter-case'.

Kranten (en de site-versies daarvan) landelijk
- Volkskrant (een deel van het artikel vindt u onder de link), Trouw, AD. Alle 20-4-2012. Parool, 2-5-2012.

- Nederlands Dagblad, 21-5-2012.

Kranten (en de site-versies daarvan) en nieuwssites regionaal
- De Heraut, weekblad voor de gemeente Lansingerland e.o., 25-4-2012.

- 3B Krant, weekblad voor de gemeente Lansingerland, 1-5-2012.

- AD editie Groene Hart, 1-5-2012, 2 pagina's, met specials over de buurtschappen Barwoutswaarder, Stolwijkersluis en Vrijhoeven.

- De Gelderlander ed. Arnhem e.o., over de buurtschap Worth-Rheden, 20-4-2012.

- De Gelderlander ed. Achterhoek (in de papieren versie staat een uitgebreider stuk), 21-4-2012. De Gelderlander ed. Achterhoek over Nieuw Wehl, 24-4-2012.

- Het Kontakt ed. Land van Heusden en Altena, 20-4-2012.

- De Stentor, Salland, 23-4-2012.

- Twentsche Courant Tubantia ed. Reggestreek, over de buurtschappen in de gem. Hellendoorn I, 24-4-2012. Twentsche Courant Tubantia ed. Reggestreek, over de buurtschappen in de gem. Hellendoorn II, 30-4-2012 (site) en 1-5-2012 (papieren versie).

- Salland Centraal, 22-4-2012.

- Dichtbij / Haaglanden Noord, 23-4-2012.

- De Weekkrant, Winterswijk, 24-4-2012.

- Dagblad van het Noorden, editie Groningen, 25-4-2012 (in de papieren versie van die dag is een uitvoeriger artikel verschenen, met o.a. een special over de buurtschap Bokhörn).

- Provinciale Zeeuwsche Courant PZC, 30-4-2012, special over de buurtschap Snabbeldorp.

- BN/De Stem, over het dorp Waspik-Boven dan wel -Zuid, 3-5-2012. In de papieren versie staat een uitgebreider artikel. Plus BN/De Stem, 5-5-2012.

Overige sites, forums, weblogs e.d.
- Oost, weblog over de schoonheid van oostelijk Nederland, 24-4-2012.

- Transisalania (Overijssel).

- Cobouw.

Lezing GIS-Conferentie 2012
Hoofdredacteur Frank van den Hoven heeft op 26 september 2012 een keynote-lezing gegeven op de ESRI GIS Conferentie 2012 / 'De kracht van de kaart', getiteld 'Plaatsnamen op de kaart (of niet)'. Vooral over welke plaats(nam)en in ons land níet (goed) 'op de kaart' staan, letterlijk en figuurlijk, dus ook in het postcodeboek, in de BAG, op plaatsnaamborden en richtingwijzers. Over plaatsen en plaatsnamen die op allerlei manieren onlogisch, inconsequent en stiefmoederlijk worden behandeld. O.a. de Rode Lijst-plaatsen die overal vergeten worden... En vooral ook over wat voor impact dat in de praktijk heeft op de betrokken inwoners en instanties. Nieuwsgierig? De lezing in tekst en beeld vindt u als bijlage helemaal onderaan deze pagina. Zie ook de aankondiging van de lezing in GIS-Magazine, juni 2012.

