Hooglanderveen

Status
- Hooglanderveen is een dorp in de provincie Utrecht, in de streek Eemland, gemeente Amersfoort. T/m 1973 gemeente Hoogland.
- Hooglanderveen heeft sinds 2009 een eigen dorpsvlag.
- Onder het dorp Hooglanderveen valt sinds een grenscorrectie in 1998 ook een deel van de Nijkerkse buurtschap Palestina. De bedoeling daarvan was dat Amersfoort daarmee extra ruimte zou krijgen voor de nieuwe wijk Vathorst. Vooralsnog blijft dit deel, N van de Laak, echter van nieuwbouw gevrijwaard.
- Omdat Hooglanderveen recentelijk voor driekwart ingesloten is komen te liggen in de Amersfoortse nieuwbouwwijk Vathorst (zie bij Ligging)*, had de gemeente Amersfoort de komborden Hooglanderveen verwijderd, omdat die verkeerstechnisch gezien geen functie meer hadden. De inwoners wilden echter toch graag hun plaatsnaam zichtbaar houden bij de entrees van het dorp. De gemeente heeft daarom alternatieve borden teruggeplaatst, met de plaatsnaam en een gestileerd landschap (aan de Van Tuyllstraat hebben naast de gestileerde borden ook nog de komborden gestaan. Later zijn deze alsnog verwijderd). Wat ons betreft was dit allemaal niet nodig geweest. Immers Hooglanderveen is en blijft een formele woonplaats voor postcodeboek en BAG en had daarmee haar eigen komborden kunnen behouden, zij het uit oogpunt van identiteit. Dat het dorp tegenwoordig grotendeels aan de bebouwde kom van een andere woonplaats (Amersfoort dus) grenst, doet daar niets aan af. Het argument van de gemeente om de komborden weg te halen was namelijk dat je, behoudens de A28-kant, niet meer vanuit buiten-de-bebouwde-kom de bebouwde kom binnenkomt. En dat daarmee deze borden niet meer functioneel zouden zijn. Maar er zijn meer plaatsen in het land welker kommen aan elkaar grenzen, en waar dan ook einde bebouwde kom van plaats A en begin bebouwde kom van plaats B aan 1 paal bevestigd zitten (zoals Paesens en Moddergat, en Tricht en Buurmalsen). Een soortgelijke constructie had ook bij Hooglanderveen en Amersfoort-Vathorst gekund.
* Vergelijkbaar met buurdorp Hoogland dat ook nog maar aan één kant, aan de kant van de Bunschoterstraat, 'vrij' ligt.

Naam
Naamgeving
Het dorp is genoemd naar de ligging in veengebied in de voormalige gemeente Hoogland.
Oudere vermeldingen
Waar tegenwoordig Hooglanderveen ligt, stond vanouds op kaarten (en in plaatsenlijsten soms nog tot voor kort) de buurtschap Buurtsdijk vermeld. Deze naam is als buurtschap echter al lange tijd ter plekke niet meer bekend en in het dorp opgegaan.
Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet Hooglanderveen ´t Turfgat.

Ligging
- Hooglanderveen ligt N van Amersfoort, in de 'oksel' van A1 in het W, A28 in het O en Knooppunt Hoevelaken in het Z. Hooglanderveen zou middels een 'groene buffer' gescheiden blijven van het recent gereed gekomen nieuwe Amersfoortse stadsdeel Vathorst, zo had de gemeenteraad van Amersfoort plechtig beloofd, maar daar is weinig van terecht gekomen. De buffer is inmiddels voor een groot deel bebouwd geraakt en Hooglanderveen is, vrijwel rondom ingesloten door Vathorst, een 'dorp in de stad' geworden.
- Omdat Hooglanderveen hierdoor van de kaart dreigt te verdwijnen (zoals u bij Status kunt lezen, hebben de dorpelingen zich moeten inspannen om in ieder geval nog plaatsnaamborden te behouden), is het dorp op de Rode Lijst van Bedreigde Plaatsen in Nederland geplaatst. Interview over de Rode Lijst, waarin vanaf 2 min. 30 Hooglandervener Geurt Hilhorst wordt geïnterviewd over de gevolgen van Vathorst voor zijn dorp. Ook in het AD van 28-3-2008 is dhr. Hilhorst geinterviewd over de consequenties van Vathorst voor zijn boerenbedrijf en voor Hooglanderveen in bredere zin.
- De Van Tuyllstraat is wat betreft de tunnel onder de A28 sinds medio 2012 alleen nog een busbaan, waardoor je daar met een motorvoertuig anders dan een bus niet meer het dorp in of uit kunt. Wellicht zijn daarom aan die kant ook de blauwe richtingborden naar Hooglanderveen verwijderd. De fiets-richtingborden staan er nog wel.

Statistische gegevens
- In de Volkstelling van 1840 komt Hooglanderveen nog niet voor, omdat het dorp pas na die tijd is ontstaan.
- Tegenwoordig heeft Hooglanderveen ca. 3.500 inwoners, verdeeld in de oude delen dorpskern 1.600 en Heideweg 200 en de nieuwe buurten Lient 1.000 en Hoekveen 700 (alles afgerond op honderdtallen). De verwachting is dat Hooglanderveen de komende jaren nog zal doorgroeien naar ca. 3.800 inwoners. De omliggende nieuwbouwwijk Vathorst heeft ruim 14.000 inwoners, volgens prognoses doorgroeiend naar uiteindelijk 23.000 inwoners in 2021.

Geschiedenis
Hooglanderveen was oorspronkelijk een onbewoonbaar en ongecultiveerd veengebied. De boeren 'op het Hogeland' gebruikten het als meent of marke, dat wil zeggen gemeenschappelijke grond voor hun schapen, hakhout en dergelijke. Sinds de 13e eeuw is het gebied geleidelijk ontgonnen en geschikt gemaakt voor landbouw en bewoning. Tot eind 19e eeuw was er nog geen duidelijke kern en bestond het gebied nog vooral uit verspreide boerderijen en arbeiderswoningen.

In 1898 kreeg Hooglanderveen een halte met stationsgebouw aan de in 1863 aangelegde spoorlijn Amersfoort - Zwolle. Hooglanderveen werd pas een echt dorp door de bouw van de Sint Josephkerk in 1918, wat de aanleiding was voor verdere groei en komvorming. Na annexatie van de gemeente Hoogland en daarmee het dorp Hooglanderveen door de gemeente Amersfoort in 1974, heeft eerst het buitengebied van Hoogland plaatsgemaakt voor de uitbreiding van Amersfoort. De afgelopen jaren heeft ook het buitengebied van Hooglanderveen eraan moeten geloven, dat is volgebouwd met de nieuwe wijk Vathorst. Hooglanderveen zelf is door de nieuwbouw in enkele jaren tijd in omvang verdubbeld (zie verder bij Statistische gegevens).

Recente ontwikkelingen
- Door de verwevenheid van de nieuwe wijk Vathorst met het oude dorp Hooglanderveen worden beide in toenemde mate als een geheel beschouwd. Zo zijn in 2012 de Wijkatlas Vathorst Hooglanderveen en de Dorps- en wijkagenda Hooglanderveen en Vathorst verschenen, en zal over enkele jaren, als de oude bestemmingsplannen vervangen moeten worden, één nieuw bestemmingsplan verschijnen voor Vathorst en Hooglanderveen gezamenlijk.
- Boekje met portretten van Hooglanderveense boeren (2008) die zijn vertrokken of, in veranderde omstandigheden, zijn gebleven als gevolg van de bouw van het nieuwe stadsdeel Vathorst.

Bezienswaardigheden
- Sint Josephkerk uit 1918.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Hooglanderveen (online te boeken).

Foto's
- Fotoserie van Hooglanderveen van fotograaf Martin Stevens.
- Fotoalbum van het buitengebied van Hooglanderveen rond 2000, door de Hooglanderveners A. en W. Blom, van de boerderijen en landschappen vóór ze werden afgebroken dan wel opgeslokt door de nieuwbouwwijk Vathorst.

Links
- Site van en over Hooglanderveen met o.a. actualiteiten en evenementenagenda.
- Jongerenvereniging van Hooglanderveen Veenpower.
- Belangenvereniging Hooglanderveen. Onder het menu ´Ons dorp´ vindt u o.a. het Volkslied van Hooglanderveen en een straatnamengids met verklaring van de straatnamen.
- De Stichting Vrienden van Hooglanderveen zet zich in voor het welzijn in het dorp en voor behoud van het dorpskarakter, door concrete initiatieven op dit gebied financieel te ondersteunen.
- Links naar lokale instanties in Hooglanderveen.
- U kent ongetwijfeld het lied Het Dorp van Wim Sonneveld. Er is nu ook een variant over Hooglanderveen.
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Hooglanderveen.