Reacties

(5)

Goidschalxoord ook vergeten in postcodeboek
Door Cees Sterrenburg op 21 april 2012
Het dorpje, vroeger vrijheerlijkheid, Goidschalxoord, is gelegen tussen Heinenoord en Oud-Beijerland, in de gemeente Binnenmaas. Het heeft met het uitdelen van postcodes, toendertijd nog onderdeel van de gemeente Heinenoord, zijn naam (in de adresbestanden, red.) verloren. Volgens de postcode wonen we in Heinenoord. De blauwe borden aan de dorpsgrenzen geven toch de juiste naam Goidschalxoord.
Mag dus ook in de lijst worden opgenomen.
m.vr.gr.,

Beste heer Sterrenburg,
Goidschalxoord hoort inderdaad op de lijst, om de reden die u noemt. Maar het staat al in de lijst, als een van de 200 dorpen die destijds (bewust of onbewust) zijn 'vergeten' om een eigen woonplaatsnaam met idem postcode toe te kennen in het postcodeboek. Waarschijnlijk heeft u de boekje-versie van de lijst bekeken, die we voor de presentatie hadden gemaakt. Die bevatte slechts een deel van de lijst, om een indruk te geven. Om misverstanden zoals deze te voorkomen hebben we deze versie nu van de site verwijderd. Nu staat er alleen nog de complete lijst.
Met vriendelijke groet,
Frank van den Hoven

Buurtschap Vechten
Door Middel op 21 april 2012
Vechten bij Bunnik is ook zo'n buurtschap voor de Rode Lijst.

Beste heer of mevrouw Middel,
De meeste van de 4.000 buurtschappen in ons land staan niet onder hun plaatsnaam in het postcodeboek (zoals Vechten, dat voor de postadressen zogenaamd 'in' Bunnik ligt). Die allemaal in de lijst opnemen zou hem veel te lang en onoverzichtelijk en dus minder functioneel maken. Buurtschappen zetten we er daarom alleen in als we van de inwoners weten dat ze echt behoefte hebben aan die postale plaatsnaam. Dat zal maar een klein deel zijn (alleen de grotere buurtschappen met een duidelijke eigen identiteit zullen daar behoefte aan hebben). Verder nemen we vooral buurtschappen op die geen plaatsnaamborden hebben en daar wel gebleken behoefte aan hebben. Dat zal ook slechts een deel van de 2.000 bordloze buurtschappen zijn. Vechten heeft wel plaatsnaamborden.
Met vriendelijke groet,
Frank van den Hoven

Buurtschappen Schoorl
Door K. van der Zel op 24 april 2012
Ik mis in uw lijst een aantal buurtschappen/dorpen in de oude gemeente Schoorl (nu gemeente Bergen):
Bregtdorp, oud buurtschap ten noorden van Schoorl, door veel nieuwbouw nu een aanzienlijke woongemeenschap.
Catrijp, tussen Bregtdorp en Groet, van oudsher een katholieke enclave in de oude en protestanse/buitenkerkelijke gemeente Schoorl, met voor die gemeente een sporthal, theater, bejaardenhuis en katholieke kerk.
Hargen, oudste woongemeenschap in de omgeving. Deels door de oprukkende duinen onder het zand verdwenen of afgebroken en meer naar het oosten weer herbouwd. Nu buurtschap tussen Groet en Camperduin, maar met eigen strand; Hargen aan Zee. Namen, die herinneren aan Hargen zijn: Hargerweg, Hargerzeeweg, Hargerstrandweg, Hargerhoekje.
Camperduin (vroeger Kamp) eindpunt van de Heereweg, die met onderbreking (en soms andere schrijfwijze) begint in Castricum, aan het begin van de Hondsbosche Zeewering. Kleine maar nadrukkelijk afzonderlijke buurtschap, maar wel een van onze Nederlandse badplaatsen.
Bregtdorp, Catrijp, Hargen en Camperduin staan op elke plattegrond van de oude gemeente Schoorl en de nieuwe gemeente Bergen nadrukkelijk vermeld.
Kees van der Zel.

Beste Kees,
U heeft gelijk. De oude gemeente Schoorl is zo inconsequent geweest om het dorp Groet wél als officiële woonplaats te benoemen maar geen eigen komborden te geven (het heeft witte borden als kennelijke 'wijk' van de kern Schoorl, dat is nogal paradoxaal). Het dorpje Catrijp en de buurtschap Hargen hebben zelfs helemaal geen plaatsnaamborden. Om deze redenen heb ik deze drie plaatsen aan de lijst toegevoegd (en nog wat plaatsjes in de huidige gem. Bergen die ook m.i. ten onrechte bordloos zijn). Waarom ik Bregtdorp en Camperduin (die wel bordjes hebben) vooralsnog niet toevoeg, kunt u lezen in de legenda van de lijst onder de categorieën 3 en 4.
Met vriendelijke groet,
Frank van den Hoven

Buurtschappen gem. Borger-Odoorn
Door Jan Albert Hulshof op 26 april 2012
Ik heb met belangstelling uw verhaal in DvhN van woensdag jl. gelezen van de heer Hofslot. Vandaar mijn mailtje.
Wij wonen in de buurtschap Valthermussel gem. Borger Odoorn in Drenthe. Wij zijn als buurt in 1978 zomaar ingedeeld bij de 2e Valthermond (net als de buurtschap Dikbroeken).
Heb in 2005 bij de gem. aanvraag gedaan voor streeknaambord Valthermussel. Deze streek/straat staat op heel wat kaarten aangegeven en als gemeente behoor je zoiets in stand te houden. Maar de gemeente wilde nergens van weten. Wij wonen nu in een stukje niemandsland want er staan bij ons helemaal geen borden. Bij onze Groningse buurgemeente Vlagtwedde is men wel trots op deze streekjes die allemaal eigen streeknaamborden hebben (deels de afgelopen jaren alsnog geplaatst, red.).
Misschien kunt u ons ook op de lijst zetten net als de Kavelingen en Dikbroeken. Die liggen ook tegen ons aan. Zulke mooie streeknamen verdienen toch meer dan alleen maar over te blijven als straatnaam. Ik hoop dat u er eens wat aandacht aan wilt schenken.
Met vr. groet,
Jan Albert Hulshof

Beste Jan Albert,
Helemaal mee eens. Buurtschappen zijn net als steden en dorpen ook woonplaatsen, hoe klein ook, en horen uit oogpunt van cultuurhistorie én huidige identiteit eigen plaatsnaamborden te hebben. De meeste overige buurtschappen in de gem. Borger-Odoorn hebben wél plaatsnaamborden en zijn vaak zelfs formele 'woonplaatsen' voor het postcodeboek en de bevolkingsadministratie (zoals Ellertshaar, dat met ca. 10 huizen net zo 'groot' is als Valthermussel en Dikbroeken). Achteraf nog een eigen postcode en postale plaatsnaam aanvragen is complex, kostbaar en (voor kleine buurtschappen) wellicht zelfs niet mogelijk. Maar laat men de buurtschappen in kwestie dan op zijn minst voorzien van (witte) plaatsnaamborden (zoals inderdaad Vlagtwedde wel keurig heeft gedaan), om zo aan te geven dat ze práktisch gezien een eigen buurtschap zijn en niet, in uw voorbeeld, 'in' 2e Valthermond liggen. Behalve de bescheiden kosten van de bordjes zelf heeft dat verder namelijk juridisch en qua kosten geen enkele invloed ergens op. Dus kan er eigenlijk geen bezwaar tegen zijn (immers je wordt er geen formele woonplaats door en je krijgt er ook geen 'bebouwde kom' door). Ik heb de door u genoemde buurtschappen daarom aan de lijst toegevoegd (uiteraard als 'hint' om e.e.a. te realiseren).
Met vriendelijke groet,
Frank van den Hoven

Helkant / Blauwe Sluis
Door Femke op 3 mei 2012
Hallo,
Ik ben zelf woonachtig in Helkant, dit wordt ook niet erkend en hoort bij Hooge Zwaluwe. Verder is er ook nog Blauwe Sluis, dit ligt 'in' Lage Zwaluwe.
Mvg,
Femke

Red.:
Dank voor je reactie. We hebben inmiddels homepages gemaakt voor de beide buurtschappen en ze toegevoegd aan de Rode Lijst.

Reactie toevoegen